Corpo
O corpo é templo do Espírito Santo. A Bíblia ensina a cuidar do corpo com responsabilidade, moderação e respeito — honrando a Deus com nosso ser integral.
Templo do Espírito
Vosso corpo é templo do Espírito Santo. Glorificai a Deus no vosso corpo — ele não é vosso, foi comprado por preço.
Nkye bɛ làyöb anki naa ndür abɛ yà ndwà a Nzam a Dweelà Inkyɛɛl awà amu bɛ anà kan’fà akà Nzam ntɔn bɛ, anà bɛ làfàkal anki bàbɛ ŋakwo? Wɛɛ bɛ bàkyer alasom a ntal mbɔɔn. Lun’si Nzam làkoo u mbwo a ndür abɛ.
Wɛɛ mɛ infàpà ndür amɛ mpay, mɛ infàbuul ya asànaa un’sɔ. Kya naa tɛy, ungö mukyään làsaŋ akà bumwɛy, mɛ ŋakwo in’kɔ̈ɔ̈n awal iböŋ.
Isàkal naa mɛ an’kab indiir amɛ byanswà akà aŋangyal, itàkal naa mɛ an’pà ndür amɛ u mbaa ntɔn muwal nsyäŋà, wɛɛ isàkal naa mɛ ukwen batɛy, akà undiir mwɛy in’wal mɛ watɛy.
Ntɔn, bi banswà kàwɛl ndüümà unsà Dweelà mwɛy mpɛl amu ndür mwɛy mpɛl, itàkal Ayudà itàkal Angɛlɛki, asɔ itàkal baar a nsaay, bi banswà kànü unsà Dweelà mwɛy awunà.
Asànaa bi ibà itiir mbɔɔn unsà ndür mwɛy, wɛɛ itiir abi byanswà kà byà isal imwɛy anki. Kyakin, itàkal naa bi ibà mbɔɔn, bi ibà ndür mwɛy unsà Klistɔ, ntɔn bi ibàŋàtüüb amwɛy anà bumwɛy, asànaa itiir a ndür mwɛy.
Cuidar do corpo
O exercício físico é proveitoso, mas a piedade tem promessa para a vida presente e futura. Cuide do corpo com sabedoria.
An’taam mupà ndür ngwal mà mfun unsà indiir ikikye, wɛɛ inzaam kyà mfun unsà indiir byanswà. Ntɔn kya ifàpà ilää a mɔ̈ɔ̈ aŋàbà anà kyà mɔ̈ɔ̈ ayàyà.
Corpo e espírito
O espírito está pronto, mas a carne é fraca. Não vos preocupeis com o corpo — a vida é mais do que alimento.
Làkyɛɛŋ anà làyamà, ntɔn bɛ làkɔ̈ɔ̈n abwà u ndɛb. Dweelà làŋàyɔl a ngwal, wɛɛ ndür ye anà ukwarà. »
Isàkal naa dii angye libaal làkwen mukabwiy, kwol la, piy la ukwɛl: ntɔn yà ubwaŋ akà ngye naa itiir a ndür angye mwɛy ikɔ̈ɔ̈n, akwà naa bàtɔɔm ndür angye yanswà u mbaa a mbul a in’tye.
« Undiir awun waa mɛ alakyään naa twon lan’man mpay ntɔn udii ndür abɛ, itàkal naa bɛ ya làsàbwää aben. Nkye mɔ̈ɔ̈ kà kan’söön isaa anki anà ndür kà yan’söön ipfɛy anki u ndöŋ?
Twon lan’tiin bɔɔmà baar akwà bàfàdwa nà ndür mpɛl, wɛɛ bɛ, bɛ bɔɔmà làtiin mbuur akwà afàdwa ndür anà mɔ̈ɔ̈ uboo a yaaŋ a mbaa.
Yàmɛnà naa utaaŋ nsil alan, baar nsaab bàkyer ayàköŋ, ba bàndyàndyaar ba a ba kà in’kɔl. Yɛsu kàtàsɛmà mutɛn a alɔŋki ande naa: « Làduub mii abɛ ntɔn ful a Amfarisi, iswaŋà naa ukwen a loor. Ndaa yanswà yàŋàyee ikyer asàmɛnà u mii, ndaa a unku ikyer asàtoo. Lalan ndaa yanswà làsàtɛn bɛ u làpib, bàkyer asàwem u mwäänà answà, wɛɛ ndaa yanswà làsàŋüŋün bɛ u mun a tsü uboo a suk aŋàdübà, isàbulà ndaa a kuub in’kwɛŋ udu a nsyä a ndwà.
« Asam amɛ, mɛ alàkyään naa: twon lan’man bɔɔmà a baar bàfàlɔ ndür mpɛl, wɛɛ mpa bàkwe mufàkyer undiir asin. Mɛ in’kyer alàswaŋ nà bɛ lan’kwo mutiin bɔɔmà: làtiin mbuur awe anà ikɔ̈b mukàlàtɔɔm u yaaŋ a mbaa ungö a nkweel. Ndandaa mɛ alàkyään, bɛ bɔɔmà làtiin nde! »
« nkye Insɔɔr ityeen bàfàyälà anki ndiim yweel? Wɛɛ Nzam ufàdiimà anki akà umwɛy uboo a bya. Yumwɛy ayi: Itàkal ntswee abɛ yanswà yàŋàtaŋ. Twon lan’man bɔɔmà, ntɔn bɛ lan’söön insɔɔr mbɔɔn u ntal.
« Wɛɛ mɛ alàkyään naa mbuur wanswà asàtà imbäl amɛ u mii a baar, Mwan a mbuur sye asun’tɛɛl imbäl u mii a akyeey a Nzam. Wɛɛ mbuur wanswà asàswaŋ ngaal u mii a baar naa nde mɛ kan’yöb anki, nde sye bàsun’yöb anki u mii a akyeey a Nzam. Isàkal naa mbuur kan’twe Mwan a mbuur, nde bàsun’dwääl nkul, wɛ mbuur asàto Dweelà In’kyɛɛl, usàwal anki ndwääl a nkul.
« Mpal bàsàlasyen ba u ndwà a nköŋ a Ayudà ntɔn mukàlatsüül nsaŋ, itàkal kusà a amfum, itàkal kusà a an’yɔl, twon lan’man mpay naa bɛ un’lɔn làkàsà aben, bɛ ndaa nà làkàtɛn. Ntɔn Dweelà In’kyɛɛl akyer asàlalɔŋ taaŋ nsil alan ndaa lan’kwo bɛ mutɛn. »
Yàmɛnà naa uboo a un’sɛŋ a baar mbuur mwɛy kàtɛn a Yɛsu naa: « Un’lɔɔŋ, un’swɛŋ un’tɔŋ amɛ mukab anà m un’naaŋ abi. » Yɛsu waa kun’fuur naa: « Un’sam amɛ, nà kan’si ntɛɛn abɛ, itàkal nkalsà mukab un’naaŋ abɛ? » Nde waa kàtɛn a ba naa: « Làwem ubwaŋàbwaŋ: twon lan’kal anà ngyal mukal anà indiir mbɔɔn, ntɔn mɔ̈ɔ̈ a mbuur kà wà uboo a indiir ande anki, itàkal naa nde wà ŋun’naaŋ. »
Apan nde katɛɛl nsim yi: « An’ywaŋ a ŋun’naaŋ mwɛy màtwey isaa mbɔɔn. Nde kàsɛmà muyweer: "Mɛ in’kyer aben? Ntɔn mɛ ikal musà isaa amɛ abi byanswà kyatɛy." Apan nde kàtɛn naa: "Mɛ in’yàkyer abà: Mɛ in’kyer ayàpay ikɔr amɛ byanswà ntɔn mutɔŋ byàkölàköl, waa in’yàsà mbɛŋ amɛ yanswà anà isaa amɛ byumwɛy. Ungö apan mɛ in’yàtɛn a mɛ ŋakwo naa: Mɔ̈ɔ̈ amɛ, ngye awe anà isaa mbɔɔn ntɔn mbul mbɔɔn. Yweer, dyà, nwà, man un’sak." Wɛɛ Nzam waa kàtɛn a nde naa: "Insil! U mpib a ŋàbà nsil awà ngye akyer akwà. Ayi yanswà an’lɔn ngye ntɔn ngye, nà asàman ubwaŋ a ya?" » Yɛsu kàkwɛy naa: « Abun, ya yabwɛy sye ntɔn mbuur afàköŋà un’naaŋ mbɔɔn ntɔn nde ŋakwo, wɛɛ nde ukɔ̈ɔ̈n akal ŋun’naaŋ ntɔn Nzam. »
Apan Yɛsu kàfàtɛn a alɔŋki ande naa: « Lalan m alàkyään naa: Twon lan’man mpay ntɔn mɔ̈ɔ̈ abɛ anà mutɛɛn naa bɛ ininà làyàdyà, itàkal naa ntɔn ndür abɛ naa bɛ ininà làyàbwaar. Ntɔn mɔ̈ɔ̈ kan’söön isaa anà ndür yan’söön ipfɛy. Làler inkaak, bya ifàkɔn anki, ifàbwo anki, bya ikɔr byatɛy, wɛɛ Nzam akyer afadii. Bɛ lan’söön nɛn! Nà uboo a bɛ, ntɔn ngyɛb ande, kan’kwo mukwɛy akà ilä mwɛy u mɔ̈ɔ̈ ande? Isàkal naa bɛ làkwe anki mukyer undiir ikikye, ntɔn nkye làmanà bɛ mpay ntɔn indiir byumwɛy? Làler iful a an’ywaŋ ifàyɛl bya: bya byàfàsal anki, byàfàtɔŋ anki, wɛɛ mɛ alàkyään naa itàkal Salɔmun unsà un’naaŋ ande wanswà kàsàbwaar anki asànaa bya. Isàkal naa Nzam afàbwää iteerà abyà u ywaŋ ŋàbà wɛɛ nkàswo bya bàyàtɔɔm u mbaa, waa Nzam mpa uyàlabwää, bɛ aŋàlàkwikilà ikikye. Wɛɛ bɛ, twon lan’man mpay ntɔn udyà anà unwà abɛ, twon lan’kal u ngyɛb. Ntɔn indiir abi byanswà baar mpa bàyöb Nzam u mɛɛn mà bàfàleŋ bya taaŋ lanswà. Wɛɛ bɛ, Taaràbɛ akyàyöb naa bɛ làbye anà mfun a bya. Wɛɛ bɛ, tàlaleŋà imwol a Nzam, waa bàsàlakwɛy indiir abi byanswà. »
« Twon an’man bɔɔmà, ngye làböl ikikye! Ntɔn Taaràbɛ kàkwen mukàlapà imwol. Làyälà indiir abɛ, làpɛ ngim akà aŋàlàmbwà. Làkyer in’di a ngim mpa ifàbwà an’tär. Làyee in’naaŋ abɛ u du, waa mya mpa myàtäy. Mbüüb bàyàkwo anki muwal mya, anà nsɛɛl sye idyà anki mya. Ntɔn ikal awà in’naaŋ abɛ, ikal sye iwà mpem abɛ. Làkäl kà igyɛɛŋ musal anà indiir a isal abɛ u kɔɔ. Làwɛy minà abɛ myàkäl myàŋàlɛɛmà. Làkäl asànaa asyääl bàkadilà nkum aba kàkyen mukàbäl un’kyay, ntɔn ba bun’duub ndwà isàkal naa nde kan’yàfura anà kan’bɛɛrà. Mpal uyàfurà nde, ubɛɛrà nde, waa ba bun’duub ndwà. Un’sak akà asyääl usyetaan nde bàmuleerà mpal uyàfurà nde! Mɛ ndandaa alàkyään, nde ŋakwo asàbwaar ipfɛy a isal, asàpà ba ikal abwaay anà isaa. Isàkal naa nde kan’yà uboboo a mpib, itàkal naa u nkɔɔ atàtwɛb, un’sak akà asyääl akwà usàtaan nde bàŋàleer! »
« Làyöb ubwaŋàbwaŋ naa isàkal naa ŋandwà akyàyöb taaŋ uyà mbüüb, nde uyun’wɛy anki mubilà u ndwà ande. Bɛ sye, làduub mii abɛ, ntɔn bɛ làyöb anki taaŋ usàyà Mwan a mbuur. »
Apan Petɔlà waa kun’fuul naa: « Mwol, nsim ayi yà ntɔn bi mpɛl lɛɛ ntɔn baar banswà? »
Mwol waa ufuur naa: « Nà un’syääl a balàbal anà ŋun’yɛnà awà kan’kwo nkum ande mupà buur muler asyääl anà mupà umwɛy umwɛy isaa ande u taaŋ a taaŋ? Un’sak akà un’syääl awà, isàkal naa nkum ande amàyun’taan mukyer isal akin! Mɛ alàkyään ndandaa, nde asun’sà mfum udu a un’naaŋ ande wanswà. Wɛɛ, isàkal naa un’syääl kan’yweer u mpem ande naa: "Nkum amɛ kan’kyer itaan muyàfurà." Nde usɛmà mudüb baar a isal abaal anà bakaar, isal ande udyà, unwà anà uyɔr man, apan nkum ande asyefurà ilä mpa kun’dilà nde anà u taaŋ mpa uyöb nde. Apan nkum ande asun’pà ntaaŋàmbar aŋàsöönà, nde asun’sà uboo a un’lwaaŋ a atsüüŋ mpa bàfàlab nswɛɛŋ. Un’syääl akwà awà ayöb naa nkum ande ininà ufàkwen, wɛɛ nde ufàkwen anki mukyer ya anà mulɔ̈ɔ̈n ya kusà, nde asàwal an’füm mbɔɔn. Wɛɛ un’syääl akwà mpa uyöb naa nkum ande inina ukwen ntɔn nde, isàkal naa nde an’kyer ube, ntaaŋàmbar ande isàkal ikikye. Isàkal naa mbuur kàwɛl mbɔɔn, bàsun’lɔ̈ɔ̈m sye mbɔɔn. Isàkal naa bàmapà mbɔɔn, bàsalɔ̈ɔ̈m sye mbɔɔn. »
« Mɛ kàyi muyàtɔɔm mbaa u mɛɛn. Wɛɛ mɛ in’kwen naa ya ikäl yàŋàlɛɛmà. Ye anà ndüümà mwɛy mɛ in’wal, mɛ waa in’wà u ngyɛb mbɔɔn tii umpal isàkwo ya! Nkye bɛ làsii naa mɛ kàyi ntɔn mutwaal duu u mɛɛn? Ŋaa, mɛ alàkyään naa nkaabà. Yan’mɛnà naa sɛmà ŋàbawà, u ywar a baar atyeen nkaabà yan’bilà, atär bàkwen anki abɔ̈ɔ̈l, aböɔ̈l bàkwen anki atär, taa ukwen anki mwan ande wà baal, mwan baal ukwen anki taarànde, maa ukwen anki mwan ande wà un’kaar, mwan un’kaar ukwen anki ngwän, maa ukwen anki un’kyay a mwan ande, un’kyay a mwan ukwen anki ukwà ande wà un’kaar. »
Ungö apan, Yɛsu waa kàtɛn sye a baar banswà naa: « Umpal làfàman bɛ itööm ntsü làfàmina taaŋ, bɛ làfàtɛn naa: "Mbul akyer anɔ", wa sye afàkyer anɔ. Isàkal naa un’pöb an’fà ngyɛl, bɛ làfàtɛn naa: "Ŋàbà mwäänà akal mbɔɔn", wa sye afàkal mbɔɔn. Baar a mpem yweel! Bɛ làkyàyöb ndaa yan’kwo mulyaaŋ u mɛɛn anà u du, wɛɛ ntɔn nkye mpa làyöb bɛ ndaa a mpalàyi? »
« Ntɔn nkye bɛ ŋakwo mpa làyöb bɛ musɔɔl ndaa a ndandaa? Isàkal naa we anà mbur kàmafüün, wɛɛ bɛ làwàmukyà làbay a nsaŋ, leŋ ipöl muyöŋà anà nde mpal làbà bɛ u mbwo. Abun nde ngye uyàfasyen anki akà ntɛɛn, ntɛɛn ayàfapà anki akà un’kyɛɛŋ, un’kyɛɛŋ uyàfabiil anki u bɔlokà. Kya naa tɛy, mɛ akyään ndandaa, ngye kwo asàtoo anki isàkal naa ngye ngim ande yanswà ŋàtàfur anki. »
União e harmonia
O corpo é um só, mas tem muitos membros. Cristo é a cabeça; a paz de Cristo governe em vossos corações.
Ndür yà mwɛy anà Dweelà wà mwɛy, abun sye Nzam kàlabeel unsà làkyän làmwɛy mpɛl,
Akaar, lawem adim abɛ asànaa làfàwem bɛ Mwol. Ntɔn un’dim wà mfum a un’kaar, asànaa Klistɔ awà nde Mfum a Ikööŋ, nde wà un’tswää a mɔ̈ɔ̈ a Ikööŋ akyà ndür ande ŋakwo.
Wɛy duu a Klistɔ làyaal mpem abɛ, duu alà bàlabel bɛ banswà ntɔn mutɔŋ ndür mwɛy. Làyöb mufuur an’tɔɔn.
Kyakin, bi iyɔn anki, itàkal naa amu bi, imbuur a nsà kyàmutay ikye ikye, imbuur a boo ifàbulà kyàkün ilä a ilä.
Nde kàsyen buur a man’be abi nde ŋakwo tii u kulunsi, ntɔn bi kàkü anà man’be abi ŋakwo, ntɔn bi ikäl anà mɔ̈ɔ̈ ntɔn balàbal, nde kàlakɔɔr u mbwo a iwà ande.
Ntɔn bi banswà ifàtà an’pfürà. Isàkal naa mbuur mwɛy ufàtà anki pfürà unsà ntɛɛn ande, nde wà mbuur mwɛy wàŋàkwo anà wàŋàtsim muyaal ndür ande yanswà.