Arca da aliança
A Arca da Aliança era o símbolo mais sagrado de Israel — representava a presença de Deus no meio do seu povo. Sobre ela brilhava a glória do Senhor entre os querubins.
Sanduku da lagano
"Nao wanhendele sanduku da lagano kwa mbao za mkese, utali wake uwe mkono umoja na nusu na ugazi wake uwe mkono umoja na utali wake kwa kuchola uchanha uwe mkono umoja. Udibake sanduku dijo zahabu inogile kunze na mgati, na udizungulusile lugigo lwa zahabu. Abaho koditendela sanduku dijo vipete vine va zahabu na uvigele mmagulu gake mane, kila mgulu kipete kimoja. Usongole mango za muhamvi na uzibake zahabu. Mango azo uzigele mna ivipete vili kila mwambu wa disanduku, ili mudipape. Mango azo zisigale mumo mvipete va disanduku sikuzilavigwe. Abaho mgati ya disanduku dijo wike vibao vibili va mabwe vandikigwe gamalagizo.
"Abaho usongole ngubiko aho hozigeligwa kumgongo nzambi, ngubiko ayo iwe ya zahabu inogile, utali wake uwe mkono umoja na nusu na ugazi wake uwe mkono umoja. Abaho usongole viumbe vibili kwa zahabu, abaho uvike mumgwazo wa ingubiko, imoja umwike mwambu uno na iyagwe mwambu uyagwe kuno na kuno. Uvike viumbe avo mumgwazo wa ingubiko, lakini viilumbe na ingubiko. Viumbe awo wailole na mabawa gao gayanzanze uchanha ya ingubiko. Mdisanduku dijo wike vibao vibili va mabwe na uchanha yake wike ayo ingubiko.
Na niye noiting’hana na gweye, hagati ya viumbe awo wabili weli uchanha ya disanduku da lagano, nolonga na gweye na nokugwelela malagizo gose mbuli ya Waizilaeli.
Sanduku da lagano
Bezaleli katenda sanduku da lagano kwa mbao za mkese, utali wake ukala mkono umoja na nusu na ugazi wake ukala mkono umoja na utali wake kwa kuchola uchanha ukala mkono umoja.
Hema dokwinuligwa
Abaho Mndewa Imulungu kamulongela Musa, "Mna isiku ya ichanduso ya mwezi wa ichanduso udinule dihema da mting’hano. Mgati mdihema ajo wike dija disanduku da lagano dili na malagizo longo, abaho wike panziya kuulongozi wake.
Abaho kasola vija ivibao vibili va mabwe kavigela mdisanduku da lagano. Kazigela zimango za kudipapila mvipete vake na keka ingubiko uchanha yake. Abaho kadika disanduku mgati ya dihema na kananika dipanziya. Kwa kutenda vivo kadigubika disanduku da lagano sikujoneke, kamba Mndewa Imulungu viyamulagize.
Musa viyengile mna dihema da mting’hano ili kulonga na Mndewa Imulungu, kahulika sauti kulawa mwambu wa uchanha wa ingubiko ya disanduku da lagano, hagati ya awo iviumbe wabili weli na mabawa, sauti ayo imulongela.
Kusonga kwa mwanza
Avo wanhu wachola umwanza kwa siku ndatu kulawa kulugongo lwa Mndewa Imulungu. Sanduku da lagano da Mndewa Imulungu diwalongolela kuzahila hanhu ha kwika ing’hambi. Kila viwakalile ochola kulawa ng’hambi imoja mbaka iyagwe, wingu da Mndewa Imulungu dikala uchanha yao imisi yose.
Kila kipindi sanduku vidinuligwe ili wasegele, Musa kalonga, "Inuka, gweye Mndewa Imulungu, uwapwililise iwanhu okwihila, na uwatende wakimbile kuulongozi wako." Na sanduku vidinenuligwe, Musa kalonga, "Oo Mndewa Imulungu wabwelele wanhu maelufu kwa maelufu ga Waizilaeli."
Fimbo ya Haluni
Mndewa Imulungu kamulongela Musa, "Walongele Waizilaeli wakugalile fimbo longo na mbili, kila kilongozi wa kabila fimbo imoja. Ujandike twaga da kila imoja wao mna ifimbo yake, na twaga da Haluni ujandike uchanha ya ifimbo ilagusa kabila da Lawi. Avo hokuwa na fimbo imoja kwa kila kilongozi wa kabila. Abaho uzisole fimbo azo uzigale mdihema da mting’hano na uzike kuulongozi wa sanduku da lagano hanhu aho kuniiting’hanaga na gweye. Fimbo ya munhu yonda nimsagule, yozuka. Kwa nzila ayo nowatenda Waizilaeli waleke kuwayalalila mweye."
Musa kawalongela Waizilaeli. Vilongozi wa iwanhu wose wamgwaa kila imoja fimbo yake kamba kabila jake vidili, zose kwa zose zikala fimbo longo na mbili. Fimbo ya Haluni ikigwa hamoja na fimbo azo. Abaho Musa kazika fimbo azo zose kuulongozi wa Mndewa Imulungu mna dihema da mting’hano.
Imitondo yake, Musa kengila mna dihema da mting’hano, mumo kayona fimbo ya Haluni imunhu kulawa kabila da Lawi, izuka na ilawa matambi galike maluwa na kulela matunda gepile ga mulozi. Abaho Musa kazigala kunze fimbo zose aho kuulongozi wa Mndewa Imulungu, kawalagusila Waizilaeli wose, na kila kilongozi kasola fimbo yake. Mndewa Imulungu kamulongela Musa, "Ibweze fimbo ya Haluni kuulongozi wa disanduku da lagano. Aho yokala goya, acho chokuwa kinhu cha kuwazuma iwanhu awo walemaga kamba wahagendelela kuiyalala wofa." Musa katenda kamba Mndewa Imulungu viyamulagize.
Avo, wanhu wasegela kuna izing’hambi ili wachole kuloka ulwanda lwa Yolidani, na iwalava nhosa wadipapile disanduku da lagano walongola kuulongozi wa iwanhu. Kipindi cha kusenga lwanda lwa Yolidani lumemaga mazi mbaka mzingema. Avo aho awo iwalava nhosa wadipapile disanduku da lagano viwavikile Yolidani, na magulu gao vigakanyage gamazi geli mwiingema, gamazi gakalile gokilima kulawa mwambu wa uchanha gema na gailundiza hamoja kutali ako Adamu, dibuga dili behi na Saletani, na mazi gaja gokilimila kulongoza ibahali ya Alaba, Ibahali ya Mkele, gasegela gose. Iwanhu waloka umwambu uilola na buga da Yeliko. Avo iwalava nhosa wakalile odipapa disanduku da lagano da Mndewa Imulungu wema wima mna iisi inyalile hagati ya ulwanda lwa Yolidani, na Waizilaeli wose waloka mna iisi inyalile mbaka iwanhu wose viwamambukize kuloka ulwanda lwa Yolidani.
Awo iwalava nhosa wadipapile disanduku da lagano da Mndewa Imulungu wasegela hagati ya lwanda lwa Yolidani, na viwakanyage kunze ya ulwanda, gamazi ga ulwanda lwa Yolidani kabwela na gamema mbaka mzingema kamba vigakalile.
Waizilaeli odisola buga da Yeliko
Avo buga da Yeliko dikala dihindigwe kwa mgati, mbuli ya iwanhu wa Izilaeli. Kuduhu munhu yadahile kulawa kunze hebu kwingila mng’anda. Abaho Mndewa Imulungu kamulongela Yoshua, "Lola nidigela mmakono gako buga da Yeliko hamoja na mndewa wao na iwakalizi zake weli magalu. Mweye mdizunguluke buga dijo, iwambigalo wose odaha kuchola kuing’hondo wadizunguluke dibuga, mwanza umoja kila siku, kwa siku sita. Walava nhosa saba, kuno kila imoja kagoga mhalati yake ya mhembe ya ng’hondolo mbigalo, wadilongolele disanduku da lagano. Mna isiku ya saba modizunguluka dibuga miyanza saba, kuno iwalava nhosa otowa zimhalati. Abaho mwahahulika zimhalati zolila kwa kugendelela, iwanhu wose wagute ng’hani, na uluwa lwa dibuga olagala hasi na iwanhu wose wagendelele kuulongozi."
Avo Yoshua mwanage Nuni kawakema iwalava nhosa kawalongela, "Dipapeni disanduku da lagano na iwalava nhosa saba wasole mhalati saba za ng’hondolo mbigalo walongole kuulongozi wa idisanduku da Mndewa Imulungu." Abaho Yoshua kawalagiza iwanhu, "Longoleni mkadizunguluke dibuga, na iwanhu weli na imigoha wadilongolele disanduku da Mndewa Imulungu."
Avo, iwanhu waguta nyangi na mhalati zitoigwa. Bahaja wanhu viwahulike mhalati zolila, iwanhu waguta nyangi, na uluwa ludidimila hasi lose, avo iwanhu wengila mdibuga, kila munhu kuulongozi wake na wadisola dibuga.
Wafilisiti wawatowa Waizilaeli na wawakoma Waizilaeli elufu nne kuing’hondo. Wakalizi wasigale viwabwelile mwiing’hambi, wavele wa Waizilaeli walonga, "Habali Mndewa Imulungu kawalekela lelo Wafilisiti watuhume? Tucholeni tukadisole sanduku da lagano da Mndewa Imulungu kulawa Shilo, ili dichole na siye mwiing’hondo na ditukombole kulawa mmakono ga waja otwihila."
Avo, wawatuma wanhu ako Shilo, na hewo wadigala sanduku da lagano da Mndewa Imulungu yeli na udahi wose, na yokala kindewa uchanha ya viumbe weli na mabawa. Waja iwana wabili wa ikimbigalo wa Eli, Hofini na Finehasi weza hamoja na sanduku da lagano da Mndewa Imulungu.
Sanduku da lagano da Mndewa Imulungu vidivikile kuna ing’hambi, Waizilaeli wose wadeng’helela ng’hani mbaka isi yose itigisika. Wafilisiti viwahulike nyangi za ndeng’helelo walonga, "Nyangi zose azo za choni kuna ing’hambi ya Waebulania?"
Viwajuwile kamba sanduku da lagano da Mndewa Imulungu divika kuna ing’hambi ya Waebulania, Wafilisiti wadumba, walonga, "Imulungu kengila kuna ing’hambi!" Avo, walonga, "Togaya! kwavija kinhu kamba kino hakinalawila. Togaya! Nani yodaha kutukombola mmakono ga Imilungu ili na nguvu? Imilungu iino ayo iwakoboze Wamisili kwa mikubulo mingi ako kuluwala! Mweye Wafilisiti, gendeleleni kuwamba sikumuwe watumwa wa Waebulania, kamba wao viwakalile watumwa wetu. Wambeni kamba wambigalo mukaitowe!"
Avo, Wafilisiti waitowa na Waizilaeli, na Waizilaeli wahumwa na wakimbila, kila imoja ukae kumwake. Siku dijo wakomigwa wakalizi wa magulu wa Kiizilaeli elufu selasini. Sanduku da lagano da Imulungu disoligwa, na iwana wabili wa kimbigalo wa Eli, Hofini na Finehasi, wakomigwa.
Udahi wa Mndewa Imulungu ukala mkulu kwa iwanhu wa buga da Ashidodi na ivijiji vikalile behi, na kawagalila utamu wa mipute. Wanhu wa Ashidodi viwonile avo walonga, "Sanduku da lagano da Imulungu wa Izilaeli sikudikale na siye, kwavija mkono wa Imulungu utukoboza siye hamoja na imulungu wetu Dagoni." Avo wawakema iwakulu wose wa Wafilisiti na wawalongela, "Tuditendeze sanduku dino da lagano da Imulungu wa Izilaeli?"
Waja iwakulu wawedika, "Sanduku da lagano da Imulungu wa Izilaeli digaligwe ako Gati." Avo wadigala disanduku da lagano da Imulungu wa Izilaeli ako Gati.
Lakini viwadigalile ako kudibuga da Gati Mndewa Imulungu kawagela bwembwe iwanhu wa dibuga dijo. Kawakoboza iwanhu wa buga dijo, wabwanga na wavele, kawagalila mipute hagati yao. Avo wadigala disanduku da lagano da Imulungu ako kudibuga da Ekiloni.
Lakini disanduku da lagano da Imulungu vidikalile dokwingila kudibuga da Ekiloni, iwanhu wa buga dijo wakemelela, "Watugalila sanduku da lagano da Imulungu wa Izilaeli ili yatukome siye na wanhu zetu." Abaho wachola kwika mting’hano na iwakulu wose wa Wafilisiti, walonga, "Dibwezeni disanduku da lagano da Imulungu wa Izilaeli haja kumdisolile kwiza dotukoma siye na wanhu zetu." Iwanhu wa dibuga jose wengilwa bwembwe kwavija Imulungu kakala yowakoboza ng’hani.
Sanduku da lagano dobwezigwa
Avo sanduku da lagano da Mndewa Imulungu dikala mwiisi ya Wafilisiti kwa kipindi cha miyezi saba. Wafilisiti wawakema walava nhosa na watula ndagu zao na wawauza, "Tuditendeze dino disanduku da lagano da Mndewa Imulungu? Tulongeleni tudibweze vilihi ako kutudisolile."
Hewo wawalongela, "Mwahadibweza disanduku da lagano da Imulungu wa Izilaeli, sikumdibweze makono gaiyeka, lakini mdibweze na nhosa ya kulihila gehile. Abaho mohonyigwa na mojuwa habali kakala yowakoboza kamba vivo"
Avo awo iwanhu watenda vivo, wasola ng’ombe wabili okong’heza wawafunga mumtuka na iwana wawafungila mdibumba. Wadika disanduku da lagano da Mndewa Imulungu mumtuka hamoja na umkoba ukalile na vinyago va zahabu va mbewa na vinyago va zahabu va mipute. Waja iwang’ombe walongoza inzila ya kuchola Beti Shemeshi. Wagoga nzila ayo bila kubaguka ukumoso hebu ukudila, kuno olila mnzila. Waja iwakulu wa Wafilisiti wawakweleleza mbaka kuna imbaka ya Beti Shemeshi.
Wanhu wa Beti Shemeshi wakala kubonde osenga ingano. Viwenule vihanga vao wajona sanduku da lagano, wadeng’helela ng’hani. Avo uja umtuka uchola mbaka kumgunda wa Yoshua, imunhu wa Beti Shemeshi wima aho. Aho kukala na dibwe kulu, avo wautula awo umtuka wa kubulula na awo iwang’ombe wawalava nhosa ya kusoma moto kwa Mndewa Imulungu. Walawi waditelemusa disanduku da lagano da Mndewa Imulungu na umkoba ukalile behi yake, mgati ukala na ivinyago va zahabu, na wavika mdibwe kulu. Abaho siku dijo iwanhu wa Beti Shemeshi wamulavila Mndewa Imulungu nhosa za kusoma moto na nhosa ziyagwe.
Abaho iwanhu wa Kiliati Yealimu wachola kudisola disanduku da lagano da Mndewa Imulungu, wadigala kuna ing’anda ya Abinadabu yakalile kulugongo. Wamsagula imwana Eleazali yadilole goya disanduku.
Samweli kotawala isi ya Izilaeli
Sanduku da lagano da Mndewa Imulungu dikala ako Kiliati Yealimu kwa miyaka malongo mabili, kipindi acho Waizilaeli wose wamulilila Mndewa Imulungu yawataze.
Abaho mndewa Daudi viyahulike kamba Mndewa Imulungu kamtendela ganogile Obedi hamoja na wanhu wa mng’anda yake na vinhu vake vose viyakalile navo, mbuli ya sanduku da lagano, avo Daudi kachola kudisola disanduku da lagano da Imulungu dili mng’anda ya Obedi Edomu na kadigala mdibuga da Daudi kwa deng’ho. Wanhu waja wapapile sanduku da lagano da Mndewa Imulungu kila viwatembele hatuwa sita Daudi kalava nhosa ya ng’ombe mbigalo na bofu da ng’ombe dinonile. Daudi kakala yavalile kikoti cha ulava nhosa, kavina kwa udahi wake wose haulongozi wa Mndewa Imulungu. Avo, Daudi hamoja na wanhu wose wa Izilaeli wadigala disanduku da lagano da Mndewa Imulungu mdibuga da Daudi kwa deng’ho na kwa sauti ya mhalati.
Hanhu ha kutambikila mwiisi na kuulanga
Lagano da ichanduso dikala na vihendo vake va kumsang’hanila Imulungu na hanhu ha kutambikila hazengwa na wanhu. Hema da kutambikila dizengwa, na mwambu wa kunze wa kwingilila ukemigwa Gati Ding’alile. Mgati kukala na kingolobweda cha kwikila taa na meza na kukala na magate galavigwe kwa Imulungu. Kuchugu cha panziya kukala na gati diyagwe dikemigwe Gati Ding’alile Ng’hani. Mgati yake kukala na upango wa zahabu wa kusomela ubani na sanduku da lagano dibakigwe zahabu mhande zose na mgati kwikigwa nongo ya zahabu ikigwe ndiya ikemigwa Mana na mkongoja wa Haluni uzukile majani na maluwa, na mabwe ga bambalagwe gandikigwe malagizo. Kudisanduku uchanha kukala na viumbe vibili vili na mabawa kulagusa kamba hanhu aho hana ukulu wa Imulungu, mabawa gao gaiyanzanza uchanha ya sanduku aho hozigeligwa kumgongo nzambi za wanhu. Lakini sambi hatudaha kufambula mbuli zose.
Ng’anda ya Imulungu kuulanga ivuguligwa, na sanduku da lagano joneka mumo. Kukala na mimwesa na mdudumo na ng’huwa na mtigisiko wa isi na mvula ng’hulu ya mabwe.