Conversão
A conversão é o ato de se voltar para Deus — arrependendo-se do pecado e abraçando a graça. É o início de uma vida nova, transformada pelo amor de Cristo.
Arrependei-vos
Arrependei-vos e convertei-vos para que os vossos pecados sejam apagados. A conversão começa com a mudança de mente e coração.
Awa, wo tuubi, wo gbilen Ala ma, alako wo xa yunubie xa xafari,
Piyɛri naxa a fala e bɛ, «Wo xa tuubi, wo birin xa wo xunxa ye xɔɔra Isa xili ra, Ala xa Mixi Sugandixi, alako wo xa yunubie xa xafari, wo man xa Ala Xaxili Sɛniyɛnxi sɔtɔ.
Ala mu nu na fe kolontareya tɛmui matoxi, kɔnɔ yakɔsi a bara a fala mixi birin bɛ, yire birin, e xa tuubi,
Keli na tɛmui ma, Isa naxa kawandi ti fɔlɔ, a nu a fala, «Wo tuubi, barima Ala xa mangɛya niini bara makɔrɛ.»
Wo xa fe fanyi nan naba naxan a masenma a wo bara tuubi.
A nu a masenma, «Waxati sugandixi bara a li, Ala xa mangɛya niini bara makɔrɛ. Wo tuubi, wo la Ala xa xibaaru fanyi ra.»
O amor de Deus converte
Céu se alegra por um pecador que se arrepende. Deus não deseja a morte do ímpio, mas que se converta e viva.
Na kui, n xa a fala wo bɛ, sɛɛwɛ gboma nɛ ariyanna yunubitɔɛ tuubixi keren xa fe ra, dangife tinxintɔɛ tongo solomanaani nun solomanaani ra naxee hayi mu tuubi ma.»
Na kui, n xa a fala wo bɛ, sɛɛwɛ na Ala xa malekɛe xɔnyi yunubitɔɛ keren gbansan tuubife ma.»
N mu faxi tinxintɔɛe xa xilide. N faxi yunubitɔɛe nan xilide, e xa tuubi.»
N mu wama mixi yo xa bɔnɔ. Wo tuubi alako wo xa kisi! Wo Marigi Alatala xui nan na ki.»
«Kɔnɔ xa yunubitɔɛ gbilen a xa yunubie fɔxɔ ra, a bira Ala xa sɛriyɛ fɔxɔ ra tinxinyi kui, a kisima nɛ, a mu bɔnɔma.
Yunubitɔɛ sare
Alatala naxa a masen n bɛ, a naxɛ, «Wo yi taali wɔyɛnyi falama nɛ Isirayila bɔxi ma. Wo naxɛ,
‹Forie na mangoe yɔxɔɛ don,
e xa die nan ɲinyie muluxunma.›
Wo na falama munfe ra? N bara n kali n yɛtɛ ra, a mu lanma wo xa yi taali fala Isirayila bɔxi ma sɔnɔn. N tan nan gbe na nii birin na, babɛ ba, di ba. N tan nan gbe e birin na. Nii naxan na yunubi raba, na nii nan bɔnɔma.»
«Mixi naxan tinxin,
naxan fe fanyi rabama,
naxan mu sɛrɛxɛ donma kuye bɛ geyae fari,
naxan mu a ya tima Isirayila xa kuyee ra,
naxan mu yɛnɛ rabama a dɔxɔboore ginɛ ra,
naxan mu ginɛ masama a xa kike wali kui,
naxan mu mixi rawalima a yɛtɛ xa geeni xa fe ra,
naxan donifa xa sɛɛkɛ ragbilenma a ma,
naxan mu muɲɛ tima,
kɔnɔ a fa setare ki, a dugi fi misikiinɛ ma,
naxan mu geeni mɔɔli yo fenma doni kui,
naxan a yɛtɛ suxuma fe ɲaaxi rabafe ra,
naxan kiiti tinxinxi sama mixie tagi,
naxan n ma yaamarie rabama, a n ma sɛriyɛ rabatu,
na kanyi findixi tinxintɔɛ nan na.
Na kisima nɛ.
Alatala xui nan na ki.»
Kɔnɔ xa a sa li a xa di nde na na, naxan mixi bɔnbɔma, a faxɛ tima, a fe ɲaaxi gbɛtɛ raba a baba mu darixi naxan na, a xa fe na di?
A sɛrɛxɛ donma kuye bɛ geya fari,
a yɛnɛ raba a dɔxɔboore xa ginɛ ra,
a setare nun misikiinɛ tɔɔrɔma,
a muɲɛ tima,
a tondi sɛɛkɛ ragbilende,
a a yae tima kuyee ra,
a fe ɲaaxie rabama,
a geeni fenma doni kui.
Na mixi mɔɔli kisima? Ade, a a yɛtɛ nii sare fima nɛ faxɛ ra a xa fe ɲaaxie ma!
«Kɔnɔ xa na di ɲaaxi di nde sɔtɔ, naxan bara a baba xa yunubie to, a fa lu a mu tin na wali mɔɔli rabade, a xa fe luma di?
A mu sɛrɛxɛ donma kuye bɛ geya fari.
A mu a ya tima Isirayila kuyee ra.
A mu yɛnɛ rabama a dɔxɔboore ginɛ ra.
A mu mixi rawalima a yɛtɛ xa geeni xa fe ra.
A mu sɛɛkɛ maxɔrinma.
A mu muɲɛ tima,
kɔnɔ a setare kima, a dugi fima misikiinɛ ma,
a a yɛtɛ suxuma fe ɲaaxi rabafe ra,
a mu geeni mɔɔli yo fenma doni kui.
Na di mu bɔnɔma a baba xa fe ɲaaxi xa fe ra. A kisima nɛ. Kɔnɔ a baba tan, naxan findi funmala ra, naxan a boore muɲa, naxan fe ɲaaxie raba a xa mixie tagi, a tan nan bɔnɔma a xa yunubie xa fe ra.»
«Kɔnɔ wo n maxɔrinma, ‹Munfera na di mu a baba xa yunubi kote tongoma?› N xa a fala wo bɛ, na di tinxintɔɛ, naxan bara n ma sɛriyɛ rabatu, a kisima nɛ. Naxan na yunubi raba, na nan bɔnɔma. Di mu a baba xa yunubi kote xaninma. Baba fan mu a xa di xa yunubi kote xaninma. Tinxintɔɛ fama nɛ tinxinyi sare sɔtɔde. Yunubitɔɛ tan fama yunubi sare sɔtɔde.»
«Kɔnɔ xa yunubitɔɛ gbilen a xa yunubie fɔxɔ ra, a bira Ala xa sɛriyɛ fɔxɔ ra tinxinyi kui, a kisima nɛ, a mu bɔnɔma. A fe kobi naxee birin naba, na birin bama nɛ a ma, a fa kisi a xa tinxinyi saabui ra. N tan wo Marigi Alatala ɲɛlɛxinma yunubitɔɛ xa ɲaxankatɛ ra? A xa gbilen a xa yunubi fɔxɔ ra, a xa kisi, na nan nafan n ma.»
«Kɔnɔ xa tinxintɔɛ gbilen a xa tinxinyi fɔxɔ ra, a fa fe ɲaaxi raba alɔ yunubitɔɛ a rabama ki naxɛ, a kisima? A fe fanyi naxee birin naba, na birin bama nɛ a ma, a yunubi sɔtɔ, a fa bɔnɔ a xa fe ɲaaxie saabui ra.»
«Wo naxɛ, ‹Marigi xa kira mu tinxin.› Isirayila bɔnsɔɛ, wo wo tuli mati n na. N ma kira mu tinxinxi xɛ, ka wo tan nan xa kira mu tinxin? Xa tinxintɔɛ a kobe so fe fanyi rabafe ra, a bɔnɔma a xa yunubie nan ma fe ra. Kɔnɔ xa tinxintare a kobe so fe ɲaaxi rabafe ra, a bira tinxinyi fɔxɔ ra, a kisima nɛ. A to a xa wali kobie birin mato, a natɛ tongo a xa gbilen nee fɔxɔ ra, na nan a ra a kisima, a mu bɔnɔma. Kɔnɔ Isirayila bɔnsɔɛ naxɛ, ‹Ala xa kira mu tinxin.› N tan nan ma kira mu tinxin ba, ka wo tan nan xa kira mu tinxin?»
«Na kui Isirayila bɔnsɔɛ, n wo kankan makiitima a xa fe rabaxi bɛrɛ nan ma. Wo xa tuubi! Wo gbilen wo xa yunubie rabafe fɔxɔ ra, alako nee naxa wo bɔnɔ. Wo xa wo makuya wo xa yunubie ra wo naxee rabaxi, wo wo bɔɲɛ masara, wo xaxili nɛɛnɛ tongo. Isirayila bɔnsɔɛ, wo tima bɔnɔɛ kira ra munfe ra? N mu wama mixi yo xa bɔnɔ. Wo tuubi alako wo xa kisi! Wo Marigi Alatala xui nan na ki.»
Marigi mu dugundima a xa laayidi rakamalide, alɔ mixi ndee a maɲɔxunma ki naxɛ. A xa diɲɛ gbo wo mabiri, barima a mu wama mixi keren xa lɔɛ. A wama nɛ duniɲa mixi birin xa tuubi.
Transformação
Voltai-vos para mim e sereis salvos! Rasgai o coração e não as vestes. A verdadeira conversão transforma o interior.
Mixi ɲaaxi xa gbilen a xa kira kobi fɔxɔ ra,
yunubitɔɛ xa a xa natɛ lu naa.
A xa gbilen won Marigi Alatala ma,
alako a xa kinikini a ma,
a xa a xa yunubie xafari.
N bara wo xa yunubie xafari, wo naxan sɔtɔ wo xa murutɛ kui,
n bara nee ba naa alɔ nuxui bama koore ma ki naxɛ.
Wo xa gbilen n ma, barima n bara wo xun sara.»
Alatala xa masenyi nan ya,
«Wo xa wo yɛtɛ ragbilen n ma yakɔsi.
Wo xa na raba wo ɲanige fiixɛ ra,
sunyi ra, wa ra, nun mayandi ra!
Wo naxa wo xa dugie ibɔɔ sunnunyi kui,
wo xa wo bɔɲɛ nan masara.
Wo xa wo yɛtɛ ragbilen wo Marigi Alatala ma,
barima a hinnɛma nɛ wo ra, a kinikini wo ma,
a mu xɔnɔma mafuren, a xa mixi xanui gbo,
a gbilenma a xa gbaloe fɔxɔ ra.
xa n ma ɲama, n xili falaxi naxan xun, naxa e magoro, e n maxandi, e fa gbilen e xa wali kobie fɔxɔ ra, n nan n tuli matima nɛ e ra koore ma, n fa e xa yunubie xafari, n e xa bɔxi rayalan.
Xesekiya Sayamalekɛ Dangi Sali rabafe
Xesekiya naxa xɛɛrae xɛɛ Isirayila nun Yudaya birin kui. A man naxa bataaxɛe sɛbɛ Efiramikae nun Manasikae ma, alako e xa fa Alatala xa banxi Darisalamu Sayamalekɛ Dangi Sali rabade Isirayila Marigi Alatala xa binyɛ bun ma. Mangɛ, kuntigie, nun ɲama birin nu bara natɛ tongo Darisalamu e xa Sayamalekɛ Dangi Sali raba kike firin nde. E mu nɔ na rabade a waxati, barima sɛrɛxɛdubɛ birin mu nu gɛxi e yɛtɛ rasɛniyɛnde. Ɲama fan mu nu malanxi Darisalamu. Mangɛ nun ɲama naxa tin na natɛ ra. E naxa Isirayila birin maxili, kelife Bere Seeba ma, sa dɔxɔ Dana na, alako e xa fa Sayamalekɛ Dangi Sali raba Darisalamu Isirayila Marigi Alatala xa binyɛ bun ma. A nu bara bu ɲama mu na sali raba alɔ a sɛbɛxi ki naxɛ.
Xɛɛrae naxa mangɛ nun kuntigie xa bataaxɛ xanin Isirayila nun Yudaya birin. E naxa mangɛ xa yaamari masen, «Isirayilakae, wo gbilen Alatala ma, Iburahima, Isiyaga, nun Isirayila Marigi Ala, alako a fan xa gbilen wo ma, a wo tan naxee ratangaxi Asiriya mangɛe bɛlɛxɛ i. Wo naxa lu alɔ wo babae nun wo ngaxakerenyie, naxee nu bara e babae Marigi Alatala rabɛɲin. Ala bara gbaloe ragiri e ma, alɔ wo a toxi ki naxɛ. Yakɔsi, wo naxa wo kobe ti Ala ra alɔ wo babae a rabaxi ki naxɛ. Wo wo bɛlɛxɛ so Alatala yi ra, wo xa fa a xa hɔrɔmɔbanxi, a naxan nasɛniyɛn waxati birin bun ma. Wo xa wo Marigi Alatala rabatu, alako a xa xɔnɛ xa gbilen won fɔxɔ ra. Xa wo gbilen Alatala ma, wo ngaxakerenyie nun wo xa die hinnɛ sɔtɔma nɛ mixie ra, naxee e xanin konyiya kui. Xa wo gbilen wo Marigi Alatala ma, a fama nɛ hinnɛde wo ra, a mu nɛɛmuma wo ma.» Xɛɛrae naxa siga taae birin Efirami nun Manasi bɔxi ma, han Sabulon. Kɔnɔ na mixie mu tin e xa masenyi ra, e man fa yo xɛɛrae ma. Aserikae, Manasikae, nun Sabulonkae ndee naxa e yɛtɛ magoro, e siga Darisalamu. Ala naxa a niya Yudayakae birin xa kafu e boore ma mangɛ nun kuntigie xa yaamari rabafe ra alɔ Alatala a fala ki naxɛ.
Ɲama gbegbe naxa e malan Darisalamu, alako e xa Taami Lɛbinitare Sali raba kike firin nde. E naxa keli, e kuye sɛrɛxɛbade birin kana Darisalamu, a nun surayi gandee, e fa na birin wɔlɛ i Sediron fole kui. Kike firin nde, xi fu nun naani nde ra, e naxa Sayamalekɛ Dangi Sali xa sɛrɛxɛ ba. Sɛrɛxɛdubɛe nun Lewikae nu bara yaagi e xa sɛniyɛntareɲa xa fe ra, e fa e yɛtɛ rasɛniyɛn. E naxa sɛrɛxɛ gan daaxie ba Alatala xa banxi kui. Sɛrɛxɛdubɛe naxa ti e yire alɔ Ala xa mixi Munsa a yamarixi ki naxɛ Tawureta Munsa kui. Lewikae to wuli so e yi ra, e naxa a kasan sɛrɛxɛbade ma. Mixi sɛniyɛntaree to nu wuyaxi ɲama ya ma, Lewikae naxa Sayamalekɛ Dangi Sali sɛrɛxɛ ba e bɛ, alako e xa a fi Alatala ma. Mixi sɛniyɛntare wuyaxie nu na ɲama ya ma kelife Efirami, Manasi, nun Sabulon. E bara Sayamalekɛ Dangi Sali sɛrɛxɛ don, kɔnɔ na mu radaxaxi Ala xa masenyi kui. Na nan a to, Xesekiya naxa Alatala maxandi e bɛ, «Alatala naxan fan, diɲɛ sɛniyɛntaree birin ma naxee na e babae Marigi Ala fenfe e bɔɲɛ kui.» Alatala naxa Xesekiya xa dubɛ suxu, a diɲɛ ɲama ma.
Isirayilakae naxee nu malanxi Darisalamu naxa Taami Lɛbinitare Sali raba xi solofere bun ma ɲɛlɛxinyi kui. Lɔxɔɛ birin ma, Lewikae nun sɛrɛxɛdubɛe nu Alatala matɔxɔma e xa bɛɛtibasee ra Ala xa binyɛ bun ma e sɛnbɛ birin na. Xesekiya naxa Lewikae ralimaniya, barima e nu bara Alatala xa wali raba a raba ki ma. E naxa sɛrɛxɛe don xi solofere bun ma. E man naxa xanunteya sɛrɛxɛe ba e babae Marigi Alatala bɛ.
Ɲama birin naxa lan a ma, e xa xi solofere gbɛtɛ sa na sali xun ma. E naxa na raba sɛɛwɛ kui. Yudaya mangɛ Xesekiya naxa tuura wulu keren nun xuruse lanma wulu solofere ba sɛrɛxɛ ra. Kuntigie fan naxa tuura wulu keren nun xuruse lanma wulu fu ba sɛrɛxɛ ra. Sɛrɛxɛdubɛ gbegbe naxa e yɛtɛ rasɛniyɛn. Yudaya ɲama, sɛrɛxɛdubɛe, Lewikae, Isirayilakae, nun xɔɲɛe kelife Isirayila bɔxi ma, e birin naxa sɛɛwa. Ɲɛlɛxinyi gbegbe naxa lu Darisalamu. Na fe mɔɔli nu bara ba tofe Darisalamu kabi Isirayila mangɛ Dawuda xa di Sulemani xa waxati. Sɛrɛxɛdubɛe nun Lewikae naxa keli, e duba ɲama bɛ. Alatala naxa na dubɛ suxu a xa yire sɛniyɛnxi kui koore ma.
Laamatunyi singe: Gbilenfe Ala ma
Dariyusi xa mangɛya ɲɛ firin nde kike solomasaxan nde kui, Alatala naxa a masen Annabi Sakari bɛ, Bɛrɛkaya xa di, Ido xa mamadi fanyi, a naxɛ, «Alatala bara xɔnɔ wo benbae ma. Kɔnɔ, i xa a fala, Mangɛ Alatala xa masenyi nan ya: ‹N tan Mangɛ Alatala bara a fala wo bɛ, wo xa gbilen n ma. Na tɛmui n fan gbilenma nɛ wo ma. Wo naxa lu alɔ wo benbae. Singe namiɲɔnmɛe nu bara a masen e bɛ, «Mangɛ Alatala xa masenyi nan ya, wo gbilen wo xa fe ɲaaxie nun wo xa kɛwali ɲaaxie fɔxɔ ra.» Kɔnɔ e mu e tuli mati n ma masenyi ra, e mu n xui suxu. N tan Alatala xa masenyi nan na ki. Wo benbae na minden? Namiɲɔnmɛe go? E mu faxama xɛ? N ma masenyi nun n ma sɛriyɛ, a mu wo benbae lixi?›»
A to gɛ na masenyi ra, ɲama naxa tuubi, e fa a fala e boore bɛ, «Mangɛ Alatala bara won ma fe rabaxie sare ragbilen won ma.»
Kike fu nun keren nde xi mɔxɔɲɛn nun naani nde, Sebati kike, Dariyusi xa mangɛya ɲɛ firin nde, Alatala naxa a masen Annabi Sakari bɛ, Bɛrɛkaya xa di, Ido xa mamadi, «To kɔɛ ra n bara yi laamatunyi to. Xɛmɛ nde nu na soe gbeeli fari, a nu tixi miriti wurie tagi fole kui. Soe gbeelie, soe fɔɔrɛe, nun soe fiixɛe nu na a xanbi ra. N naxa a maxɔrin, ‹N Marigi, munse na yee tan na?› Malekɛ naxan nu wɔyɛnma n na, a naxa a fala, ‹N a masenma nɛ i bɛ.› Mixi naxan nu tixi miriti wurie tagi, a naxa a fala, ‹Alatala xa xɛɛrae nan e ra naxee duniɲa iɲɛrɛma.› E naxa dɛntɛgɛ sa Alatala xa malekɛ bɛ naxan nu tixi miriti wurie tagi, ‹Muxu bara duniɲa birin iɲɛrɛ, duniɲa mixi birin raxaraxi, e na bɔɲɛsa kui.› Alatala xa malekɛ naxa a fala, ‹Mangɛ Alatala, i fama kinikinide Darisalamu nun Yudaya xa taae ma mun tɛmui? I xɔnɔxi e ma kabi ɲɛ tongo solofere.› Alatala naxa na malekɛ ralimaniya, a a madundu, malekɛ naxan nu wɔyɛnma n na.»
«Na malekɛ naxa a fala n bɛ, ‹I xa a fala, Mangɛ Alatala xa masenyi nan ya: Darisalamu nun Siyon rafan n ma. N mu tinma e xa bira xanuntenyi gbɛtɛ fɔxɔ ra. N bara xɔnɔ si gbɛtɛe ma naxee ɲɔxɔ a ma tɔɔrɛ yo mu nɔma e lide. Singe n nu xɔnɔxi dondoronti n ma ɲama ma, kɔnɔ sie tan bara nde sa n ma ɲama xa tɔɔrɛ xun ma.›»
«Na nan a ra, Alatala naxa a masen, ‹N man kinikinima nɛ Darisalamu ma, n man n ma banxi tima nɛ. Luuti ibɛndunma nɛ Darisalamu taa xun ma alako na xa maniya, na taa man xa gbilen ti ra.› Mangɛ Alatala xa masenyi nan na ki. I man xa a fala, ‹Mangɛ Alatala xa masenyi nan ya: Harige man luma n ma taae kui, n man Siyon madundu ma nɛ, n man Darisalamu sugandima nɛ.›»
N nan n xanuntenyie nan xuruma, n e matinxin. Wo xa wakili, wo xa tuubi.
Na nan a toxi wo lanma wo xa adamadi xa fe kobi birin nabɛɲin: yɛnɛ fe, langoe fe, fe sɛniyɛntare, korinteɲa naxan maniyaxi kuye batufe ra.
Wo naxa wo fate rabolo yunubi yi, a xa findi fe kobi rabase ra. Wo xa wo yɛtɛ birin sa Ala sagoe alɔ mixi naxee kelixi faxɛ ma, e kisi. Wo fate birin xa findi tinxinyi rabase nan na Ala bɛ
Danxaniyatɔɛe xa mali
N ngaxakerenyie, xa wo bara mixi nde suxu yunubi kui, wo tan naxee xa danxaniya tilinxi, wo xa a mafuruku alako a xa gbilen Ala ma. Kɔnɔ wo xa wo ɲɛngi sa wo yɛtɛ xɔn ma, alako wo fan naxa bira na yunubi kui.
Na na a ra, wo xa tondi fe ɲaaxi nun fe kobi mɔɔli birin nabade. Wo xa wo yɛtɛ magoro, wo xa nɔndi suxu naxan bara masen wo bɛ, barima na nan nɔma wo rakiside.