Pular para o conteúdo
Publicidade

Como era a cidade de Corinto no tempo de Paulo

Multidão circula por mercado ao ar livre com templos de colunas e barracas, sob um rochedo.

A cidade de Corinto nos dias de Paulo

No tempo do apóstolo Paulo, Corinto era uma metrópole romana próspera, cosmopolita e estratégica, situada no estreito istmo que ligava a Grécia continental à península do Peloponeso. Reerguida por Júlio César em 44 a.C. como colônia romana e capital da província da Acaia, a cidade funcionava como o grande centro comercial da região, atraindo marinheiros, mercadores, funcionários imperiais, artesãos e escravos libertos de todo o Mediterrâneo.

Quando Paulo chegou a Corinto durante sua segunda viagem missionária, encontrou uma sociedade jovem e dinâmica, voltada para o comércio, a ascensão financeira e o entretenimento, sem a aristocracia tradicional da antiga Grécia clássica.

Posição estratégica e os dois portos

A riqueza de Corinto vinha da geografia. A cidade controlava dois portos importantes separados por poucos quilômetros de terra: Lequeu, voltado para o mar Jônio a oeste (em direção à Itália), e Cencreia, voltado para o mar Egeu a leste (em direção à Ásia Menor).

Para evitar a perigosa rota naval ao sul do Peloponeso, mercadores descarregavam suas cargas em um porto e as transportavam por terra até o outro por meio de uma via pavimentada (diolkos), ou até mesmo arrastavam navios menores sobre trilhos de madeira. Esse tráfego incessante gerava volumosa arrecadação de tributos, além de movimentar pousadas, oficinas, armazéns e serviços locais.

Cultura, religião e costumes

A vida em Corinto era marcada pela pluralidade e pela busca de prestígio social:

  • Os Jogos Ístmicos: a cada dois anos, a região sediava uma das maiores competições esportivas do mundo greco-romano, superada apenas pelas Olimpíadas. O evento atraía multidões de atletas e espectadores, servindo de pano de fundo para as metáforas de Paulo sobre corrida e coroa incorruptível.

  • Religião e templos: a cidade abrigava santuários dedicados a deuses gregos e romanos, como Apolo e Asclépio (deus da cura), além do culto imperial a Roma e a César. No cume da Acrocorinto erguia-se o antigo santuário de Afrodite.

  • Ambiente moral: cidades portuárias costumavam concentrar tavernas, prostituição e vida boêmia. O termo grego korinthiazesthai ("viver como coríntio") era usado na época como sinônimo pejorativo de licenciosidade e vida desregrada.

A chegada de Paulo e o trabalho na cidade

Paulo permaneceu em Corinto por dezoito meses entre os anos 50 e 52 d.C. Ao chegar, associou-se a Áquila e Priscila, casal de judeus cristãos recém-chegados de Roma que dividia com ele o ofício de fabricar tendas de couro. O apóstolo debatia semanalmente na sinagoga local até transferir as reuniões para a casa de Tício Justo, vizinha à sinagoga, onde Crispo, o líder da congregação judaica, creu no evangelho com toda a família.

A comunidade cristã que se formou ali refletia o perfil da cidade: era composta por judeus e gentios, escravos e pessoas de posses (como Erasto, tesoureiro da cidade), mas em sua maioria pessoas de origem simples.

Passagens bíblicas sobre Corinto

Humbisa a maana, Pahuli amati hu Atenesi na ayeni hu Koliito. Huuna, nde abwani na Muyudaayo mumosi nga nduhi Akilasi. Muyudaayo mo wunuuwu, musi musyenge a Ponte. Mu bilumbu mo biina, nde amati hu tsi a Italiya na mukadi a nde Pilisile. Nde hamati huuna, mu tooni ati Koloode, pfumu a Looma, avoli kesili ti Bayudaayo boosi, baafwana upala mu Looma. Pahuli ayeni huli Akilasi na Pilisile. Nde hapfuutini na bo, bu bo boosi baaba tsalu mosi. Nde atsahili huli bo, na bo baakasala itwadi. Isalu hya bo aba utuunga hu manzo ma ngooto. Pasi ilumbu hya saba, mu nzo lisambulu yi Bayudaayo, Pahuli akalongese mu usaha ukiingula matsimi ma Bayudaayo na Bangeleke. Ka bu Silaasi na Timoteho baamati hu itaanzi hya Masedonya, Pahuli asinzisalila taangu a nde, mu ubaalongese mambu ma Nzambi. Nde akasilasa huli Bayudaayo, ti Yisu ni Masiya. Ka bu Bayudaayo baabisi ma nde, na bu baatuhi nde, Pahuli akubili mufundu bikutu bya nde, na aleeli bo: «Tso benu lidimbili, mbele ya benu mwakulu. Me a ukolo mapfuumba mu maana ve. Ka bunuubu, me tsa nzyene huli ba bavele Bayudaayo.»

Pahuli amati ŋa mbuha mo yiina, na nde ayeni hu nzo a bahala limosi nga nduhi Titiyusi Yusetuusi. Bahala mo liinili akasambila Nzambi, na nzo a nde aba yabaambana na yi lisambulu yi Bayudaayo. Buuna Kilisiposi, mutumi a nzo lisambulu yi Bayudaayo, asiidi hiitu mu Pfumu na ikuta hya nde hyoosi. Bisu Koliito ka ba banzuhisini ba baakayuha mambu ma Pahuli, baasiidi hiitu mu Pfumu Yisu, na baayaki tondihili. Ilumbu imosi ŋa butsuhu, Pfumu amonihili na Pahuli na aleeli nde: «A haba na boomo, baayambila, a hadibuha munywa. Ka me ndi itwadi na we. Muutu utwala ukaanga we, na uvangila we lilibi ve. Mu tooni ati, me ndi na baatu ba banzuhisini mu musyenge mo wunuuwu.» Na Pahuli akwilili hu Koliito ilima imosi na batsungi basamunu, mu ubaalongese baatu mambu ma Nzambi.(Mavaanga ma biluumbi 18:1-11)

O relato em Atos mostra o trabalho diário de Paulo ao lado de Priscila e Áquila, o sustento obtido pelo trabalho manual e o encorajamento de Deus em visão para que não temesse, pois havia ali "muito povo" a ser alcançado.

Mu taangu yi Ngaliyoni haba mutumi itaanzi hya Akayi, Bayudaayo ba baabelili Pahuli, baayuhisini mu itwadi mu ukaanga nde. Na baabiti nde hu nzo a tsundusu. Huuna, bo baakesi nde ti: «Muutu mo wunuuwu, li mu ukiingula matsimi ma baatu, mu ukunda Nzambi bu hwasobono na mikele.» Bu Pahuli hakibaandiha uyambila, Ngaliyoni aleeli huli Bayudaayo: «Benu Bayudaayo! Tso muutu mo wunuuwu avanga lilibi, buuve aduba muutu, kini me kiinzuha benu mu isuusi we bu hwafwana. Ka umono ti ndulu mu usobosono hu minywa mu mikuma, mu manduhi, buuve mu tooni mikele mya benu mwakulu, maana matali benu. Me mbisi uba nzonzi a maana.» Humbisa, nde abingi bo mu nzo a tsundusu. Buuna, bo boosi baakangi Sositeni, mukuutu a nzo lisambulu yi Bayudaayo. Bo baarambi nde kuba, ŋa busu bwa nzo a tsundusu. Ka Ngaliyoni a hanyongi tso hole ve.(Mavaanga ma biluumbi 18:12-17)

Líderes da comunidade judaica levaram Paulo diante do tribunal (bema) de Júnio Ânio Gálio, procônsul da Acaia e irmão do filósofo Sêneca. Ao recusar julgar uma disputa de lei religiosa interna, Gálio estabeleceu uma distinção civil que permitiu ao cristianismo nascente continuar sua pregação sob a proteção da lei romana.

Ni me Pahuli, wu Nzambi hateele mu uba iluumbi hya Kristo Yisu, mu litondo la Nzambi. Itwadi na mwana a ngu Sosetene, me ndi mu utsonehe huli libundu la Nzambi la hu musyenge a Koliito, huli ba baatsyemese mu Yisu Kristo. Nzambi ateele bo mu uba baatu ba nde bangidi, na huli boosi pasi tsyelo yi bo bali, ba bali mu usambila Pfumu a bisu Yisu Kristo, Pfumu a bo na wa bisu kaka.

Nyaha Nzambi Taata a bisu na Pfumu Yisu Kristo bava benu hyese na hyenze.(1 Koliito 1:1-3)

Na saudação da primeira carta, Paulo lembra à comunidade de Corinto a sua identidade: um povo chamado para ser santo, contrastando com as práticas e os valores comuns da metrópole em que viviam.

Como o contexto de Corinto explica as cartas paulinas

A atmosfera urbana de Corinto explica boa parte dos conflitos tratados nas duas epístolas aos Coríntios:

  • Divisões e culto à personalidade: o apego à retórica e à sabedoria filosófica gerava partidos internos em torno de nomes como Paulo, Apolo e Pedro.

  • Processos jurídicos entre irmãos: o costume romano de buscar prestígio por meio de disputas em tribunais públicos era reproduzido dentro da igreja.

  • Carnes sacrificadas a ídolos: o mercado de carnes era abastecido por restos de sacrifícios pagãos, gerando escândalo entre cristãos de diferentes convicções.

  • A Ceia do Senhor: a disparidade entre ricos e pobres transparecia nos banquetes comunitários, onde os mais abastados comiam antes e deixavam os trabalhadores sem alimento.

A realidade de Corinto mostra que a pregação apostólica não operava em um vácuo espiritual: ela confrontava as estruturas econômicas, sociais e morais concretas de uma das cidades mais influentes do Império Romano.

Perguntas frequentes

  • Qual era a importância dos portos de Corinto para o comércio do mundo antigo? A cidade controlava os portos de Lequeu e Cencreia, permitindo o transporte rápido de cargas e barcos pelo istmo. Esse atalho evitava o contorno perigoso pelo sul do Peloponeso e tornava a cidade uma das rotas comerciais mais movimentadas entre Roma e o oriente.

  • Como a decisão do procônsul Gálio ajudou o ministério de Paulo? Ao declarar que a acusação contra Paulo se tratava de uma controvérsia religiosa e não de crime contra a lei romana, Gálio recusou intervir. Essa decisão serviu de precedente legal favorável para que o evangelho continuasse a ser pregado publicamente na província da Acaia.

  • Quais eram os principais desafios morais da igreja em Corinto? Os cristãos conviviam com a forte influência da prostituição ligada à vida portuária, banquetes em templos pagãos, litígios públicos por vaidade social e divisões internas alimentadas pela valorização da eloquência humana em detrimento do amor fraternal.

Seja o primeiro

Este artigo te tocou? Faça uma oração!

+581 estão orando agora.

Junte-se à corrente de oração.