Autocontrole
O autocontrole é fruto do Espírito e virtude indispensável. A graça de Deus nos ensina a renunciar à impiedade e a viver com sobriedade, domínio próprio e piedade no mundo presente.
Fruto e virtude
O domínio próprio é fruto do Espírito. Acrescentai ao conhecimento o autocontrole. A disciplina interior produz maturidade.
Siḏibo ḏi’i, ngowa-ngowa’a ga’a Ma Ngagara 'Ofi-'Ofi ya’u ḏegoro, ananga manga de’oso re ḏegoro so’o ne: Ananga gena-ge 'aḏi ma’u dadalara matengo re matengo, 'aḏi monere tamanga 'akala re sinyingara, 'akala ogoro, pake 'akala ḇanyo re ananga remanga sere 'i re go-gasa, ananga nyanyaḏi ma’u la-la reo ngowa-ngowa’a lelegu, jaji sa-sakala ua, maholo 'akala re sinyingara re ananga ya nga’unu tahana manga diri. Ra Musa 'ai hukumu enanga 'i cua, ga’a 'i simaha ua de’oso re ḏegoro so’o gena-ge.
Sababu mo-moini gena-ge ga’a Ma Jou’ongu Madutu 'a si’a’a ḏua di’a ngene, ngini balasu makutale mode-mode’e, taninga ngo-ngaku ni sidogo de’oso re ḏegoro la-la toma ngowa’a lelegu. Re ni sidogo taninga de’oso re ḏegoro gena-ge, 'akala soro’unu. Re taninga 'akala soro’unu ni sidogo matahana diri, la ngini nyengara ni maki-kiḏanga toma dungia ma nyafusu re ni macako’o namo-namoto taninga ngo-ngaku. Re ni sidogo taninga de’oso re ḏegoro gena-ge, ni 'ahu ga’a 'i loasa re banari. Re taninga de’oso re ḏegoro gena-ge ni sidogo dadalara taninga ioronongoḏu ngo-ngaku rimoi. Ḏua ni sidogo taninga de’oso re ḏegoro, ni dadalara 'a guna ḇato.
Ngana balasu no doto’o so’o gena-ge, sababu Ma Jou’ongu Madutu 'o sijumu ḏua 'Ai mura re dadalara, la 'A sisalamata ngowa’a mo-moini. Sababu 'Ai mura re dadalara, Ma Jou’ongu Madutu 'o sidoto’o ngene, la awa ngene nanga 'ahu 'i lawana Unanga 'ai mau, re wo mete’e awa dungia ma nyafusu. Mada’a siḏibo ḏi’i, ngene balasu wo 'ahu toma dungia nena-ne sa’olo ngowa’a ga’a 'aḏi nga’unu manahana nanga nyafusu ma jira renanga 'ahu loasa re banari re nanga de’oso re ḏegoro 'i sisanangi Ma Jou’ongu Madutu 'ai 'akala re sinyingara.
Mojongo awa na pake cocatu gena-ge. I’a sa’olo Ma Jou’ongu Madutu 'o pula’a Ma Ngagara 'Ofi-'Ofi ra ngene?! Dadi ngene wo mojongo?! So’o gena-ge ua! Unanga 'o pula’a Ma Ngagara 'Ofi-'Ofi gena-ge, la ngene wo dadi te’e tananga munara di’a Ma Jou’ongu Madutu re nanga 'akala re sinyingara 'i romanga reo dadalara re nga’unu wo manahana nanga nyafusu ma jira.
Ngoi ma tero sa’olo matengo 'o tutu’u 'ai diri, la 'ai lese 'i dadi ma tero sa’olo 'ai budaka. Ngoi to 'a’a so’o gena-ge, awa-awa nena-ne 'i dadi ra ngoi: Ngoi reto singadolo Habari Roanga toma ngowa-ngowa’a lelegu, ḏuanga i’a Ma Jou’ongu Madutu 'o siteru ua tari sae’e rema lastari saya-saya kama wa’alo ua nena-ne re si’a.
'A guna ḇato na’o 'o mau mete’e tandingi, ngowa’a gena-ge balasu 'o manahana 'ai diri toma 'ori i’a mo-moini. Unanga 'o 'a’a so’o gena-ge sababu, kalaha lastari saya-saya ti’ara ua 'i wa’alo, unanga 'o nyafusu sanga lastari saya-saya siteru tai sae’e. Mada’a ngene wo manahana diri toma 'ori i’a mo-moini, sababu ngene wo nyafusu nanga sae’e 'i siteru lastari saya-saya gena-ge kama wa’alo ua nena-ne re si’a.
Bo-baja ga’a ngini ni sanga, gena-ge ma tero sa’olo ngowa’a mo-moini ya sanga ḏi’i. Mada’a Ma Jou’ongu Madutu 'o sidaioranga 'Ai jaji ua. Unanga 'o simaha ua ngini ni sanga bo-baja ga’a kangela woḏi di’a ngini nga’unu ni tahana. Wakutu ni sanga bo-baja, Unanga 'o pula’a ngo’omo, la ngini ni dogo te’e dadi ni eta’a ua toma bo-baja.
Dominar a si mesmo
Melhor é quem domina o seu espírito do que quem toma uma cidade. A cidade sem muros é quem não tem autocontrole.
Lebe rousu, ngowa’a ga’a 'akala ḇanyo reo sordado ga’a 'aḏi kuasa lamo’o,
re ngowa-ngowa’a ga’a 'aḏi tahana manga dirilebe rousu reo sordado ga’a 'aḏi sita’aloko limau.
Ngowa’a ga’a nga’unu ua jaga manga diri
ma tero limau ga’a ma gegelo ri ruba.
Ngowa’a ga’a 'aḏi emono wo-waro, ananga gena-ge 'aḏi ruta kama gogono ua,
mada’a ngowa’a 'akala soro’unu, ananga 'aḏi tahana manga ruta.
Awa no malalo’o kuwiḏa bolo kuḇali, jaga 'ani rou
la awa na mete’e ngowa’a ma jira manga 'ahu ma ngo’omo.
Ngowa’a haga 'aḏi ruta cautu ra ngene sababu nanga demo-demo;
mada’a kalaha ngowa’a 'akala soro’unu 'aḏi sanga je-jengere, ananga gena-ge ya kalesanga ua.
Yai’i rema kuasa di’a sisalamata bolo sisengene,
re ngowa’a ga’a nyanyaḏi kanau, ananga ḏuanga i’a 'aḏi ya oromo ma hasili.
Ni mete’e ngowa’a manga tabeata rawara ga’a nana’o ua Ma Jou’ongu Madutu. Siḏibo ḏi’i, sieanga i’a Ma Jou’ongu Madutu 'o si’a’a ngini ninga fikirana su-sungi singadolo ninga tabeata 'i dadi su-sungi. Ḏua ngini nga’unu ni waro Ma Jou’ongu Madutu 'ai 'akala ma mau: 'oru 'i la-la, 'i ti-tiai re ḏi’i 'i sisanangi 'Ai 'akala re sinyingara.
'Ari ioronongoḏu ngo-ngaku rimoi ga’a ngoi tini dadalara! Totoho la-la ino ne: Matengo re matengo balasu na 'isene la-la si: Capati sangoro awa re capati ruta awa.
Nange-ne, ngene wo lawana manusia ua, mada’a wo lawana roh-roh ma jira ma repe 'i kuasa toma dungia hafu-hafu re toma ngawa-ngawa.
Sababu gena-ge, ngene balasu pa’i maotu-otu awa ma tero sa’olo ngowa’a 'aḏi 'ahu toma hafu-hafu, ngene balasu ma’istiari re wo manahana nanga nyafusu ma jira sa’olo ngowa’a 'aḏi 'ahu toma tarangi.
Sababu gena-ge, ngini balasu ni ma’istiari, la na siiranga awa ninga ngogele ga’a ngomi re ngini munara ma’u mete’e. Mada’a ni ma’istiari, la ngini nyengara ni sanga ngogele mo-moini ra Ma Jou’ongu Madutu.