Casamento
O casamento é aliança sagrada instituída por Deus. Ele une marido e mulher em uma só carne — pacto de amor, fidelidade e companheirismo que reflete o amor de Cristo pela Igreja.
Fundamento divino
Não é bom que o homem esteja só. Deus criou o casamento como aliança de companheirismo, amor e fecundidade.
Fidelidade conjugal
O que Deus ajuntou não separe o homem. O casamento deve ser honrado e o leito matrimonial preservado sem impureza.
Bɛdɛɛni, be mɛɛŋ yɛ bɛniiŋ bɛfɛ kɛ, be to baa wi mumkpaŋ. Fi se fiɛɛ le, fiee fi Nyɔ taashɛ, kiiŋ wi ni mɔŋ ŋgatinɛ kɛ."
Jiso tuu li bee le, "Nɛ mɛɛŋ baa saa ki teeŋ kɛ fiee fi bɛ tɛ̀ tsɛɛ le, ‘Fɛ mbɛɛchɛ, wi wu tɛ̀ tɔŋ bɛniiŋ tɛ̀ tɔŋ le be ni be nuuŋ nɛɛ nyuŋ bee kwɛɛŋ ni?’ Tɛ̀ tɔŋ be, tee le, ‘Ɛ kii fini fi nyuŋ gii naa shɛ tee bee ni, taashɛ bee kwɛsi, be bɛfɛ se to wi mumkpaŋ.’ Bɛdɛɛni, be mɛɛŋ yɛ bɛniiŋ bɛfɛ kɛ, be to baa wi mumkpaŋ. Fi se fiɛɛ le, fiee fi Nyɔ taashɛ, kiiŋ wi ni mɔŋ ŋgatinɛ kɛ."
Tɛ̀ tɔŋ be, tee le, ‘Ɛ kii fini fi nyuŋ gii naa shɛ tee bee ni, taashɛ bee kwɛsi, be bɛfɛ se to wi mumkpaŋ.’ Bɛdɛɛni, be mɛɛŋ yɛ bɛniiŋ bɛfɛ kɛ, be to baa wi mumkpaŋ. Fi se fiɛɛ le, fiee fi Nyɔ taashɛ, kiiŋ wi ni mɔŋ ŋgatinɛ kɛ."
Ntiifɛ kii ŋkoŋu bɛ kwɛɛŋ
Bɛ tɛ̀ tuu bɛ tee tɛ le, ‘Ɛ wi kooŋ bɛ kwɛsi, mwɛ tsɛɛ kiŋwaati nyɛ li kwɛɛŋ wulu-u ki doonchi le mɛɛŋ yɛ kwɛsi kɛ.’ Se nuuŋ le, ntee beŋ le, ɛ wi kooŋ bɛ kwɛsi, nuuŋ yɛ le kwɛɛŋ wulu jiiɔ bukwɛɛ kɛ, kɛ wu fɛɔ nuuŋ le kwɛɛŋ wulu gɛɛŋ ni gimi bɛ buniŋ bɛ bukɛɛŋ bamu-u. Wi wu dzɔ kwɛɛŋ wu bo li nyuŋ wumu yih, wu gɛɛ li wuu yih, kɛ mwɛ dzɔɔ kwɛɛ wi.
Ntiifɛ kii ndzɔtsu kwɛɛ wi
Nɛ woo baa le bɛ tɛ̀ tee le, ‘Kiiŋ ɔ ni giiŋ bɛ kwɛɛ wi kɛ.’ Se nuuŋ le, ntiitɔɔ beŋ le, wi kwikwi wu bichi kwɛɛŋ kɛmi ŋgeeŋ li wu-u, kɛ wu giiŋɔ bɛ wu li shéŋ yee li kituŋ.
Be tuu le, "Mɔɔsɛ tɛ̀ gɛɛ le nuuŋ wi kooŋ bɛ kwɛsi. Ɛ kuŋgi lɔɔ, tsɛɛ kiŋwaati ki doonchi le wu kooŋɔ bɛ wu, nyɛ li wuu." Jiso tuu li bee le, "Tɛ̀ nuuŋ kii bikoo binɛ bi tɛɛmɛ bi Mɔɔsɛ tɛ̀ tsɛɛ nchi wuni li be-eŋ. Se nuuŋ le, tɛ̀ nuuŋ fɛmbɛɛchɛ-ɛ mfi wu Nyɔ tɛ̀ tɔŋ biee, tɛ tɔŋ nuuŋ nyuŋ bee kwɛɛŋ. Si tɛ̀ tɔŋ lɛ, tee le, ‘Ɛ kii fini fi nyuŋ gii shɛ tee bee ni taashɛ bee kwɛsi, be bɛfɛ se to wi mumkpaŋ.’ Nɛɛlɛ, be mɛɛŋ yɛ bɛniiŋ bɛfɛ kɛ, be baa dɛɛni wi mumkpaŋ. Fi se nuuŋ le, fiee fi Nyɔ taashɛ, kiiŋ wi ni mɔŋ ŋgatinɛ kɛ."
Ɛ kwɛɛŋ bo li nyumi-i, wu gɛɛŋ wu giŋ bɛ nyuŋ wumu, kɛ wu fɛɔ bubiɛɛ li nyumi-i li ŋgimu bɛ nyuŋ wumu-u."
Wi kwikwi ni nyɛɛ ŋguŋu li ntaashɛ yi wi bee kwɛsi-i, kwɛɛŋ bee nyuŋ ni be ŋiŋgi le kiiŋ wi ni tuu ni buti lɛkuuŋ bifisi kintaa ki bee kɛ. Nɛ kɛɛ le Nyɔ gii yi saa bɛniiŋ bɛchu bɛ tsiiŋ ntsɛ wu nyɛŋ mɔɔ bɛ chiiŋgi li ntaashɛ yi wi bee kwɛsi-i be buti lɛkuuŋ.
Wi kwikwi ni nyɛɛ ŋguŋu li ntaashɛ yi wi bee kwɛsi-i, kwɛɛŋ bee nyuŋ ni be ŋiŋgi le kiiŋ wi ni tuu ni buti lɛkuuŋ bifisi kintaa ki bee kɛ. Nɛ kɛɛ le Nyɔ gii yi saa bɛniiŋ bɛchu bɛ tsiiŋ ntsɛ wu nyɛŋ mɔɔ bɛ chiiŋgi li ntaashɛ yi wi bee kwɛsi-i be buti lɛkuuŋ.
Wi kwikwi ni nyɛɛ ŋguŋu li ntaashɛ yi wi bee kwɛsi-i, kwɛɛŋ bee nyuŋ ni be ŋiŋgi le kiiŋ wi ni tuu ni buti lɛkuuŋ bifisi kintaa ki bee kɛ. Nɛ kɛɛ le Nyɔ gii yi saa bɛniiŋ bɛchu bɛ tsiiŋ ntsɛ wu nyɛŋ mɔɔ bɛ chiiŋgi li ntaashɛ yi wi bee kwɛsi-i be buti lɛkuuŋ.
Amor como Cristo
Maridos, amai vossas mulheres como Cristo amou a igreja. O amor conjugal reflete o evangelho em ação.
Beŋ buniŋ, nɛ kɔŋgisi bukɛɛŋ bɛnɛ nɛɛ si Krai tɛ̀ kɔɔŋgi kintaashɛ ki bɛniiŋ bɛ kimbeenchɛ-ɛ nyɛ yi yee, kwi kii ki. Tɛ̀ nyɛ yi yee le fɛ kintaashɛ kilu ni ki wuuti si tɛ̀ tsootsɛ ki bɛ dzɔɔ mɔɔ jɛ ye.
Beŋ buniŋ, nɛ kɔŋgisi bukɛɛŋ bɛnɛ nɛɛ si Krai tɛ̀ kɔɔŋgi kintaashɛ ki bɛniiŋ bɛ kimbeenchɛ-ɛ nyɛ yi yee, kwi kii ki. Tɛ̀ nyɛ yi yee le fɛ kintaashɛ kilu ni ki wuuti si tɛ̀ tsootsɛ ki bɛ dzɔɔ mɔɔ jɛ ye. Tɛ̀ nachɛ kintaashɛ ki bɛniiŋ bɛ kimbeenchɛ-ɛ kilu le ke dzɔɔ ki li wuu bwiŋ si kwɛɛŋ wu fendi wu nuuŋ yɛ bɛ kinjirɛ kɛ, nuuŋ shiiŋgii tɛ kɛmɛ fiee fimu fi bifi kɛ, wuuti nuuŋ yɛ bɛ findzɔŋ li wuu bwiŋ kɛ.
Beŋ buniŋ, nɛ kɔŋgisi bukɛɛŋ bɛnɛ nɛɛ si Krai tɛ̀ kɔɔŋgi kintaashɛ ki bɛniiŋ bɛ kimbeenchɛ-ɛ nyɛ yi yee, kwi kii ki. Tɛ̀ nyɛ yi yee le fɛ kintaashɛ kilu ni ki wuuti si tɛ̀ tsootsɛ ki bɛ dzɔɔ mɔɔ jɛ ye. Tɛ̀ nachɛ kintaashɛ ki bɛniiŋ bɛ kimbeenchɛ-ɛ kilu le ke dzɔɔ ki li wuu bwiŋ si kwɛɛŋ wu fendi wu nuuŋ yɛ bɛ kinjirɛ kɛ, nuuŋ shiiŋgii tɛ kɛmɛ fiee fimu fi bifi kɛ, wuuti nuuŋ yɛ bɛ findzɔŋ li wuu bwiŋ kɛ. Nɛɛ lɛ, buniŋ kɛmi le be ni be kɔŋgisi bukɛɛŋ bɛ bee nɛɛ si be kɔŋgisi yi yibe lɛ. Ɛ wi kɔŋgisi kwɛsi, kɛ kɔŋgisɔɔ tɛ nuuŋ yi yee. Wi nuuŋ yɛ lu wu ti baanini yi yee kɛ. Wi ti nyɛki yi yee, bɔsiniyi bichi lɛ yi-i bujɔŋ. Ɛ nɛɛ lɛ si Krai feti bɛ bee bɛ nuuŋ kintaashɛ ki bɛniiŋ bɛ kimbeenchɛ-ɛ lɛ, kifɛ tɛɛbeŋ baa bikachu bi li yi yee li.
Nɛɛ lɛ, buniŋ kɛmi le be ni be kɔŋgisi bukɛɛŋ bɛ bee nɛɛ si be kɔŋgisi yi yibe lɛ. Ɛ wi kɔŋgisi kwɛsi, kɛ kɔŋgisɔɔ tɛ nuuŋ yi yee.
Nɛɛ lɛ, buniŋ kɛmi le be ni be kɔŋgisi bukɛɛŋ bɛ bee nɛɛ si be kɔŋgisi yi yibe lɛ. Ɛ wi kɔŋgisi kwɛsi, kɛ kɔŋgisɔɔ tɛ nuuŋ yi yee. Wi nuuŋ yɛ lu wu ti baanini yi yee kɛ. Wi ti nyɛki yi yee, bɔsiniyi bichi lɛ yi-i bujɔŋ. Ɛ nɛɛ lɛ si Krai feti bɛ bee bɛ nuuŋ kintaashɛ ki bɛniiŋ bɛ kimbeenchɛ-ɛ lɛ, kifɛ tɛɛbeŋ baa bikachu bi li yi yee li.
Bukɛɛŋ bɛ yi-ih, nyɛ yɛɛŋ yi yinɛ li buniŋ bɛnɛ-ɛ nɛɛ si nɛ nyɛ li Taa li lɛ, kifɛ nyuŋ nuuŋ kikoo ki kwɛɛŋ lɛ, nɛɛ si Krai nuuŋ kikoo ki kintaashɛ ki bɛniiŋ bɛ kimbeenchɛ-ɛ. Kintaashɛ kilu nuuŋ yi yee, wu kibɛɛ se nuuŋ Kinsofu ki ki-i. Bɛdɛɛni bukɛɛŋ bɛ yi-ih kɛmi le be ni be nyɛɛ yi yibe li buniŋ bɛ bee li fiee fichu nɛɛ si kintaashɛ ki bɛniiŋ bɛ kimbeenchɛ-ɛ nyɛ kɛɛ yi yi ki li Krai li.
Bukɛɛŋ bɛ yi-ih, nyɛ yɛɛŋ yi yinɛ li buniŋ bɛnɛ-ɛ nɛɛ si nɛ nyɛ li Taa li lɛ, kifɛ nyuŋ nuuŋ kikoo ki kwɛɛŋ lɛ, nɛɛ si Krai nuuŋ kikoo ki kintaashɛ ki bɛniiŋ bɛ kimbeenchɛ-ɛ. Kintaashɛ kilu nuuŋ yi yee, wu kibɛɛ se nuuŋ Kinsofu ki ki-i.
Bukɛɛŋ bɛ yi-ih, nyɛ yɛɛŋ yi yinɛ li buniŋ bɛnɛ-ɛ nɛɛ si nɛ nyɛ li Taa li lɛ, kifɛ nyuŋ nuuŋ kikoo ki kwɛɛŋ lɛ, nɛɛ si Krai nuuŋ kikoo ki kintaashɛ ki bɛniiŋ bɛ kimbeenchɛ-ɛ. Kintaashɛ kilu nuuŋ yi yee, wu kibɛɛ se nuuŋ Kinsofu ki ki-i. Bɛdɛɛni bukɛɛŋ bɛ yi-ih kɛmi le be ni be nyɛɛ yi yibe li buniŋ bɛ bee li fiee fichu nɛɛ si kintaashɛ ki bɛniiŋ bɛ kimbeenchɛ-ɛ nyɛ kɛɛ yi yi ki li Krai li. Beŋ buniŋ, nɛ kɔŋgisi bukɛɛŋ bɛnɛ nɛɛ si Krai tɛ̀ kɔɔŋgi kintaashɛ ki bɛniiŋ bɛ kimbeenchɛ-ɛ nyɛ yi yee, kwi kii ki. Tɛ̀ nyɛ yi yee le fɛ kintaashɛ kilu ni ki wuuti si tɛ̀ tsootsɛ ki bɛ dzɔɔ mɔɔ jɛ ye. Tɛ̀ nachɛ kintaashɛ ki bɛniiŋ bɛ kimbeenchɛ-ɛ kilu le ke dzɔɔ ki li wuu bwiŋ si kwɛɛŋ wu fendi wu nuuŋ yɛ bɛ kinjirɛ kɛ, nuuŋ shiiŋgii tɛ kɛmɛ fiee fimu fi bifi kɛ, wuuti nuuŋ yɛ bɛ findzɔŋ li wuu bwiŋ kɛ. Nɛɛ lɛ, buniŋ kɛmi le be ni be kɔŋgisi bukɛɛŋ bɛ bee nɛɛ si be kɔŋgisi yi yibe lɛ. Ɛ wi kɔŋgisi kwɛsi, kɛ kɔŋgisɔɔ tɛ nuuŋ yi yee. Wi nuuŋ yɛ lu wu ti baanini yi yee kɛ. Wi ti nyɛki yi yee, bɔsiniyi bichi lɛ yi-i bujɔŋ. Ɛ nɛɛ lɛ si Krai feti bɛ bee bɛ nuuŋ kintaashɛ ki bɛniiŋ bɛ kimbeenchɛ-ɛ lɛ, kifɛ tɛɛbeŋ baa bikachu bi li yi yee li. Fiɛɛ fiee fi bɛ tɛ̀ tsɛɛ lɛ Kiŋwaati ki Nyɔ-ɔ le,
"Ɛ kii fini fi nyuŋ gii naa shɛ tee bee ni,
taashɛ bee kwɛsi,
be bɛfɛ se to wi mumkpaŋ."
Fiee fimu nyimi fiɛɛ lɛ tefɛ chini lɛkwiiŋ fi ko ŋge, nse ŋiŋgɔɔ fieŋ le fi tiiti fiɛɛ kii Krai bɛ kintaashɛ ki bɛniiŋ bɛ kimbeenchɛ-ɛ. Mɔɔ si ntiiti ni, wi mumkpaŋ mumkpaŋ li be-eŋ kɛmi le kɔɔŋgi kwɛsi si kɔŋgisi yi yee, kwɛɛŋ kɛmi tɛ le ni yokisi nyumi.
Fiɛɛ fiee fi bɛ tɛ̀ tsɛɛ lɛ Kiŋwaati ki Nyɔ-ɔ le,
"Ɛ kii fini fi nyuŋ gii naa shɛ tee bee ni,
taashɛ bee kwɛsi,
be bɛfɛ se to wi mumkpaŋ."
Mɔɔ si ntiiti ni, wi mumkpaŋ mumkpaŋ li be-eŋ kɛmi le kɔɔŋgi kwɛsi si kɔŋgisi yi yee, kwɛɛŋ kɛmi tɛ le ni yokisi nyumi.
Mɔɔ si ntiiti ni, wi mumkpaŋ mumkpaŋ li be-eŋ kɛmi le kɔɔŋgi kwɛsi si kɔŋgisi yi yee, kwɛɛŋ kɛmi tɛ le ni yokisi nyumi.
Biee si bukwɛɛ bɛ ntsɛ wu nyɛŋ kwikwi mɔɔ kin’yɛrisɛ lii bi nuuŋ kɛ biee bi bɛ nuuŋ bɛ tso jɛ kii bi lɛ be-eŋ lɛnti kɛ, kifɛ bini nuuŋ yɛ biee bi nuuŋ bi ni bi nuuŋ lɛ bɛniiŋ bɛ Nyɔ-ɔ lɛnti kɛ.
Submissão e respeito
Mulheres, sujeitem-se aos próprios maridos. Maridos, convivam com as esposas com conhecimento e honra.
Si bɛniiŋ bɛ Krai lɛ kɛmi le be ni be tsiiŋ li yi yibee
Bukɛɛŋ, nɛ nyɛɛ yɛɛŋ yi yinɛ li buniŋ bɛnɛ-ɛ. Ɛ fiee fi kɔchɛ le bɛniiŋ bɛ Taa lɛ ni be feti. Buniŋ, nɛ kɔŋgisi bukɛɛŋ bɛnɛ. Kiiŋ nɛ ni ŋasini bɛ be kɛ.
Nɛ feti biee bini bichu, nɛ giki kiŋkɔŋgisɛ limfwe. Kiŋkɔŋgisɛ nuuŋ fiee fi taashi biee bichu bi se gbɛŋgi bi nuuŋ li fiee fimumkpa-aŋ. Nɛ gɛɛ mbɛɛŋgii wu buti fɛ Krai li ni nuuŋ li shéŋ yinɛ-ɛ wu doonchi beŋ dze. Mbɛɛŋgii wuni nuuŋ wu Nyɔ teenyi beŋ le nɛ kɛmɛ si nɛ nuuŋ yih yi mumkpaŋ. Nɛ nyɛɛ kiyɔɔni li Nyɔ-ɔ. Gɛɛ yɛɛŋ jɛ yi Krai yi ni yi nuuŋ li shéŋ yinɛ-ɛ bujɔŋ, nɛ tuu nɛ tifi yi yinɛ bɛ bufii buchu. Nɛ yuuti nɛ nyɛɛ kiyɔɔni li Nyɔ-ɔ li shéŋ yinɛ-ɛ bɛ juuŋ yi buti lɛ Kiŋwaati ki N’yɔɔnchɛ-ɛ mɔɔ juuŋ yimi yi n’yɔɔnchɛ, mɔɔ yi Fiana yee nyɛɛ li bɛniiŋ li. Mfi wu nɛ feti fiee fichu fi nɛ feti, mɔɔ nuuŋ fi tefɛ mɔɔ nuuŋ fi fɛrɛ, nɛ feti li bukooŋ bu Taa Jiso-o, nɛ nyɛɛ kiyɔɔni li Nyɔ-ɔ Baa we kɛti li wuu.
Nɛ feti biee bini bichu, nɛ giki kiŋkɔŋgisɛ limfwe. Kiŋkɔŋgisɛ nuuŋ fiee fi taashi biee bichu bi se gbɛŋgi bi nuuŋ li fiee fimumkpa-aŋ.
Fi fiɛɛ le, nɛ lɛɛshɛ biee si bini li yi yinɛ bi nuuŋ bi laaŋkwiiŋ. Bi nuuŋ si biee bi nyɛ-ɛŋ, mɔɔ yi yinɛ yi nyiŋini, mɔɔ kɔŋgisɛ mfɛru biee bibifi, mɔɔ mbuushɛ lii li biee li. Wi wu buushi lii li biee li nuuŋ ɛ biee bini to si nyɔ yimi fɛ wuu.
Buniŋ, nɛ kii tɛ dze yi nɛ kɛmi le nɛ ni nɛ tsiiŋ bɛ bukɛɛŋ bɛnɛ le. Nɛ nyɛɛ ŋguŋu li bee si be kɛmi yɛ buŋga si beŋ kɛ lɛ, mɔɔ si Nyɔ bɔɔni yɛ beŋ bɛchu bɛ ntsɛ wu kimakɛ lɛ. Nɛ tsiiŋ nɛɛ lɛ, le kiiŋ fiee fimu ni fi baŋi nlɛkɛ li Nyɔ-ɔ wunɛ kɛ.
Buniŋ, nɛ kii tɛ dze yi nɛ kɛmi le nɛ ni nɛ tsiiŋ bɛ bukɛɛŋ bɛnɛ le. Nɛ nyɛɛ ŋguŋu li bee si be kɛmi yɛ buŋga si beŋ kɛ lɛ, mɔɔ si Nyɔ bɔɔni yɛ beŋ bɛchu bɛ ntsɛ wu kimakɛ lɛ. Nɛ tsiiŋ nɛɛ lɛ, le kiiŋ fiee fimu ni fi baŋi nlɛkɛ li Nyɔ-ɔ wunɛ kɛ.
Pureza no casamento
Não adulterarás. A impureza sexual destrói alianças e famílias. Deus chama à santidade no matrimônio.
Se nuuŋ le, si mɔnchɛ wu bukwɛɛ wɛ lɛkuuŋ ni, fi dzɔɔŋ le nyuŋ ni kɛmi we kwɛɛŋ, kwɛɛŋ kɛmi we nyuŋ tɛ.
Nyuŋ kɛmi le ni feti nimɛ chi nyuŋ li kwɛsi-i, kwɛɛŋ kɛmi tɛ le ni feti chee chi nimɛ chi kwɛɛŋ lɛ li nyumi-i. Mɛɛŋ yɛ kwɛɛŋ wu kɛmi buŋga fɛ yi yee li kɛ, ɛ nyumi wu kɛmi. Ɛ nɛɛ tɛ lɛ si nyuŋ mɛɛŋ yɛ kɛmi buŋga fɛ yi yee li kɛ, ɛ kwɛsi wu kɛmi.
Nyuŋ kɛmi le ni feti nimɛ chi nyuŋ li kwɛsi-i, kwɛɛŋ kɛmi tɛ le ni feti chee chi nimɛ chi kwɛɛŋ lɛ li nyumi-i. Mɛɛŋ yɛ kwɛɛŋ wu kɛmi buŋga fɛ yi yee li kɛ, ɛ nyumi wu kɛmi. Ɛ nɛɛ tɛ lɛ si nyuŋ mɛɛŋ yɛ kɛmi buŋga fɛ yi yee li kɛ, ɛ kwɛsi wu kɛmi. Wi wu baa kɛ dzaa li wi wumu fuki fɛ nɛ nachɛ beŋ bɛchu nɛ beŋ nsiŋ kɛ. Ɛ nɛ fɛ nɛɛ lɛ li mfi niiŋ li, le nɛ se nyɛ yih yinɛ li nlɛkɛ li Nyɔ-ɔ. Mfi wu nɛ fɛ lɛ, nɛ tuu nɛ kaari nɛ to li ntaashɛ wunɛ si nɛ ti shiiŋ nɛ nuuŋ, kii Sataŋ ni dza mɔnchɛ beŋ kifɛ nɛ kii yɛ si nuuŋ nɛ kɛmɛ yi yinɛ kɛ.
Nyuŋ kɛmi le ni feti nimɛ chi nyuŋ li kwɛsi-i, kwɛɛŋ kɛmi tɛ le ni feti chee chi nimɛ chi kwɛɛŋ lɛ li nyumi-i. Mɛɛŋ yɛ kwɛɛŋ wu kɛmi buŋga fɛ yi yee li kɛ, ɛ nyumi wu kɛmi. Ɛ nɛɛ tɛ lɛ si nyuŋ mɛɛŋ yɛ kɛmi buŋga fɛ yi yee li kɛ, ɛ kwɛsi wu kɛmi. Wi wu baa kɛ dzaa li wi wumu fuki fɛ nɛ nachɛ beŋ bɛchu nɛ beŋ nsiŋ kɛ. Ɛ nɛ fɛ nɛɛ lɛ li mfi niiŋ li, le nɛ se nyɛ yih yinɛ li nlɛkɛ li Nyɔ-ɔ. Mfi wu nɛ fɛ lɛ, nɛ tuu nɛ kaari nɛ to li ntaashɛ wunɛ si nɛ ti shiiŋ nɛ nuuŋ, kii Sataŋ ni dza mɔnchɛ beŋ kifɛ nɛ kii yɛ si nuuŋ nɛ kɛmɛ yi yinɛ kɛ.
Dɛɛni, li bɛniiŋ bɛ mɛɛŋ bɛkwɛrɛ-ɛ mɔɔ bɛ nuuŋ bukɛɛŋ bɛɛŋku-u, ntiitɔɔ le, fi dzɔɔŋ fiɛɛ li bee le be ba be ni be nuuŋ be bɛ mbiiŋ si nnuuŋ lɛ. Se nuuŋ le, ɛ nuuŋ le nuuŋ be tɛ kɛmɛ yih yibee kɛ, be fɛ bugoo, kifɛ fi dzɔɔŋ le be fɛ bugoo, yɛki fɛ nuuŋ wi ni kwi-i bɛ yi yi nyiŋini.
Li bɛniiŋ bɛ fɛ bugoo li kituŋ, nse ntuuɔ ntiiti le kwɛɛŋ ni ŋiŋgi le kiiŋ ni gatɛ bɛ nyumi kɛ. Wuni nchi mɛɛŋ ki bo kɛ li mi-i kɛ. Wu boɔ nuuŋ li Taa li. Se nuuŋ le, ɛ wu gatɛ, kɛ kɛmi le ba ni nuuŋ wuu mbiiŋ. Ɛ fi nuuŋ tɛ nuuŋ lɛ kɛ, kaari to li nyumi yih bee wu nachɛ biee be to be nuuŋ. Ɛ nɛɛ fi fi ntiitɔɔ li buniŋ le nyuŋ kɛmi yɛ le kooŋ bɛ kwɛsi kɛ.
Ntiiti ni, kifɛ ɛ nyuŋ wu nuuŋ yɛ wi wu kimbeenchɛ kɛ kɛmi kwɛɛŋ nuuŋ wi wu kimbeenchɛ, kɛ Nyɔ gii yi dzɔɔ wu kituŋ si wi we kii kwɛsi. Kwɛɛŋ tɛ wu nuuŋ yɛ nɛɛ wi wu kimbeenchɛ kɛ tuu kɛmi nyumi wu nuuŋ wi wu kimbeenchɛ, kɛ Nyɔ dzeti yɛ wu kituŋ si wi we kii nyumi. Ɛ nuuŋ yɛ lɛ kɛ, kɛ bɔɔŋ bɛ bee wuuti yɛ kɛ. Se nuuŋ le, si fi nuuŋ, kɛ be wuuti baa.
Ŋ’wɛkɔɔ le nɛ ni nɛ nuuŋ fiee tɛ̀ fieeŋgi beŋ kɛ. Wi wu nuuŋ kwɛɛŋ nsiŋ ti giki bufii li fiee fi kii Taa lɛ si nuuŋ ni feti nɛɛ nuuŋ fiee fi Taa wuki bujɔŋ bɛ wu. Wi wu kɛmi kwɛɛŋ ti giki bufii nuuŋ li biee bi li nshɛ yini-i, nɛɛ si nuuŋ ni feti fiee fi yi dzeeŋ kwɛsi. Gii ni nuuŋ ɛ bufii bwee gatɛ. Fi fiɛɛ nɛɛ yɛɛŋ si kwɛɛŋ mɔɔ nuuŋ sɔɔnɛ kwɛɛŋ wu mɛɛŋ ki kɛɛ kɛ nyuŋ kɛ ti nuuŋ. Ti bɛɛ giki bufii nuuŋ li fiee fi kii Taa lɛ, nɛɛ si nuuŋ ni nyɛɛ yi yee bɛ shéŋ yee chi li wuu. Se wi wu kɛmi nyuŋ ti giki bufii li biee bi li nshɛ yini-i, nɛɛ si nuuŋ ni feti fiee fi yi nuuŋ yi ni yi dzeeŋ nyumi.
Kwɛɛŋ ti bɛɛ nuuŋ kwɛɛ wi mfi wu nyumi mɛɛŋ lu. Se nuuŋ le, ɛ nyumi dza wu kwi, kɛ nuuŋ nɛɛ gɛɛŋ lɛ nyuŋ wumu wu kɔŋgisi bee wu fɛ bugoo be ni be nuuŋ, wɛɛ wi kɛmi le ni nuuŋ wi wu taashɛ bɛ Taa.
Fiee fi kii kwɛɛŋ bee nyuŋ
Ŋgii nyɛ ntusu dɛɛni kii biee bi nɛ tɛ̀ tsɛɛ li mi-i. Fi dzɔɔŋ le wi wu koŋ kɛ li kwɛɛŋ li kɛ. Se nuuŋ le, si mɔnchɛ wu bukwɛɛ wɛ lɛkuuŋ ni, fi dzɔɔŋ le nyuŋ ni kɛmi we kwɛɛŋ, kwɛɛŋ kɛmi we nyuŋ tɛ.
Kifi yɛɛŋ ntsɛ wu bukwɛɛ. Biee bibifi bimu bichu bi wi feti ti feti yɛ nuuŋ li yi yee li kɛ, se nuuŋ le, wi wu jii bukwɛɛ fetɔɔ bibifi nuuŋ li yi yee li kibɛɛ. Nɛ kii yɛ le yih yinɛ yɛɛ yih yi muntofi yi Fiana yi Waaŋ yi Nyɔ nyɛ beŋ tsiiŋ lu kɛ ni? Nɛ nuuŋ yɛ lɛ benɛ bɔ kɛ. Bɛ tɛ̀ go beŋ bɛ kwa ŋge. Nɛɛ lɛ, nɛ feti yɛɛŋ biee bɛ yih yinɛ bi yokisi Nyɔ.
Wi wumu nuuŋ ni tiiti tɛ le, "Biee bijɛ nuuŋ kii tee, tee nuuŋ kii biee bijɛ." Se nuuŋ le, nɛ kɛɛ le Nyɔ gii yi biifi bi bichu. Bwiŋ yɛ wi nuuŋ yɛ yi bɛ lɛti bukwɛɛ lu kɛ. Bwiŋ yɛ wi nuuŋ nuuŋ le ni nindi li Taa li, ɛ wu wu Taa wu kɛmi bwiŋ yɛlu Si Nyɔ tɛ̀ buu Taa wusɛŋ li kwe-e lɛ, ɛ nɛɛ lɛ si yi gii naa yi buu tɛ bee bɛ buŋga bu yi-i li kwe-e.
Nɛ kii yɛ le bɛniiŋ bɛ feti biee bibifi bini nuuŋ tɛ̀ naa kɛmɛ kintsii lɛ bumfɔŋ bu Nyɔ-ɔ lɛnti kɛ ni? Kiiŋ nɛ ni nɛ yɛŋgi bɛ yi yinɛ kɛ. Bɛniiŋ bɛ lɛti bukwɛɛ, kɛ bɛ lɛki li bɛnyɔ-ɔ, kɛ bɛ lɛti bukɛɛŋ bɛ bɛniiŋ bamu-u, kɛ buniŋ bɛ gimi bɛ buniŋ bamu, kɛ bukɛɛŋ bɛ gimi bɛ bukɛɛŋ bamu, kɛ bɛyi, kɛ bɛniiŋ bɛ yɛrisi lii li biee li, kɛ bɛniiŋ bɛ wundi mbiiŋ mɛ keeti be, kɛ bɛniiŋ bɛ gaashi bɛniiŋ bamu, kɛ bɛ bonyi bintsii be kwachi biee bi bɛniiŋ lɛ, be nuuŋ tɛ̀ naa kɛmɛ kintsii lɛ bumfɔŋ bu Nyɔ-ɔ lɛnti kɛ.
Wi wu kɛmi kiŋkɔŋgisɛ fɛ bɛniiŋ li ti kɛndi shéŋ, feti kiŋge ki dzeeŋ li bɛniiŋ li. Kimi ti fuumi yɛ wɛɛ wi kɛ. Ti tsakisi yɛ yi, kɛ le ni yokisi yi yee kɛ. Ti ŋasini yɛ bɛ bɛniiŋ kɛ. Ti beechi yɛ nuuŋ kii yi yee kwaa kɛ. Ti dzeti yɛ shéŋ tsɛkɛ kɛ. Ti giki yɛ wi lɛ shéŋ kɛ. Se ti nɛki yɛ bɛ fiee fi bifi kɛ. Wuki nuuŋ bujɔŋ bɛ fiee fi nuuŋ chɛɛŋ. Wi wu kɛmi kiŋkɔŋgisɛ ti fii biee bichu, beenchi biee bichu, bichi nɛɛ limfwe li fiee fichu-u, tuu kɛndi shéŋ li fiee fichu-u.
Fi nuuŋ le bɛ gachɛ baa Krai li biŋkɛ-ɛ li biŋkɛ-ɛ ni? Ɛ Pɔɔ wu bɛ tɛ̀ ta li kintaaŋ li kii beŋ ni? Mɔɔ bɛ tɛ̀ lii beŋ li dzɔɔ li bukooŋ bu Pɔɔ lɛ le? Nyɛɛɔ kiyɔɔni li Nyɔ-ɔ le nti mɛɛŋ ki lii kɛ wi wumu li be-eŋ li dzɔɔ fuki nɛɛ Krispu bee Gayɔŋ kwaa nsiŋ kɛ, kiiŋ wi ni ni kweŋgi le bɛ tɛ̀ lii wu li dzɔɔ li bukooŋ bweŋ kɛ. Ihiiŋ, ntɛ̀ lii tɛ Tefana bɛ bɛniiŋ bɛ li wuu yih li dzɔɔ. Fuki lɛ nsiŋ, mɛɛŋ yɛ ntuu ŋkii wi wumu wu mi lii li dzɔɔ kɛ. Tɛ kɛɛ le Krai ti mɛɛŋ ki toŋ kɛ mi le mbɛ ni nlisi bɛniiŋ li dzɔɔ kɛ. Tɛ̀ toŋ mi le mbɛ ni ntiiti nuuŋ toŋ we wu dzeeŋ. Mfenjisi yɛ bɛ jɛ́ yi bufii bu wi wo-oŋ kɛ, le kiiŋ buŋga bu kwe yi Krai tɛ̀ kwi li kintaaŋ li naa to fiee fi yee kɛ.
Bɛ buu wi wu nyɛŋ yi bukwɛɛ li bɛniiŋ bɛ Krai linti.
Bɛ gbɛɛŋ baa bɛ tee mi chɛɛŋ chɛɛŋ le ntsɛ wu nyɛŋ yi bukwɛɛ yɛ lɛ be-eŋ lɛnti, nyɛŋ yi bukwɛɛ yilu se nuuŋ yi wi wu kii yɛ mɔɔ Nyɔ kɛ nuuŋ tɛ̀ naa mɔŋ kɛ. Ŋ’wukɔɔ le wi wumu li be-eŋ linti dzetɔɔ kwɛɛ tee. Nɛ ŋɛŋ baa ŋwaani yini nyɛŋ ni nɛ se tɛ de kwe bu dɛ kɛ, nɛ tuu nɛ tsakisi nuuŋ yi ni? Nɛ kɛmi le nɛ buu ŋwaani wɛɛ wi wu mɔŋ fini fiee li be-eŋ linti.
Sabedoria conjugal
Acha esposa, acha o bem. Bebe água da tua própria cisterna. A fidelidade conjugal é fonte de bênção permanente.
Bíblia e casamento
Deus abomina o divórcio. A aliança matrimonial é reflexo da aliança de Deus com seu povo — sagrada e eterna.
Kiiŋ wi wu kimbeenchɛ ni bɛnchi yi bɛ wi wu nuuŋ yɛ wi wu kimbeenchɛ kɛ
Nɛ bɛnchi kɛ yi bɛ bɛniiŋ bɛ nuuŋ yɛ bɛ kimbeenchɛ-ɛ kɛ. Fiee fi tsaaŋ nuuŋ fi geeŋ fi se dɛndɛ bɛ fi bifi li fiee fimumkpa-aŋ? Kiŋ’wofu bee kijibɛ nuuŋ bi naa bi kɛmɛ kintaashɛ ni?
Fiee fi Nyɔ kɔŋgisi nuuŋ le nɛ ni nɛ nuuŋ waaŋ. Kiiŋ nɛ ni nɛ lɛti bukwɛɛ kɛ. Wi mumkpaŋ mumkpaŋ li be-eŋ kɛmi le ni kii ŋkɛmɛ yi yee lɛ dze yi wuuti-i tuu kɛmi ŋguŋu. Kiiŋ yi yi wi ni yi yuusi, yi mwaki, si yi wi wu kitoŋ wu ti kii yɛ mɔɔ Nyɔ kɛ.
Ŋɛŋ yɛɛŋ le kiiŋ wi ni tusi bubiɛɛ bɛ bubiɛɛ kɛ. Nɛ ŋgwɛnini mfikwi le nɛ ni nɛ feti nuuŋ biee bi dzeeŋ li yi yinɛ-ɛ mɔɔ li bɛniiŋ bɛchu-u.
Wu nuuŋ tɛ li bukɛɛŋ bɛ buniŋ bɛ jii bukwɛɛ li, mɔɔ li buniŋ bɛ gimi bɛ bamu. Wu nuuŋ tɛ li bɛniiŋ bɛ yii bɛniiŋ be giiŋgi bɛ be, mɔɔ bɛ sɛɛyi binsɛɛ, mɔɔ bɛ chinini le be tiiti baa chɛɛŋ be tuu be fenjisi nuuŋ binsɛɛ. Tuu nuuŋ tɛ le be ni be feti nɛɛ mɔɔ nuuŋ la le fi biki yɛ mfenjisɛ wu tsaaŋ kɛ.
Te Kikoo wu kintaashɛ ki bɛniiŋ bɛ kimbeenchɛ-ɛ kɛmi le ni nuuŋ wi wu kɛmi yɛ fiee fi bɛ gundi wu li fi-i kɛ. Kɛmi le ni nuuŋ nyumɛ kwɛɛŋ mumkpaŋ, tɛ fɛ biee bi kiŋga-aŋ kɛ, beechi biee bujɔŋ, kɛmi ŋguŋu, fii bɛniiŋ bɛ ndɛndɛ li wuu yih, kii ntiifɛ bɛniiŋ.
Wi wu fii li nimɛ lɛ kintaashɛ lɛnti kɛmi le ni nuuŋ nyumɛ kwɛɛŋ mumkpaŋ. Tuu kɛmi tɛ le ni kii mbichɛ lɛ bɔɔŋ bee li mɔɔ yih ye bujɔŋ.
Wi wu nuuŋ ni nuuŋ te kintaashɛ, kɛmi le ni nuuŋ wi wu ti kɛmi yɛ fiee fi nuuŋ bɛ ni bɛ gundi wu li fi-i kɛ. Kɛmi le ni nuuŋ nyumɛ kwɛɛŋ mumkpaŋ, bɔɔŋ bee se nuuŋ bɛniiŋ bɛ kimbeenchɛ-ɛ, nuuŋ yɛ bɛ bɛniiŋ ŋiŋgi le be wɛsini baa be tuu be tɛɛmi mɔɔ bikoo kɛ.
Exemplos bíblicos
O Cântico dos Cânticos celebra o amor conjugal. A Bíblia honra o casamento em toda a sua beleza e profundidade.
Juízo e restauração
O Senhor é testemunha do pacto conjugal. Casamentos quebrados podem ser restaurados pelo poder e graça de Deus.
Gii nuuŋ li mfi wulu-u, kwɛɛŋ wumu nuuŋ lu bɛ teenyi wu le Anas, ɛ tɛ̀ nuuŋ ntomfɔŋ wu Nyɔ. Tɛ̀ nuuŋ ŋwanɛ Fanuwɛ wu wi wu kini ki Asha-a. Kwɛɛŋ wulu tɛ̀ nuuŋ ɛ wu doŋ ŋge. Tɛ̀ nuuŋ bee nyumi biya mfomɛnyaaŋ kwaa, nyumi kwi.
"Mfi wu bɛ teeŋ wɛ fɛ tsɔnɔ chi bugoo lɛ, kiiŋ ɔ ni shee nuuŋ fɛ kintsii ki limfwe kɛ, kifɛ nuuŋ fi nuuŋ le bɛ teeŋ baa tɛ wi wumu wu nyɔŋa wu yɛki wɛ.
Fi se fiɛɛ le, ɛ wi kooŋ bɛ kwɛsi, wu dzɔ wumu, kɛ wu giŋɔ bɛ kwɛɛ wi. Wi wu dzɔ kwɛɛŋ wu bo li wumu-u, kɛ mwɛ giŋɔ tɛ bɛ kwɛɛ wi."
Bɛniiŋ tɛ̀ jii be wundi, bukɛɛŋ bɛ buniŋ feti bugoo, bɛniiŋ nyɛɛ bɔɔŋ bɛ bee bɛ bukɛɛŋ bɛ buniŋ dzeti be li baa, gɛɛŋ bo jobɛ chi Noaa tɛ̀ lɛ lɛ yih yi dzɔɔ li se dzɔɔ bo yi woyɛ be bɛchu.
Jiso kaari leŋ we, bii li kwɛɛŋ wɛɛ laa, "Kwɛɛŋ, be fɛŋ? Wi mɛɛŋ ki nuuŋ kɛ lu wu tee le ɔ kɛmi nɛɛ le ɔ kwi kɛ ni?" Se tuu le, "Wi mɛɛŋɔ ki nuuŋ kɛ lu kɛ, Taa." Jiso biee tee le, "Nuuŋ ntɛ ntee tɛ le ɔ kɛmi le ɔ kwi kɛ. Ɔ giiŋgi, bɛdɛɛni kiiŋ ɔ ni tuu ɔ fɛ bibifi kɛ."
Wi kwi wu chinɛ la we, mɔɔ bɛŋwaani, bɛ dzɛ́mi yee, mɔɔ nuuŋ tee, mɔɔ nuuŋ ni, mɔɔ nuuŋ bɔɔŋ bee, kɛ yɛ́h yee, kii mi, gii kɛmɛ bɛniiŋ bɛ biee kiŋga gwii yɛki si tɛ̀ saa kɛmi. Se kɛmɛ tɛ ntsɛ wu kimakɛ.
"Wi wu ntiifɛ, Mɔɔsɛ tɛ̀ tee le, ‘Ɛ wi kwi ŋkɛmɛ ŋwaŋ nsiŋ, kɛ ŋwaani kɛmi le dzɔɔ kwɛsi bee wu biɛ bɔɔŋ li bukooŋ bu ŋku ŋwaani wulu.’
Nɛ ni nɛ kii le naa nuuŋ mfi wu bɛniiŋ buti li kwe-e, buniŋ bee bukɛɛŋ tɛ tuu le be ni be feti bugoo kɛ, bɛniiŋ mɛɛŋ yɛ be tuu be ni be nyɛɛ bɔɔŋ li bugoo li kɛ. Be gii naa be ni be nuuŋ nɛɛ si bɛnchindaa bɛ Nyɔ-ɔ liboo.
Fi ti dzɛti li shéŋ, wi se kɛmɛ mbeechɛ wu bifi, tuu wo wi, dzɔ kwɛɛ wi mɔɔ nuuŋ nyumɛ wi, ji bukwɛɛ, yi buyi, leŋ lɛjiŋ lɛ nsa wu binsɛɛ lɛ, bɛ bukooŋ bu wi-i bu bifisɛ.
Biee bi bifi bi nyaŋ yi li bwiŋ ti kɔŋgisi bɛniiŋ mɛŋini yɛ bi kɛ. Bi nuuŋ nlaru bukwɛɛ bɛ mbeechɛ biee bi bukwɛɛ lɛ mɔɔ le ɔ ni ɔ tsiiŋ ntsɛ wu nyɛŋ yi bukwɛɛ. Bɛ nlɛkɛ li bɛnyɔ bɛ li yee li bɛ nlaru yɛɛŋ. Bi tuu bi nuuŋ mbaaninɛ, ŋasinɛ, kinsɔɔŋ, shéŋ yi yɛchi, ŋkɛmɛ shéŋ yi tɔnyi bɛ le wi ni beechi nɛɛ nuuŋ fɛ yi yee li kwaa. Bɛ ntuu ŋgaashɛ bɛniiŋ mɔɔ ŋgatinɛ bɛniiŋ le ɔ kɛmɛ ko kintutu. Tuu nuuŋ tɛ ki kimi ki fuumɛ, ŋ’wonu mbiiŋ me keeti bɛ n’yɔru ŋkweŋɛ mɔɔ mfɛru biee bimu si bini. Ntiitɔɔ nchiinsini si ntɛ̀ nsaa ntee ŋkosi li be-eŋ le, bɛniiŋ bɛ feti bini biee nuuŋ tɛ naa kɛmɛ kintsii lɛ bumfɔŋ bu Nyɔ-ɔ lɛnti kɛ.
Tɛ dzɔɔ mbosɛ yi bugoo bu kwɛɛŋ bee nyu-uŋ. Nchi ti kɛndi kwɛɛŋ li nyumi nuuŋ mfi wu nyumi mɛɛŋ lu. Se nuuŋ le ɛ nyumi kwi, kɛ wu boɔ lɛ nchi-i wu tɛ̀ kɛndi wu bee nyumi-i lɛkwiiŋ. Bɛdɛɛni ɛ wu dza wu gɛɛŋ tsiiŋ bee nyuŋ wumu nyumi mɛɛŋ lu, bɛ teeŋ wu le kinjikwiiŋ. Se nuuŋ le ɛ nyumi kwi, kɛ wu boɔ lɛ nchi wulu lɛkwiiŋ. Ɛ wu gɛɛŋ bugoo lɛ nyuŋ wumu, kɛ mɛɛŋ yɛ kinjikwiiŋ kɛ.
Se nuuŋ le, fiee fimu fiɛɛ lu fi ŋkɛmi kii beŋ fi mɛɛŋ ki dzɔɔŋ kɛ fɛ mi-i kɛ. Nɛ gɛɛ baa kwɛɛŋ wu Jɛsɛbɛ wɛ le ni feti fiee fi feti. Teenyi yi yee le ɛ wu ntomfɔŋ wu Nyɔ, yɛŋgi bɛniiŋ beŋ bɛ ntiifɛ we, feti be tsiiŋ ntsɛ wu nyɛŋ yi bukwɛɛ, be tuu be jii biee bi bɛ fɛ bɛntaanchɛ lu li bɛnyɔ-ɔ.
Be ti mɛɛŋ mɔɔ ki fiiki kɛ shéŋ yi woyɛ bɛniiŋ mɔɔ nuuŋ yi fɛrɛ mfiŋ mɔɔ nuuŋ nyɛŋ yi bukwɛɛ mɔɔ nuuŋ buyi kɛ.
Yi sondini bɛnsa bee yi biki chɛɛŋ bɛ dze yi tsaaŋ.
Yi lɔŋ yɛ ŋgɛ li ŋgi wu kinjikwiiŋ wɛɛ
tuu bifisi kikoo ki nshɛ-ɛ bɛ ntsɛ we wu kinjikwiiŋ.
Yi tuu yɛ nsooŋkibaa li kwɛɛŋ wulu-u
kii bɛniiŋ bee bɛ nimɛ-ɛ bɛ bɛ tuu bɛ woyɛ."