Corpo
O corpo é templo do Espírito Santo. A Bíblia ensina a cuidar do corpo com responsabilidade, moderação e respeito — honrando a Deus com nosso ser integral.
Templo do Espírito
Vosso corpo é templo do Espírito Santo. Glorificai a Deus no vosso corpo — ele não é vosso, foi comprado por preço.
Beko qu tei gigilaimiu tu agou sa na tinimiu sa na zelepade madina tana Gagala Tabuna, isa sa vanigou na Tamasa ko sa kole pana tamugou. Ko quke isongo mulenigou mekamiu sagou, goto sa tei vaivotunigou tu na Tamasa pana tabara. Ko sa vei sa mu vatarasaenia na Tamasa sa na tinimiu.
Goto qa vapatukuria beto qa kopunia sa na tiniqu ko sa vatabesiu vei na qua pinausu, ura kita pa liguna ma taraenia na nongoro jongana poni sa ao quke pada miunisiu na Tamasa qau.
Vei ba vaiianiria tu ara sira doru sakasa qa isongoria, beto vei ba vamalumia tu ara sa na tiniqu ko bi tavurungu pale tu, ba vei bake isongia ara sa na vairoqu, sa ara sa kepore kai sa mana vagavoria.
Ura kai Gagala gu taqe tapaputaisonia ko kai tini gu sa gita doru, bi tinoni Jiu babi na tinoni karovodi, bi pinausu babi na tinoni taruvatana. Beto ko gita doru sa na Tamasa sa vanigita kai muqisi Gagala gu.
Gita ko pana kai tinida na soku sa na kokobu tinida, ba na okokoto kokobu tinida pira sa nake kai muqisina sa na dia roiti. Ko pana soana vei tugu isa sa gita sa na soku ba taqe tavakai tini gu pana oda kole kame tana Karisito, ko taqe vaiisongai lao lame sa gita doru.
Cuidar do corpo
O exercício físico é proveitoso, mas a piedade tem promessa para a vida presente e futura. Cuide do corpo com sabedoria.
Ura na ngurungausu vaneqina na tini sa sa koleona iapeki poreveina, ba na pangagana tu na Tamasa sa sa poreveveina doru totoso, ura sa kolea na taringungutina na toa kopira beto na toa sa korapa lame.
Corpo e espírito
O espírito está pronto, mas a carne é fraca. Não vos preocupeis com o corpo — a vida é mais do que alimento.
Mu suvere gegele beto mu vavara ko muke gosoria na totoke. Na gagala sa sa malumu, ba na tini sa sa munyala,>> sau sisa.
Ko vei na mata kale matuamu ao sa bi vavukeligo, sa mu ujolia ko mu gona palenia. Ura vei kai kobu tinimu ao sa bi takobu pale sa isa sa jongana jolania na tini dorumu ao bi tagona lao pa heli.
Ko sa vei sa ma pojanigou: muke takulangania na miu toa, na sa muna gania, na sa muna bukua, babi na sa muna pokonia na tinimiu. Na toa tu sa sa poreveveina jolania na gagani, beto na tini tu sa sa poreveveina jolania na poko.
Muke matagutuniria sira qai boka vamatea na tini ba qaike boka vamatea na gagala. Goto na Tamasa tu sa mu matagutunia agou. Isa sa mina boka piaria na vamateria na toa tini beto na gagalamiu ko mina boka valaogou pa heli.
Ego totonai sa qai vavaikamu lao tana sa na minete tinoni. Na soku tina sira qai vaikamu lao ko qai korapa vavaitete kakale tu mekadi, sa sa paranga momoeria i Jisu sira na ona sepele, <<Muna balaunia agou sa na toa vavabata seseke tadira na Parese sa vei na vavakovuruni palava. Ura na sakasava sa tatuki tari sa mina tatakele votu, beto na roroqu tagolomona sa kode mina tagigila tadira na tinoni. Isa qu vavaipaparangania pa rorodomona sa mu vevelania pa kakaberena ko mi tanongoro, beto ko isa qu vaimamanasania pa leo lose sa mina tavevela pa are ruma,>> sau si Jisu.
<<Ego ma pojanigou, ka visa qua baere, muke matagutuniria sira qai boka vamatea na tini gu ba pa liguna isa sa qaike boka roitinia mule kai sakasava ikerena pa miu toa. Ba ma ule vanigou ara sa isa vei mu matagutunia agou. Mu matagutunia sa na Tamasa, isa tu sa sa koleona na ona neqi ko pa liguna sa vamatea isa na tini sa kode mina boka valaogou tugu vei pa niku pa heli. Na sosotona sapi ko isa sa mu matagutunia agou!
Na tagigilana sa na laodi ka lima pitikole sa karu memeka pene gu! Ba kepore kame ira sa sa roqu mumania na Tamasa. Goto agou sa na vurungumiu gu pa batumiu ba sa tei gigila betoriaona tu na anyedi na Tamasa. Ko sa vei sa muke matagutu. Ura agou sa qu poreveveina jolaniria joa ngavulu pitikole!>> sau si Jisu.
<<Ma poja vatalenigou ara sagou: na tinoni sa ule votunisiu ara pa moedi ira na tinoni ko isa sa kame taqu sau, sa kode mina ule votunia tugu na Tuna na Tinoni pa moedi ira na mateana tana Tamasa sisa. Goto na tinoni sa kilu palenisiu ara pa moedi ira na tinoni, sa kode mina kilu palenia tugu pa moedi ira na mateana tana Tamasa na Tuna na Tinoni sisa. Na tinoni sa paranga vasela laoia na Tuna na Tinoni sa mina boka taleoso gu. Goto na tinoni sa vamoroania na Gagala Tabuna sa minake isongo taleoso sosoto sisa.
Tonai mai toni ragata laonigou pa vaituti pa ruma vavaikamuna, pa moedi ira na bangara babi na qavuna, sa munake roroqu mamatania ai mene paranga vei babi na sa mene pojai sa mene talegasa munakeu. Ura kode na Gagala Tabuna tu mina ule vanigou pa totoso isa sira na paranga tuvisidi muna pojaria agou,>> sau si Jisu.
Ego kai tinoni pa vaikamu minete tinoni sa pira saunia si Jisu, <<Tinoni vaivagigalai, mu pojania na tugaqu marene ko mi pikata vanisiu na isisongo sa loa vakole vanigei na tamamei,>> saunia.
Poni sa pira saunia i Jisu sisa, <<Qokolo, nake qua roiti ara sa mana pitugou beto mana pikata vanigou na miu sakasava qu isongoria agou karu!>> saunia. Beto sa pira sauniria i Jisu sira doru, <<Mu kopu mulenigou! Muke vapugelenia na nyoguana na isisongo sa na miu toa. Ura na toa tana tinoni sa sake kole pana pugele nyonyoana na ona isisongo,>> sau.
Beto sa pojaniria sa na vavakato vavapada api: <<Koleona sa kai tinoni isisongo ko na ona peso sa masuru vatale. Sa kole vaipera na roquna mekana sisa, pira sau, <Kepore mule sa ketakoi vei mana vakoleniria mule kaki qua vuvua mana tekuria pa qua inuma sara. Ko na sa beka sa mana roitinia ara?> sau.
Beto pira sau, <Jongana, pira gu mana roiti vei sara. Mana jegara paleria sira na qua ruma vavakoleni gaganina ko mana roiti valavataria. Ko ketakoi sa mana vakoleniria na gaqu gagani mana tekuniria pa qua inuma beto kaki qua sakasava mule.> Beto sa pira mana paranga veinisiu mekaqu, <Marene ikete! Kopira tu sa vavagua sa na mua toa! Qai kubo jola na mua sakasava jongadi na padana na kubo aoro. Mu mavonia gu, mu teteku beto mu bubuku vapopotegamu, beto mu suvere qeqeramua!> managunisiu,>> sau sa na tinoni isisongo.
Ba pira saunia na Tamasa sisa, <<Na duduvili sao! Pa bongi tugu api mina tateku pale sa na toa tamu. Ko i sei mina isongoria sira na mua sakasava qu buti vaikamuniria inara?>> saunia.
<<Ko inara kode mina vei sa na tinoni sa boko vaikamu ona sakasava mekana pa peso ba sake isisongo pa dodoro tana Tamasa,>> sau si Jisu.
Beto sa pira sauniria i Jisu sira na ona sepele, <<Ko sa vei inara sa ara ma pojanigou: muke kole mamatania na miu toa beto na sa muna gania, babi na tinimiu beto na sa muna pokonia. Na miu toa sa sa poreveveina jolania na gagani, beto na tinimiu sa sa poreveveina jolania na poko. Mu doro laoria sira na manugu qai tatava ko! Ira sa qaike umuma beto qaike ababu, beto sa kepore tugu vei na dia ruma vavavakoleni gaganina, ba na Tamasa sa iaria gu sinara! Ba agou tu sa qu poreveveina jolaniria na manugu tatatavadi! I sei agou tonai sa kole suvere takulanga poni sa tei boka vakakasia mai tu iapeki sa na ona toa? Bi mija tugu! Ko vei muna oqoro boka roitinia agou sa kai sakasava ikete vei inara, poni sa ai sa vei qu korapa takulanganiria mule kaki goto sakasava?
Mu dogoro laoria sira na avoro pirudi ko! Qaike pavu talenia na roiti beto qaike pipitidia poko sira. Ba ma poja vatalenigou ara sagou: pa doruna na isisongo ti Solomone na bangara, sa kepore kai poko tana sa bi babata jonga vei kame ira na avoro pira. Ira gu na avoro qaike toa vasovai beto qai tagona lao pale pa niku ba sa vapopokoria tugu na Tamasa sira. Ba agou sa qu poreveveina jolaniria na avoro, ko sa sosoto jola sa kode mina vapopokogou isa. Sa ikete jola na miu rarange sagou!
Ko inara sa vei sa, muke nyaqo gogojoria doru totoso agou sa na sakasa muna gania na bukua beto mike rabeke na miu roroqu. Ura ira doru sakasava pira sa ira na tinoni rodomo pa kasia gusu sa qai nyaqo vivitigiria, goto agou na tamamiu pa noka ba sa tei gigila betoriaona tu sa muna toaniria agou sira na sakasava veveidi pira. Goto agou sa mu nyaqo momoea mai tu na binangara tana Tamasa, beto mina vanigou isa sira doru sakasava veveidi aipira,>> sau si Jisu.
<<Muke matagutu, qua minete, ura na Tamamiu pa noka sa na ona binangara tu ba sa tei vajonganai tu ko mina ianigou. Mu vavainiria sira na miu isisongo beto na poatadi sa mu ianiria ira qai golaba. Mu tekua na pausu isa sake boka taunyara talulutu, isa sa na isisongo pa noka. Pa ia ketakoi sa mineke maragutu manyao, kepore na tinoni mai boka ikoa, beto na tamo minake boka ganiria. Ura ketakoi qai kole na miu isisongo sa ketakoi tugu qai kole sa na bulomiu,>> sau si Jisu.
<<Mu suvere vanaqiti doru totoso. Mu vei ira qai saqiti vamaururia na dia poko roiti ko qai vanaqiti roiti, beto muke vakipuria na miu juke. Mu suvere gegele vei ira na nabulu qai korapa verania na mule lamena na dia bangara sa lao somana pa vavolo vaialava. Ko totonai mina mule lame ko mina kikia pa atakamana, sa mai sisiqarai revanga vania na atakamana. Mai qera sira na nabulu ira totonai sa lame kamu na dia bangara sa qai korapa suvere gegelenia isa! Ma poja sosotonigou ara sagou: mina vasaea isa sa nona poko ninabulu, mina valao veraria pa tevolo sira ka visa nabulu pira ko mina vatana vaniria na tetekuna ko mai teteku. Ko vei bi na korapa bongi tu sa babi na jola korapa bongi tu sa bi mule lame batiria bai korapa gegelenia, poni sa mai qera tugu sira. Mu nongoro vakoititia sapi! Vei bi tei gigila momoea tu na tinoni poreona ruma sa na totoso lame tana tinoni ikikona sa kode mina dorava ko mina kole verania ko mina totoke susuqutunia sa nona ruma ko minake boka pururu tome laoia na tinoni ikikona. Ko inara sa vei sa agou ba mu kole suvere vanaqiti. Ura na Tuna na Tinoni sa kode mina mule lame pa totoso agou quke rove veinia mina lame,>> sau si Jisu.
Poni pira sau si Pita, <<Bangara, tamigei na sepele gu qugunia ao sa na vavakato vavapada api, ba tamigei doru tinoni tugu?>> sau.
Poni pira sau sa na Bangara, <<I sei sa na nabulu tarangena beto na tavagigalana? Isa tugu sa na nabulu mina vaivivai na bangara ko mina kopunia na ona ruma, ko isa sa mina ianiria mule na gagani ira kaki ona nabulu pa totoso tavilena. Mina qera sa na nabulu isa vei mina korapa roiti vatale vei inara isa totonai mina mule lame batia na ona bangara. Ara ma poja vatalenigou sosoto: mina vaiviva lavatia na ona bangara sa na tinoni isa, beto mina vakopuniria doru ona isisongo. Ba vei bi roroqu sa na tinoni isa, <Koi, kode minake oqani mule sa na qua bangara,> biu, ko bi podalai mamaja lalameniria sira na nabulu marene beto na nabulu rereko, beto bi kokole gu ngongoja vapopotegana beto bi kole bubuku vadidigerenia gu, poni sa totonai mina korapa gu roiti vei isa inara pa rane na totoso sake rove veinia mina mule na ona bangara, sa kode mina mule kamu sa na bangara tana nabulu isa. Kode mina vakilasa vatalea na bangara sisa, beto mina gona laonia tadira qaike vakepore sosotoa na Tamasa.
Ko na nabulu sa gigilaiona sisa vei sa nyoroguania na ona bangara ba sake vanaqiti beto sake roitinia sisa vei sa nyoroguania nona bangara, sa mina tapipiqolo vatale sisa. Goto na nabulu sake gigilai na manugu sa nyoroguania na ona bangara, ko sa roitinia sisa bi boka tapiqolonia, sa kode minake loka neqina sa na piqolo mina tekua isa. Ba isa sa ia vakukubo vania na Tamasa ko mina kopuniria, sa na kukubo tugu sa sa nyoguania ko mina vaiiania na tinoni isa. Ko isa sa taiania na sokuna sa kode na sokuna tugu sa mai tepania ira na tinoni sisa,>> sau si Jisu.
<<Na iku tu sa qa pogoso lagerenia ara pa peso, ko na qua nyorogua sa bi oqani toa vuvurungu tu sisa qau! Ba kai paputaiso vitigi sa kode mana tomea mai ara, ko isa sa qa korapa takulangania ara tinganai mina jola tu isa. Kita mu roroqua agou sa na bule sa qa pogoso lamenia ara pa peso kita mugu. Dai! Ma pojanigou: nake bule sa qa pogoso lamenia ara, goto na vaipikatai tu. Podalai kopira sa vei ira ka lima sa pa kai puku tatamana, sa kode mai vaikana ko ira kue kode mai rajaria ira karu, ira karu mai rajaria ira kue. Kode mai vaipikatai ko na tamadi mina kanai na tudia marene, na tudia marene mina kanai na tamadi. Na tinadi mina kanai na tudia rereko, na tudia rereko mina kanai na tinadi. Na tinadi sa mina kanai na ona roroto rereko roadi, na roroto rereko roadi sa mina kanai na roadi rereko,>> sau si Jisu.
Beto sa paranga laoria i Jisu sira na minete tinoni, <<Isa tugu qu batia agou sa na pauku sa lame vei pa kale suvu tapo, poni sa quke ruavo tugu paranga vei pira sagou, <Koi, kode mina lame sa na qolapeso,> qugu, poni sa okoro tugu sa neqa. Beto isa tugu qu turu bata lao vei pa suvu tapo ko qu vagigilai na gava sa raja keta pa kale merimiu, sa qu paranga sagou, <Koi, kode mina dadanga sa neqa,> qugu, poni sa dadanga tugu sa neqa. Na tinoni vavabata sesekemiu sagou! Qu boka doro gigalia agou sa na rijodi beto na kanokodi na peso beto na vavagalo eqa, ba ai sa vei ko quke boka tu doro gigilai agou sa na roiti sa roitiniria na Tamasa pa totoso api?>> sau si Jisu.
<<Beto ai sa vei ko quke boka tu doro pikatia mekamiu agou sa na roiti tuvisina? Tonai qu korapa lalaomiu tana tinoni vaituti sa agou karu na mua kana, sa mu podeke vivitigia ko mu vatuvisi momoea ko mu popoa mai tu sa na mua tapata tonai qu oqoro lao ao pa vaituti. Ura vei tonai muna kamua ao sa na ia vavaipituna, sa kode muna tatoni lao tana tinoni sa roitinia na vavaipitu, ko na tinoni sa vavaipitu isa mina valaogo tana tinoni kopu ruma vaipiu, beto ko na tinoni kopu mina vatomego pa ruma vaipiu sao. Ko ma poja veinigo pira ara sao: kode munake votu pa ruma vaipiu sao, tinganai muna lipu vaokotia ao sa na padana qu tavakilasania,>> sau si Jisu.
União e harmonia
O corpo é um só, mas tem muitos membros. Cristo é a cabeça; a paz de Cristo governe em vossos corações.
Kame gu sa na tinida ketakoi taqe tapiu vaikamugita beto kame gu sa na Gagala Tabuna sa somana tadagita, kai muqisi podeke vei tugu kame gu sisa na toa jola qu takukunia ko qu korapa verania muna tekua agou.
Agou na iviva rereko mu tuti vaiketeria sira na marenemiu vaitoto vei tugu qu tuti veinia na Bangara. Ura pana toa tatamana na marene sa na batuna na rereko kai muqisi podeke vei tugu na Karisito sa na batuna na ekelesia, beto ko isa tugu mekana sa aloa sa na ekelesia isa na tinina mekana.
Na bule tana Karisito sa mi totolinia na bulomiu, na bule isa na ginuana sa kukunigou na Tamasa ko qu mekarai kame tinoni. Ko mu paranga jongana lao tana Tamasa.
Beto sa varoitia i Iahova Tamasa sa na pupuda sa tekunia tana tinoni ko sa vavotuni rereko, beto sa toni laonia tana tinoni.
Poni sa paranga sa na tinoni,
<<Kopira tu api sa!
Na pupudana na pupudaqu,
Beto na masana na masaqu!
Api sa mina isongona na maqota,
Ura tana marene sa taunusu teku sapi>>, sau.
Ko pa ginugua vei isa sa na marene mina loai na tamana beto tinana ko mina togasa lao tana maqotana, ko mai mekarai kai tinidi sira karu.
Ko inara sa vei sa agei qeke boka tavamunyala. Sosoto na tinimei pa peguruna sa korapa lelu gore, ba na gagalamei sa sa tavakorega doru rane.
Na Karisito sa pogosia pana tinina tonai sa mate pa korosi sa na vinakilasana na sela tadagita. Ko sa vei sa gita taqe taruvata pana neqi tana sela ko taqe toania na toa tuvisina. Pana palekana isa sa qu tasalana sagou.
Ura gita doru taqe tatupenia soku sakasa, ba na tinoni sake tatupenia na paranga sa isa na tinoni okotona ko isa sa boka gaitia na tinina doruna.