Autocontrole
O autocontrole é fruto do Espírito e virtude indispensável. A graça de Deus nos ensina a renunciar à impiedade e a viver com sobriedade, domínio próprio e piedade no mundo presente.
Fruto e virtude
O domínio próprio é fruto do Espírito. Acrescentai ao conhecimento o autocontrole. A disciplina interior produz maturidade.
Muxun na lugo Alaa Nii Sariɲanxin na, kɛwanli itoe nan findima a bogin na: xanuntenyana, sɛwana, bɔɲɛ xunbenla, diɲana, ɲɛnige faɲina, fanna, tɔgɔndiyana, limaniyana, yɛtɛ suxuna. Tɔn mi dɔxɛ na feene ra.
Na ma, ɛ kata ɛ sɛnbɛn birin na, ɛ sɔn faɲin sa ɛ dɛnkɛlɛyaan fari, ɛ kolonna sa sɔn faɲin fari. Ɛ yɛtɛ suxun sa ɛ kolonna fari. Ɛ tunnafanna sa yɛtɛ suxun fari. Ɛ Ala kolonna sa tunnafanna fari. Ɛ ngaxakedenyaan marafanna sa Ala kolonna fari. Ɛ xanuntenyaan sa ngaxakedenyaan marafanna fari.
Ala bata a hinanna makɛnɛn muxun birin xa kisin sɔtɔma naxan xɔn. Na en xaranma nɛn, a en xa xɛtɛ Ala kolontareyaan fɔxɔ ra e nun dunuɲa rafan feene, en yi en xuru tinxinna nun Ala kolonna ma dunuɲani ito yi,
Amasɔtɔ Ala mi Nii gaxuxin xan fixi en ma koni a Nii Sariɲanxina naxan sɛnbɛn nun xanuntenyaan nun sɔn faɲin fima en ma.
A makuya na ra. N na n fatin suxuma a xɔdɛxɛn nan na alo konyina, alogo n na kawandin ba bonne xa, n tan yɛtɛɛn nama fula a tɔnɔn na.
Muxun naxan katama a boden lu feni fe sifani itoe yi fɔ na kanna xa a yixɔdɔxɔ, a a yitɔn yɛtɛ suxuni. A na ligama nɛn alogo nɔ sɔtɔn taxamasenna xa so a xunna naxan mi buma. Koni en tan a ligama nɛn alogo mangaya taxamasenna xa so en xun na naxan luma habadan.
Ɛ ratantan feen naxanye bata ɛ sɔtɔ, ne darixi adamadiine liyɛ nɛn. Koni bayo Ala tinxin, a mi tinɲɛ tantan feen xa ɛ sɔtɔ dangu ɛ sɛnbɛn yatɛn na. Na ma, tantan feen nɛma ɛ fɔxɔ ra, Ala yi na yi mini fɛrɛn fi ɛ ma, alogo ɛ xa lu tinxinni.
Dominar a si mesmo
Melhor é quem domina o seu espírito do que quem toma uma cidade. A cidade sem muros é quem não tem autocontrole.
Muxu diɲaxin fisa yɛngɛ so sɛnbɛmaan xa.
A fisa muxun xa a yɛtɛ suxu,
benun a xa taana nde suxu.
Muxun naxan mi a yɛtɛ suxuma,
na kanna mi nɔɛ a yɛtɛ xun mafalɛ
alo taan naxan nabilin yinna bata bira.
Xaxilitarena kui feene birin falama nɛn,
koni fekolonna tan e ramarama nɛn.
I nama kiraan fata yiifanna ma
hanma kɔmɛnna ma.
I masiga fe ɲaxin na.
Xaxilitarena a xɔlɔn mayitama nɛn mafurɛn.
Koni xaxilimaan yagi feen suturama nɛn.
Sayaan nun siimayaan binla findixi falan nan na.
A rafan naxan ma, na a tɔnɔn sɔtɔma nɛn.
Ɛ nama ɛ yɛtɛ lu dunuɲa feene yi, koni ɛ xa ɛ kɛɲaan masara xaxilimaya nɛnɛn xɔn, alogo ɛ xa Ala sagoon kolon naxan fan, a rayabu, a kamalixi.
Ngaxakeden xanuntenne, ɛ xa a kolon, fa fala muxun birin xa mafura falan namɛ, koni ɛ nama mafura falan tiyɛ. Ɛ nama xɔlɔ sinma.
Amasɔtɔ en mi adamadiine xan yɛngɛma, koni kuntigine nun nɔ kanne nun sɛnbɛ kanna naxanye dunuɲa yidimixini ito xun na, e nun yinna ɲaxin naxanye koren nun bɔxɔn lan tagini.
Nayi, en nama xi alo bonne, koni en lu en yɛɛ ra yi, en yi en yɛtɛ suxu!
"Nxu nun n yɛɛne bata layirin xidi fa fala
n nama sungutunna mato kunfani.
Ɛ a liga ɛ yeren ma, ɛ nama en ma wanla tɔnɔn kala, alogo ɛ xa ɛ kɔntɔn kamalixin sɔtɔ.