Amizade
A amizade é um dos dons mais preciosos da vida. A Bíblia celebra amizades profundas — Davi e Jônatas, Rute e Noemi, Paulo e Timóteo — modelos de lealdade, fé e amor.
Valor da amizade
Há amigo mais chegado do que um irmão. Em todo tempo ama o amigo. A amizade verdadeira permanece nas tempestades.
Nui nii bɔɔlai mɔinɗai, ta polu kpɔlɔ vai ma,
kɛlɛ nu wɔɔla ɠitei ɠa ɗa ɠili è ʋa, é leʋe è-ɠɛɛloin ʋa.
Nui nii bɔɔlai mɔinɗai, ta polu kpɔlɔ vai ma,
kɛlɛ nu wɔɔla ɠitei ɠa ɗa ɠili è ʋa, é leʋe è-ɠɛɛloin ʋa.
Bɔɔla nui ɠa ɗa nɛɛbɛi ɠɛ yeenɔpɛ.
Ɠɛɛɠɛloin ɠa ɗa kpɔbai ɠɛ, faaɓaagi a ʋaana.
Bɔɔla nui ɠa ɗa nɛɛbɛi ɠɛ yeenɔpɛ.
Ɠɛɛɠɛloin ɠa ɗa kpɔbai ɠɛ, faaɓaagi a ʋaana.
Zɔi é pɔ é nɛɛ nuiti bɛ, naa ɠa ɗa tɔ koloɠologiti suvaayɛ, niiti ti ɠɛai la,
tɔɔzei ɗa ɠɛna suɠulaa kenein, naa ɠa ɗa è-wɔɔlaiti maaɠooza è ʋa.
Kɔlui ɠa ɗa kɔlui ɠaali,
nui ɠigi ɠaazu ɠa ɗa zeɠe ma, seiɲɔɠɔi ná-siɛpolui ʋɔ.
Kɔlui ɠa ɗa kɔlui ɠaali,
nui ɠigi ɠaazu ɠa ɗa zeɠe ma, seiɲɔɠɔi ná-siɛpolui ʋɔ.
Gulɔi ta gulɔ maku nɛɛnɛgi, ta ɗa nu yiiɠaanɛ,
bɔɔla vai ná-gaanɛɛi ɠa ɗa koozunɛɛi ve nu ya, é leʋe ɗa ɓɔɠɔ ɛnɛkɛgi ʋa.
Gulɔi ta gulɔ maku nɛɛnɛgi, ta ɗa nu yiiɠaanɛ,
bɔɔla vai ná-gaanɛɛi ɠa ɗa koozunɛɛi ve nu ya, é leʋe ɗa ɓɔɠɔ ɛnɛkɛgi ʋa.
Mina ɓeteʋe è-wɔɔlaiti ba, ta è-ɠɛɛ bɔɔlaiti.
Ni ɗa ɠɛna faaɓaagi zu, mina ɓizɛ, è ʋa li è-ɠɛɛloin ʋɔ bɛ,
mazɔlɔɔ siɛ mɔinmɔin su, è-zeiɲɔɠɔi maaɓuɠaai è ʋa, naa vizɔgɛ é leʋe è-ɠɛɛloin ʋa, maaɠoozaai è ʋa.
Mina ɓeteʋe è-wɔɔlaiti ba, ta è-ɠɛɛ bɔɔlaiti.
Ni ɗa ɠɛna faaɓaagi zu, mina ɓizɛ, è ʋa li è-ɠɛɛloin ʋɔ bɛ,
mazɔlɔɔ siɛ mɔinmɔin su, è-zeiɲɔɠɔi maaɓuɠaai è ʋa, naa vizɔgɛ é leʋe è-ɠɛɛloin ʋa, maaɠoozaai è ʋa.
Fizɔgɛ è zelii lo nui ma kɛlɛi zu,
è ʋa maaɠɛ kpɔ bɔɔla vai ma.
Nu wɔɔlai ná-zelilomai, ɠa ná-wooɠɛɠiladai lɛɛzu,
nu zili nui è nɛɛnɛ vai, naa ɠa ga yaava vaa nɔ.
Nui é ziɛzu ɠima nuiti polu, toɠa ɗa ɠɛ ga ɠima nu,
kɛlɛ zɔi é zeizeisu ɠimalala nuiti koba, naa ɠa faaɓaagi zɔlɔɔ.
Yaava nui ɠa ɗa kpɔɛiti teʋe,
zɔɠɔzuziɛ nui ɠa ɗa bɔɔla nuiti bali ma.
Mina ziiɠaawanawana nu zeizei,
mina ziiɠula nu ɠɛ ga ziɛpoluɲɔɠɔ,
è ʋa li ɓɔɠɔ maaɠolozu ga siɛ ʋelei,
è ʋa bali la ɓɔɠɔ luɠɔ ɗa-eteai zu.
Amizade cristã
Vós sois meus amigos se fazeis o que eu mando. Jesus nos chama de amigos — que honra imensa e responsabilidade!
Nɛɛbɛ la leʋeni naa ʋa ga nu zɛnvui ve bɔɔlaiti ta-vaa zu.
Nɛɛbɛ la leʋeni naa ʋa ga nu zɛnvui ve bɔɔlaiti ta-vaa zu.
Gè la mɔ wo lolisu ga botiɠɛ nuiti, tɔɔzei botiɠɛ nui la ɗa ga naa pɛ kwɛɛga, nii maliɠii kɛɛzu. Nà wo lolisu ga bɔɔlaiti, tɔɔzei nii pɛ gè sɔlɔɔga Kɛ̀ɛ ya, gè naa pɛ dɛɛʋɛ ga woye.
Nà-devei ɠa ga: Wo ɓɔɠɔ nɛɛ ʋɛ wo ɠilagilagi pɛ, ʋelei gè wo nɛai la ʋɛ.
À wɔin ga ɓɔɠɔ wo ɠilagilagi pɛ ga kɛɛɠɛloun nɛɛbɛi. À ɓɔɠɔ wɔɔlɔ, wo ɗa leʋe ɓɔɠɔ ʋa naa zu.
Mazɔlɔɔ wo ʋɛtɛ wɔin ɠa mà gola, ga gè ʋa wo ʋɔ ga Zɛnvu Ɲadegai ná-vebɛanii ta, wo zu ʋa ɓaa. Ɓaa mu, nà pɔ gè ɠɛ wo zaama, ade iɲɔdɔɔi zɔlɔɔ ʋɔɔma ga kidaaleʋei maaʋele, nii ade ɓɔgai ma.
GALA ka ga nɛɛbɛi
Nɛ̀ɛɲɔɠɔiti, ade ɓɔɠɔ nɛɛ ʋɛ de ɠilagilagi pɛ, mazɔlɔɔ nɛɛbɛi zeɠeʋɛ GALA pɔ. Nu-o-nu a nɛɛbɛi ziɛ, naa ɠa ga GALA doun, é GALA kwɛɛ.
Nɛ̀ɛɲɔɠɔiti, tɛi GALA ge ade nɛa ʋɛ ɠana, de maanɛɛʋɛ, da ɓalaa, de ɓɔɠɔ nɛɛ ʋɛ de ɠilagilagi pɛ. Nu nɔpɛ ge la dɛ GALA kaani pɛ. Ni da ɓɔɠɔ nɛɛna ʋɛ de ɠilagilagi pɛ, GALA ka zeini de-yiimaʋɛ, ná-nɛɛbɛi ɠaavɔnigɛ ga pagɔ de-yiimaʋɛ.
Tama GALA ge niima levei veeni ade ya: Zɔi a GALA nɛɛ ʋɛ, é kɛɛɠɛloin ɓalaa nɛɛ ʋɛ.
Exemplos bíblicos
Davi e Jônatas fizeram aliança de amizade. Rute se apegou a Noemi. Abraão foi chamado amigo de Deus.
Zonatan ná-nɛɛbɛi é ʋilɛ Davide ʋa
Davide ɓegai ma ga ɓɔɛ Sayile ʋɔ, Zonatan ɠilini Davide ʋa ziimaʋɛ. É Davide nɛɛni ʋɛ, eɠɛ tɔ ɓɔɠɔi. Naama voloi, Sayile la ɠɛni ɓeni Davide ʋa, é ʋa li kɛɛɠɛ ʋɔ bɛ, é Davide makɛni ɠoba. Zonatan ta Davide ti minazeɠe boni yɔɠɔzu, tɔɔzei Zonatan Davide nɛɛni ʋɛ, eɠɛ tɔ ɓɔɠɔi.
Zonatan ta Davide ti minazeɠe boni yɔɠɔzu, tɔɔzei Zonatan Davide nɛɛni ʋɛ, eɠɛ tɔ ɓɔɠɔi.
Davide yeezei vai Zonatan ná-doun zunui Mefiɓaale wu
Davide gaazaɠagi woni, é ɠɛ ma: «Sayile ná-pɛlɛ wu nui ta yɛgɛ nɛi vulua? Nà pɔ gè wooɠɛɠilada ɠɛ bɛ, Zonatan maaʋele ma.»
Kɛlɛ Lute ɠɛni ma: «Mina ɓɔi dà ga gè zeɠe è ʋolu, ga gè ɠɛlɛ è ʋa! Ʋɛ ɗa li ná, nà li miná, ʋɛ ɗa zei ná, nà zei miná. Ɗa-nuɓusɛiti ta ɠɛ ga nà-nuɓusɛiti, ɗa-ƓALAGI ɠa ɠɛ ga nà-GALAGI. Ʋɛ ɗa za ná, nà za miná, màaɠulu ná. Ɠɔoɠɔ GALAGI sò ná-ziiɠaawanai pɛ su, ni ani ɠili ka kpèteʋena è ʋa, é ɠula saai ʋolu!»
Naa ʋilɛni su naazu, nii GALA Sɛʋɛi boni ga: «Abalaame laani GALA da, naa leveni bɛ ga telebodai.». É lolini ga GALA bɔɔlai.
«Nui nii é taɓai zu, maanɛɛʋɛ bɔɔlaiti ti ta-wooɠɛɠiladai tago ɠula kɛlɛma bɛ,
anɛɛ ni a la looɠo lɛbiya veezu Zɛbɛi-Pɛ-Maliɠii GALA bɛ.
Wooʋalada nuiti! Wo la suɠwɛɛ ɓaa, ga eteai ná-nɛɛbɛi ɠa ga GALA ná-wɔinzeɠemai? Zɔi deɠɛmu é pɔ é ɠɛ ga eteai bɔɔlai, naa ɠa ɓɔɠɔ ɠɛɛzu ga GALA sili nui.
Companheirismo
Dois são melhores do que um. Quão bom e suave é que os irmãos vivam em união! A amizade fortalece e edifica.
Tɛnɛ gooiti
Nu felegɔi ɓɔgai su, naa vizɔgɛ nu ɠilagi ʋa,
ta ɠɛna fele, ta ɗa ta-wotii zulɔnɔgi zɔlɔɔ.
Ni gila ka loona, bɔɔlai ɠa ɗa buzeɠe,
kɛlɛ zɔi tɔ ɠila be, naa maawɔingo,
ni a loona, bɔɔla la ná, nii a buzeɠe.
Ni gila ka loona, bɔɔlai ɠa ɗa buzeɠe,
kɛlɛ zɔi tɔ ɠila be, naa maawɔingo,
ni a loona, bɔɔla la ná, nii a buzeɠe.
Ni nui ta a ɠɛna ná, é ɗa vɔni nu ɠilagi ma,
nu felegɔi ɠa zoo vɔnisu tɔun ma.
Galu ʋɔɛngi nii é ma ga saʋagɔ,
naa leʋe la ɓaaʋɛ.
Tɛnɛ gooiti
Nu felegɔi ɓɔgai su, naa vizɔgɛ nu ɠilagi ʋa,
ta ɠɛna fele, ta ɗa ta-wotii zulɔnɔgi zɔlɔɔ.
Soloogɛ ɠɛɛɠɛlointi ma, ti ɠili ʋa
Tɛɛ wo guyei. Davide ná-guyei.
Wɛlɛ, pagɛ, é vizɔ ɠɛɛɠɛlointi ma,
ga ti ɠili ʋa, ti zei ada ɠila!
Soloogɛ ɠɛɛɠɛlointi ma, ti ɠili ʋa
Tɛɛ wo guyei. Davide ná-guyei.
Wɛlɛ, pagɛ, é vizɔ ɠɛɛɠɛlointi ma,
ga ti ɠili ʋa, ti zei ada ɠila!
Kɛɛʋɛ eɠɛ gulɔ maku nɛɛnɛgi,
puai Aalɔn nɔungi zu, é ɗa yei kpɛlɛiti ga,
ta ná-seɠe ɠɔgi zu.
Kɛɛʋɛ eɠɛ nɔɗagi, é ʋuuni Ɠɛɛlɛmɔn gizei ma,
é ɗa yei Siyɔn gizei ma.
Miná ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-tuyai veezu ná, nii é ga zɛnvui, eyɛsu ɠɔ.
Tɔ ɠa é ga podointi ti-ɠɛɛ, poanzaiti maalobo nui,
tɔ ɠa é ga GALA, ná-ada ɲadegai.
è-ɠɛɛ lɛbi ta è-lee,. è-zeiɲɔɠɔi nɛɛ ʋɛ, eɠɛ ɗa ɓɔɠɔi.».
À mina ɓɔɠɔ yaava: «Bɔɔla ɲɔiti ta ɗa nu zɔ pagɔiti koloɠolo.»
À mina ɓɔɠɔ yaava: «Bɔɔla ɲɔiti ta ɗa nu zɔ pagɔiti koloɠolo.»