Casamento
O casamento é aliança sagrada instituída por Deus. Ele une marido e mulher em uma só carne — pacto de amor, fidelidade e companheirismo que reflete o amor de Cristo pela Igreja.
Fundamento divino
Não é bom que o homem esteja só. Deus criou o casamento como aliança de companheirismo, amor e fecundidade.
Na manima, Yave Nzambi tubaka: «Ya kele mbote ve ti muntu kuvwanda kaka yandi mosi. Mu fwana kuyidikila yandi kisadisi yina me fwanana na yandi.»
Na yina, Yave Nzambi lalisaka muntu pongi mosi ya ngolo, mpe yandi katulaka yandi lubanzi mosi. Na manima, yandi kangaka musuni na kisika yina. Na lubanzi yina yandi bakaka na muntu, Yave Nzambi yidikaka kento mosi, mpe yandi nataka kento yango na sika ya bakala. Ntangu bakala talaka kento yango, yandi lookaka:
«Tala mbala yayi mukwa ya mikwa ya munu, mpe musuni ya musuni ya munu.
Ba ke bokila yandi kento, samu ti yandi me katuka na bakala.»
Ni yawu yina, bakala ke bika tata mpe mama ya yandi, samu na kwenda zinga kintwadi na kento ya yandi, mpe bawu ke kuma nzutu mosi.
Ni yawu yina, bakala ke bika tata mpe mama ya yandi, samu na kwenda zinga kintwadi na kento ya yandi, mpe bawu ke kuma nzutu mosi.
Kento na bakala vwandaka ve ya kuvwata binkuti na nzutu, kasi bawu vwandaka tala nsoni ve, bawu na bawu.
Ni yawu yina, bakala ke bika tata mpe mama ya yandi, samu na kwenda zinga kintwadi na kento ya yandi, mpe bawu ke kuma nzutu mosi.
Na lubanzi yina yandi bakaka na muntu, Yave Nzambi yidikaka kento mosi, mpe yandi nataka kento yango na sika ya bakala. Ntangu bakala talaka kento yango, yandi lookaka:
«Tala mbala yayi mukwa ya mikwa ya munu, mpe musuni ya musuni ya munu.
Ba ke bokila yandi kento, samu ti yandi me katuka na bakala.»
Ni yawu yina, bakala ke bika tata mpe mama ya yandi, samu na kwenda zinga kintwadi na kento ya yandi, mpe bawu ke kuma nzutu mosi.
Nzambi tubaka: «Beto yidika muntu na kifwani ya beto, yandi kuvwanda mutindu beto, yandi kuyala bambisi ya mubu, bandeke ya zulu, bibulu ya bwala, na ntoto nyonso, mpe na banyama ya fyoti-fyoti nyonso yina ke tambulaka na ntoto.»
Nzambi yidikaka muntu na kifwani ya yandi.
Na kifwani ya Nzambi, yandi yidikaka muntu.
Yandi yidikaka bawu kento na bakala.
Nzambi sakumunaka bawu mpe tubaka: «Beno butana, beno kuma mingi, beno fulusa ntoto mpe beno yala yawu. Beno yala bambisi ya mubu, bandeke ya zulu, mpe bibulu nyonso yina ke tambulaka na ntoto.»
Kayini na Abele
Adami vukanaka na kento ya yandi Eva. Eva kuzwaka kivumu mpe yandi butaka Kayini. Eva tubaka: «Mu me buta muntu na lusalusu ya Yave.»
Adami vukanaka dyaka na kento ya yandi Eva. Eva butaka mwana ya bakala. Yandi pesaka yandi nkumbu Sete, samu ti yandi tubaka: «Nzambi me pesa munu mwana ya nkaka na kisika ya Abele, yina Kayini kufwaka.»
Fidelidade conjugal
O que Deus ajuntou não separe o homem. O casamento deve ser honrado e o leito matrimonial preservado sem impureza.
Na yina, bawu ke dyaka ve bantu zole, kasi kaka muntu mosi. Muntu fwana kukabula ve yina Nzambi me vukisa.»
Yesu vutulaka: «Beno me tangaka ntete ve mambu yina kele ya kusonama na Dibuku ya Nzambi: "Na mbandukulu, Nzambi yidikaka bawu kento na bakala." » Ni yawu yina, Nzambi tubaka: «Bakala ke bika tata mpe mama ya yandi, samu na kwenda zinga kintwadi na kento ya yandi, mpe bawu zole ke kuma kaka nzutu mosi. Na yina, bawu ke dyaka ve bantu zole, kasi kaka muntu mosi. Muntu fwana kukabula ve yina Nzambi me vukisa.»
Ni yawu yina, Nzambi tubaka: «Bakala ke bika tata mpe mama ya yandi, samu na kwenda zinga kintwadi na kento ya yandi, mpe bawu zole ke kuma kaka nzutu mosi. Na yina, bawu ke dyaka ve bantu zole, kasi kaka muntu mosi. Muntu fwana kukabula ve yina Nzambi me vukisa.»
Dyambu ya kufwa makwela
«Ba tubaka mpe: Bakala yina ke katula kento ya yandi na makwela fwana kupesa yandi mukanda yina ke na kulakisa ti makwela me kufwa. Kasi munu, mu ke na kuzabisa beno: Konso bakala yina ke katula kento ya yandi na makwela samu na dyambu yina kele ve ya kuvukisa mfulu na bakala ya nkaka, ke tumisa kento yina na kusala kinsuza. Bakala yina ke kwela yandi, ke sala mpe kinsuza na yandi.»
Dyambu ya kinsuza
«Beno kuwaka ti ba tubaka: "Kusala kinsuza ve." Kasi munu, mu ke na kuzabisa beno mutindu yayi: Muntu yina ke tala kento ya ngana na nsatu ya kusosa yandi, me sala yimeni kinsuza na kento yina na kati ya ntima.
Bawu vutulaka: «Moyize pesaka bakala muswa ya kusonika mukanda ya kufwa makwela mpe kukatula kento na makwela.» Na yina, Yesu zabisaka bawu: «Moyize sonikinaka beno Musiku yina samu ti beno kele na ntima ngolo. Kasi na mbandukulu ya yinza, ntangu Nzambi yidika bima nyonso, yandi yidikaka bawu kento na bakala. Ni yawu yina, bakala ke bika tata mpe mama ya yandi, samu na kwenda zinga kintwadi na kento ya yandi, mpe bawu zole ke kuma kaka nzutu mosi. Na yina, bawu ke dyaka ve bantu zole, kasi kaka muntu mosi. Na yina, muntu fwana kukabula ve yina Nzambi me vukisa.»
Mutindu mosi mpe, kana kento manga bakala ya yandi, mpe kwela bakala ya nkaka, yandi me sala kinsuza.»
Bantu nyonso fwana kuzitisa makwela. Bakala fwana kusala ve kinsunza, mutindu mosi mpe kento ya yandi. Nzambi ke fundisa bantu ya kindumba mpe ya kinsuza.
Bantu nyonso fwana kuzitisa makwela. Bakala fwana kusala ve kinsunza, mutindu mosi mpe kento ya yandi. Nzambi ke fundisa bantu ya kindumba mpe ya kinsuza.
Bantu nyonso fwana kuzitisa makwela. Bakala fwana kusala ve kinsunza, mutindu mosi mpe kento ya yandi. Nzambi ke fundisa bantu ya kindumba mpe ya kinsuza.
Amor como Cristo
Maridos, amai vossas mulheres como Cristo amou a igreja. O amor conjugal reflete o evangelho em ação.
Babakala! Beno zola bakento ya beno mutindu Klisto zolaka dibuundu, mpe pesaka luzingu ya yandi samu na yawu. Yandi salaka mutindu yina, samu ti dibuundu vwanda ya longo mpe ya kuvedila na kusukula yawu na maza mpe na bampova ya yandi.
Babakala! Beno zola bakento ya beno mutindu Klisto zolaka dibuundu, mpe pesaka luzingu ya yandi samu na yawu. Yandi salaka mutindu yina, samu ti dibuundu vwanda ya longo mpe ya kuvedila na kusukula yawu na maza mpe na bampova ya yandi. Yandi zolaka ti dibuundu talana na nkembo na ntwala ya yandi. Yawu kuvwanda mutindu kinkuti yina kele mvindu ve, yina kele ve na mifutu, to yina kele ve na kima ya yimbi. Kasi yawu vwanda ya longo, mpe yina ba lenda kuzwa ve dyambu ya kusemba.
Babakala! Beno zola bakento ya beno mutindu Klisto zolaka dibuundu, mpe pesaka luzingu ya yandi samu na yawu. Yandi salaka mutindu yina, samu ti dibuundu vwanda ya longo mpe ya kuvedila na kusukula yawu na maza mpe na bampova ya yandi. Yandi zolaka ti dibuundu talana na nkembo na ntwala ya yandi. Yawu kuvwanda mutindu kinkuti yina kele mvindu ve, yina kele ve na mifutu, to yina kele ve na kima ya yimbi. Kasi yawu vwanda ya longo, mpe yina ba lenda kuzwa ve dyambu ya kusemba. Na yina, babakala fwana kuzola bakento ya bawu mutindu bawu ke zolaka banzutu ya bawu mosi. Muntu yina ke zolaka kento ya yandi ke zolaka mpe nzutu ya yandi mosi. Ya tsyelika, ata muntu ke yinaka nzutu ya yandi mosi. Kasi yandi ke dikisaka yawu, mpe ke kebaka yawu mbote mutindu Klisto ke salaka na dibuundu, samu ti beto kele binama ya nzutu ya yandi.
Na yina, babakala fwana kuzola bakento ya bawu mutindu bawu ke zolaka banzutu ya bawu mosi. Muntu yina ke zolaka kento ya yandi ke zolaka mpe nzutu ya yandi mosi.
Na yina, babakala fwana kuzola bakento ya bawu mutindu bawu ke zolaka banzutu ya bawu mosi. Muntu yina ke zolaka kento ya yandi ke zolaka mpe nzutu ya yandi mosi. Ya tsyelika, ata muntu ke yinaka nzutu ya yandi mosi. Kasi yandi ke dikisaka yawu, mpe ke kebaka yawu mbote mutindu Klisto ke salaka na dibuundu, samu ti beto kele binama ya nzutu ya yandi.
Bakento! Beno tumama na babakala ya beno mutindu beno ke tumamaka na Mfumu, samu ti bakala kele mfumu ya kento, mutindu Klisto kele mfumu ya dibuundu. Ya tsyelika, Klisto kele Muvuukisi ya dibuundu yina kele nzutu ya yandi. Na yina, bakento fwana kutumama na babakala ya bawu na mambu nyonso mutindu dibuundu ke tumamaka na Klisto.
Bakento! Beno tumama na babakala ya beno mutindu beno ke tumamaka na Mfumu, samu ti bakala kele mfumu ya kento, mutindu Klisto kele mfumu ya dibuundu. Ya tsyelika, Klisto kele Muvuukisi ya dibuundu yina kele nzutu ya yandi.
Bakento! Beno tumama na babakala ya beno mutindu beno ke tumamaka na Mfumu, samu ti bakala kele mfumu ya kento, mutindu Klisto kele mfumu ya dibuundu. Ya tsyelika, Klisto kele Muvuukisi ya dibuundu yina kele nzutu ya yandi. Na yina, bakento fwana kutumama na babakala ya bawu na mambu nyonso mutindu dibuundu ke tumamaka na Klisto.
Babakala! Beno zola bakento ya beno mutindu Klisto zolaka dibuundu, mpe pesaka luzingu ya yandi samu na yawu. Yandi salaka mutindu yina, samu ti dibuundu vwanda ya longo mpe ya kuvedila na kusukula yawu na maza mpe na bampova ya yandi. Yandi zolaka ti dibuundu talana na nkembo na ntwala ya yandi. Yawu kuvwanda mutindu kinkuti yina kele mvindu ve, yina kele ve na mifutu, to yina kele ve na kima ya yimbi. Kasi yawu vwanda ya longo, mpe yina ba lenda kuzwa ve dyambu ya kusemba. Na yina, babakala fwana kuzola bakento ya bawu mutindu bawu ke zolaka banzutu ya bawu mosi. Muntu yina ke zolaka kento ya yandi ke zolaka mpe nzutu ya yandi mosi. Ya tsyelika, ata muntu ke yinaka nzutu ya yandi mosi. Kasi yandi ke dikisaka yawu, mpe ke kebaka yawu mbote mutindu Klisto ke salaka na dibuundu, samu ti beto kele binama ya nzutu ya yandi. Ni yawu yina, Dibuku ya Nzambi ke tubaka: «Bakala ke bika tata mpe mama ya yandi, samu na kwenda zinga kintwadi na kento ya yandi, mpe bawu zole ke kuma kaka nzutu mosi.» Mansweki ya nene kele ya kubumbama na kati ya mambu yina. Mu ke na kutuba ti yawu ke na kutadila Klisto mpe dibuundu. Kasi yawu kele mpe samu na beno: Konso bakala fwana kuzola kento ya yandi mutindu yandi ke zolaka nzutu ya yandi mosi, mpe kento fwana kuzitisa bakala ya yandi.
Ni yawu yina, Dibuku ya Nzambi ke tubaka: «Bakala ke bika tata mpe mama ya yandi, samu na kwenda zinga kintwadi na kento ya yandi, mpe bawu zole ke kuma kaka nzutu mosi.»
Kasi yawu kele mpe samu na beno: Konso bakala fwana kuzola kento ya yandi mutindu yandi ke zolaka nzutu ya yandi mosi, mpe kento fwana kuzitisa bakala ya yandi.
Kasi yawu kele mpe samu na beno: Konso bakala fwana kuzola kento ya yandi mutindu yandi ke zolaka nzutu ya yandi mosi, mpe kento fwana kuzitisa bakala ya yandi.
Kindumba, busafu, mpe bansatu ya kuzwa bimvwama fwana kutalana ve na sika ya beno mutindu ya me lunga na bantu ya longo.
Submissão e respeito
Mulheres, sujeitem-se aos próprios maridos. Maridos, convivam com as esposas com conhecimento e honra.
Mutindu ya kuzinga na bantu ya nkaka
Bakento! Beno tumama na babakala ya beno mutindu ya me lunga na kusala na ntwala ya Mfumu. Babakala! Beno zola bakento ya beno, mpe beno vwanda ve na ntima ngolo na ntwala ya bawu.
Dyambu ya kubwela ni kuzolasana, samu ti luzolo ke salaka ti beno vwanda ya kukangama na ntima mosi. Bika ti kizunu ya Klisto kuvwanda na bantima ya beno. Ya tsyelika, ni na kizunu yina Nzambi bokilaka beno samu na kuyidika nzutu kaka mosi. Beno fwana kutonda yandi konso ntangu. Bika ti mambu ya Klisto kuvwanda ya kufuluka na bantima ya beno. Beno longisa mpe kebisa bampangi beno na beno na ndwenga nyonso. Beno tonda Nzambi na ntima nyonso na Mikunga, banzimbu, mpe na banzimbu yina Mpeve ya Longo ke pesaka. Mambu nyonso yina beno lenda kusala to kuzonza, beno sala yawu na Nkumbu ya Mfumu Yesu na kuvutulaka matondo na Tata Nzambi na lusalusu ya yandi.
Dyambu ya kubwela ni kuzolasana, samu ti luzolo ke salaka ti beno vwanda ya kukangama na ntima mosi.
Luzingu ya malu-malu
Na yina, beno bika mambu ya yinza yina kele na beno: kindumba, busafu, bansatu ya kuzwa bima ya nsoni, bansatu ya yimbi, mpe bansatu ya kuzwa bimvwama. (Ya tsyelika, kuvwanda na nsatu ya kuzwa bimvwama kele kusambila biteki).
Beno babakala mpe, beno zinga kintwadi na bakento ya beno, mpe beno fwana kuzaba ti bawu kele na ngolo mingi ve mutindu beno. Beno zitisa bawu, samu ti bawu fwana kuzwa kintwadi na beno dikabu ya luzingu ya tsyelika ya Nzambi. Beno sala mutindu yina, samu ti ata kima kangisa balusambulu ya beno.
Beno babakala mpe, beno zinga kintwadi na bakento ya beno, mpe beno fwana kuzaba ti bawu kele na ngolo mingi ve mutindu beno. Beno zitisa bawu, samu ti bawu fwana kuzwa kintwadi na beno dikabu ya luzingu ya tsyelika ya Nzambi. Beno sala mutindu yina, samu ti ata kima kangisa balusambulu ya beno.
Pureza no casamento
Não adulterarás. A impureza sexual destrói alianças e famílias. Deus chama à santidade no matrimônio.
«Kusala kinsunza ve.»
«Kuzinina ve yinzo ya mpangi ya nge. Kuzinina ve kento ya mpangi ya nge. Kuzinina ve kisadi ya yandi ya bakala to ya kento. Kuzinina ve ngombe ya yandi to mbuluku ya yandi. Kuzinina ve kima ni kima yina kele ya mpangi ya nge.»
Kasi samu ti bantu kusadila ve kindumba, konso bakala fwana kuvwanda na kento ya yandi, mpe konso kento fwana kuvwanda na bakala ya yandi.
Bakala fwana kulungisa bansatu ya kento ya yandi. Mutindu mosi mpe, kento fwana kulungisa bansatu ya bakala ya yandi. Kento lenda kusadila ve nzutu ya yandi na kusala mambu yina yandi zola, samu ti nzutu ya yandi kele samu na bakala ya yandi. Mutindu mosi mpe, bakala lenda kusadila ve nzutu ya yandi na kusala mambu yina yandi zola, samu ti nzutu ya yandi kele samu na kento ya yandi.
Bakala fwana kulungisa bansatu ya kento ya yandi. Mutindu mosi mpe, kento fwana kulungisa bansatu ya bakala ya yandi. Kento lenda kusadila ve nzutu ya yandi na kusala mambu yina yandi zola, samu ti nzutu ya yandi kele samu na bakala ya yandi. Mutindu mosi mpe, bakala lenda kusadila ve nzutu ya yandi na kusala mambu yina yandi zola, samu ti nzutu ya yandi kele samu na kento ya yandi. Beno fwana kumanga ve na kuvukisa mfulu. Beno lenda kusala yawu kana beno me wisana na kulutisa mwa bilumbu samu na kusambila. Kasi na manima, beno vutukila luzingu ya beno ya makwela, samu ti Satana tonta beno ve kana beno lenda dyaka ve na kukutika banzutu ya beno.
Bakala fwana kulungisa bansatu ya kento ya yandi. Mutindu mosi mpe, kento fwana kulungisa bansatu ya bakala ya yandi. Kento lenda kusadila ve nzutu ya yandi na kusala mambu yina yandi zola, samu ti nzutu ya yandi kele samu na bakala ya yandi. Mutindu mosi mpe, bakala lenda kusadila ve nzutu ya yandi na kusala mambu yina yandi zola, samu ti nzutu ya yandi kele samu na kento ya yandi. Beno fwana kumanga ve na kuvukisa mfulu. Beno lenda kusala yawu kana beno me wisana na kulutisa mwa bilumbu samu na kusambila. Kasi na manima, beno vutukila luzingu ya beno ya makwela, samu ti Satana tonta beno ve kana beno lenda dyaka ve na kukutika banzutu ya beno.
Na bayina kele ve ya kukwela mpe na mifwidi, mu ke na kutuba ti ya kele mbote ti beno tatamana na kuzinga mpila yina mutindu munu. Kasi kana beno lenda ve kukutika banzutu ya beno, ya kele mbote ti beno kwela, samu ti bantima ya beno kuya ve na bansatu ya kindumba.
Na bayina kele ya kukwela, ni munu ve ke na kuzonza, kasi ni Mfumu ke na kutumisa bawu mutindu yayi: Kento fwana kukabuka ve na bakala ya yandi. Kana yandi me kabuka na bakala ya yandi, yandi kwela dyaka ve, to yandi fwana kuwisana dyaka na bakala ya yandi. Bakala mpe fwana kukatula ve kento ya yandi na makwela.
Ya tsyelika, bakala yina kele ve mukwikisi kele ya longo, samu ti yandi kele ya kukangama na kento ya yandi yina kele mukwikisi. Mutindu mosi mpe, kento yina kele ve mukwikisi kele ya longo, samu ti yandi kele ya kukangama na bakala ya yandi yina kele mukwikisi. Kana ni mutindu yina ve, bana ya beno zolaka vwanda ya kuvedila ve. Kasi bawu kele ya longo.
Mu zola ti beno vwanda ve na manyongo. Bakala yina kele ve ya kukwela ke pesaka nzutu ya yandi na bima ya Mfumu, mpe ke sosaka na kuyangidika Mfumu. Kasi bakala yina kele ya kukwela ke pesaka nzutu ya yandi na bima ya yinza. Yandi ke sosaka na kuyangidika kento ya yandi, mpe ntima ya yandi kele ya kukabuka na bandambu zole. Mutindu mosi mpe, kento yina kele ve ya kukwela, mpe ndumba yina me zaba ntete ve babakala ke pesaka banzutu ya bawu na bima ya Mfumu, samu ti bawu vwanda ya longo na nzutu mpe na mpeve. Kasi kento yina kele ya kukwela, ke pesaka nzutu ya yandi na bima ya yinza. Yandi ke sosaka na kuyangidika bakala ya yandi.
Malongi samu na mifwidi
Kento fwana kukabuka ve na bakala ya yandi kana bakala ke na kuzinga ntete. Kana bakala ya yandi me kufwa, yandi ke na kimpwanza ya kukwela bakala yina yandi zola, kasi yawu salama na luzolo ya Mfumu.
Mvutu ya Polo na mambu ya makwela
Ntangu yayi, mu ke pesa beno bamvutu samu na mambu yina beno sonikinaka munu. Ya kele mbote na bakala na kuvukisa ve mfulu na kento. Kasi samu ti bantu kusadila ve kindumba, konso bakala fwana kuvwanda na kento ya yandi, mpe konso kento fwana kuvwanda na bakala ya yandi.
Beno bika na kusala kindumba. Masumu nyonso ya nkaka yina muntu ke salaka, ke salamaka na ngaanda ya nzutu. Kasi muntu yina ke salaka kindumba ke salaka disumu na nzutu ya yandi. Beno fwana kuzaba ti nzutu ya beno kele Yinzo ya Mpeve ya Longo yina kele na beno: Mpeve yina Nzambi pesaka beno. Nzutu ya beno kele ve samu na beno mosi, samu ti ba kuulaka beno na ntalu ya kulutila. Na yina, beno kembisa Nzambi na nzutu ya beno.
Ba ke tubaka mpe: «Madya kele samu na nzutu, mpe nzutu kele samu na madya.» Ya kele ya tsyelika! Kasi Nzambi ke zimbisa madya mpe nzutu. Beno fwana kuzaba ti nzutu kele ve samu na kindumba, kasi yawu kele samu na Mfumu, mpe Mfumu kele samu na nzutu. Nzambi vumbulaka Mfumu na lufwa, mpe yandi ke vumbula beto mpe na lufwa na lulendo ya yandi.
Beno fwana kuzaba ti bayina ke salaka mambu ya yimbi ke kota ve na Kimfumu ya Nzambi. Muntu vuna beno ve! Bayina ke zingaka na busafu, ke sambilaka biteki, bantu ya kinsuza, babakala yina sadilaka mambu ya nsoni na banzutu ya bawu, mpe babakala yina ke vukisaka mfulu bakala na bakala, ke kota ve na Kimfumu ya Nzambi. Mutindu mosi mpe, miyibi, bayina ke zolaka mbongo, ke kolaka malafu, ke fingaka bampangi, mpe bayina ke bakaka bima ya ngana, ke kota ve na Kimfumu ya Nzambi.
Muntu yina ke zolaka bampangi ke vwandaka na mvibudulu mpe ke salaka mambu ya mbote. Yandi ke vwandaka ve na musoki, ke sosaka ve na kutalana, mpe kele ve na mayama. Yandi ke salaka ve mambu ya nsoni, mpe yandi kele ve na munimi. Yandi ke dasukaka ve, mpe ke zimbanaka yimbi yina ba ke salaka yandi. Muntu yina ke zolaka bampangi ke yangalalaka ve na mambu ya kudedama ve. Kasi yandi ke yangalalaka na mambu ya butsyelika. Muntu yina ke zolaka bampangi ke lemvokilaka mambu nyonso. Yandi ke kwikilaka na mambu nyonso, ke salaka kivuvu na mambu nyonso, mpe ke vibidilaka mambu nyonso.
Beno banza ti ba lenda kukabula Klisto? Ni Polo ve kufwaka na kulunsi samu na beno, mpe beno kuzwaka ve mbotokolo na nkumbu ya Polo.
Matondo na Nzambi samu ti mu botikaka ve muntu na kati ya beno, kana kaka ve Kilipuse mpe Ngayuse. Na yina, ata muntu lenda kutuba ti yandi kuzwaka mbotokolo na Nkumbu ya munu. Aa! Mu zolaka zimbana, mu botikaka mpe dikanda ya Sefanase. Kasi mu zaba dyaka ve kana mu botikaka dyaka muntu ya nkaka. Klisto fidisaka munu samu na kubotika bantu ve, kasi samu na kuzabisa Nsangu ya Mbote. Mu fwana kusala yawu ata kusadila nzonzolo ya ndwenga ya bantu, samu ti lufwa ya Klisto na kulunsi vwanda ve ya mpamba.Yesu-Klisto
Nkadulu ya yimbi na kati ya dibuundu ya Kolinto
Na bisika nyonso, bantu ke na kutuba ti beno ke na kusadila busafu na kati ya beno. Busafu yango me lutila ngolo, mpe ata bayina zaba ve Nzambi lenda kusadila yawu ve. Ya tsyelika, ba ke na kutuba ti mosi na kati ya beno ke na kubasika na kento ya tata ya yandi. Beno ke na kusala mayama! Beno zolaka vwanda ya kufuluka na kyadi, samu ti beno bingisa na kati ya beno muntu ya mavanga ya mutindu yina.
Sabedoria conjugal
Acha esposa, acha o bem. Bebe água da tua própria cisterna. A fidelidade conjugal é fonte de bênção permanente.
Bakala yina me kuzwa kento ya mbote, yandi me kuzwa lusakumunu, yawu kele dikabu me katuka na Yave.
Bakala yina me kuzwa kento ya mbote, yandi me kuzwa lusakumunu, yawu kele dikabu me katuka na Yave.
Bakala yina me kuzwa kento ya mbote, yandi me kuzwa lusakumunu, yawu kele dikabu me katuka na Yave.
Yinzo na bimvwama kele mvwilu ya bankooko, kasi kento yina ke na mayela kele dikabu ya Yave.
Bika ti mukelo ya nge kuvwanda ya kusema, yangalala na kento ya nge ya buntwenya. Nkabi ya kitoko, nsyesye ya ntima ya mbote, bika ti nge kukola na mabene ya yandi ntangu nyonso, bika ti nge kukiyekula na luzolo ya yandi ntangu nyonso!
Samu ti mambu yina ke basisaka bikoba ya kento ya yimbi ke tangaka mutindu mafuta ya nyosi, mambu yina ke zonzaka yinwa ya yandi ke syelumukaka mutindu mafuta, kasi na nsukunu, yandi ke vwandaka ndudi mutindu mundudi-ndundi, yandi ke vwandaka mutindu mbele ya mvita yina kele na meno balweka nyonso. Makulu ya yandi ke nataka yandi na lufwa, balutambi ya yandi ke na kunata yandi na yinsi ya bafwa. Yandi ke na landa ve nzila ya luzingu, yandi ke katukaka na nzila ya mbote kondwa ti yandi kuzaba yawu. Na ntangu yayi, bana ya munu, beno kuwa munu, beno kumanga ve mambu yina ke na kubasika na yinwa ya munu. Vwanda ntama na kento ya mutindu yina, kubelama ve na mwelo ya yinzo ya yandi. Kana ve, buzitu ya nge ke kwenda na bantu ya nkaka, yawu ke sala ti bakala ya yandi kutala ve nge kyadi, yandi ke kulula lutangu ya bilumbu ya luzingu ya nge.
Samu ti mambu yina ke basisaka bikoba ya kento ya yimbi ke tangaka mutindu mafuta ya nyosi, mambu yina ke zonzaka yinwa ya yandi ke syelumukaka mutindu mafuta, kasi na nsukunu, yandi ke vwandaka ndudi mutindu mundudi-ndundi, yandi ke vwandaka mutindu mbele ya mvita yina kele na meno balweka nyonso. Makulu ya yandi ke nataka yandi na lufwa, balutambi ya yandi ke na kunata yandi na yinsi ya bafwa. Yandi ke na landa ve nzila ya luzingu, yandi ke katukaka na nzila ya mbote kondwa ti yandi kuzaba yawu.
Vwanda ntama na kento ya mutindu yina, kubelama ve na mwelo ya yinzo ya yandi. Kana ve, buzitu ya nge ke kwenda na bantu ya nkaka, yawu ke sala ti bakala ya yandi kutala ve nge kyadi, yandi ke kulula lutangu ya bilumbu ya luzingu ya nge. Banzenza ke yukuta na bimvwama ya nge, ndandu ya kisalu ya nge ke kwenda na yinzo ya bantu ya nkaka. Na nsukunu ya luzingu ya nge, nge ke banda na kuyawula ntangu nzutu ya nge nyonso ke lemba, samu ti nge ke vwanda dyaka ve na ngolo. Nge ke banda na kutuba: «Wapi mutindu mu me yina malongi? Wapi mutindu ntima ya munu me lenda na kuyina bankebosolo? Wapi mutindu mu me lenda na kumanga na kuwila bayina vwandaka pesa munu malongi? Wapi mutindu mu me lenda na kumanga na kuwa bayina vwandaka longisa munu? Ya bikanaka kaka fyoti, mu zolaka kota na mpasi, ya kulutila na kati-kati ya lukutakanu ya nkonga ya bantu ya munu.»
Nkabi ya kitoko, nsyesye ya ntima ya mbote, bika ti nge kukola na mabene ya yandi ntangu nyonso, bika ti nge kukiyekula na luzolo ya yandi ntangu nyonso! Mwana ya munu, samu na yinki nge ke kola luzolo ya kento ya nkaka? Samu na yinki nge ke yangalala na ntulu ya kento yina nge zaba ve?
Yawu kele mutindu mosi na muntu yina ke na kubasika na kento ya ngana, muntu yina ke simba kento ya mpangi ya yandi, yandi ke kondwa ve na kuzwa kitumbu.
Kasi muntu yina me sala kinsuza na kento ya ngana kele mutindu kilawu, muntu yina ke salaka mutindu yina, ni muntu yina zola kubebisa luzingu ya yandi mosi.
Kasi muntu yina me sala kinsuza na kento ya ngana kele mutindu kilawu, muntu yina ke salaka mutindu yina, ni muntu yina zola kubebisa luzingu ya yandi mosi. Ndandu yina yandi ke kuzwa, kaka ni nkuba, bamputa, mvwezolo, mpe nsoni ya yandi ke manisaka ve. Samu ti kimbanda ke sala ti bakala ya kento yina kuzwa nkele ya kulutila, mpe kilumbu yina yandi ke vutula yimbi yina ba me sala yandi, yandi ke vutula yimbi kondwa kutala kyadi. Yandi ke ndima ve kikodi, yandi ke zola yawu ata fyoti ve, ata ti nge fulusa yandi na makabu ya mutindu na mutindu.
Kento ya mfunu kele nkembo ya bakala ya yandi, kasi kento yina ke talisaka bakala ya yandi nsoni, yandi kele mutindu kimbevo yina ke bebisaka mikwa.
Ntima ya muntu ke banzaka mambu ya kusala, kasi ni Yave ke twadisaka makulu ya yandi.
Kuzinga na zulu ya muludi ya kuyalumuka me lutila na kuvwanda yinzo mosi na kento yina zola kuswana.
Kifwani ya kento ya mfunu
Nani ke lenda kuzwa kento ya mfunu? Ntalu ya yandi me lutila ntalu na kolaye.
Bíblia e casamento
Deus abomina o divórcio. A aliança matrimonial é reflexo da aliança de Deus com seu povo — sagrada e eterna.
Muntu ve salaka yawu na dibanza ya mbote. Kaka muntu mosi sakala yawu, kasi samu na yinki yandi salaka yawu? Samu ti yandi vwandaka sosa bana yina Nzambi sadilaka yandi nsilulu. Beno sala keba, muntu ve ke vuna kento ya luzolo, yina yandi kwelaka na buntwenya. Ni yawu yina, Yave Nzambi ya Isayeli, ke na kutuba ti yandi ke yinaka muntu yina ke bingisa kento ya yandi na makwela, yandi kele mutindu muntu yina me lwata yimbi mutindu kinkuti. Beno sala keba na luzingu ya beno mpe beno ke vuna ve. Ni Yave, Nzambi ya Binwani, ke na kutuba yawu.»
Beno vwanda ya kukwikama na Nzambi
Beno vukana ve na bayina ke kwikilaka Nzambi ve. Ya tsyelika, mambu ya kudedama lenda kuvukana ve na mambu ya yimbi, to nsemo lenda kuvukana ve na mpimpa.
Nzambi ke zolaka ti beno vwanda bantu ya longo*, mpe beno sala ve kindumba. Konso muntu na kati ya beno fwana kuzaba na kukutika nzutu ya yandi samu na kuzinga na bulongo mpe buzitu. Yandi fwana kulanda ve bansatu ya yimbi mutindu ke salaka bayina kele ve ba-Zwife yina zaba ve Nzambi.
Beno vwanda ya kukubama samu ti ata muntu vutula yimbi na muntu yina me sala yandi yimbi. Kasi beno sosa kaka na kusala mambu ya mbote beno na beno, mpe na bantu nyonso.
Yawu kele mpe samu na bantu ya kindumba, babakala yina ke vukisaka mfulu bakala na bakala, bayina ke tekisaka bampangi na bundongo, bantu ya luvunu, bantu yina ke kudyaka bandefi ya luvunu, mpe bantu nyonso yina ke salaka mavanga ya kuswaswana na ndongosolo ya tsyelika.
Kuluntu ya dibuundu fwana kuvwanda muntu yina ba lenda kuzwa ve dyambu ya kusemba, mpe muntu yina ke ya kukwela kaka kento mosi. Yandi fwana kuvwanda na nkadulu ya kufwanana, ya buzitu mpe ya kulunga. Yandi fwana kuyamba mbote banzenza. Yandi fwana kulenda mpe na kulongisa.
Bisadisi ya dibuundu fwana kukwela kaka kento mosi, mpe bawu fwana kulenda na kutwadisa bana ya bawu mpe dikanda nyonso.
Kuluntu ya dibuundu fwana kuvwanda muntu yina bantu lenda kuzwa ve dyambu ya kusemba, mpe muntu yina kele ya kukwela kaka kento mosi. Bana ya yandi fwana kuvwanda bandimi, mpe bantu fwana kufunda bawu ve na nkadulu ya yimbi mpe ya kumanga na kutumama.
Bayina me kwelana ntama mingi ve
Kana bakala me kwela kento ntama mingi ve, yandi lenda kota ve na kisalu ya busoda. Ba ke tumisa yandi ata dyambu ve. Yandi ke vwanda na kimpwanza mvula ya muvimba samu na mambu yina me tadila yinzo ya yandi. Yandi fwana kuyangidika kento ya yandi yina yandi me kwela.
Kento yina ba me bingisa na makwela
Kana bakala me baka kento na makwela, kasi kento yango ke na kuyangidika dyaka yandi ve samu ti yandi me tala na kento yango dyambu yina me fwanakana ve, bakala yina fwana kusonikina yandi mukanda ya kufwa makwela. Yandi ke pesa yandi yawu. Mpe na manima yandi ke bingisa kento yina na yinzo ya yandi.
Mambu ya kuswana samu na kento
Kana bakala me kwela kento, bawu me vukana, kasi na manima yandi ke na kuzola dyaka kento yina ve, kana yandi ke na kuzonza ti kento yina kele na bifu ya yimbi, kana yandi ke na kumwangisa nsangu ya yimbi na kento yango na kutuba mutindu yayi: «Mu me kwela kento yayi, kasi ntangu mu me belama na yandi, mu me tala ve na sika ya yandi bidimbu yina ke na kulakisa ti yandi me zaba ntete ve babakala», tata na mama ya ndumba yina ke baka bidimbu yina ke lakisa ti ndumba yango me zaba ntete ve babakala, mpe bawu ke kwenda lakisa yawu na sika ya bakuluntu ya mbanza, na kisika ya lufundusu, kuna na mwelo ya mbanza. Tata ya ndumba yango ke tuba na bakuluntu ya mbanza: «Mu me pesa mwana ya munu ya kento na makwela na bakala yayi, kasi yandi zola ve mwana ya munu. Yandi ke na kuzonza ti mwana ya munu kele na bifu ya yimbi. Yandi ke na kuzonza na munu mutindu yayi: "Mu me tala ve bidimbu yina ke na kulakisa ti mwana ya nge me zaba ntete ve babakala." Kasi bidimbu yina ke na kulakisa ti mwana ya munu me zaba ntete ve babakala yawu yayi.» Mpe ba ke yalumuna lele na mantwala ya bakuluntu ya mbanza.
«Kuvukisa ve mfulu na kento ya nkaka ya tata ya nge. Ya kele kusafula tata ya nge.»
«Kuvukisa ve mfulu na kento ya mpangi ya nge ya yinsi mosi. Samu ti yawu ke sala ti nge vwanda ya kuvedila ve.»
«Kana bakala me sala kinsuza na kento ya kukwela, kana yandi me sala kinsuza na kento ya mpangi ya yandi, ba fwana kufwa kento na bakala yina me sala kinsuza.»
«Kana bakala me vukisa mfulu na mpangi bakala mutindu ba ke salaka na kento, bawu nyonso zole me sala dyambu ya nganzi. Ba fwana kufwa bawu. Ni bawu mosi me sosa lufwa ya bawu.»
«Nganga-Nzambi lenda kwela ve kento ya kindumba, to kento yina basikaka ntete na bakala ya nkaka. Nganga-Nzambi lenda kwela ve kento yina ba katulaka na makwela. Samu ti nganga-Nzambi kele muntu ya longo samu na Nzambi ya yandi.
«Nganga-Nzambi lenda kwela kaka kento yina me zaba ntete ve babakala. Yandi lenda kwela ve mufwidi, to kento yina ba katulaka na makwela, to kento yina basikaka ntete na bakala ya nkaka, to kento ya kindumba. Yandi ke baka kento mosi ya dikanda ya yandi, yina me zaba ntete ve babakala,
Exemplos bíblicos
O Cântico dos Cânticos celebra o amor conjugal. A Bíblia honra o casamento em toda a sua beleza e profundidade.
Tula munu na ntima ya nge mutindu kinyemo.
Tula munu na diboko ya nge mutindu kinyemo.
Luzolo ke na ngolo mutindu lufwa.
Kimbanda ke na yintu ngolo mutindu yinsi ya bantu ya kufwa.
Luzolo ke yokaka mutindu milaka ya tiya ya ngolo.
Yawu kele tiya ya Yave.
Maza nyonso ya mubu lenda kufwa ve tiya ya luzolo.
Maza nyonso ya nzadi lenda dyamisa ve tiya ya luzolo.
Kana muntu pesa bimvwama nyonso ya yinzo ya yandi samu na luzolo,
yandi ke talana mutindu muntu ya buzoba.
Bantu ya nkaka
Maza nyonso ya mubu lenda kufwa ve tiya ya luzolo.
Maza nyonso ya nzadi lenda dyamisa ve tiya ya luzolo.
Kana muntu pesa bimvwama nyonso ya yinzo ya yandi samu na luzolo,
yandi ke talana mutindu muntu ya buzoba.
Bantu ya nkaka
Nkundi ya munu, nge nyonso kele kitoko.
Ata kifuma mosi ve kele na nge.
Mabene ya nge nyonso zole kele mutindu bana zole ya nkabi,
mutindu bana mapasa ya nsyesye, yina ke na kudya na kati ya bilanga ya bifulu ya fyoti.
Nge me baka ntima ya munu, nge kibusi ya munu, kento ya munu ya dikwela.
Kaka na kutala yina nge me tala munu mbala mosi,
nge me baka ntima ya munu, kaka na mbuma mosi ya misanga ya nge.
Bika ti diboko ya yandi ya lumoso kuvwanda na yisi ya yintu ya munu.
Bika ti diboko ya yandi ya lubakala kuzunga luketo ya munu.
Bantu ya nkaka?
Bika ti yandi fiba munu, yandi kufiba munu na yinwa.
Luzolo ya nge me lutila vinu.
Tala nsayi ya luzingu ya nge kintwadi na kento ya nge yina nge ke zolaka, bilumbu nyonso ya luzingu ya mpamba-mpamba yina Nzambi me pesa nge awa na ntoto. Sala mutindu yina bilumbu ya nge nyonso ya mpamba-mpamba. Samu ti yina ni ndandu ya nge na luzingu mpe na kisalu yina nge ke na kusala awa na ntoto.
Tala nsayi ya luzingu ya nge kintwadi na kento ya nge yina nge ke zolaka, bilumbu nyonso ya luzingu ya mpamba-mpamba yina Nzambi me pesa nge awa na ntoto. Sala mutindu yina bilumbu ya nge nyonso ya mpamba-mpamba. Samu ti yina ni ndandu ya nge na luzingu mpe na kisalu yina nge ke na kusala awa na ntoto.
Ya me lutila mbote na kuvwanda bantu zole, kasi muntu mosi ve. Ndandu ya kisalu ya bantu zole ke vwandaka ya mbote. Samu ti kana mosi me kubwa, mpangi ke tedimisa mpangi ya yandi yina me kubwa. Kasi kyadi na muntu yina kele kaka yandi mosi. Kana yandi kubwa, muntu ya kutelemisa yandi kele ve. Ya kele mutindu mosi mpe kana bantu zole me lala kisika mosi, bawu ke kuzwa tiya. Kasi muntu yina me lala kaka yandi mosi, wapi mutindu yandi ke kuzwa tiya? Muntu yina kele kaka yandi mosi, ba lenda nunga yandi. Kasi bantu yina kele bawu zole, bawu lenda kuvibidila. Singa yina ba yidikilaka na basinga tatu ya kuvukana, yawu kele mpasi na kuzengana.
Juízo e restauração
O Senhor é testemunha do pacto conjugal. Casamentos quebrados podem ser restaurados pelo poder e graça de Deus.
Lukutakanu ya bantu kuna na Yelusalemi
«Beno vutuka, beno bana ya yintu-ngolo. Ni Yave ke na kutuba yawu. Samu ti ni munu kele Mfumu ya beno! Mu ke baka beno, mosi na mbanza yayi, zole na dikanda yayi, mu ke vutula beno na Siyone.
Makwela ya Oseya mpe mbutukulu ya bana ya yandi
Yayi ni mbandukulu ya mambu yina Yave tubaka na bantu ya yandi na yinwa ya Oseya. Yave tubaka na Oseya:
«Kwenda baka kento yina ke salaka kindumba,
mpe bana yina yandi ke na kubutaka na kindumba,
samu ti, bantu ya yinsi me manga Yave.
Na mutindu yina, bawu ke na kusala kindumba.»
Na yina, bana ya Yuda
mpe bana ya Isayeli,
ke vukana, mpe bawu ke vwanda kisika mosi.
Bawu ke soola mfumu mosi
mpe bawu ke yala yinsi.
Yawu ke vwanda kilumbu ya nene ya Izeleele.
Yave, Mfumu ke na kutuba: Nge bebisaka bimvwama ya nge. Nge lakisaka kimpene ya nge nyonso na kati ya kindumba yina nge vwandaka sala na makangu ya nge. Nge vwandaka sala kindumba na banzambi ya nge ya biteki, na bima ya nge nyonso ya nganzi mutindu menga ya bana ya nge yina nge vwandaka pesa bawu. Na yina, mu ke vukisa makangu ya nge nyonso yina nge vwandaka yangalala na bawu, bayina nyonso yina nge vwandaka zola mpe bayina nyonso nge vwandaka yina. Mu ke bokila bawu na bisika nyonso, bawu ke kwiza samu na kunwanisa nge. Mu ke lakisa bawu kimpene ya nge, mpe bawu ke tala kimpene ya nge nyonso.
Kasi Yave pesaka bimbevo ya nene na Falawo mpe na bantu ya yinzo ya yandi samu na Salayi, kento ya Abalami. Na yina, Falawo bokilaka Abalami mpe yandi tubaka: «Wapi mambu nge me sala munu? Samu na yinki nge zabisaka munu ve ti Salayi ke kento ya nge?
Mbutukulu ya Isemayele
Salayi, kento ya Abayami, butilaka ve Abalami mwana. Salayi vwandaka na mundongo mosi ya kento, muntu ya Ngipiti, nkumbu ya yandi Angale. Salayi tubaka na Abalami: «Yave me sala ti mu vwanda ve na bana. Vukisa mfulu na Angale, mundongo ya munu. Ya lenda vwanda ti yandi butila munu mwana.» Abalami ndimaka mambu ya Salayi. Salayi, kento ya Abalami, bakaka Angale, kisadi ya yandi ya mu-Ngipiti, mpe pesaka yandi na Abalami mutindu kento ya yandi. Abalami lutisaka bamvula kumi kuna na yinsi ya Kaana, tekila dyambu yayi kusalama.
Mosi na bawu tubaka dyaka: «Na mvula yina ke kwiza, mu ke vutuka awa kaka na ngonda yayi, mpe Saala ke buta mwana ya bakala.» Saala yango vwandaka na manima ya Abalayami, na mwelo ya yinzo, mpe yandi vwandaka kuwa.
Abalayami na Saala vwandaka me nuna mingi, bawu kumaka biboba. Na bamvula yina kumaka na Saala, yandi lendaka buta dyaka ve. Saala sekaka na yisi ya ntima. Yandi tubaka: «Munu, mu me nuna mutindu yayi, mu ke lenda dyaka kuyangalala na bakala? Awa mfumu ya munu mpe me kuma kiboba!»
Kasi, Onane zabaka ti bana yina ke vwanda ve bana ya yandi. Na yina, ntangu yina yandi vwandaka vukisa mfulu na kento yina bikaka mpangi ya yandi, yandi vwandaka losa maluma ya yandi na ntoto, samu ti yandi butila ve mpangi ya yandi bana. Mambu yina yandi vwandaka sala vwandaka yimbi na meso ya Yave. Ni yawu yina, Yave salaka ti yandi mpe kufwa.
Mbutukulu ya Salomo
Davidi kindisaka kento ya yandi Bateseba samu na lufwa ya mwana. Davidi vukisaka mfulu na yandi, mpe Bateseba butaka mwana ya bakala. Davidi pesaka mwana nkumbu Salomo. Yave zolaka mwana yango,
Kasi Abiya kindisaka kintinu ya yandi. Yandi vwandaka na bakento kumi na yiya mpe yandi butaka makumi zole na zole ya bana ya babakala mpe kumi na sambanu ya bana ya bakento.
«Yina ni Musiku na yina me tadila kimbanda. Yawu me tadila kento yina me sumuka na kubasika na bakala ya nkaka na ntangu yina yandi kele na yinzo ya makwela. Yawu me tadila mpe bakala yina me kuzwa mpeve ya kimbanda, yandi me sadila kento ya yandi kimbanda. Bakala yina ke telemisa kento ya yandi na mantwala ya Yave, mpe nganga-Nzambi ke sadila kento yango mambu nyonso ya Musiku yayi.
Yelusalemi kento ya Yave
Vwanda na kyese, nge kento yina kele kisita, yina ke butaka ve!
Sala milolo ya nsayi, nge kento yina me zaba ve bampasi ya misongo!
Samu ti Yave ke na kutuba:
«Samu ti kento yina bakala me manga ke lutila bana mingi na kento ya kukwela.»
Mukunga ya kuvutula matondo
Mu fuluka na kyese samu na Yave,
mu ke yangalala samu na Nzambi ya munu.
Ya tsyelika, yandi me lwatisa munu binkuti ya mpulusu,
yandi me fukila munu kiyunga ya ludedomo,
mu kele mutindu ndumba ya kukwela me lwata singa na yintu, mutindu nganga-Nzambi,
mpe mutindu kento ya makwela me lwata misanga ya yandi.
Ya vwandaka mpe na mumbikudi mosi ya kento na nkumbu Ane. Yandi vwandaka mwana ya Fanwele ya kifumba ya Asele. Yandi vwandaka kiboba, mpe ntangu yandi vwandaka ntwenya, yandi salaka kaka bamvula nsambwadi na makwela na bakala ya yandi.
«Kana muntu me bokila nge na mukembo ya makwela, kuvwanda ve na kiti ya ntete samu ti ya lenda kuvwanda ti ba me bokila muntu yina me lutila nge mfunu.
«Konso bakala yina ke katula kento ya yandi na makwela, mpe ke kwela kento ya nkaka, ke sala kinsuza. Bakala yina ke kwela mpe kento yina ba me katula na makwela, ke sala kinsuza.»
Bantu vwandaka kudya mpe kunwa, kukwelana mpe kukwelisa bana ya bawu tii na kilumbu yina Nowe kotaka na nzaza. Na manima, nyamba ya nene dyamisaka yinza nyonso mpe kufwaka bantu nyonso.
Yesu vumbulaka yintu, mpe yufulaka yandi: «Wapi sika bawu me kwenda? Ata muntu me pesa nge kitumbu?» Kento vutulaka: «Muntu ve, Mfumu.»
Na yina, Yesu zabisaka yandi: «Munu mpe, mu ke pesa nge kitumbu ve. Kwenda ya nge, kasi kusumuka dyaka ve.»]
Konso muntu yina ke bika yinzo ya yandi, bankazi ya yandi, bibusi ya yandi, tata ya yandi, mama ya yandi, bana ya yandi, mpe bilanga ya yandi samu na munu, ke kuzwa ndandu bambala nkama. Yandi ke kuzwa mpe luzingu ya seko.
«Mulongisi! Moyize tubaka ti kana bakala ya kukwela kufwa ata kubuta bana na kento ya yandi, yaya to leki ya yandi fwana kukwela mufwidi yina samu na kubutila yandi bana. Ya tsyelika, ntangu bantu ya kufwa ke vumbuka, bakento na babakala ke kwelana ve. Kasi bawu ke vwanda mutindu bambazi na mazulu.
Ya tsyelika, ni na ntima ya muntu ke katukaka mabanza ya yimbi. Ni yawu ke nataka bantu na kufwa bampangi, kusala kinsuza, kuzinga na kindumba, kulaba, kutuba bimbangi ya luvunu, mpe kufinga bampangi.
Beto nyonso zaba mbote ti mambu yina ke salaka nzutu ya beto ya kimuntu, ni kindumba, busafu, kuzinga kidi-kidi, kusambila biteki, kusadila bunganga, kuyina bampangi, kuswana, kuvwanda na musoki na bampangi, kudasuka, kusala kimbanda, kukabwana, kusosa na kubaka bima ya bampangi, kukola malafu, kulutila na kudya, mpe mambu ya nkaka ya mutindu yina. Mu ke na kukebisa beno ntangu yayi mutindu mu salaka ntete yawu: Bayina ke salaka mutindu yina ke kota ve na Kimfumu ya Nzambi.
Kento ya nge kele mutindu bilanga ya bayinti ya vinu yina me buta bambuma,
na kati ya yinzo ya nge,
bana ya nge kele mutindu mwa bayinti ya olive,
yina me zunga mesa ya nge.
Mutindu mosi, kento ya kukwela kele ya kukangama na bakala ya yandi na luve ya misiku, kaka ntangu bakala kele moyo. Kasi ntangu bakala ke kufwa, kento ke kuma na kimpwanza na ntwala ya misiku yina vwandaka vukisa yandi na bakala. Kana yandi kuma kento ya muntu ya nkaka ntangu bakala ya yandi ke ntete moyo, yandi ke vwanda kento ya kinsuza. Kasi na manima ya lufwa ya bakala ya yandi, yandi ke na kimpwanza na ntwala ya misiku, samu ti yandi ke vwanda ve kento ya kinsuza na kukwela bakala ya nkaka.
Kasi mu ke na dyambu ya kusemba nge. Nge ke na kundima ndongosolo ya Yezabele, kento yina ke tubaka ti yandi kele mumbikudi. Yandi ke na kuvuna bisadi ya munu na kulongisa bawu na kusala kindumba, mpe na kudya bibulu yina bantu ke pesaka mutindu munkayulu na banzambi ya biteki.
Bawu vilukaka ve na kufwa bantu, kusala bunganga, kusala kindumba, mpe kulaba.
Balufundusu ya yandi kele ya tsyelika
mpe ya kudedama.
Yandi me fundisa kento ya kindumba ya nene
yina vwandaka vuna bantu nyonso
ya ntoto na kindumba ya yandi.
Nzambi me pesa yandi kitumbu
samu na bisadi ya Nzambi yina yandi kufwaka.»