10 Milagres de Jesus na Bíblia: Lista com versículos e explicação

Obuhya e Kana

1 Olusiku lwa kasharhu*, habà obuhya e Kana omu Galileya. Nnina wa Yezu erhi yo ali. 2 Naye Yezu àli mulâlike kw’obwo buhya bo n’abaganda bâge. 3 Lêro idivayi lyanacibula, bulya idivayi ly’obuhya lyàli erhi lyamâhwa. Nnina wa Yezu anacimubwîra, erhi: «Barhacigwerh’idivayi». 4 Naye Yezu amushuza, erhi: «Nyoko we, k’okwo kurhuyêrekîre? Amango gâni garhacihika». 5 Nnina aj’ibwîra abarhumisi, erhi: «Ngasi oku akammubwîra, mukujire». 6 Hàli rhubindi ndarhu rhwa mabuye, rhw’okuhiramwo amîshi Abayahudi bakalaba, ngasi kaguma ka ngero ibiri erhi isharhu. 7 Yezu ababwîra, erhi: «Yunjuzi orhu rhubindi mîshi». Barhumbumba kuhika oku muhiro. 8 Ashub’ibabwîra, erhi: «Domagi, muhekere omushongwe». Banacimuhêkera. 9 Erhi omushongwe alabulakwo galya mîshi gahindusire divayi, arhànali amanyire aha eryo divayi lyarhengaga, ci abarhumisi bàl’idôma amîshi erhi bamanyire bwinjà, ahamagala omuhya mulume, 10 amubwîra, erhi: «Kali abandi idivayi linjà barhang’ihâna, n’erhi abantu bakolabalimwo orukara, lyo barhanza elirhali linjà. Ci wêhe wal’irhanzir’ibîka idivayi linjà kuhika buno!» 11 Co cisômerîne cirhanzi ca Yezu eco. Acijiraga e Kana omu Galileya. Ayêrekana irenge lyâge, n’abaganda bâge bamuyêmêra.

Yezu afumya omuhûrha kurhenga okuburhwa

1 Erhi agera, abona omuntu waburhagwa ali muhûrha. 2 Abaganda bâge bamudôsa, mpu: «Waliha Muyigîriza, ndi wajizire ecâha, oyu muntu erhi ababusi bâge, obûla abusirwe muhûrha?» 3 Yezu, erhi: «Oli ye oli ababusi bâge ntà câha bajizire, ci mpu lyo obuhashe bwa Nnâmahanga bubonekana kuli ye. 4 Obûla bwacibona, kukwânîne njire emikolo y’owantumaga: obudufu buyiruka*)., n’obudufu burhakola. 5 Obu nciri en’igulu, ndi bumoleke bw’igulu». 6 Erhi abà amâderha ntyo, anacitwîra ahanshi, ajira orhujondo n’amarhî gâge, arhushîga oku masù ga gulya muhûrha. 7 Okubundi amubwîra, erhi: «Jaga ocîshuke omu iriba lya Silowe» kwo kuderha: orhumirwe. Gulya muhûrha gwagenda, gwacishuka gwanagaluka erhi gukola gwabona n’obwâlagale. 8 Abalungu bâge n’abantu bakâg’iyôrha bamubona ajà ahûnahûna, baderha, mpu: «K’arhali olya wakâg’iyôrha ahûnahûna oyu?» 9 Baguma, mpu: «Yenêne». Abandi, mpu: «Arhali ye, ci wundi omushushire». Naye, erhi: «Nie nênè». 10 Bamudôsa, mpu: «Kurhi amasù gâwe gabungûsire?» 11 Abashuza, erhi: «Olya baderha mpu ye Yezu, ye wajiraga orhujondo, arhunshîga oku masù, anambwîra, erhi: "Jaga ocîshuke omu iriba lya Silowe". "Nayijà, nacîshuka, nanabona"». 12 Bamudôsa, mpu: «Ngahi ali?» Naye, erhi: «Ntishi».

Yezu aluza emigati obw’oburhanzi

13 Erhi Yezu ayumva ntyo, arhenga aho omu bwârho, aj’omw’irungu, kuli n’abantu. Erhi abantu bacikuyumva, barhenga omu bishagala, bamushimba n’amagulu. 14 Erhi acirhenga omu bwârho, abona nyamugege w’abantu, ababêra obwonjo, anafumya abalwâla bâli muli bo. 15 Erhi kucibà bijingo, abaganda bâge bamujaho, bamubwîra, erhi: «Lyamabà irungu lîno, bwanayizire; lîka bano bantu bagend’igula ebiryo omu bishagala». 16 Yezu anacibabwîra, erhi: «Ntà bulagîrire bagwêrhe bw’okugenda: mubahè eci balya mwênene». 17 Banacimushuza, mpu: «Ntâco rhugwêrhe hano, erhali migati irhanu na nfî ibiri byône». 18 Naye anacibabwîra, erhi: «Nderheragibyo hano». 19 Erhi ayûs’i­ bwîra abantu mpu babwârhale oku lubala, n’erhi acirhôla erya migati irhanu na zirya nfî ibiri, kwo kugalamiraga emalunga, abigisha; n’erhi abà amâbega emigati, ayihà abaganda bâge, nabo bayihêreza abantu. 20 Boshi banacirya, bayigurha. Barhôla ebi basizagya, bayunjuza birhiri ikumi na bibiri. 21 Rhukaganja abalyaga nabo, kuleka abakazi n’abâna, hàli balume bihumbi birhanu.

Yezu arhùza omulaba

35 Olwo lusiku, erhi kubà bijingo, ababwîra, erhi: «Rhuyikirire ishiriza.» 36 Banacirîka olubaga, bamurhulira omu bwârho kulya anali, n’agandi mârho gamukulikira. 37 Omulaba munene gwanacizuka omu nyanja, ebivumba byakacîyôha omu bwârho, bwoshi bwayunjula mîshi. 38 Yêhe erhi al’îrò omu ndalâlà, agwîshîre oku mushego. 39 Bamutula, bamubwîra, mpu: «Yâgirwa, k’orhamanyiri oku kufà kuno?» Anacizûka, akalihira empûsi, anabwîra enyanja, erhi: «Hulika, onarhûle!» Empûsi yatwîka n’omurhûla gwabà. 40 Okubundi abà­bwîra, erhi: «Cirhumire muyôboha? Ka ntà buyêmêre mugwêrhe?» 41 Banacigeramw’omusisi, banakabwîrana bône na nnene, mpu: «Lêro ye ndi oyu! Ci yêhe empûsi n’enyanja bidwîrhe byamuyumva!»

25 Omukazi walwâlaga omududu kurhenga myâka ikumi n’ibiri, 26 erhi arhamire n’abafumu ba ngasi lubero, n’erhi ebintu byamuhwerîre byoshi buzira okubona ely’oku ngohe, ciru n’endwâla yâge yajà yayushûka. 27 Erhi aciyumva emyanzi ya Yezu, amuyisha nyuma, amuhuma oku cishûli. 28 Bulya akâg’ikengêra omu murhima, erhi: «Nkahuma ciru oku myambalo yâge yône, nanafuma». 29 Ho na halya ecirhambo câge cahuba, ayumva omu mubiri oku amâfuma endwâla yâge. 30 Ho n’aho Yezu ayumva oku obuzibu bumurhenziremwo; anacihindamukira olubaga, adôsa, erhi: «Ndi ompumire oku myambalo?» 31 Abaganda bâge bamubwîra, mpu: «Ka orhabwîni oku abantu bakulundumirekwo? Nâwe mpu ndi okuhumirekwo?» 32 Anacilola eyi n’eyi, mpu abone owajiraga ntyo. 33 Okubundi olya mukazi anaciyôboha, agera­ mw’omusisi, bulya ali amanyire oku byabîre kwoshi. Anaciyisha, acikwêba aha magulu gâge, amurhondêreza oku binali kwoshi. 34 Anacimubwîra, erhi: «Mwâna wâni, obuyêmêre bwâwe bwakufumize; ocîgendere n’obuholo, onafume endwâla yâwe».

Yezu alîkûza omuntu w’e Jerazeni wàlimwo shetani

1 Banaciyikirira ishiriza, omu cihugo c’Abajerazeni. 2 Oku anayômoka omu bwârho, omuntu ogwêrhwe n’omuzimu mubî ayisha amulibirhîre, erhi arhenga omu byûsho. 3 Enyumpa yâge byàli byûsho, na ntà muntu wankahashirimushwêka, ciru ankakolêsa emigozi. 4 Bulya kanji-kanji bâli barhanzir’imushwêka n’emigozi n’obudagulè, ci ali erhi akonwîre obwo budagulè anatwa eyo migozi, na ntâye wacimuhashaga. 5 Ngasi lusiku, buca buyira, nk’arhali omu byûsho, erhi omu mpinga, ayâmayâma, anaj’acîyâgaza* n’amabuye. 6 Erhi alangira Yezu, amulibirhirayo, amufukamira: 7 ayâkûza n’izù linene, erhi: «Bici rhufânwa nâwe, Yezu, Mwene-Nyamuzinda w’Enyanya? Nkulahirîze oku Izîno lya Nnâmahanga, orhandibuzagya!» 8 Bulya Yezu akâg’imubwîra, erhi: «We muzimu mubî, rhengamw’oyu muntu.» 9 Amudôsa, erhi: «Izîno lyâwe we ndi?» Amushuza, erhi: «Izîno lyâni nie murhwe, bulya rhuli banji». 10 Anacimuhûna bwenêne mpu arhamuhulusagya muli eco cihugo. 11 Aha burhambi hàli obusò bunene bw’engulube, erhi ziyâbusire oku ntondo. 12 Balya bazimu babî bamuhûna bwenêne, baderha, mpu: «Orhuhêke mwo zira ngulube, rhubè mwo rhuja». 13 Anacibayêmêrera. Balya bazimu babî banacigenda, bajamwo zirya ngulube. Zanacitula ecimolôgo, obusò bwahona oku manga, bwagend’icîloha omu nyanja, bwafìra omu mîshi. Zàli nka bihumbi bibiri. 14 Abangere bôhe bacîkûlira omulindi, bagend’ilumîza ogwo mwanzi omu cishagala n’omu ndimiro. Abantu bashagamuka mpu baj’ilola oku byabîre. 15 Erhi bahika hali Yezu, bashimâna olya wàlimwo shetani-murhwe atamîre, ayambîrhe anali mugumagumà n’obukengêre bwâge boshi; bayôboha. 16 Ababonaga oku byâbà. babarhondêreza olw’oyo muntu wàlimwo shetani lwoshi n’olw’­engulube. 17 Okubundi barhondêra okuyinginga Yezu mpu abarhengere eka. 18 Erhi abà akol’ashonera omu bwârho, olya wali ogwêrhwe na shetani amusengera mpu amukulikire. 19 Amulahirira, amubwîra, erhi: «Oj’emwâwe*), amulahirira, amubwîra mpu ashubir’emwâbo, agend’imanyîsa obwonjo bwa Nnâmahanga muli bene wâbo. muli bene winyu, ogend’ibaganîrira aminjà goshi Nyakasane akujirîre omu bwonjo bwâge». 20 Anacihira njìra, arhondêra okulumîza omu Dekapoli ngasi kwoshi Yezu amujirîre, n’abantu boshi barhangâla.

Yezu afumya omukazi walwâla omududu, anafûla mwâli wa Yayiri

21 Erhi Yezu abà amâshub’iyikirira ishiriza omu bwârho, bantu banji bamushûbûkira. Abêra oku mushenga* mpu «mushenga gw’enyanja». gw’enyanja. 22 Hanaciyisha muguma w’omu bakulu b’esinagogi, izîno lyâge ye Yayiri. Erhi amubona, afukama embere zâge, 23 anacimushenga bwenêne, erhi: «Mwâli wâni ali obufa; oyîshe, omuhumekwo lyo afuma analame». 24 Yezu amushimba, n’olubaga lunji lw’abantu lwamukulikira lwanamugorha. 25 Omukazi walwâlaga omududu kurhenga myâka ikumi n’ibiri, 26 erhi arhamire n’abafumu ba ngasi lubero, n’erhi ebintu byamuhwerîre byoshi buzira okubona ely’oku ngohe, ciru n’endwâla yâge yajà yayushûka. 27 Erhi aciyumva emyanzi ya Yezu, amuyisha nyuma, amuhuma oku cishûli. 28 Bulya akâg’ikengêra omu murhima, erhi: «Nkahuma ciru oku myambalo yâge yône, nanafuma». 29 Ho na halya ecirhambo câge cahuba, ayumva omu mubiri oku amâfuma endwâla yâge. 30 Ho n’aho Yezu ayumva oku obuzibu bumurhenziremwo; anacihindamukira olubaga, adôsa, erhi: «Ndi ompumire oku myambalo?» 31 Abaganda bâge bamubwîra, mpu: «Ka orhabwîni oku abantu bakulundumirekwo? Nâwe mpu ndi okuhumirekwo?» 32 Anacilola eyi n’eyi, mpu abone owajiraga ntyo. 33 Okubundi olya mukazi anaciyôboha, agera­ mw’omusisi, bulya ali amanyire oku byabîre kwoshi. Anaciyisha, acikwêba aha magulu gâge, amurhondêreza oku binali kwoshi. 34 Anacimubwîra, erhi: «Mwâna wâni, obuyêmêre bwâwe bwakufumize; ocîgendere n’obuholo, onafume endwâla yâwe». 35 Oku acidwîrhe aderha, hâyisha abantu barhenga emwa omukulu w’esinagogi, bamubwîra, mpu: «Kali mwâli wâwe afîre! Bici waciberakwo Omuyigîri­za irhwe?» 36 Erhi ayumva ako kanwa bàdesire, Yezu abwîra olya mukulu w’esinagogi, erhi: «Orhayôbohaga; oyêmêre kwônene». 37 Anacilahira mpu arhakulikirwa na ndi, orhali Petro, Yakôbo na Yowane, mulumuna wa Yakôbo. 38 Erhi bahika aha mw’olya mukulu w’esinagogi, Yezu ayumva emikûmo n’abantu badwîrhe balaka n’okubanda endûlù. 39 Erhi abà amâjà omu nyumpa, ababwîra, erhi: «Eyi mikûmo n’ezi ndûlù ziri za bici? Omwâna arhafîri, ci al’îrò». 40 Nabo banacimushekera. Okubundi, erhi abà amabahulusa boshi, ayanka îshe na nnina w’olya mwâna na balya bali bo naye, ajà halya omwâna àli. 41 Agwârha olya mwâna okuboko, amubwîra, erhi: «Talita kum»*, kwo kuderha: «We munyere, nkubwîzire nti ozûke!» 42 Ho na halya olya munyere anaciyimanga, alambagira, bulya ali akola wa myâka ikumi n’ibiri muburhe. Abantu barhangâla bwenêne. 43 Abakomêreza bwenêne mpu ntâye omanyage ogwo mwanzi; anarhegeka mpu bamuhè ebiryo alyè.

Yezu alambagira omu nyanja bo na Petro

22 Ho n’aho, Yezu anacisêza abaganda bâge mpu bajè omu bwârho, babè bashokola banayikire enyanja, oku naye asêzera abantu. 23 Erhi acibà amâlîka abantu, ayinamukira oku ntondo yênene, aj’ishenga. Lêro byâbà bijingo, erhi alikwo yênene. 24 Obwârho nabo erhi bwamahika omu karhî k’enyanja kurhenga oku cikwî, erhi bunadwîrhe bwahunyangwa n’omulaba, bulya empûsi yahulukaga embere. 25 Sêzi mucêracêra, Yezu abajayo, ayish’alambagira omu nyanja. 26 Erhi bacimubona ayish’alambagira omu nyanja, abaganda bâge bafuduka, banaderha, mpu: «Muzimu», n’erhi obwôba bubagwârha, babanda orhuhababo. 27 Ho n’aho Yezu abaderhesa, anababwîra, erhi: «Muhire omurhima omu nda, murhayôbohaga, nie nnêne». 28 Petro naye erhi acishuza, aderha, erhi: «Nyamwagirwa, akabà we, orhegekage ndambagire oku mîshi, njè emunda oli». 29 Naye Yezu aderha, erhi: «Yishaga». N’erhi Petro acirhenga omu bwârho, alambagira oku mîshi mpu aj’emunda Yezu ali. 30 Ci erhi acîbona empûsi erhankalindwa, ayôboha; n’erhi arhangira okuzika, ayâma, anaderha, erhi: «Muci­za, kufà kuno, nyôkola!». 31 Ho na halya, Yezu alambûla okuboko, amugwârha, anamubwîra, erhi: «Oli muntu wa buyêmêre bunyi, carhumire orhindira?» 32 Erhi bacija omu bwârho, empûsi yarhûlûla. 33 Nabo abâli omu bwârho bayisha, baharâmya, banamubwîra, mpu: «Okuli, ocîbêrîre Mwene Nyamuzinda!»*

Yezu afumya omuntu ohozire enjingo

1 Erhi kugera nsiku nyi, ashubira e Kafarnaumu. Bamanya oku ali omu nyumpa. 2 Bantu mwandu balundukiramwo, ciru mwafundêra bwenêne kuhika ebwa lusò, na ntâye wankacibwîne ah’abwârhala. Abayigîriza Emyanzi y’Akalembe. 3 Banacimulêrhera omuntu w’enjingo zihozire, abarhwîrwe na bantu bâni. 4 Erhi bacibula aha bamugerîze mpu bamuyêrekeye erhi kuluga kw’abantu kurhuma, barhula oburhungiri bw’enyumpa àlimwo, basheshezaho encingo olya mulwâla àlikwo. 5 Yezu erhi abona obwêmêre bwâbo, abwîra nyakuhola enjingo, erhi: «Mwâna wâni, ebyâha byâwe byamârhenzibwa». 6 Aho hàli baguma omu bashamuka b’ihano; banacikengera omu murhima, mpu: 7 «Cirhumire oyu aderha ntyo? Alogosire emwa Nyamuzinda! Ka hali owankarhenza ebyâha arhanali Nnâmahanga yênene?» 8 Ho na halya Yezu amanya omu murhima gwâge oku badwîrhe barhimanya ntyo; anacibabwîra, erhi: «Cirhumire mukengêra ntyo omu mirhima yinyu? 9 "Kuci kulembu kulusha, okubwîra ohozir’enjingo, erhi": "ebyâha byâwe byamârhenzibwa", "erhi okumubwîra, erhi": "yimuka, oyanke encingo yâwe, olambagire?" 10 "Lêro lyo mumanya oku Mwene-omuntu agwêrhe obuhashe bw’okukûla ebyâha en’igulu", "-anacibwîra nyakuhola enjingo", erhi-: 11 "Nkurhegesire oyimuke, oyanke encingo yâwe, oj’emwâwe"». 12 Olya muntu ayimuka ho na halya, abarhula encingo yâge, alambagira embere z’abantu boshi. Barhangâla boshi, bakuza Nnâmahanga banarhondêra baderha, mpu: «Rhurhasâg’ibona okwa bene oku ciru n’eli­guma».

Yezu afûla Lazaro

1 E Betaniya, emwâbo Mariya na mwene wâbo Marta yali omulume mu­lwâla, mpu ye Lazaro. 2 Mariya y’olya washîgaga Nyakasane Yezu omugavu anamuhôrhola amagulu n’emviri zâge. Mushinja wâbo Lazaro ye wali mu­lwâla. 3 Bâli bâbo bombi barhumizagya emwa Yezu, mpu: «Yâgirwa, olya ozigira, alwâla». 4 Erhi Yezu akuyumva aderha, erhi: «Eyo ndwâla erhali ya kufà; ci eri ya kumanyîsa irenge lya Nnâmahanga, lyo Mugala wa Nnâmahanga akuzibwa». 5 Yezu azigiraga Marta n’omulumuna na Lazaro. 6 Erhi ayumva oku Lazaro alwâla, ageza zindi nsiku ibiri aho ali. 7 Okubu­ ndi abwîra abaganda bâge, erhi: «Rhujè e Yudeya». 8 Abaganda bâge bamushuza, mpu: «Waliha Muyigîriza, kurhi washubîrira e Yudeya n’obwo kurhaz’igera nsiku Abayahudi balonzagya okukubanda amabuye?» 9 Yezu abà­shuza, erhi: «Ka omu lusiku ensà zirhaba ikumi n’ibiri? Ogenda mûshi arhasârhala, bulya adwîrhe abona obumoleke bw’igulu; 10 ci ogenda budufu ye sârhala, bulya arhacibona». 11 Erhi abà amâbabwîra ntyo, ayûshûla, erhi: «Omwîra wîrhu Lazaro ali îrò; nagend’imutula». 12 Nabo abaganda bâge, mpu: «Nyakasane, akabà îrò ali, afuma». 13 Yezu alonzagya okuderha oku anafîre, ci bôhe bamanya mpu îrò lya kurhamuka. 14 Lêro Yezu ahumanula, erhi: «Lazaro anafîre; 15 nansîmire bulya ntàhali, lyo muyêmêra. Ci rhujage emunda ali». 16 Naye Toma, oderhwa Didimu, abwîra abâbo baganda, erhi: «Kanyi nîrhu rhujeyo, rhugend’ifà rhwe naye!» 17 Erhi Yezu ahika, ashimâna Lazaro ali nsiku ini abishirwe. 18 Kurhenga e Betaniya kuhika e Yeruzalemu ziri stadi* ikumi n’irhanu zône. 19 Buyahudi ba­nji bâli bayishire aho mwâbo Marta na Mariya mpu babarhulirize oku lufù lwa mushinja wâbo. 20 Erhi Marta ayumva oku Yezu ayiruka, agend’imulinga, naye Mariya asigala abwârhîre omu nyumpa. 21 Marta abwîra Yezu, erhi: «Waliha, ocibâga hano, mushinja wâni arhankafîre. 22 Ci kwône manyire oku na buno ngasi coshi wankahûna Nnâmahanga anakuhaco». 23 Yezu amubwîra, erhi: «Mushinja wâwe âfûka», 24 Marta, erhi: «Manyire oku afûka omu bufûke bw’olusiku luzinda». 25 Yezu amubwîra, erhi: «Nie bufûke. Onyêmîre, ciru akafà, alama; 26 na ngasi yêshi olama muli nie onanyêmêra, arhakafà ciru n’eliguma. Okwo, ka okuyêmîre?» 27 Naye, erhi: «Nêci, Yâgirwa, nyêmîre oku we Kristu, Mugala wa Nyamuzinda wayishire en’igulu». 28 Erhi ayûs’iderha ebyo binwa, aj’ihamagala mwene wâbo Mariya. Amuhwehwerheza, erhi: «Omuyigîriza kwo ali kuno, akuhamagîre». 29 Mariya erhi ayumva okwo, anacibaduka ho na halya, ajà emunda Yezu àli. 30 Yezu arhàli acija omu lugo; aciri halya Marta amushimânaga. 31 Abayahudi bâli omu nyumpa na Mariya banakâg’imurhûliriza, erhi babona abaduka anahuluka bulibirha, bamukulikira, bamanya mpu aj’ilakira ebwa cûsho. 32 Erhi Mariya ahika aha Yezu ali n’erhi amubona, acîkwêba aha magulu gâge, erhi: «Nyakasane, ocibâga hano, mushinja wâni arhakafîre!» 33 Yezu erhi abona agwîra emirenge haguma n’Abayahudi bâli naye, ecifufu camugwârha anayumva oburhè. 34 Anacidôsa, erhi: «Ngahi mwamuhizire?» Bamushuza, mpu: «Waliha, yishaga ohabone». 35 Yezu anacirhondêra arhoza emirenge. 36 Obwo Abayahudi banaciderha, mpu: «Nêci amusîmaga wa!» 37 Ci abandi muli bo baderha, mpu: «Ci ye wazibûlaga amasù ga gulya muhûrha! Ka arhankahashire okurhegeka oyu arhafè?» 38 Yezu ashub’igwârhwa n’ecifufu, ajà e­bwa cûsho. Gwàli mwîna gufûnisirwe n’ibuye. 39 Yezu anacibabwîra abalondana, erhi: «Kûli eri ibuye! "Marta, erhi: Waliha, akola adwîrhe abaya bulya ene lwo lusiku lwa kani"». 40 Yezu amushuza, erhi: «Ka ntakubwîzire nti akabà oyêmîre, wabona irenge lya Nnâmahanga?» 41 Banacikûla lirya ibuye. Okuhandi Yezu ayînamula amasù, aderha, erhi: «Larha, nkuvuzire omunkwa, kulya kubà wa­nyumvîrhîze. 42 Nyôrha nyîshi oku onyumvîrhiza ensiku zoshi; ci abantu bazungulusire bo barhumire naderha ntyo, lyo bayêmêra oku we wantumaga». 43 Erhi ayûs’iderha ntyo, ayâkûza n’izù linene, erhi: «Lazaro huluka, ojà eno mbuga!» 44 Nyakufà ahuluka, amagulu n’amaboko mashwêke n’orhutambara, n’obusù bubwîke n’omwenda. Yezu ababwîra, erhi: «Shwêkûliye, mu­muleke agende».