Falar
A Bíblia tem muito a ensinar sobre a arte de falar. As palavras têm poder de vida e de morte — podem edificar ou destruir, curar ou ferir, aproximar ou afastar.
O poder das palavras
A morte e a vida estão no poder da língua. A palavra branda desvia a ira, mas a palavra dura suscita o furor.
Saai ta zɛnvui ta zoo zɔlɔɔsu nui nɛgi zaɓui zu.
Zɔi kpɔɛzuɠulai nɛai bɛ, kɛni é va suɓolo ɠɔmɔ fai wu.
Gooɠaaʋote pagɔi ɠa ɗa ziiɠulagi ɠaayei,
kɛlɛ nu maawana ɓɔɛi ɠa ɗa kpɔɛi zuwɔɔlɔ.
Nu laawoo ʋagɔiti kɛɛʋɛ eɠɛ zɛnvu wulu wolai,
kɛlɛ faa ɲɔu ɠɛ nɛgi ɠa ɗa ziiɠoloɠologi ɠɛ.
Koozunɛ vaa ʋe zunui ʋɛ, siɛgi zu é ɓɔɠɔ wooɠaaʋotegi veezu la,
ziilɛi faa ʋe, ni kpɔɛi a wona ga bo yeeɠɛɠala!
Faa mɔinmɔin ka ɗa ɠazaʋi, ti la zolooga tɔɔzei gaazaɠatalai ʋa,
kɛlɛ ti zu ɠa ɗa ɓɛtɛ, ni tɛnɛbo nua ta ná.
Falar com sabedoria
No muito falar não falta transgressão. A boca do justo fala sabedoria, e quem guarda os lábios guarda a si mesmo.
Zɔi é kpɔɛi zuɠulazu gola, é la ɓega tɔ koloɠologi ɠɛɛzu,
kɛlɛ zɔi a laaʋɛ zo, naa ɠa ga zunui, nii ɠi pagɔi ma.
Zɔi a dama ga daawooiti, naa ɠa zɛnvui makɛsu,
zɔi é kpɔɛi wola zuɠulazu, é la ɠidaazu bu, naa ɠa ɗa ɓɔɠɔ loo ya.
Ɠimalala nui ɓalaa a ɗa leve ga ɠima nu, ni toɠa zoo maaɠɛsu kpɔ.
Zɔi é laaɠulusu, naa ɠa é ga zunui nii keleɠelegai.
Fama wo nui ɠa ɗa dɔɔɠuzu vaiti kula kɛlɛma,
kɛlɛ sɔɓelama nui ɠa ɗa ti makɛ ɠoozu.
Laalao è ɓɔɛ, è naati maalobo, niiti ti la zooga ti ʋa ɓɔɛ,
è naati kpein maalogi wo, niiti kɛlɛbai wogai ga tiye.
Ɠima nui a ɓɔɛna, gooi ɠa ɗa nuiti ɛnɛkɛ,
kɛlɛ ɠimalala nui wooi ɠa ɗa pili faa zu.
Falar a verdade
Cada palavra ociosa será pesada no dia do juízo. Fale a verdade, edifique com a boca e confesse Cristo com os lábios.
Gè bo wo ma, tukpɔɠaaleʋe voloi, nuiti ta ʋoluvaawo ga ta-ɓɔɛ ɲakaiti pɛ ta ɠɛ ti woni.
«Ni è-ɠɛɛloin a koto ɠɛɛna è laalɔɠɔma, li, è bo ma wo felegɔ wo yɔɠɔzu. Ni a woilona è-woo ma, naazu è è-ɠɛɛloin zɔlɔɔga.
«Wa-ƓALA faliiti su, à mina ɗa ga wooi wola mɔin su, ga zii ɠiligiti kɛʋele, naati ta ɗa ɠisiɛ ga ta wola ɓɔɛna, naa ɠa a kɛ GALA ge ti woomɛni.
Naa ɠa é ba, nii nɔpɛ wo bogai dɔɔɠuzu, naa ɠa mɛni kɛlɛmaʋɛ. Nii wo laaʋɛai woiyeɠei la, wo bo pɛlɛ laaɠulugai wu, naa ɠa wo ga woo wola pɛlɛ ɠɔmaʋɛti.
Nu ʋagɔi ɠa ɗa ani ʋagɔiti kula ná-ani makɛsu ʋagɔi, ʋɛ ná ziimaʋɛ, nu ɲɔi ɓalaa ka ɗa ani ɲɔiti kula ná-ani makɛsu ɲɔi. Mazɔlɔɔ nii é ʋooʋazu nui yiimaʋɛ, naa ɠa daaʋɛ, a ɗa bo.
Ni ɗa bona laaʋɛ ga Yesu ɠa ga Maliɠii, è la da è-yiimaʋɛ ga GALA ge buzeɠeni, é kula saai ya, GALA ka è ɠizo.
Zenɔ ɠana ɓalaa é la, Zɛnvu Ɲadegai ɠa ɗa ʋa, é ɓɔ de ʋa, da-zɛbɛsulalai zu. Mazɔlɔɔ de la naa ɠwɛɛ, nii soloogai ga de fali da-ƓALA falii zu. Kɛlɛ Zɛnvui ɓɔɠɔi ɠa maanɛɛnɛi wosu ade ʋɛ, é ɗa kpalagi wo, nii nu la zooga a ʋa ti pɛ suɠula.
Edificar com palavras
Não saia da boca nenhuma palavra torpe. Sejam prontos para ouvir, tardios para falar, e tardios para a ira.
À mina kpɔɛ ɲɔu nɔpɛ bo, kɛni nɔ kpɔɛ zɔɓelamai, nii a ɓɔ zɔiti ba, ti li luɠɔma kidaaleʋei zu, é ɓɔ nu ʋa maavai zu, é faa ʋaa mɛni nuiti ma.
Kɛ̀ɛleaiti, wɔi wo ga nɛ̀ɛɲɔɠɔiti, à nii zuɠwɛɛ: Nui pɛ ge zuvilɛ ga faa mɛnigi, kɛlɛ é mina ɗa ɓɔɛ fala, é mina yiiɠaawana fala,
Ade pɛ da ɗa ɠaka fai ma zii mɔinmɔin su. Zɔi é la ɠakasu pɛ kpɔɛzuɠulaiti su, naa ɠa é ga zunui daazeeliai fai pɛ su, a zoo é ziɛ kpusɛi wu, é ɓɔɠɔ zo fai pɛ su.
À mina faa ɲɔi zala ga faa ɲɔi, ɓaa poomugi ga poomugi. Kɛlɛ tɔun, à tuya loo, mazɔlɔɔ naa ɠa wo loligai ma, naa ɠa a kɛ, wo tuyai zɔlɔɔ, nii GALA ge makɛgai wo ʋɛ.
Dòungoiti, ade mina nɛɛbɛi ɠɛ ga kpɔɛzuɠulai nɔ, ɓaa de-nɛgi nɔ, kɛlɛ kɛni é ɠɛ ga nɛɛbɛ ɠitei, é ɠulazu kɛlɛma ga kɛɛwotiiti.
À Ɠɔoɠɔ GALAGI maamusɛ, wo wooɠula, wo dɛɛ ga toɠa ga GALA,
wo kɛɛ vaa wolaiti dɛɛ ziiti saama!
Dàaʋɛ laave ga ɗa-maamusɛi,
folo-o-folo é ɗa ɗa-lɛbiyai ɠula kɛlɛma.