3 Wɛlɛ, dointi ta ga tuyai, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI feezu,

dointi ti zɔlɔɔsu, ta ga kulanumai.

12 Gi-loun zunuiti, ta-loungo ziɛgi zu,

ti wuzeɠe eɠɛ siinziin ganigiti ti zuɓaai.

Gi-loun anzanuiti ti pagi wo,

eɠɛ kpɛdɛgiti ti maaʋɔnɛai, ti masa pɛlɛi wu.

13 Kɛʋelei gè su, ɗa ɠa è kpɛ̀tɛai ɠana,

ɗa ɠa è fɛ̀lɛni dèe ɠoozu.

14 È mama kɛ̀ɛzu ga kpɛtɛanii gola vizɔgai,

ɗa laavɔɔ vaa wolaiti kɛɛzu, gè naa zuɠwɛɛ ga pagɔ.

9 Zunu loungoi ɠa zoo ɠale, é ziɛ ɲadedai zu?

Kɛni é è-laawooi zo, é ziɛ la.

9 Zunu loungoi ɠa zoo ɠale, é ziɛ ɲadedai zu?

Kɛni é è-laawooi zo, é ziɛ la.

11 Zala yiʋoiti ta ɗa ʋala ani ma, ti yɛ pului zu,

kɛlɛ niiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaiziɛzu, naati ti la ʋalaga ani ʋagɔ nɔpɛ ma.

6 Doungoi ɠala ga pelei maanɛai é ziɛ la,*

anɛɛ siɛgi zu é wɔlɔzaɠasu da, é la zeɠea ba.

6 Doungoi ɠala ga pelei maanɛai é ziɛ la,*

anɛɛ siɛgi zu é wɔlɔzaɠasu da, é la zeɠea ba.

6 Doungoi ɠala ga pelei maanɛai é ziɛ la,*

anɛɛ siɛgi zu é wɔlɔzaɠasu da, é la zeɠea ba.

15 Ɠimalalai ɠiliʋɛ doungoi yii ʋa,

maaɠolo ɓakɔi ɠa maaɠooza ba.

15 Ɠimalalai ɠiliʋɛ doungoi yii ʋa,

maaɠolo ɓakɔi ɠa maaɠooza ba.

24 Zɔi é ɠɛlɛzu ná-doun zunui loɠa vai ʋa, naa la nɛɛni bɛ,

zɔi é nɛɛzu ʋɛ, naa la inɛinɛga maaɠolo vai ʋa.

1 Ɠima loun zunui ɠa ɗa ɠizɛ maaɠoloi zu, kɛɛɠɛ bogai la,

kɛlɛ waso doun zunui la ɗa ga woiloga zeliloma ɠila kpalaa ma.

1 Dòun zunu, mina yeema nà-kala gooiti ma,

makɛ nà-deveiti ma è-yiimaʋɛ.

2 Mazɔlɔɔ ta ta ʋili ɗa-voloi liegɔiti su, ta è-zii ma ɠonagiti,

ti undaanɛɛi ve è ʋɛ.

1 Dòun zunu, mina yeema nà-kala gooiti ma,

makɛ nà-deveiti ma è-yiimaʋɛ.

12 Mazɔlɔɔ nii Ɠɔoɠɔ GALAGI nɛai ʋɛ, naa ɠa a ɗa zelii lo ma,

eɠɛʋelei doun kɛɛɠɛi a ɗa kɛ la ná-doun zunui ʋɛ, nii nɛai bɛ.

4 Kɛ̀ɛ ɠɛni kàlasu, é ɗa ɠɛ mà:

«Dàawooiti so ga è-yii pɛ,

nà-deveiti so, ɗa zɛnvui wo.

5 Ɠimalai ɠaiziɛ, ta keleɠelegi,

mina yeema dàawooiti ma, mina zeɠe ti ʋa.

15 Kpakɔi ta zelilomai, ta ɗa ɠimalai ve,

kɛlɛ zunu loungoi pilɛgai ɓɔɠɔ yeema, toɠa ɗa dee unfe.

13 Mina inɛinɛ ga è-loin maaɠolo vai,

anɛɛ ni ɗa doɠazu ga kpakɔ ɲɛ tiegɔ, é la zaa.

22 Woilo è-ɠɛɛ wooi ma, nii é è zɔlɔɔga,

mina è-lee ʋɛlɛʋɛlɛ, siɛgi zu é wɔlɔzaɠasu da.

23 Gaamai ɠaiziɛ, ta ɠimalai, ta kalagi, ta faawuuzumɔgi,

mina ti zuɠoloɠolo.

26 Zɔi é kɛɛɠɛ zopele ɲɔuzu, é dee ɓɛ,

naa ɠa ga doun zunui é unfe fai ɠɛɛzu, ta ɓaaɠulama vai.

1 Fizɔgɛ nu ɠɛ ga bala nu, è eteai ziɛ ladalai zu,

è ʋa ɠɛ ga faaɠaaɠalala nui, nii zɛai.

7 Telebo nui ɠa ziɛzu ná-sɔledai zu,

undaanɛ vaa wola ɠa naa, ná-dointi bɛ, a zeɠena naa.

11 Zunu loungoi ɠa ɗa ɓɔɠɔ ɠɛʋele lɛ ga ná-kɛɛwotiiti,

nu ka ni sɔgi ɠa ʋa, é zɔle.

25 Faaɠaaɠalala loun zunui kɛɛɠɛ ɠa ɗa ɠɛ ziiɓɔlɔi zu,

é ɠɛ ga ziiɠoloɠologi naa ʋɛ, nii é sɔlɔɔga.

6 Nu wɔlɔiti ta-lɛbiya wɔɔlɔgi ɠa é ga ti-lounlointi,

lointi ma zaalai ɠa é ga ti zɔlɔɔ nuiti.

6 Nu wɔlɔiti ta-lɛbiya wɔɔlɔgi ɠa é ga ti-lounlointi,

lointi ma zaalai ɠa é ga ti zɔlɔɔ nuiti.

5 Ɠimalala nui ɠa ɗa kɛɛɠɛ ná-tɛnɛ gooiti pɛlɛʋɛlɛ,

kɛlɛ zɔi é yeezeizu zelilomai wu, naa ɠa ɓɔɠɔ lɛɛzu ga ɠima nu.

20 Ɠima loun zunui ɠa ɗa kɛɛɠɛ ɠoozunɛ,

kɛlɛ faaɠaaɠalala zunui ɠa ɗa dee ʋɛlɛʋili.

7 Zɔi é ɠolozu GALA ná-tɔgi ʋɛ, doun zunu ɠana keleɠelegai,

kɛlɛ zɔi é ʋilɛsu tuʋa ʋele ɲɔu nuiti polu, naa ɠa ɗa ʋa ga unfegi kɛɛɠɛ ʋɔ.

8 Dòun zunu, woilo, è dama ga faaɠwɛgi, è sɔlɔɔsu è-ɠɛɛ ya,

mina è-lee ná-tɛnɛ gooiti da ɠoba.

9 Mazɔlɔɔ ta ɠɛ ga masa bɔɔlɔ pagɔi è unba,

ta ɠɛ ga kɔbu ani ʋagɔi è ɠɔbu.

32 «Niizu dòun zunuiti, à woilo gòoi ma,

wa ɠɛ ga undaanɛ nuiti, ni wa ziɛna ga nà-peleiti!

33 À woilo nà-kala gooiti ma,

wa ɠɛ ga ɠima nuiti.

À mina da ɠoba pɛ!

1 Dointi, à ɠolo wo zɔlɔɔ nuiti bɛ, Maliɠii maaʋele ma, mazɔlɔɔ naa ɠa soloogai. 2 «È-ɠɛɛ lɛbi ta è-lee,» deve mɔungi ɠana, minazeɠegi polu, 3 «naa ɠa a kɛ è undaanɛ, è-zii zuɠooza gola eteai zu.»*.

4 Wa ma, doun kɛɛɠɛiti, à mina wo-lointi sopele ɲɔu, wo ʋa ti yiiɠaawana, kɛlɛ à ti ɠula su, wo ti maaɠolo, wo ti lɛnɛ, é zoloo Maliɠii ná-faiti ma.

4 Wa ma, doun kɛɛɠɛiti, à mina wo-lointi sopele ɲɔu, wo ʋa ti yiiɠaawana, kɛlɛ à ti ɠula su, wo ti maaɠolo, wo ti lɛnɛ, é zoloo Maliɠii ná-faiti ma.

1 Tɔɔzei wa ga dointi, GALA ge ti nɛai ʋɛ, à ɠaaɓa, wo ziɛ ga tɔun kɛʋele.

20 Dointi, à ɠolo fai pɛ su wo zɔlɔɔ nuiti bɛ, mazɔlɔɔ Maliɠii yiimai ɠana.

21 Doun kɛɛɠɛiti, à mina wo-lointi ziiɓɔlɔ vaa ɠɛ, wo ʋa ti iɲɔteʋe.

6 Wooi niiti gè ti veezu è ya za, ta ɠɛ è-yiimaʋɛ. 7 È-lointi kala ga tiye, è yɛpɛ la ti ma, ɗa ɠɛna zeini ɗa-ʋɛlɛi wu, ta ɗa ɠɛna ziaa pelei zu, ɗa ɠɛna laa, ta ɗa wuzeɠena.

7 È-lointi kala ga tiye, è yɛpɛ la ti ma, ɗa ɠɛna zeini ɗa-ʋɛlɛi wu, ta ɗa ɠɛna ziaa pelei zu, ɗa ɠɛna laa, ta ɗa wuzeɠena.

40 Wa ná-tɔgiti so, wo ti makɛ, ta ná-deveiti, gè ti veezu wo ya za, naa ɠa a kɛ, wo undaanɛ, wa wo-lointi ti yɛsu ná wa zaana, wo-zii zuɠooza zooi naa zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu wo ʋɛ ga wɔnɔ eyɛsu ɠɔ.

28 À ɠizɛ devei niiti kpein su, gè feezu wo ya, à ɠolo ti pɛ bɛ. Naazu wo undaa ɠa nɛ, wa wo-mavofodaiti, tɔɔzei nii pagai, é zɔle Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, wa naa ɠɛɛzu.

46 é ɠɛni ti ma: «À ɠizɛ niima wooiti kpein su, nii gè kɛɛzu ga zeele wooi wo laalɔɠɔma za. Wa wo-lointi kala ga tiye, naa ɠa a kɛ, ti ɠolo tɔgi ná-deveiti kpein bu, ti ziɛ la. 47 Mazɔlɔɔ é la ga wafuun goo wo ʋɛ, wa-eteai ɠa su, niima wooi maaʋele ma, wo-zii zu ɠa ɠooza naama yooi zu, nii wo ʋaazu sɔlɔɔsu ga wɔnɔ, wa Zuludɛn ɓudɛna.»

14 Kɛlɛ Yesu ɠɛni ti ma: «À ɓe doungoiti ba, ti ʋa pɔ̀. À mina pele leʋe ti luɠɔ, tɔɔzei geeɠɔlɔgi ma masadai ɠa ga naati tɔnɔ, niiti ti ga ti ɠɛʋele.»

14 Kɛlɛ Yesu ɠɛni ti ma: «À ɓe doungoiti ba, ti ʋa pɔ̀. À mina pele leʋe ti luɠɔ, tɔɔzei geeɠɔlɔgi ma masadai ɠa ga naati tɔnɔ, niiti ti ga ti ɠɛʋele.»

1 Naama ziɛgi zu kaladopoiti ti maaɓuɠani Yesu ʋa, ti gaazaɠa, ti ɠɛ ma: «Ɓɛ ɠa mu bɔɔlɔai geeɠɔlɔgi ma masadai zu?»

2 Yesu zɛba é doungoi ta loli, é pilɛ ti zaama. 3 É ɠɛni ti ma: «Gè bo wo ma ga gaamai, ni wo la wo-ziɛ ʋelei maavaliboni, wo ʋa ɠɛ ga doungoiti kɛʋele, wo la lɔa geeɠɔlɔgi ma masadai zu. 4 Naa ɠa é ba, zɔi nɔpɛ a ɓɔɠɔmaayeina eɠɛ doungoi nii, naama nui ɠa wɔɔlɔ geeɠɔlɔgi ma masadai zu.

3 É ɠɛni ti ma: «Gè bo wo ma ga gaamai, ni wo la wo-ziɛ ʋelei maavaliboni, wo ʋa ɠɛ ga doungoiti kɛʋele, wo la lɔa geeɠɔlɔgi ma masadai zu. 4 Naa ɠa é ba, zɔi nɔpɛ a ɓɔɠɔmaayeina eɠɛ doungoi nii, naama nui ɠa wɔɔlɔ geeɠɔlɔgi ma masadai zu. 5 Zɔi nɔpɛ a yeezei doungoi ta wu eɠɛ nii, nɔ̀un maaʋele ma, naama nui yeezeiɗa bù, nà ɓɔɠɔi.»

10 «À dama, wo mina doungoi niiti gila kpalaa bɛlɛlala, tɔɔzei gè bo wo ma, ta-ɠeezuɠeelaiti ta wɛlɛzu siɛnɔpɛ su Kɛ̀ɛ ɠaazu, nii é geeɠɔlɔgi zu.

25 Naama yeeɠɛɠalai zu, Yesu ɠɛni ma: «Ee, Kɛ̀ɛ, geeɠɔlɔgi ta zooi Maliɠii, nà è mamasu, tɔɔzei è niima vaiti dɔɔɠua ɠima nuiti ta keleɠele nuiti ba, è ti lɛ ga naati, niiti ti yeemalɔigai.

9 Undaanɛ nu ɠa ga niiti ti ʋaazu ga ziilɛigi ti-maaɠoolii zu,

tɔɔzei ta loli ga GALA dointi.

13 Nuiti ti ʋaani ga doungoiti Yesu ʋɔ, nii a kɛ é yeela ti ma. Kɛlɛ kaladopoiti ti ɠɛni zelii losu naama nuiti ma. 14 Yesu miná ɠaai ma, é wanani ma. É ɠɛni ti ma: «À ɓe doungoiti ba, ti ʋa pɔ̀. À mina pele leʋe ti luɠɔ, tɔɔzei GALA ná-masadai ɠa ga naati tɔnɔ, niiti ti ga ti ɠɛʋele.

36 Naa ʋoluma, é doungoi ta zeɠeni, é pilɛ ti zaama. É naa nɛɛnɛni, é ɠɛ ti ma: 37 «Zɔi nɔpɛ a yeezei doungoi ta wu eɠɛ nii, nɔ̀un maaʋele ma, naama nui yeezeiɗa bù, nà ɓɔɠɔi. Zɔi a yeezei bù, nà lɛi é ʋa yeezei bù, kɛlɛ nui é tèʋegai, naa ɠa é yeezeiɗai bu.»

52 Yesu ɠɛni wɔɔlɔzu, é ɗa li luɠɔ ɠimalai zu, ná-fai ɗa li ga nɛa GALA ta nuiti bɛ.

15 Tɛi ti ɓeni ga daamii wo, Yesu ɠɛni Simon Piyɛlɛ ma: «Simon, Zan ná-doun zunui, nɛ̀ɛʋɛ è ʋɛ nɛi é leʋe niiti tɔnɔi ʋa?» Piyɛlɛ gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ungo, Màliɠii, è kwɛni ga è nɛɛʋɛ bɛ̀,» Yesu ɠɛ ma: «Nà-baala ziʋoiti daazɔbo.»

12 Kɛlɛ tanigaa ti yeezeini bu, ti ɠidaaleʋe ma. Tama, é zobogi veeʋɛ naati pɛ bɛ ga ti ɠɛ ga GALA dointi.

14 Mazɔlɔɔ zɔiti kpein GALA Zɛnvui losu ti luɠɔ, naati ta ga GALA dointi.

15 Mazɔlɔɔ Zɛnvui wo sɔlɔɔgai, é la ga zɛnvui é wo ɠɛɛzu ga duɔiti, wo ʋa ɠɛ dɛ dualuagi zu, kɛlɛ Zɛnvu Ɲadegai ʋe, é wo ɠɛɛzu ga GALA dointi, é ma zobogi ve de ʋɛ, de ɗa wooɠula GALA ma ga: «Aɓa!», naa ɠa ga «Kɛ̀ɛ!»

16 GALA Zɛnvui ɓɔɠɔi ɠa kolezu de-yɛnvui ʋɛ ga da ga GALA dointi.

19 Mazɔlɔɔ kpɛtɛanii pɛ ka maaɓɔungi wosu kitogi zu ga GALA dointi ta-ɠula kɛlɛma yeei zeelina.

26 Mazɔlɔɔ wo pɛ wo ɠɛa ga GALA dointi ga kidaaleʋei maaʋele Yesu Kilista ma. 27 Wo pɛ wo ɓatizegɛ ga wo ɠili Kilista ʋa, wo Kilista loa ɠɔba.

1 À wɛlɛ ʋelei Ɠɛɛɠɛ ade nɛai la ʋɛ! Ná-nɛɛbɛi ɠa é kɛa ade lolisu ga GALA dointi. Tama da ga naati gaamazu. Wɛlɛ nii ɠa é kɛa eteai la de ɠwɛɛ: É la GALA kwɛɛni.

2 Nɛ̀ɛɲɔɠɔiti, ada niina ga GALA dointi, kɛlɛ ʋelei da ɠɛ la, naa la dɛ ɠulani kɛlɛma. Tama de nii ɠwɛɛ: Siɛgi zu Kilista ɠulazu la kɛlɛma, da ɠɛ ga tɔun kɛʋele, tɔɔzei da ka, ʋelei é la. 3 Nu-o-nu naama ɠitogi ziimaʋɛ, é lo Kilista ʋa, naa ɠa ɓɔɠɔ ɲade ga Kilista ɠɛʋele.

12 Nà sɛʋɛi ɠɛɛzu wo ma, dòungoiti, tɔɔzei wa-ɠotoiti suvaayɛga Yesu laaseigi maaʋele ma.

21 Dòungoiti, à dama ga ɓɔɠɔ é ʋilɛ kɔɔɠɔ gani faiti ba.

4 Kɛni é zoo losu ná-pɛlɛyeɠei luɠɔ ga pagɔ, é ná-dointi maaɠolo, ti ɠɛ ga unfema vee nuiti.

8 Ni nui la ɠaaɓaani ná-nuiti ma, ma un ge daa ma mɛɛ ga ná-pɛlɛyeɠei wu nuiti, naa ɠɛlɛa kidaaleʋei ʋa, é ɲɔuɗa, é leʋe kidaaleʋelala nui ʋa.

5 Wo yeema iɲɔdɔɔ wooiti ma GALA ge bosu wo ma, eɠɛʋelei a ɗa wo da doun zunuiti ma ga:

«Dòun zunu, mina Maliɠii ná-maaɠoloi ʋɛlɛʋɛlɛ,

mina iɲɔteʋe siɛgi zu é zelii losu da è ma.

6 Mazɔlɔɔ nii Maliɠii nɛai ʋɛ, naa ɠa a ɗa maaɠolo,

toɠa ɗa naati ta-vaa ɲɔiti daazale, zɔiti é ti ɠwɛɛ ga ná-doun zunuiti be.»* bogɛ é zoloo Gɛlɛke woo zɛʋɛ wɔlɔmai ma.

7 À yiilɔɔ maaɠoloi wu, GALA ka wo zosu eɠɛ ná-doun zunuiti. Mazɔlɔɔ naama loun zunui ɠa mini, nii kɛɛɠɛ la ɗa ga maaɠoloa? 8 Pelegi é ɛsɛ pɛ maaɠolozu la, ni wo la maaɠoloi zɔlɔɔni ɠana, wa ga wɛɛn lointi, wo la ga doun zunu ɠitea. 9 Tama, de zɔlɔɔ kɛɛɠɛiti ti ɠɛni de maaɠolozu eteai zu, de ɗa unfe ti ma. De la ɓudɛzu naa maazu ɓaa, de ʋa ɠolo de-Ɠɛɛ ʋɛ, é geezuʋɛ, de ʋa zɛnvui wo?

11 Gaama ʋe ga maaɠolo vaa nɔpɛ ge la ɗa ga ɠɛ ga koozunɛ vaa tɔɔzeizuʋɛ, kɛni ziiɓɔlɔi. Kɛlɛ su a ɠoozana, zɔiti ti naa ɠɛɠala maaɠoloi zɔlɔɔsu, ta ɗa ɠɛ ga telebo nuiti ti ziilɛigi zɔlɔɔ.

31 Pɔle ta Silase ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Ɠidaaleʋe Maliɠii Yesu ma, ɗa ɠizo wa ɗa-ʋɛlɛyeɠei wu nuiti.»

22 Ɓizɛ nu niinɛlai ma ɠaazuɠulapɔiti ba, è telebodai ɠaiziɛ, ta kidaaleʋei, ta nɛɛbɛi, ta ziilɛigi, wa naati, niiti ti wooɠulazu Maliɠii ma ga ti-yiima ɲadegai.

2 Kalagi nii è sɔlɔɔgai zèa, gè ɗa bo zeele mɔinmɔin gaazu, ti ɠaliva wooɠɛɠila nuiti ma, niiti tiya ɓɔɠɔi ta zoo ti taɠiligaani kala da.

13 È-lointi pɛ ta ɠɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-kaladopoiti,

è-lointi ta-yiilɛigi ɠa wɔɔlɔ gola.

13 È-lointi pɛ ta ɠɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-kaladopoiti,

è-lointi ta-yiilɛigi ɠa wɔɔlɔ gola.

19 Fulu nuiti nɔ ɠa ta zoo è maamusɛzu,

eɠɛʋelei nɔ̀un gè la za.

Ɠɛɛɠɛi ɠa a ná-dointi kala ga ɗa-wooɠɛɠiladai.

15 «Anzanui ɠa yeema nɛi ná-doun ɲɛgi ma, é kulazu su?

Toɠa ɓe ná-doin nɛɛzuʋɛ é sɔlɔɔgai?

Anɛɛ ni doun deeiti ta yeema ti-lointi ma,

gè la yeema è ma pɛ!

16 Wɛlɛ gè è-laaseigi zɛʋɛa zèaʋɛti,

ɗa-ziɠigiti ta gàazu yeenɔpɛ.

14 Ʋɛ nɔpɛ wa ɠɛ ná, wa puʋugi woomɛnina nɔ feya, à ɠaalɛ ba kòba, ada-ƓALAGI ɠa ɓɔ ade ʋa kɔɔi zu.»

1 Zunu loungoi Samiyɛle ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botii ɠɛɛzu, Eli ɠobaʋɛ. Naama ziɛgi zu, Ɠɔoɠɔ GALAGI la ɠɛni ɓɔɛni nuiti pɔ, valafala, ti la mɔ ɠɛni ná-kulakɛlɛma vaiti sɔlɔɔsu valafala.

4 Koozunɛ nɔpɛ ge la wɔɔlɔa zèa, é ʋa leʋe nii ʋa, ga gè mɛni ga dòinti ta ziɛzu gaamai zu.

4 Koozunɛ nɔpɛ ge la wɔɔlɔa zèa, é ʋa leʋe nii ʋa, ga gè mɛni ga dòinti ta ziɛzu gaamai zu.

4 ade la dɔɔɠua ade-lointi ba,

ada bo naati kpein ma, niiti ti ʋilɛsu ade ʋolu,

Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-kɛɛwoti maayikia wolaiti,

ná-zobogi ta ná-laavɔɔ vaa mɔinmɔingiti.

5 É devei veeni Zakɔɓe mavofodaiti zea,

é tɔ feeni Izilayɛle nuiti zea,

é ade-mɛmɛwolani deveni, ga ti ti-lointi kala da,

6 naa ɠa a kɛ, niiti ti wuzeɠezu,

doungoiti ti ʋaazu zɔlɔɔsu, ti ɠala da,

tiya ɓalaa ti ti-lointi kala da,

7 naa ɠa a kɛ, ti la GALA da,

ti mina yeema kɛɛ vaiti ma,

ti ná-deveiti so, ti ɗa ziɛ ga tiye,