O significado de espírito na Bíblia: corpo, alma e fôlego

O que significa espírito na Bíblia

Na Bíblia, a palavra "espírito" traduz o hebraico ruach e o grego pneuma, que significam literalmente sopro, vento ou fôlego de vida. As Escrituras usam o termo principalmente em três sentidos: o sopro divino que concede vida biológica ao ser humano, a dimensão imaterial e profunda da pessoa (onde ocorrem a consciência e a comunhão com o Criador) e o próprio Deus — em especial a pessoa do Espírito Santo.

Diferente do corpo material, o espírito humano representa o íntimo do ser, a vida que volta a Deus quando o corpo morre:

26 Bʉʼka mbɔ haʼ ndə ŋkwê mbʉə-a bɛ təmə lyʉʉhəkə fɛ bɛ kwu, məmɔ̀ʼfyii ndəŋ Nyii təmə fɔ̀ʼ fɛ nɔ bɛ kwu.(Jɛŋ 2:26)

12 Bʉʼka ŋgieNyiikə nɔ bɛ ŋɛnə bɔŋleʼ kə́ fɔ̀ʼ, chyʉ́ʉ chàa setə-bətʉbətʉ-kə, ĩ nɔ síi ŋíi tə gɛ̀ dàa ndə yəŋkə ndə fyii fə́nə chɔ ghɔŋbə lyʉʉhəkə, gɛ̀ tə dàa kəyəŋ ndə yuhəbə fə́nə chɔ ghɔŋbə ndiimə. Ĩ nɔ kɛ̀ʼ nubə ndə bʉə tʉʼ kwɔ̀ʼtə ghɔŋbə nubə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ kʉ́ʉ.(Hibulu 4:12)

O conflito entre a carne e o espírito

No Novo Testamento, os autores bíblicos contrastam com frequência o espírito e a "carne". Enquanto "carne" descreve a natureza humana inclinada ao pecado e marcada pela fragilidade moral, o "espírito" renovado por Deus inclina a pessoa a obedecer à vontade do Criador.

No Getsêmani, Jesus apontou essa fragilidade ao advertir os apóstolos a orar e vigiar, pois a disposição interior não anula a fraqueza humana sem a dependência de Deus:

41 B̈ii kə́ kíi dyʉʼbə bɔŋleʼ kə́ gháaNyii bʉʼka bii mə yi gwù mu nubə ndə i mùutə wo mbɔ ɔ̈ gwù mu bʉ̂ʼʉ. Mbʉ fyii nɔ bɛ chɔ, bɔŋ mbɔʼ mbʉə lʉ́ʉtə."(Matia 26:41)

16 Bɔŋ mɔ nɔ tʉʼ ghɔ̀ŋ mbɔ b̈ii kə́ chí mbi nə ghʉəʼ-kəLyʉʉhəNyii-kə, kaʼ bii chìi nɔ, bii leʼ kə́ fɔ̀ʼ bə nubə ndə mbʉə-yii tʉʼ kʉ́ʉ fɛ.(Galatia 5:16)

17 Bʉʼka nubə ndə mbʉə-a kʉ̀ʉ kaa nubə ndə LyʉʉhəNyiikə kʉ̀ʉ fɛ, bɔŋ nubə ndə LyʉʉhəNyiikə kʉ̀ʉ kaa nubə ndə mbʉə-a kʉ̀ʉ fɛ, bʉʼka bɔ̂ŋ nɔ bàa nə shʉtə-ʉə, mbɔ i chʉʼ chìi a mɛ̀ʼtə ndə məchìi nubə ndə fyii-a tʉʼ kʉ́ʉ mbɔ a kə́ chìi.(Galatia 5:17)

22 Bɔŋ L̃yʉʉhəNyiikə nɔ kʉ́ʉnə ŋkʉ̂ʉ, tʉʉjyu, fyiighʉ́ənə, məyá fyii, nuʼ jyujyu, məfɔ̀ʼ bʉʉ, məgìe shʉəŋ, 23 mbuɔnəbə leʼnə məyá ŋwɔŋ, ndəŋ nubə-ɔ̄ŋ nuʼ-Nyii kaa ghɔ ndə i tɛ́ŋ fɛ.(Galatia 5:22,23)

25 Kaʼ bʉʼʉ kə́ chí mbi bʉʼka LyʉʉhəNyiikə, b̈ʉʼʉ kə́ tòʼ haʼ ndə LyʉʉhəNyiikə tʉʼ dʉ̀ʼ fia tʉ bʉʼʉ.(Galatia 5:25)

6 Ndə m̃əmɛ̀ʼtə ŋwɔŋ-aŋ ndə mə-kə́-yʉ́ hə kəghɔ-nubə ndə bʉəməsʉʉ kʉ̀ʉ, nɔ lìʼ nə kwu, bɔŋ m̃əmɛ̀ʼtə ŋwɔŋ-aŋ ndə mə-kə́-yʉ́ hə kəghɔ-LyʉʉhəNyiikə, nɔ gwè nə məchímbi ghɔŋbə fyiighʉ́ənə.(Luŋ 8:6)

1 Bʉʼka bʉʼʉ kie bəŋkɔʼnə-bɔ̄ŋ, mbʉətə bətieŋkɔŋ-bɔŋ, b̈ʉʼʉ sʉ̀ ŋwɔŋtə-ʉʼʉ ndə nubə ndə bəkɔ i bʉ́əhə mbʉəhə-ʉʼʉ ghɔŋbə lyʉʉhəkə-ʉʼʉ. B̈ʉʼʉ kə́ tòʼ ndə ntɛ ndə i bɛ ŋkʉʉ gɛ̀ kùu bʉʼka faa-Nyii-kə mu fyii-bʉʼʉ.(2 Kɔlɛŋ 7:1)

A habitação do Espírito Santo no crente

A teologia bíblica ensina que a vida cristã não se sustenta no esforço puramente humano. A partir da fé em Cristo, o Espírito Santo passa a habitar no interior do crente, transformando seu corpo em templo e dando testemunho de que ele foi adotado como filho de Deus:

19 Byuunɔ bii kínə mbɔ mbʉəhə-ii bɛ njaafɛ̀ʼndɛŋNyii ndə LyʉʉhəNyiikə tʉʼ chí muŋgɔ ndə bii kie kəghɔ-Nyii fe? Kie bii kie ŋwɔŋ-yii fɛ, 20 bʉʼka bə nɔ kə nyúɔ bii nyúɔ nə chuɔŋ. Nɔ, b̈ii lə̀ʼtə Nyii nə mbʉəhə-ii.(1 Kɔlɛŋ 6:19,20)

17 Bɔŋ wo ndə ɔ tùotə ŋwɔŋ-ɛŋ ghɔŋ Tiekətʉ bu bɛ mbyu kəlyʉʉhə imɔʼ ghɔŋ ɔŋ.(1 Kɔlɛŋ 6:17)

11 Kínə nda kínə ŋkwɔʼtə-woməsʉʉ yaʼkɛŋ haʼ lyʉʉhəkə-i ndə i bɛ mu mbʉə-ɔ? Nɔ bɛ haʼ nɔ, wo kínə ŋkwɔʼtə-Nyii fɛ, yaʼkɛŋ Lyʉʉhə-mbʉ-Nyii-kə.(1 Kɔlɛŋ 2:11)

10 Bɔŋ kaʼ Klai bɛ mu fyii-bii, təmə kaʼ mbʉə-yii kwú bʉʼka bʉ̂ʼʉ, LyʉʉhəNyiikə bu kɔ́ məchímbi tʉ bii bʉʼka bii nɔ bɛ ndyʉndyʉ tʉ Nyii.(Luŋ 8:10)

14 Bʉə bənchəŋ ndə bɔ̂ŋ tʉʼ yʉ́ kəghɔ-LyʉʉhəNyiikə nɔ bɛ vâa-Nyii.(Luŋ 8:14)

15 Bʉʼka Lyʉʉhəkə ndə Nyii kə kɔ́ tʉ bii, kə bɛ lyʉʉhə-fʉəhə-kə ndə ĩ gwè nə faa-kwu-kə tʉ bii fɛ, bɔŋ mbʉ kəLyʉʉhə nɔʼ chìi bii bɛ bə vâa-Nyii, kə́ tíi mbɔ, "Baba, Tie-yaʼ!" 16 Mbʉ kəLyʉʉhə nə mbəŋ-ɛŋ nɔ fúu ghɔkə ghɔŋbə lyʉʉhəkə-ʉʼʉ ndə mənú gwù mbɔ bʉʼʉ nɔ bɛ vâa-Nyii.(Luŋ 8:15,16)

26 Nɔ bɛ haʼ nɔ, LyʉʉhəNyiikə nɔ gwè ndə məkwáa bʉʼʉ, bʉʼka bʉʼʉ nɔ lʉ́ʉtə. Bʉʼka bʉʼʉ kínə mə gháaNyii ndə ntɛ ndə bʉʼʉ kie ndə məgháa ɔ fɛ, bɔŋ mbʉ kəLyʉʉhəNyii nə mbəŋ-ɛŋ nɔ tʉʼ fʉ̀ʉtə Nyii yie-bʉʼʉ nə ntɛ mədùŋtə ndə ŋgie-chu-bə mə fʉ̀ʼtə fɛ.(Luŋ 8:26)

16 Mbɔ tíŋ hə bɔ̌ŋ fɔŋ məgʉə-e ndə i yɔ́ŋ daa, ɔ chʉʼ kɔ́ bii nə ghʉəʼkə tíŋ hə bɔ̌ŋ Lyʉʉhəkə-i mbɔ bii chʉʼ kie fyii shʉ́əshʉ́ə mu mbʉə-bii. 17 Mbɔ Klai chʉʼ shʉ̀tə yəŋ-chí-kə-i mu fyiihə-ii tíŋ hə bɔ̌ŋ məmɔʼfyiihə-ii ndəŋ ɔŋ, mbɔ ŋkʉ̂ʉ-Nyii bɔŋleʼ dùhə ghûutə-i, i yá sê mu fyii-bii,(Ɛfɛso 3:16,17)

17 mbɔ N̈yii mbʉ Tie-məgʉ́ə, ndə ɔ bɛ Tie Tiekətʉ-yʉʼʉ Jiso Klai, kɔ́ bii nə fyii ndə məkie mukətʉ-súunə ndə i gwè hə kəghɔ-LyʉʉhəNyiikə bɔŋleʼ kɛ̀ʼ ŋwɔŋ-ɛŋ tʉ bii mbɔ bii kínə ɔŋ jyujyu,(Ɛfɛso 1:17)

13 Bəkɔ bʉʼʉ kínə shʉəŋ mbɔ bʉʼʉ káa mu Nyii, ɔ káa mu bʉʼʉ, bʉʼka ɔ nɔʼ kɔ́ Lyʉʉhəkə-i tʉ bʉʼʉ.(1 Jɔŋ 4:13)

13 Kaʼ mbəŋ-yii ndʉʉmɛ, ndə bii bɛ bʉə-bʉ̂ʼʉ, kínə məkɔ́ yʉʼ kəkɔ tʉ vâa-bii, ndʉʉmɛ i kɛŋ dʉ̀ʼ mbɔ Tie-yii ndə ɔ bɛ yuo bu kɔ́ LyʉʉhəNyiikə tʉ bʉə ndə bɔ̂ŋ bíʼtə tʉ ɔŋ!"(Luk 11:13)

3 Bɔ̂ŋ nyíɛ fɔbɛʼkə ndə i bɛ nə lɛɛŋhə-viʼi-bə, i gyʉ̀əhə ŋwɔŋ-ɛŋ tə́ŋtə kətʉ-bɔŋ bəmɔʼbəmɔʼ. 4 LyʉʉhəNyiikə jyʉ́ʉhə bɔŋ, bɔ̂ŋ chʉ́ʉhə ndə məkwə́ʼ ŋgie-bətə̂ŋbɛʼ-bə ndə mbʉ kəLyʉʉhə kɔ́ chu-bɔŋ ndə məkwə́ʼ.(Fɔʼɔ 2:3,4)

19 bʉʼka mɔ nɔ kínə mbɔ tíŋ hə bɔ̌ŋ gwia-yii, leʼnə ŋkwaa ndə i gwè hə kəghɔ Lyʉʉhə-Jiso-Klai-kə, bu chìi bə fyúhə mɔ.(Filibai 1:19)

13 Tə Nyii ndə bʉʼʉ yʉ́əʼnə ndəŋ ɔŋ, kɔ́ tʉʉjyu tʉ bii ghɔŋbə fyiighʉ́ənə ilə́ŋnə tíŋ hə bɔ̌ŋ məmɔʼfyiihə-ii ndəŋ ɔŋ mbɔ bəkɔ məyʉ́əʼnə-yii ndəŋ ɔŋ kə́ gɛ̀ nə shʉbə nə ghʉəʼ-kəLyʉʉhəNyii-kə.(Luŋ 15:13)

Adoração em espírito e renovação da mente

Ao conversar com a mulher samaritana, Jesus afirmou que Deus é espírito. Isso significa que o relacionamento com o Criador não está preso a montanhas, ritos exteriores ou templos locais, mas exige sinceridade interior e conformidade com a verdade bíblica:

23 Bɔŋ ndʉʉ tʉʼ gwè, i bɔŋ-nɔʼ-leʼ buŋ kʉ̀ʼnə, ndə ghʉəʼ-kəLyʉʉhəNyii-kə, ŋkɛŋ bʉə-Nyii bu lə̀ʼtə Nyii ndə wo ndə ɔ kɛŋ bɛ yɔŋ shʉəŋ, bʉʼka mbʉ Tie nɔ tʉʼ kʉ́ʉ ntɛ bʉə-maa-bɔ̄ŋ ndə mələ̀ʼtə ɔŋ. 24 Nyii nɔ bɛ Lyʉʉhəkə, bɔŋ-kə́-leʼ bɛ haʼ nə ghʉəʼ-kəLyʉʉhəNyii-kə ndə bəkɔ bʉə-bi lə̀ʼtə ɔŋ ndə wo ndə ɔ kɛŋ bɛ yɔŋ shʉəŋ."(Jɔŋ 4:23,24)

15 Mɔ kie ndə məbɛ təka, ndʉʉmɛ? Mɔ bu kə́ gháaNyii nə lyʉʉhəkə-ɔŋ bɔŋ-kə́-leʼ gháa ɔ nə ndaahə-ɔŋ ghɔ. Mɔ bu yùɔ lyuutə ndə mələ̀ʼtə Nyii nə lyʉʉhəkə-ɔŋ bɔŋleʼ kə́ yùɔ lyuutə nə ndaahə-ɔŋ.(1 Kɔlɛŋ 14:15)

11 B̈ii kə́ lə̀ŋnə ndə məfɔ̀ʼ tʉ Nyii, kə bii mə-kə́-shyùu ŋwɔŋ-yii ndə mə fɔ̀ʼ tʉ Tiekətʉ fɛ.(Luŋ 12:11)

18 Bɔŋ bʉʼʉ bənchəŋ ndə bə nɔʼ chóʼ mbʉ bɔŋ hə shʉ-bʉʼʉ, bʉʼʉ nɔ tʉʼ nyíɛ mbʉ məgʉə-Tiekətʉ, bə kíahə bʉʼʉ ndə finə-i, bʉʼʉ kə́ lɔ̀ hə ndə ntɛ məgʉ́ə imɔʼ, gɛ̀ dàa ndəŋ ibɛʼ-yə ndə i gʉ́ə. Bʉʼka yɔ̄ŋ-yə nɔ gwè hə kəghɔ-Tiekətʉ ndə ɔ bɛ Lyʉʉhəkə.(2 Kɔlɛŋ 3:18)

7 bʉʼka Lyʉʉhəkə ndə Nyii kə kɔ́ tʉ bʉʼʉ kaa Lyʉʉhə-kəfaa-kwu-kə fɛ. Bɔŋ L̃yʉʉhəkə-i nɔ kɔ́ ghʉəʼkə, kɔ́ ŋkʉ̂ʉ leʼnə məyá ŋwɔŋ.(2 Timɔti 1:7)

23 Tə Jiso Klai Tiekətʉ-yʉʼʉ dʉ̀ʼ buuŋjyu-i tʉ bii.(Filibai 4:23)

As promessas proféticas e o discernimento

Os profetas do Antigo Testamento anunciaram que Deus colocaria um espírito novo e retiraria o coração insensível de Seu povo. O texto sagrado também orienta o crente a exercer domínio sobre as próprias reações e a discernir as influências espirituais à luz da Palavra:

1 Mbʉətə bətieŋkɔŋ-bɔŋ, kə bii mə bɛ́ŋ bʉə bənchəŋ ndə bɔ̂ŋ ghɔ̀ŋ mbɔ bɔ̂ŋ kie mbʉ kəLyʉʉhəNyii mu mbʉə-bɔŋ fɛ, b̈ɔŋ yúotə bɔŋ ndə mənyíɛ mbɔ mbʉ kəlyʉʉhə ndə bɔ̂ŋ kie gwè hə kəghɔ-Nyii mɛɛ. Bʉʼka buŋmbi bʉəyʉkəŋgieNyii nə mbii nɔʼ wɔ̀ʼnə mu kəwʉʉnəmbi.(1 Jɔŋ 4:1)

A postura correta diante de Deus: humildade de espírito

A Bíblia destaca que Deus acolhe quem reconhece a própria dependência e necessidade de perdão. Quando o rei Davi se arrependeu de seus pecados graves, ele pediu não poder terreno, mas a renovação de um espírito íntegro em seu interior:

3 "Tʉʉjyu nɔ bɛ yi-bʉə-yə ndə bɔ̂ŋ kínə mbɔ bɔ̂ŋ mə kwáa ŋwɔŋ-yʉə fɛ, bʉʼka Sɔ́ʼ Fɔŋ Yuo nɔ bɛ yʉə-yə.(Matia 5:3)