Autocontrole
O autocontrole é fruto do Espírito e virtude indispensável. A graça de Deus nos ensina a renunciar à impiedade e a viver com sobriedade, domínio próprio e piedade no mundo presente.
Fruto e virtude
O domínio próprio é fruto do Espírito. Acrescentai ao conhecimento o autocontrole. A disciplina interior produz maturidade.
Geenɛ, mwɛɛ mù jade fɛ Kiyo ki Nyo le, le munɛ, kiŋkoŋɛ, kilaŋye, nyiɛgee, ŋkanɛ shɛ́ŋ, kiŋge kì joŋe, bvujoŋɛ, ki muh lɛme yi nchiɛɛŋ le, kiŋge kì bonɛ, mo ki muh jiji ye ye le. Gɛ nchi wumu nyume yu wù banɛ mwɛɛ munɛ gɛ.
No fi le noo bɛŋ mo bɛŋ môŋ chuule ki bɛŋ bîsɛ kinche kì joŋe yi fitele fì bɛŋ lese yi Kletu le. Yi kinche kì joŋe le, bɛŋ bîsɛ bvufee fo. Yi bvufee bvunɛ le, bɛŋ bîsɛ nshe bɛ bikwɛɛ biɛna. Yi nshe bɛ bikwɛɛ biɛna le, bɛŋ bîsɛ ŋkanɛ shɛ́ŋ. Yi ŋkanɛ shɛ́ŋ le, bɛŋ bîsɛ kinche kì Nyo goone. Yi kinche kì Nyo goone le muh kɛ̂me ntaŋ fɛ mwa bwee le. Yi ŋkɛme ntaŋ fɛ mwa bwee le, bɛŋ bîsɛ kiŋkoŋɛ.
Wo yɛ̂yi bo noo, nje kiŋkoŋɛ ki Nyo le ki to wa wu lɛ taŋlo bamii bachii to bo bonɛ. Ki yɛyi besabɛŋ lɛ besabɛŋ chînɛ kinche kì Nyo koŋe gɛ le, bɛ lɛ keefɛ besabɛŋ kɛ̂me kiŋkoŋɛ kì baaŋ yi mwɛɛ mu yi nshɛŋ le gɛ. Lɛ besabɛŋ chêe bɛ bvufee bwesa besabɛŋ fo bvuchii, bee chêe kinche kì chaaŋ mo kinche kì Nyo goone yi woŋ kfunɛ le.
Ŋkee lɛ Nyo gɛ̀ baaŋ nya gɛ kiyo besabɛŋ le lɛ ki gêe besabɛŋ kɛme nfaaŋ gɛ. Wu gɛ̀ nya nyume kiyo ki bvuŋga bɛ ki kiŋkoŋɛ mo kì taŋlo ki gê lɛ besabɛŋ kêe ki bee shêe bɛ bikwɛɛ biɛsa besabɛŋ.
Nyiɛge bɛ ye yaŋ, mɛ mone lɛ mbîi nyu fiɛɛ fì kooji le, wu lɛ keefɛ ŋge ndoo nfejɛ wa jɛ yi Nyo bamii bamu le, Nyo tu wu bvûsɛ lo mɛ ŋgoo yi bamii ba le bo kojɛ bamii be le gɛ.
Bamii ba sɛji bachii kɛnɛ le nsɛjɛ wu kinlegɛ, kɛnɛ le kfuu chi wù nɛɛ, bo to bo yɛyɛ chuule, bo to bo yɛyi noo, ki bo gê bo kɛ̂me maajɛ, maajɛ wunɛ le wù kage lo. Geenɛ, maajɛ wese besabɛŋ le wù kage gɛ.
Bɛŋ kêe lɛ mmoŋ wuchii wu too fɛ bɛŋ le, le no wu to wu too tɛ fɛ bamii bamu le. Nyo le Nyo wù to wu lɛme gɛh yi jɛ ye le, gɛ taŋlo wu chînɛ lɛ mmoŋ to fɛ bɛŋ le wu fe bvuŋga bwena gɛ. Nɛ mmoŋ too fɛ bɛŋ le, wu dûnyɛ gɛh nyu je yì bɛŋ fê yu bɛŋ so mmoŋ wuyu.
Dominar a si mesmo
Melhor é quem domina o seu espírito do que quem toma uma cidade. A cidade sem muros é quem não tem autocontrole.
Keefɛ bɛŋ bîi mwɛɛ mù bamii ba yi nshɛŋ le fɛnɛ gee gɛ. Bɛŋ chînɛ Nyo nyâa bɛŋ bɛ baŋkwajɛ bafɛŋ, bo kuse bɛŋ. Nɛ bɛŋ gee noo, bɛŋ mo bɛŋ kɛ̂ɛ ki bɛŋ tâa bɛŋ kêe fiɛɛ fì Nyo goone, nyu fi fì joŋe, Nyo nyu wu bɛɛŋ fi le, fi joŋe wu le fi gɛɛne fi mɛɛsɛ.
Ki ba yûge jɛ yi Nyo ba gee no yi goone
Booŋ ba bwɛɛŋ ba le shɛ́ŋ yaŋ, bɛŋ kɛɛ lɛ muh wuchii kɛme ki wu nyûme chege ki wu nyâ bintuŋ yi fiɛɛ le, wu jôde wɛɛ bɛ njɛmɛ, wu jôde wɛɛ ki wu tôonyɛ shɛ́ŋ,
Bɛŋ kêe lɛ gɛ besabɛŋ juu nyume bɛ bamii ba wuŋ gɛ. Besabɛŋ juu nyume bɛ mwɛɛ munchii mù kɛme bvuŋga bɛ bvukugɛ mù sage woŋ wù kijibɛ kfunɛ. Mwɛɛ munɛ le biyo bì befe bichii bì le manjuu mà fɛwe le.
Noo, keefɛ besabɛŋ lefe no bamii bamu lefe gɛ. Besabɛŋ nyûme we bɛ bvufee bwesa fo bvuchii.
Bɛŋ yɛ̂ne bɛ bikwɛɛ biɛna keefɛ bɛŋ jâ bɛŋ lɛ̂sɛ fiɛɛ fì bɛŋ le bɛŋ lɛŋ wa gɛ. Bɛŋ mône ki bɛŋ gê bɛŋ kɛ̂mɛ maajɛ wene wuchii.