Aliança
A aliança é o modo como Deus se relaciona com seu povo. Da aliança com Noé à Nova Aliança em Cristo, Deus se compromete com amor e fidelidade irrevogáveis.
Alianças com Israel
Deus firmou aliança com Abraão, Moisés e Davi. No arco-íris, na lei, nas promessas — Ele é o Deus da aliança.
Imulungu kamulongela Nuhu na wanage, "Sambi notenda lagano na mweye na wanhu wa ulelo wenu, na vose vili na ugima, ndege wose na wanyama ofugigwa na wanyama wa kumuhulo na kila kinhu kilawile mdisafina hamoja na gweye. Kwa mbuli zino notenda lagano jangu na gweye na nolonga vino, vinhu vose vili na ugima honda nivibanange bule kabili kwa mazi mengi. Mazi mengi honda gaibanange bule isi yose kabili. Kamba kilaguso cha lagano dino dilibule uhelelo, dinitenda na gweye na vinhu vose vili na ugima, nokwika pinde jangu kuulanga, dokuwa kilaguso cha lagano jangu na isi yose.
Kwa mbuli zino notenda lagano jangu na gweye na nolonga vino, vinhu vose vili na ugima honda nivibanange bule kabili kwa mazi mengi. Mazi mengi honda gaibanange bule isi yose kabili.
nokwika pinde jangu kuulanga, dokuwa kilaguso cha lagano jangu na isi yose.
Siku ayo Mndewa Imulungu kailagana na Abulamu, kalonga, "Nowagwaa isi ino wanhu wa ulelo wako, kulawa lwanda lwa Misili mbaka lwanda luja mkulu lwa Fulate, hamoja na isi za Wakeni na Wakenizi na Wakadimoni, na Wahiti na Wapelizi na Walefai, na Waamoli na Wakanaani na Wagiligashi na Wayebusi."
Abulamu kafugama, kaidulika mbaka hasi. Nayo Imulungu kamulongela, "Notenda lagano dino na gweye, nokulongela, kokuwa tata wa makabila mengi. Kulawa sambi, twaga jako hukemigwa Abulamu, ila kokemigwa Abulahamu, kwavija nikutenda tata wa makabila mengi." Nokutenda uwe na ulelo mkulu, kulawa kumwako olawa wanhu wa makabila mengi na wayagwe okuwa wandewa.
"Lagano jangu na gweye na ulelo wako dabule uhelelo. Avo nokuwa Imulungu wako na Imulungu wa ulelo wako. Nokugwaa isi ino yose ya Kanaani yuukala kamba munhu baki. Isi yose ya Kanaani yokuwa ya ulelo wako milele, na niye nokuwa Imulungu wao."
Abaho Imulungu kamulongela Abulahamu, "Na gweye udigoge lagano jangu, gweye mwenyego na ulelo wako na ng’holo zao. Dino dijo lagano jangu, niye na gweye, na ulelo wako, kila mbigalo kumwenu kolondigwa yengile kumbi. Mwingile kumbi, iwe kilaguso cha lagano jangu niye na mweye.
Muumwaka wa longo na nne, mndewa Kedolilaomeli na waja wandewa wayage weza na kuwahuma Walefai ako Ashitaloti Kalinaimu na Wazuzi ako Hamu na Waemi ako Shawe Kiliataimu,
Avo, kamba monitegeleza niye na kugoga lagano jangu, mokuwa wanhu zangu musaguligwe hagati ya isi zose hamoja vivija isi yose yangu.
Zimbaka za isi yenu zokuwa kulawa bahali ya Shamu mbaka bahali ya Meditelania na kulawa kuluwala mbaka muulwanda lwa Fulate, kwavija nowagela wanhu wa isi ayo mmakono genu, na mweye mowawinga. Sikumuilagane nao, hebu kuilagana na milungu yao.
Abaho Mndewa Imulungu kamulongela Musa, "Sambi notenda lagano na wanhu wa Izilaeli, notenda vilaguso havinalawilila mgameso ga wanhu wa mwiisi yose. Wanhu awo ozona sang’hano ng’hulu zonda nikutendele niye Mndewa Imulungu.
Musa kakala kuko kulugongo hamoja na Mndewa Imulungu kwa siku malongo mane imisi na ikilo bila kuja kinhu chochose wala kung’wa mazi. Na kandika mvibao vivo mbuli zose za lagano na Malagizo Longo.
Musa kakala kuko kulugongo hamoja na Mndewa Imulungu kwa siku malongo mane imisi na ikilo bila kuja kinhu chochose wala kung’wa mazi. Na kandika mvibao vivo mbuli zose za lagano na Malagizo Longo.
Kawalongela lagano jake, na kawalagiza mugagoge gaja Gamalagizo Longo, gayandike mna ivibao vibili va mabwe.
Avo, mujuwe kamba Mndewa Imulungu, Imulungu wenu heyo Imulungu yotamaniligwa, kogoga lagano jake na kolagusa unogelwa wake kwa maelufu ga ulelo kwa waja ogoga malagizo gake.
Alianças renovadas
O povo renovava a aliança diante do Senhor. A fidelidade de Deus permanece mesmo quando o povo falha.
Avo, wanhu wasegela kuna izing’hambi ili wachole kuloka ulwanda lwa Yolidani, na iwalava nhosa wadipapile disanduku da lagano walongola kuulongozi wa iwanhu. Kipindi cha kusenga lwanda lwa Yolidani lumemaga mazi mbaka mzingema. Avo aho awo iwalava nhosa wadipapile disanduku da lagano viwavikile Yolidani, na magulu gao vigakanyage gamazi geli mwiingema, gamazi gakalile gokilima kulawa mwambu wa uchanha gema na gailundiza hamoja kutali ako Adamu, dibuga dili behi na Saletani, na mazi gaja gokilimila kulongoza ibahali ya Alaba, Ibahali ya Mkele, gasegela gose. Iwanhu waloka umwambu uilola na buga da Yeliko. Avo iwalava nhosa wakalile odipapa disanduku da lagano da Mndewa Imulungu wema wima mna iisi inyalile hagati ya ulwanda lwa Yolidani, na Waizilaeli wose waloka mna iisi inyalile mbaka iwanhu wose viwamambukize kuloka ulwanda lwa Yolidani.
Avo Yonatani katenda lagano na ng’anda ya Daudi, "Mndewa Imulungu yawakoboze iwanhu omwihila Daudi." Yonatani kamduwiza Daudi kwavija kakala yamnogele Daudi kamba viyainogele heyo mwenyego.
Mndewa Imulungu kamulongela Musa, "Finehasi mwanage Eleazali mzukulu wa Haluni imulava nhosa, kakukimila kugevuzika kwangu mbuli ya Waizilaeli, mna iwanhu wose heyo yaiyeka ayo yonile usungu kamba vinyona niye. Lekaavo siwakomile Waizilaeli wose. Avo mulongele kamba notenda na heyo lagano da tindiwalo. Kumwake heyo na ulelo wake okuwa walava nhosa siku zose kwavija kona usungu mbuli yangu niye Imulungu wake na kawatendela loholo Waizilaeli."
Musa viyengile mna dihema da mting’hano ili kulonga na Mndewa Imulungu, kahulika sauti kulawa mwambu wa uchanha wa ingubiko ya disanduku da lagano, hagati ya awo iviumbe wabili weli na mabawa, sauti ayo imulongela.
Mndewa Imulungu kamulongela Musa, "Walongele Waizilaeli wakugalile fimbo longo na mbili, kila kilongozi wa kabila fimbo imoja. Ujandike twaga da kila imoja wao mna ifimbo yake, na twaga da Haluni ujandike uchanha ya ifimbo ilagusa kabila da Lawi. Avo hokuwa na fimbo imoja kwa kila kilongozi wa kabila. Abaho uzisole fimbo azo uzigale mdihema da mting’hano na uzike kuulongozi wa sanduku da lagano hanhu aho kuniiting’hanaga na gweye. Fimbo ya munhu yonda nimsagule, yozuka. Kwa nzila ayo nowatenda Waizilaeli waleke kuwayalalila mweye."
Musa kawalongela Waizilaeli. Vilongozi wa iwanhu wose wamgwaa kila imoja fimbo yake kamba kabila jake vidili, zose kwa zose zikala fimbo longo na mbili. Fimbo ya Haluni ikigwa hamoja na fimbo azo. Abaho Musa kazika fimbo azo zose kuulongozi wa Mndewa Imulungu mna dihema da mting’hano.
Imitondo yake, Musa kengila mna dihema da mting’hano, mumo kayona fimbo ya Haluni imunhu kulawa kabila da Lawi, izuka na ilawa matambi galike maluwa na kulela matunda gepile ga mulozi. Abaho Musa kazigala kunze fimbo zose aho kuulongozi wa Mndewa Imulungu, kawalagusila Waizilaeli wose, na kila kilongozi kasola fimbo yake. Mndewa Imulungu kamulongela Musa, "Ibweze fimbo ya Haluni kuulongozi wa disanduku da lagano. Aho yokala goya, acho chokuwa kinhu cha kuwazuma iwanhu awo walemaga kamba wahagendelela kuiyalala wofa." Musa katenda kamba Mndewa Imulungu viyamulagize.
Waizilaeli watenda gehile kabili mgameso ga Mndewa Imulungu na Mndewa Imulungu kamgwaa nguvu Eguloni imndewa wa Moabu yawavamile Waizilaeli, kwavija watenda gehile mgameso ga Mndewa Imulungu. Eguloni kawalundiza Waamoni na Waamaleki, kachola kuitowa na Waizilaeli na kawahuma. Kadisola Yeliko dibuga da mitende.
Nova Aliança
Eis que dias vêm em que farei nova aliança. Jesus é mediador de uma aliança superior, fundamentada em melhores promessas.
Mbuli ya kija kiyatendile Kilisito, iyo yogala kuilumba kwa lagano da sambi, ili waja wakemigwe na Imulungu wadahe kumweda milele kulongigwe na Imulungu. Ino yolawilila kwavija kwa ifa yake kowalekesa wanhu na gehile wagatendile kipindi cha lagano da ichanduso.
Mbuli ya kija kiyatendile Kilisito, iyo yogala kuilumba kwa lagano da sambi, ili waja wakemigwe na Imulungu wadahe kumweda milele kulongigwe na Imulungu. Ino yolawilila kwavija kwa ifa yake kowalekesa wanhu na gehile wagatendile kipindi cha lagano da ichanduso.
Lakini sambi Yesu kagweleligwa sang’hano ya ulava nhosa inogile ng’hani kubanza wao, kwavija heyo iyo yogala kuilumba kwa lagano dinogile ng’hani. Malagizo ga lagano dijo gosang’hanila kija kiyalongile Imulungu kinogile ng’hani.
Nompula Imulungu yotugwaa tindiwalo, ayo yamzilibule kwa wafile Mndewa wetu Yesu Kilisito msusilaji mkulu wa ng’hondolo, kwa damu yake ilagusa lagano da milele. Nompula, yawagwee kila kinhu kinogile ili mutende ziyolonda. Heyo mwenyego kosang’hana mgati mmwenu kija kimnogele, kosang’hana kubitila Yesu Kilisito. Yesu Kilisito yagweleligwe ukulu kipindi chose! Ona.
yatugwelele udahi wa kuwa wasang’hanaji wa lagano da sambi, siyo kwa malagizo gandikigwe, ila kwa Loho wa Imulungu. Kwavija malagizo gandikigwe gogala ifa, lakini Loho Yang’alile kogala ugima.
Kinhu kilawilile kwa wana wabili wa Abulahamu kiigala na kinhu cha ukweli, watwanzi wao wabili olagusa malagano mabili. Lagano dimoja dija ditendigwe hana Ulugongo lwa Sinai, dolonga mbuli ya Hajili, na wanage oleleka muutumwa. Hajili kolagusa Ulugongo lwa Sinai luli ako Alabiya, na yolagusa buga da Yelusalemu dili sambi mwiisi, dili muutumwa hamoja na wanage wose. Lakini Yelusalemu ili kuulanga ni buga dikomboligwe, najo dijo mamaetu.
Fidelidade da aliança
A aliança de Deus é eterna. Ele não quebra seu pacto nem altera o que saiu dos seus lábios.
Ila unogelo hawishaga wa Mndewa Imulungu okala kulawa milele mbaka milele na ochola kwa awo omdumba,
na haki yake yokala kwa iwana na wazukulu zao.
Kwa awo odigoga lagano jake,
na okumbuka kugoga malagizo gake.
Mndewa Imulungu ayo yowalongoza, heyo kokuwa hamoja na mweye, heyo hawaleka bule hebu kuwasemwa. Avo sikumudumbe hebu kunyawanyawa."
Ubala okutenda ukale kutali na mtwanzi mgoni,
mtwanzi mgoni yotongoza.
Mtwanzi yomuleka mbigalo wake wa undele wake,
kodibezeli lagano diyatendile kuulongozi wa Imulungu wake.