Pular para o conteúdo
Publicidade

Arca da aliança

Por Bíblia Online

A Arca da Aliança era o símbolo mais sagrado de Israel — representava a presença de Deus no meio do seu povo. Sobre ela brilhava a glória do Senhor entre os querubins.

Lisanduku li lilaganu

"Aizilaeli alenganakia lisanduku li imbau yu mshita lelibii nu ulasu wa sentimeta mia jimu na komi nu ulasu sentimita sitini na sita nu ulasu waki sentimeta sitini na sita. Walipakia lisanduku leheli zahabu ja sapi kunza nu nkati nu kuyongalake nkanda wa zahabu kila upandi. Ndi wiilenganakia peti nsesi nu kuuibeka pai jaki kila kugolu peti jimu. Wiibasa mikongu ji mishita nu kujipaka zahabu. Mipanda heji wajipetisa mu peti yeibii upandi woti ubeli ulisanduku ili kutotule lisanduku heli. Mipanda heji jiigalia muda woti mu peti na wala biipia muda wokapi gola. Nkati ji lisanduku heli wiibeka ibau ibeli ya malibu gagaandikwi miilu komi jenagukupekia."

"Ndienu wiilenganakia kipuniku kwa zahabu ja sapi, ulasu waki setimita mia jimu na komi na upana waki sentimeta sitini na sita. Kabe wiilenganakia kwa zahabu iumbi ibeli yeibii na mapapati yebiikema makelubi sukuhugati yoma, uhibeka ihumbi hei upandi ago na ago panani jikipuniko, kiumbi simu kitama mwisu wi kipuniku ni kiumbi sengi kitama mwisu kipuniku upandi gongi. Beka iumbi hei pandu ja mwisu ji kipuniku hesi ibia ilombini pamu ni kipuniku hesi. Iumbi hei yiitenda kulingalani mapapati gaki gibia gayekuliki kuyekale kipuniku si lisanduku heli. Kila kiumbi pamiu jabu piilingalia kipuniku sehesi. Nkati ji lisanduku wiibeka ibau ibeli ya malibu nu kukibeka kipuniku sehese panani jaki.

Nepani niiketangana na wehapa papu nu kulonge na wehapa kuhuma pandu je hapa pikilanda ji iumbi ibeli hei yeibii panani ji kipuniku wi lisanduku li lilaganu, hapa ndi panagupekiya malagalaki goha ndaba ja Aizilaeli."

Kulenganake Lisanduku li Lilaganu

Bezaleli jalenganakiya Lisanduku li Lilaganu kwi imbau yumu mshita. Ulasu waki wabiya mita mia jimu na komi, upana waki sentimita sitini na sita nu ulasu waki kujenda kunani sentimita sitini na sita.

Kujemeka Lihema la Sapi

Bambu Sapanga ampwagila Musa. Mulisoba lu kutumbuli la mwei gu kutumbuli, wiijemika Lihema la Sapi. Nkati ji Lihema leheli wiibekwa Lisanduku li Lilaganu, ndienu wiibeka lipazia palongi jaki.

Ndienu jajukua malibu mabeli gagaandikwi miilu nukuibeka mu Lisanduku li Lilaganu. Japetisa mipanda jela jukutotule mu peti yi lisanduku nukuibeka mu kipuniku panani ji lisanduku hele. Ndipala Musa jabeka Lisanduku li Lilaganu mu lihema la Sapi laka Bambu Sapanga nukukobeka lipazia ili kuliibalaki lisanduku heli ngati Bambu Sapanga eanndagalakiya.

Enu bandu baboka mu makambi gabu ili kujenda kuloboka losi lwa Yoludani, nabombi aka agolu koni atotwi Lisanduku li lilaganu baalongulia bandu haba. Sabiya kipindi sukuhusa na losi lwabiya lutweli ngamaa. Lakini baatotwi Lisanduku li Lilaganu ebajingala pe mu losi lwa Yoludani, masi gaganyika kuhuma upandi gukundonda gajema na kuba ngati kihogo gatwelela mbaka kukijiji suku Adamu sesabi pambipi na musi gwa Saletani. Masi gaganyika kujenda kunhanga guku Alaba, goguwe kabee bugukema nhanga gwa mwinyu gajomaliya ngani. Ndienu bandu balobuka kujenda pambipi na musi uku Yeliku. Aizalaeli pababia atenda kulomboka, aka agolu bababia atotwi Lisanduku li Lilaganu bajema pandu pajomu pikilanda ja losi lwa Yoludani mbaka bandu boti pabajomula kulomboka.

Akagolu bala babatotwi Lisanduku li Lilaganu laka Bambu Sapanga pabapita pikilanda ja losi lwa Yoludani, nukukanyati mu nkenga gwa losi na masi gatumbuliya kunyika nu kutwele kabee ngati pakwatumbulia.

Aizalaeli bugukamu musi uku Yeliku

Matanga gu kujingali musi gwa Yeliku babia bagajigi ili Aizalaeli biijingi. Nga mundu jojwawesa kujingi wala kupita kunza ja musi gwe hogu. Ndienu Bambu Sapanga apwagila Joshua, "Lingaliya! Nepani nagubeka musi gwa Yeliku pamu na bambu nkolongu wa musi hogu na akaalonda baki babii na makili mu maboku gaku. Gweapa na akomana ngondu baabi na hindu yukukomane mwaboti mwiyonguluta mala jimu kila lisoba nhenga hela kwa masoba sita. Wibia na akagolu saba kila jumu jutotula imbata jaki ji linyelu li likondoo likambaku, biilongulia palongi Lisanduku li Lilaganu. Mulisoba la saba mwiiyongulata musi hogu mala saba koni akagolu ajemba imbata yabu. Pabiipula imbata heyi kwa sauti ngolongu ngani na emwijogwana pe kekelele heyi, bandu boti biijamalia nakanopi nu lumatu lwa musi lwiabuka pai. Ndienu bandu baku bagukamula musi hogu kila mundu pandu pajujemiki."

Enu Joshua, mwana waka Nuni jwaakema aka agolu na kwaapwagila, "Mwilitotula Lisanduku li Lilaganu na akagolu saba atotula imbata saba yi likondoo likambaku, alongulia palongi ji lisanduku heli." Joshua jwaalagalakia bandu, "Henu nzendania kulongo muguyonguluta musi, na bandu baabii na hindu yukukomane bililongulia Lisanduku li Lilaganu laka Bambu Sapanga."

Agolu bapula imbata na bandu pabajowania bakema kwa sauti, mimatu ja musi jatenda kuabuka. Apalapa bandu boka bugujendila musi gola na bandu boti bugukamula musi gola.

Alonda ba Apilisti baaalapula Aizilaeli na ebabiya atenda kukomana, Aizilaeli batenda kusindwa na bandu elupu nsesi batenda kukomeka mu lubanza lwa ngondu. Kipindi pababiya akelabuka mu likambi, aseja buku Izilaeli balaluana, "Ndaba jakii Bambu Sapanga jwaalei Apilisti atuwesa leleno? Tuleta Lisanduku li Lilaganu laka Bambu Sapanga kuhuma ku Shilu ili awesa kujenda pamu na twepani nu kutuokoa kuhuma kwa abaja bitu." Ndienu baatuma bandu kujenda ku Shilu, nabombi bajukua Lisanduku li Lilaganu laka Bambu Sapanga Jwana Makili goti, jojutama pi kiteu saki sa mwandi kati ji iumbi yeibii na mapapati. Nabombi bana abeli bala baka Eli Hofini na Finehasi bababii pamu ni Lisanduku li Lilaganu laka Bambu Sapanga.

Kipindi Lisanduku li Lilaganu palahika ku likambi, Aizilaeli boti bapega keleli kwa sauti ngolongu hata luombi lwatenda kubagaja. Apilisti pabajoa kujamalii kwabu baalalukiya, "Boo, keleli haye yoti mu likambi la Aebulania ibii na mana bole?" Pabamanya kubanga Lisanduku li Lilaganu laka Bambu Sapanga labiya lihikiki mu likambi la Aizilaeli, Apilisti batenda kujogopa bapwaaga, "Isapanga ijingii mu likambi labu. Mwisitukiboni! Ndaba ngaseliwaiki kupitii lijambu ngati hale. Mwisitukiboni! Nya jojiwesa kutuoko kuhuma mu maboku mwi isapanga yana makile? Heyi ndi isapanga yeyaakoma Amisili kwa kila aina na kukomana ku lukoba. Ndienu Apilisti muligangamalisa mwoju. Mmbia mommbii nganganganga ili mwiikuba mwaatumwa ba Aebulania ngati ebabii atumwa bitu. Mmbia nganganganga ngati akanalomi nu kukomana."

Ndienu Apilisti batenda kukomana naku sanalomi, Aizilaeli basidwa na kila mundu jakelubuka kunyumba jaki. Lisoba leheli bandu bingi batenda kukomeka, Aizilaeli bababiya ajenda kwa magolu bahiki elupu selasini batenda kuwa. Lisanduku li Lilaganu batenda kujukuu kwa makili na Apilisti na bana abeli baka Eli babube ndi Hofini na Finehasi batenda kukomeka.

Bambu Sapanga jaalapula ngamaa na kwaajogoo bandu buku Ashidodi. Jaalapula mbaka bandu bapambipi jabu, sa kwaalete ugonzu wa maputi. Ndienu bandu buku Ashidodi, pabagabona majambu gagapatiki, bapwaaga, "Bambu Sapanga jwa Aizilaeli jutulapu ngani twepani ni kisapanga witu Dagoni. Ndienu Lisanduku li Lilaganu laka Bambu Sapanga ngaliwesi kutama kwitu." Ndienu, baatuma bandu na kwaakusanya akolongu boti buku Pilisti na kwaalalukii, "Boo twiihenga kike ni Lisanduku laka Sapanga wa Aizilaele?"

Akolongu babu bajibua, "Lisanduku laka Sapanga juku Izilaeli heli mpelika ku Gati." Ndienu bilipelika ku musi uku Gati. Lakini ebabia alipeliki ku Gati, Bambu Sapanga jugulapula musi we hogu, jwaleta lujogopu lukolongu ku musi, najaapula akanalomi ba musi we hogu, akakombu na aseja sakwaalete maputi. Ndienu, bilipelika Lisanduku laka Sapanga heli ku musi uku Ekiloni. Lakini Lisanduku laka Sapanga heli palahika hoku, bandu ba musi we hogu bapega keleli, "Butuleti Lisanduku lende laka Sapanga wa Aizilaeli ili kutukoma twepani na bandu bitu." Ndienu baatuma bandu na kwaakusanya akolongu buku Apilisti na kwaapwagi, "Nkelubua Lisanduku laka Sapanga wa Aizilaeli komwijukua, ili latukoma twepani pamu na bandu bitu." Bahenga hela ndaba kwabii nu lujogopu lukolongu mu musi gwoa ndaba Sapanga jabiya jaalapu ngamaa.

Apilisti akelabu Lisanduku li Lilaganu

Kipindi Lisanduku li Lilaganu laka Bambu Sapanga palabiya kwa Apilisti kwa miei saba, Apilisti baakema agolu baka Dagoni na baalondo na kwaapwagi, "Tuhenga kyane ni Lisanduku laka Bambu Sapanga? Mutupwagila namuna jikilikelabuu pandu jaki."

Bajibua, "Ana nkelabuu Lisanduku laka Sapanga wa Aizilaeli, mwalikelabuu maboku matopu. Lakini kwa namuna jokapi pamwalikelubua mpelika na matambiku gukuboa kihakau. Ana nhengiki hela mwiitenda kulama, nanamu mwiimanya ndaba jakii juunndapu mala joti heji."

Bahenga ngati ebaapwagila, baajukua ng’ombi ibeli yebiiminya masiba nu kwiikonga muligali, na matoli gabu bagakonga mu kisisi. Lisanduku li Lilaganu bilijegala mu ligali heli pamu ni libokusi lelibii ni imong’umongu ya zahabu ya makuli na maputi. Ng’ombi yeheyi yajenda ku musi uku Beti Shemesi sanga kugoboka ku mangega au ku malele, na yabia itenda kupongale koni ijendanane. Akabambu akolongu bala ba Apilisti baapwata mbaka ku mpaka wa Beti Shemesi.

Kipindi sehesi bandu buku Beti Shemesi babiya ahuna inganu yabu kumosu, pabalinga kusana bilibona Lisanduku laka Bambu Sapanga, batogulii ngamaa pabilibona, Ligali lelela lajenda mu litui laka Joshua, mundu juku Beti Shemesi. Palahika hapa bilijemika pambipi ni lilibu likolongu. Bandu batenda kubombo ligali le ela, batumia imbau yabu sukutini ng’ombi yela yebabia biipihiki ngati matambiku gukutinii kwaka Bambu Sapanga wabu. Alawi babia alihulwi Lisanduku laka Bambu Sapanga ni libokusi lelabii ni imong’umongu ya zahabu nu kubeka pi lilibu likolongu lela. Ndienu lisoba heli bandu buku Beti Shemasi bapia matambiku gingi gukutini, nukumpiki Bambu Sapanga matambiku gangi.

Ndienu, bandu buku Kiliati Yealimu bahika kujukuu Lisanduku laka Sapanga. Bilipelika nkati ja nyumba jaka Abinadabu jojabiya jutama kukitombi nukummbeka Eleazali mwana waki kulitunza Lisanduku heli.

Samweli julongosa nndema uku Izilaeli

Sapeta kipindi kilasu sa yaka ishilini tumbuka Lisanduku laka Bambu Sapanga palapelikwa ku musi uku Kiliati Yealimu. Kipindi sehesi Aizilaeli boti bunndelila Bambu Sapanga ili jwaajangatiya.

Bambu nkolongu Daudi pajwajowana kubanga Bambu Sapanga jwaapengi bandu bi kibeleku saka Obedi Edomu na hindu yoti yejwabii nayu ndaba ji Lisanduku laka Sapanga, jwajenda kulijuku Lisanduku lililaganu kuhuma kunyumba jaka Obedi Edomu nukulipeleka kumusi waka Daudi sukutogule. Bandu bala babilitotwi Lisanduku laka Bambu Sapanga kila ebajenda hatua sita Daudi jwapia matambiku gi likambaku la ng’ombi nakatoli kamu kakakendiki. Daudi koni julikongiki kizibau suku nngolu mukibunu saki jwahina kwa makili gaki goti palongi jaka Bambu Sapanga. Ndienu jwombi na Aizilaeli boti bilipeleka Lisanduku laka Bambu Sapanga mbaka ku musi kwaka Daudi kwa ndogule na kwa sauti ngolongu ji imbata.

Lisanduku li Lilaganu liletwa ku Nyumba jaka Sapanga

Ndienu, bambu nkolongu Solomoni jwaakema palongi ku Yelusalemu akaseja na akakikolongosi boti ba makabila na akikilongosi bu lukolo lwa Aizilaeli ahika palongi jaki, ili kuliboa Lisanduku li Lilaganu laka Bambu Sapanga mu musi uku Siyoni, goguwe ndi musi uka Daudi. Kipindi sa matola ga mwei wa Etanimu, goguwe ndi mwei wa saba kulengana na eabalanga Aizilaeli, ndi bandu haba boti bahikaniya palongi jaka bambu nkolongu Solomoni. Kipindi akaseja boti buku Izilaeli pababiya ahikiki, akagolu batotula Lisanduku li Lilaganu, Alawi na Agolu bilihamisa Lisanduku li Lilaganu ni Lihema la Sapi lu Kuketangane, na yombu yaki ya Sapi yoti yeyabi mu Lihema heli. Bambu nkolongu Solomoni na bandu boti Aizilaeli bahikaniya palongi ji Lisanduku li Lilaganu, nukupiya matambiku ga makondoo na ng’ombi yanga kubalangika. Ndienu akagolu bilijingia Lisanduku li Lilaganu laka Bambu Sapanga pandu paki, mu sumba su nkati sa Nyumba jaka Bambu Sapanga, Pandu pa Sapi Ngani, kui ja mapapati gi ihumbi yebiikema makelubi. Ihumbi yeibii na mapapati yabiya ihatambwi mapapati gaki pandu paabekiki Lisanduku li Lilaganu, henu Lisanduku ni mikongu jaki jukutotulela jabiya jiyekaliwi na mapapati. Mikongu heji jabii milasu ngani kona yaki yawesa kubonikana kuhuma pa sengu, lakini ngasejawesa kubonikana kuhuma upandi wa kunza. Mikongu heji jakona jibii pandu hapa mbaka lelenu. Ngase sabii sindu nkati ji Lisanduku li Lilaganu ila pe ibau ibeli ya malibu yeyuye Musa jwiibeka homu ebabii kukitombi suku Holebu, pandu papupe Bambu Sapanga jwahenga lilaganu na bandu buku Izilaeli pabahuma ku nndema uku Misili.

Agolu pababoka Pandu pa Sapi Ngani, unang’anu watwelala mu Nyumba jaka Bambu Sapanga. Nabombi agolu basindwa kuhenga lihengu labu kwa ndaba jukung’anya kwaka Bambu Sapanga kwabia kutweli Nyumba jaka Bambu Sapanga.

Kunndumbali Sapanga punndema na kunani kwaka Sapanga

Lilaganu lu utumbuli labii ni indela yaki yu kunndumbali Sapanga na kabee ndi pandu paki pa asapi pukundumbali punndema. Balenganaki lihema lelule sumba saki su utumbuli bikikemika Pandu pa Sapi. Momuje babekiki kipanda sukubeke taa na mesa jejibii na mabumunda gababei palongi jaka Sapanga. Munyuma ji lipazia la pili, kwabii ni sumba sebikema Pandu pa Sapi ngamaa. Momuje kwabii na sanduku ja zaabu jukupiiki litambiku lebei ndaba juku pogale ubani, ni lisanduku li lilaganu lelule babia apaki zaabu upandi woti, nu nkati jaki kwabia ni kibega sa zaabu sesabi na posu jebijikema mana na ndonga jaka Aloni jejitunduli manyoi na malibu gaalenganaki ngati ibau yeabasiki gagaandikwi miilu. Panani ji lisanduku yabii ihumbi yana mapapati yebiikema kelubi, yeyabii nu unang’anu, na mapapati gabu gayekali panani ja pandu pa wamboni waka Sapanga. Lakini sajenu ngatuwesi kupwaga majambu haga hotuhotu.

Ndienu nyumba jaka Sapanga jukunani kwaka Sapanga latenda kuhoguleka nu nkati jaki labonikana lisanduku lililaganu. Kwapitila imuliku ikikitobi, Sauti ju kulundumi, ni kililima ni iyula ngolongu ji indobi.

Seja o primeiro