Família
A família é a primeira instituição criada por Deus. Ele a projetou para ser escola de amor, fé e formação de caráter. A Bíblia honra a família e nos ensina a cuidar dela.
Eu e minha casa
Eu e minha casa serviremos ao Senhor. A família que serve a Deus juntos permanece unida e fortalecida em todas as circunstâncias.
Be se tuu li wu-u le, "Gɛɛ shéŋ ya li Taa Jiso, nɛɛ bɛniiŋ bɛ li wɛɛ yih se nɛ tuu nɛ bo."
Criar os filhos
Instrui a criança no caminho em que deve andar. O lar é a primeira escola de fé e obediência.
Bɛte bɔɔŋ, kiiŋ nɛ ni nɛ feti biee bi shéŋ tɔnyi bɔɔŋ bɛnɛ kɛ. Nɛ kurisi be be kuu bɛ laanchɛ mɔɔ ntiifɛ wu wu Taa.
Bɛte bɔɔŋ, kiiŋ nɛ ni nɛ feti biee bi shéŋ tɔnyi bɔɔŋ bɛnɛ kɛ. Nɛ kurisi be be kuu bɛ laanchɛ mɔɔ ntiifɛ wu wu Taa.
Ntifi li bɔɔŋ li bɛ bɛte bɔɔŋ
Bɔɔŋ, nɛ wuki yɛɛŋ bɛchaa bɛnɛ mɔɔ bɛna bɛnɛ lɛ dze yi Taa li, kifɛ fini nuuŋ fiee fi dzeeŋ fi bɔɔŋ bɛ taashɛ bɛ Taa kɛmi le be ni be feti. Nchi wu Nyɔ wu tiiti le,
"Ɔ guundi chaa bee na wɛ."
Wuni nuuŋ nchi wu ŋkosi wu bɛ taa ŋkaachɛ fe.
Honrar e amar
Honra teu pai e tua mãe. A família funciona com perdão, paciência e amor incondicional entre todos os seus membros.
ɔ guundi chaa bee na, mɔɔ le, ɔ ni ɔ kɔŋgisi ŋwaana siɔ kɔŋgisi yi ya."
Ntiifɛ kii ŋkoŋu bɛ kwɛɛŋ
Le Jiso tee biee bini mɛɛshi, dza lɛ kimbɛ ki kwɛɛŋ wu Galilii, lenchi gɛɛŋ Judiya liwiŋ li kimbɛ ki Dzɔɔ yi Joodaaŋ. Le gɛɛŋ lɛ, kintutu ki bɛniiŋ lɛ banchɛ ki biki wu, wɔnchɛ be bɛchu bɛ tɛ̀ gendi fe.
Bɛfarasii dza be bɛ lɛ wuu le be mɔnchɛ wu, be bii li wuu laa, "Nchi beenchi le wi nuuŋ kooŋ bɛ kwɛsi kii fiee fimu, mɔɔ nuuŋ fi la le ni?" Jiso tuu li bee le, "Nɛ mɛɛŋ baa saa ki teeŋ kɛ fiee fi bɛ tɛ̀ tsɛɛ le, ‘Fɛ mbɛɛchɛ, wi wu tɛ̀ tɔŋ bɛniiŋ tɛ̀ tɔŋ le be ni be nuuŋ nɛɛ nyuŋ bee kwɛɛŋ ni?’ Tɛ̀ tɔŋ be, tee le, ‘Ɛ kii fini fi nyuŋ gii naa shɛ tee bee ni, taashɛ bee kwɛsi, be bɛfɛ se to wi mumkpaŋ.’ Bɛdɛɛni, be mɛɛŋ yɛ bɛniiŋ bɛfɛ kɛ, be to baa wi mumkpaŋ. Fi se fiɛɛ le, fiee fi Nyɔ taashɛ, kiiŋ wi ni mɔŋ ŋgatinɛ kɛ."
Bɛniiŋ bɛlu se tuu be bii li Jiso laa, "Se nuuŋ kii la fi Mɔɔsɛ tɛ̀ tee le wi nuuŋ tsɛɛ kiŋwaati nyɛ li kwɛsi ki doonchi le wu kooŋɔ bɛ wu, se kooŋ wu le?" Jiso tuu le, "Fi tɛ̀ nuuŋ lɛ kii bikoo binɛ bi tɛɛmɛ bi Mɔɔsɛ tɛ̀ gɛɛ le wi nuuŋ kooŋ bɛ kwɛsi. Se nuuŋ le, ɛ lɛɛ si fi tɛ̀ nuuŋ lɛ fɛmbɛɛchɛ-ɛ kɛ. Ntiitɔɔ fieŋ li be-eŋ le, ɛ wi kooŋ bɛ kwɛsi nuuŋ yɛ kii le wu kɔɔ ɔ kwɛɛŋ wulu bɛ nyuŋ wumu kɛ, ɛ wu dzɔ kwɛɛŋ wumu, kɛ wu giŋɔ bɛ kwɛɛ wi."
Le bɔɔŋ bɛ Jiso bɛ kintutu-u woo fini, be tee li wuu le, "Ɛ fini nuuŋ kii nyuŋ bee kwɛɛŋ lɛ, kɛ fi dzɔɔŋ le wi ba fi mwɛɛ kwerɛ, tɛ dzɔ kwɛɛŋ kɛ." Jiso se tee li bee le, "Se nuuŋ le ɛ wi kwikwi wu nuuŋ beŋ fini fiee kɛ. Ɛ nɛɛ bɛniiŋ bɛ Nyɔ fɛ le be beŋ kwaa. Nɛ ni nɛ kii le bɛniiŋ bamu baa lu bɛ kɛmi yɛ mbeechɛ kii kwɛɛŋ kɛ, fi fiɛɛ si bɛ tɛ̀ biɛ be be nuuŋ. Bamu se baa lɛ, nuuŋ bɛniiŋ bɛ fɛ be bɔ le be ni be nuuŋ lɛ. Bamu baa tɛ fi bee lɛ, nuuŋ be bɛ fɛ bɛ yi yi bee le be ni be nuuŋ lɛ, kii bumfɔŋ bu liboo. Wi wu nuuŋ beŋ fini mwɛ beŋ."
Jiso tiiŋ mwɛ li bɔɔŋ bɛ bwi-i
Bɛniiŋ tɛ̀ dza be bɛɛ bɛ bɔɔŋ lɛ Jiso-o le koŋ li bee, bɔɔŋ bee bɛ kintutu-u wami be. Jiso se tee fiee le, "Gɛɛ yɛɛŋ bɔɔŋ bɛlu ni be bɛɛ lɛ mi-i. Nɛ loosɛ kɛ be kɛ, kifɛ bumfɔŋ bu liboo bwɛɛ li bɛniiŋ si bani-i." Le tee lɛ, tiiŋ mwɛ li bee, dza giiŋgi.
Jiso bee wi wu biee
Fi se ka le wumu tɛ̀ dza bɛ lɛ Jiso-o, bii li wuu laa, "Wi wu ntiifɛ, fiee fi dzeeŋ fi nnuuŋ mfɛ nse ŋkɛmɛ ntsɛ wu kimakɛ nuuŋ la?" Jiso bii li wuu laa, "Ɔ biiti mi kii fiee fi dzeeŋ kii la? Wi wu dzeeŋ wɛ lu mumkpaŋ kwaa. Ɔɔ wɛki le ɔ naa ɔ kɛmɛ ntsɛ wu kimakɛ, ɔ kiri bɛnchi bɛ Nyɔ-ɔ." Wi wulu se bii li Jiso laa, "Bɛnchi bɛ Nyɔ-ɔ nuuŋ bɛ la?" Jiso tuu li wuu le, "Ɔ wo kɛ wi kɛ, ɔ giŋ kɛ bɛ kwɛɛ wi kɛ, ɔ yi kɛ biee kɛ, ɔ leŋ kɛ lɛ nsa wu binsɛɛ lɛ lɛjiŋ kɛ, ɔ guundi chaa bee na, mɔɔ le, ɔ ni ɔ kɔŋgisi ŋwaana siɔ kɔŋgisi yi ya." Sɔɔnɛ wi wulu tuu tee li wuu le, "Ntɛ̀ ŋkiri bɛnchi bani bɛchu. Ɛ la fi se shɛ?" Jiso tuu li wuu le, "Ɔɔ wɛki le ɔ ni ɔ nuuŋ wi wu dzeeŋ, ɔ gɛɛŋ ɔ kabɛ biee bi ɔ kɛmi bichu, ɔ gachɛ kwa wulu li bɛniiŋ bɛ kifoo lɛ, ɔ se kɛmɛ bulofu liboo. Ɔɔ fɛ lɛ ɔ se bɛ ɔ ni ɔ biki mi." Le sɔɔnɛ wi wulu woo lɛ, dza giiŋgi nshiiŋ nshiiŋ, kifɛ tɛ̀ gii kɛmi kwa ŋge.
Jiso se tuu tee li bɔɔŋ bee bɛ kintutu-u le, "Ntee beŋ chɛɛŋ le, fi tɛɛmi fɛ wi wu kwa nuuŋ lɛ li bumfɔŋ bu liboo li. Ntuu ntee beŋ tɛ le, fi nuuŋ tsɛkɛ fɛ kamɛɛ nuuŋ lɛ lɛ fiooŋ yi nsara, yɛki fɛ wi wu kwa nuuŋ lɛ li bumfɔŋ bu Nyɔ-ɔ." Le bɔɔŋ bɛ Jiso bɛ kintutu-u woo fini, wa tɛ be ŋge. Be bii laa, "Ɛ fi nuuŋ lɛ, ɛ noo wu se gii bo lu?" Jiso bichɛ be ni, tee li bee le, "Fi tɛɛmi nuuŋ bɛ wiwoŋ, bɛ Nyɔ fiee nuuŋ yɛ lu fi nuuŋ fi yaa yi kɛ." Pita tee li wuu le, "Bichɛ ɔ ŋɛŋ, tɛ shɛ baa biee bichu tɛ biki wɛ. Tɛ gii tɛ kɛmɛ la?" Jiso tee li bee le, "Ntee beŋ chɛɛŋ le, mfi wu Ŋwanɛwi gii naa shee li kabara we wu bunɔŋa, li kwɛɛŋ wu fwɛ-ɛŋ, beŋ bani bɛ biki mi, nɛ gii nɛ naa nɛ shee tɛ li bɛkabara yoofi ntsɔ bɛfɛ, nɛ ni nɛ sɛki bini bi Isɛlɛɛ bi yoofi ntsɔ bɛfɛɛtu biɛɛ. Wi kwi wu chinɛ la we, mɔɔ bɛŋwaani, bɛ dzɛ́mi yee, mɔɔ nuuŋ tee, mɔɔ nuuŋ ni, mɔɔ nuuŋ bɔɔŋ bee, kɛ yɛ́h yee, kii mi, gii kɛmɛ bɛniiŋ bɛ biee kiŋga gwii yɛki si tɛ̀ saa kɛmi. Se kɛmɛ tɛ ntsɛ wu kimakɛ. Se nuuŋ le, bɛniiŋ ŋge bɛ nuuŋ limfwe dɛɛni gii be nuuŋ lɛjiŋ, bɛ ŋge bɛ nuuŋ lɛjiŋ dɛɛni to limfwe."
Nɛ kɛmɛ nuuŋ kiŋge ki dzeeŋ bɛ shéŋ yi dzeeŋ li wi bee wi-i. Ɛ wi fɛ bubiɛɛ li wi-i, mwɛ feeki wu nɛɛ yɛɛŋ si Nyɔ tɛ̀ feeki bifi binɛ kɛti li Krai li lɛ.
Mɔɔ si ntiiti ni, wi mumkpaŋ mumkpaŋ li be-eŋ kɛmi le kɔɔŋgi kwɛsi si kɔŋgisi yi yee, kwɛɛŋ kɛmi tɛ le ni yokisi nyumi.
Ɛ wi kweŋgi le kɔŋgisi Nyɔ, tuu baanini ŋwaani, kɛ ɛ wi wu binsɛɛ, kifɛ ɛ wi kɔŋgisi yɛ ŋwaani wu ŋiŋgi wu kɛ, tɛ tuu le kɔɔŋgi Nyɔ yi ŋiŋgi yɛ yi kɛ.
Cuidar da família
Quem não cuida dos seus negou a fé. A família é responsabilidade sagrada — prover, proteger e abençoar é mandamento divino.
Ɛ wi nuuŋ mbichɛ lɛ kini kee li nsiŋ, teege yi ye, kɛ wu faaŋɔ ntsɛ wu nuuŋ wu bɛniiŋ bɛ kimbeenchɛ-ɛ. Ŋwaani wɛɛ wi kiŋge kee fɔ kɛɛ ki yaa ki wi wu nuuŋ yɛ wi wu kimbeenchɛ kɛ.
Ɛ wi nuuŋ mbichɛ lɛ kini kee li nsiŋ, teege yi ye, kɛ wu faaŋɔ ntsɛ wu nuuŋ wu bɛniiŋ bɛ kimbeenchɛ-ɛ. Ŋwaani wɛɛ wi kiŋge kee fɔ kɛɛ ki yaa ki wi wu nuuŋ yɛ wi wu kimbeenchɛ kɛ.
Se nuuŋ le, ɛ kwɛɛ ŋku kɛmi bɔɔŋ, kɛ bɔɔŋ bɛ bɔɔŋ lɛ, be saa be laanchɛ mfɛru nimɛ chi bee chi kimbeenchɛ-ɛ, le be ni be bichi tɛ lɛ bɛ ni bɛ bee. Si be tɛ̀ bichi lɛ bee. Fini nuuŋ fiee fi kɔchɛ lɛ Nyɔ lii.
Ntifi kii buga
Bɛŋwaanɛŋ, nlɛkɔɔ beŋ li bukooŋ bu Taa wusɛŋ wu Jiso Krai le beŋ bɛchu taashɛ nɛ ni nɛ nuuŋ li kimfimɛ ki mumkpa-aŋ. Kiiŋ buga ni bu nuuŋ lɛ be-eŋ lɛnti kɛ. Nɛ ni nɛ nuuŋ li fiko fimumkpa-aŋ, nɛ kɛmi mbeechɛ mumkpaŋ, nɛ nindi li fiee fimumkpa-aŋ.
Unidade familiar
A coroa dos velhos são os filhos dos filhos. O casamento, os filhos e a comunhão familiar são bênçãos de Deus.
Casamento e família
O homem deixará pai e mãe e se unirá à sua mulher. A família começa no casamento — aliança sagrada diante de Deus.
Se nuuŋ le, tɛ̀ nuuŋ fɛmbɛɛchɛ-ɛ mfi wu Nyɔ tɛ̀ tɔŋ biee, tɛ tɔŋ nuuŋ nyuŋ bee kwɛɛŋ. Si tɛ̀ tɔŋ lɛ, tee le, ‘Ɛ kii fini fi nyuŋ gii shɛ tee bee ni taashɛ bee kwɛsi, be bɛfɛ se to wi mumkpaŋ.’ Nɛɛlɛ, be mɛɛŋ yɛ bɛniiŋ bɛfɛ kɛ, be baa dɛɛni wi mumkpaŋ. Fi se nuuŋ le, fiee fi Nyɔ taashɛ, kiiŋ wi ni mɔŋ ŋgatinɛ kɛ."
Ɛ beŋ bɛ nuuŋ bɛniiŋ bɛ bifi ti kii si bɛ nyɛɛ biee bi dzeeŋ li bɔɔŋ bɛnɛ-ɛ, Baa wunɛ wu nuuŋ liboo gii se lee ki nyɛ kɛ tɛ Fiana yi Waaŋ li beŋ nɛ biiti li wuu yɛki lɛ ni?"
Nsáŋ yɛŋ yi shéŋ, dɛɛni tɛɛbeŋ baa nuuŋ bɔɔŋ bɛ Nyɔ-ɔ kituŋ, se nuuŋ le tɛ mɛɛŋ baa ki kɛɛ kɛ si tɛ gii tɛ ni tɛ nuuŋ kɛ. Fi tɛ kii nuuŋ nɛɛ le gii naa ni nuuŋ mfi wu Krai busɛ, tɛ gii tɛ ni tɛ nuuŋ si wu, kifɛ tɛ gii tɛ ŋɛŋ wu si nuuŋ. Fi se tuu fi nuuŋ le, wi kwikwi wu bichi limfwe li wuu kɛmi le ni tsootsi yi yee mfi kwi wuuti si ti wuuti.