Maria

26 Ἐν δὲ τῷ μηνὶ τῷ ἕκτῳ ἀπεστάλη ὁ ἄγγελος Γαβριὴλ ὑπὸ*35 A,C,D [98.4%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ απο ℵB,W [1.6%] NU τοῦ Θεοῦ εἰς πόλιν τῆς Γαλιλαίας ᾗ ὄνομα Ναζαρέτ,*35 ℵB,D,W [69%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ναζαρεθ (C) [29.5%] NU ¦ ναζαραθ A [1.5%] 27 πρὸς παρθένον μεμνηστευμένην*35 C [99.6%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εμνηστευμενην ℵA,B,W [0.3%] NU ¦ μεμνησμενην D [alone] ἀνδρὶ ᾧ ὄνομα Ἰωσήφ, ἐξ οἴκου*35 A,B,D,W [88%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ 1 και πατριας ℵC [12%] Δαυίδ· καὶ τὸ ὄνομα τῆς παρθένου Μαριάμ. 28 Καὶ εἰσελθὼν ὁ ἄγγελος πρὸς αὐτὴν*35 A,C,D [97.8%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 34 B,W [1.2%] NU ¦ ∼ 3412 ℵ [1%] εἶπεν, «Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ· εὐλογημένη σὺ ἐν γυναιξίν.»*35 A,C,D [98.6%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ --- ℵB,W [1.4%] NU

Gabriel delivers

30 Καὶ εἶπεν ὁ ἄγγελος αὐτῇ· «Μὴ φοβοῦ, Μαριάμ, εὗρες γὰρ χάριν παρὰ τῷ Θεῷ. 31 Καὶ ἰδού, συλλήψῃ*35 [99.4%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ συλλημψη ℵA,B,C(D,W) [0.6%] NU ἐν γαστρὶ καὶ τέξῃ Υἱόν, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν. 32 Οὗτος ἔσται μέγας, καὶ Υἱὸς Ὑψίστου κληθήσεται· καὶ δώσει αὐτῷ Κύριος ὁ Θεὸς τὸν θρόνον Δαυὶδ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ· 33 καὶ βασιλεύσει ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰακὼβ εἰς τοὺς αἰῶνας· καί, τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος.»

18 Τοῦ δὲ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἡ γέννησις*35 [96.5%] RP,HF,OC,CP,TR ¦ γενεσις 𝕻1ℵB [3%] NU ¦ γενεσεις C,W ¦ two other spellings οὕτως ἦν· Μνηστευθείσης γὰρ*35 W [98%] RP,HF,OC,CP,TR ¦ --- 𝕻1ℵB,C [2%] NU τῆς μητρὸς αὐτοῦ Μαρίας τῷ Ἰωσήφ, πρὶν ἢ συνελθεῖν αὐτούς, εὑρέθη ἐν γαστρὶ ἔχουσα ἐκ Πνεύματος Ἁγίου.

Mary worships

46 Καὶ εἶπεν Μαριάμ· «Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν Κύριον, 47 καὶ ἠγαλλίασεν τὸ πνεῦμά μου ἐπὶ τῷ Θεῷ τῷ Σωτῆρί μου· 48 ὅτι ἐπέβλεψεν ἐπὶ τὴν ταπείνωσιν τῆς δούλης αὐτοῦ. Ἰδοὺ γάρ, ἀπὸ τοῦ νῦν μακαριοῦσίν με πᾶσαι αἱ γενεαί, 49 ὅτι ἐποίησέν μοι μεγαλεῖα*35 A,C [99.7%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ μεγαλα ℵB,D,W [0.3%] NU ὁ Δυνατός, καὶ Ἅγιον τὸ ὄνομα αὐτοῦ. 50 Καὶ τὸ ἔλεος αὐτοῦ εἰς γενεὰς γενεῶν*35 A [69%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 και 2 [2.8%] ¦ γενεαν 2 D [0.6%] ¦ γενεαν και γενεαν ℵ [25.3%] ¦ 1 και 1 B,C,W [0.8%] NU ¦ three other variants [1.5%] τοῖς φοβουμένοις αὐτόν. 51 Ἐποίησεν κράτος ἐν βραχίονι αὐτοῦ· διεσκόρπισεν ὑπερηφάνους διανοίᾳ καρδίας αὐτῶν· 52 καθεῖλεν δυνάστας ἀπὸ θρόνων καὶ ὕψωσεν ταπεινούς· 53 πεινῶντας ἐνέπλησεν ἀγαθῶν καὶ πλουτοῦντας ἐξαπέστειλεν κενούς. 54 Ἀντελάβετο Ἰσραὴλ παιδὸς αὐτοῦ, μνησθῆναι ἐλέους, 55 καθὼς ἐλάλησεν πρὸς τοὺς πατέρας ἡμῶν, τῷ Ἁβραὰμ καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ ἕως αἰῶνος.»*35 C [35%] CP ¦ 1 αιωνας [1%] ¦ εις τον αιωνα ℵA,B,D,W [64%] HF,RP,TR,OC,NU [Render "while there is an age"—I take the point to be that the things mentioned are pertinent to this world, not the next.]

At night, in Bethlehem, the Savior is born

4 Ἀνέβη δὲ καὶ Ἰωσὴφ ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας, ἐκ πόλεως Ναζαρέτ,*35 B,W [73%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ναζαρεθ ℵD [26.5%] NU ¦ ναζαραθ A,C [0.5%] εἰς τὴν Ἰουδαίαν, εἰς πόλιν Δαυὶδ ἥτις καλεῖται Βηθλέεμ, διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν ἐξ οἴκου καὶ πατριᾶς Δαυίδ, 5 ἀπογράψασθαι σὺν Μαριάμ, τῇ μεμνηστευμένῃ*35 [99%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εμνηστευμενη ℵA,B,C,D [0.6%] NU ¦ εμεμνηστευμενη C ¦ two other variants [0.4%] αὐτῷ γυναικί,*35 A [98.4%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ --- ℵB,CvD,W [1.6%] NU οὔσῃ ἐγκύῳ. 6 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ εἶναι αὐτοὺς ἐκεῖ ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέραι τοῦ τεκεῖν αὐτήν· 7 καὶ ἔτεκεν τὸν Υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτότοκον, καὶ ἐσπαργάνωσεν αὐτὸν καὶ ἀνέκλινεν αὐτὸν ἐν τῇ*35 [95.3%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ --- ℵA,B,D,W [4.7%] NU φάτνῃ, διότι οὐκ ἦν αὐτοῖς τόπος ἐν τῷ καταλύματι.

19 Ἡ δὲ Μαριὰμ πάντα συνετήρει τὰ ῥήματα ταῦτα, συμβάλλουσα ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῆς.

34 Καὶ εὐλόγησεν αὐτοὺς Συμεών, καὶ εἶπεν πρὸς Μαριὰμ τὴν μητέρα αὐτοῦ· «Ἰδού, οὗτος κεῖται εἰς πτῶσιν καὶ ἀνάστασιν πολλῶν ἐν τῷ Ἰσραήλ, καὶ εἰς σημεῖον ἀντιλεγόμενον 35 (καὶ σοῦ δὲ*35 ℵA,D,N [99.6%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ --- B,W [0.4%] αὐτῆς τὴν ψυχὴν διελεύσεται ῥομφαία), ὅπως ἂν ἀποκαλυφθῶσιν ἐκ πολλῶν καρδιῶν διαλογισμοί.»

48 Καὶ ἰδόντες αὐτὸν ἐξεπλάγησαν, καὶ πρὸς αὐτὸν ἡ μήτηρ αὐτοῦ εἶπεν·*35 A,N [98.6%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ∼ 612345 ℵB,C,D,W [1.4%] NU «Τέκνον, τί ἐποίησας ἡμῖν οὕτως; Ἰδού, ὁ πατήρ σου κἀγὼ ὀδυνώμενοι ἐζητοῦμέν σε.» 49 Καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς· «Τί ὅτι ἐζητεῖτέ με; Οὐκ ᾔδειτε ὅτι ἐν τοῖς τοῦ Πατρός μου δεῖ εἶναί με;» 50 Καὶ αὐτοὶ οὐ συνῆκαν τὸ ῥῆμα ὃ ἐλάλησεν αὐτοῖς.

51 Καὶ κατέβη μετ᾿ αὐτῶν καὶ ἦλθεν εἰς Ναζαρέτ,*35 ℵC,W [60%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ναζαρεθ B,D [38.5%] NU ¦ ναζαρατ A,N [0.3%] ¦ ναζαραθ [1.2%] καὶ ἦν ὑποτασσόμενος αὐτοῖς. Καὶ ἡ*35 ℵA,B,C,N,W [83.5%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ ∼ 2 δε D [16.5%] μήτηρ αὐτοῦ διετήρει πάντα τὰ ῥήματα ταῦτα*35 A,C,N [98.4%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ --- ℵB,D,W [1.6%] NU ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῆς.

3 Καὶ ὑστερήσαντος οἴνου, λέγει ἡ μήτηρ τοῦ Ἰησοῦ πρὸς αὐτόν, «Οἶνον οὐκ ἔχουσιν.» 4 Λέγει*35 𝕻75ℵ [98%] CP,HF,RP,OC,TR ¦ και 1 𝕻66A,B(W) [2%] [NU] αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· «Τί ἐμοὶ καὶ σοί, γύναι; Οὔπω ἥκει ἡ ὥρα μου.» 5 Λέγει ἡ μήτηρ αὐτοῦ τοῖς διακόνοις, «Ὅ τι ἂν λέγῃ*35 𝕻66,75ℵA,B,W [70%] HF,RP,OC,TR,NU ¦ λεγει [30%] CP ὑμῖν, ποιήσατε.»

Jesus provides for His mother

25 Εἱστήκεισαν δὲ παρὰ τῷ σταυρῷ τοῦ Ἰησοῦ ἡ μήτηρ αὐτοῦ, καὶ ἡ ἀδελφὴ τῆς μητρὸς αὐτοῦ, Μαρία ἡ τοῦ Κλωπᾶ, καὶ Μαρία ἡ Μαγδαληνή. 26 Ἰησοῦς οὖν, ἰδὼν τὴν μητέρα, καὶ τὸν μαθητὴν παρεστῶτα ὃν ἠγάπα, λέγει τῇ μητρὶ αὐτοῦ,*35 A,N [98.5%] CP,HF,RP,OC,TR ¦ --- ℵB,W [1.5%] NU «Γύναι, ἴδε*35 B,N [60%] CP,HF,OC,NU ¦ ιδου ℵA,W [40%] RP,TR ὁ υἱός σου.» 27 Εἶτα λέγει τῷ μαθητῇ, «Ἰδοὺ*35 A [98%] CP,HF,RP,OC,TR ¦ ιδε ℵB,N,W [2%] NU ἡ μήτηρ σου.» Καὶ ἀπ᾿ ἐκείνης τῆς ὥρας ἔλαβεν ὁ μαθητὴς αὐτὴν*35 𝕻66vA,B,N [90%] HF,RP,OC,NU ¦ ∼ 312 ℵW [8%] TR ¦ ∼ 312 εκεινος [2%] CP εἰς τὰ ἴδια.

New relationships

31 Ἔρχονται οὖν*35 A [97%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ερχεται και ℵD,W [1.5%] NU ¦ ∼ και 1 B,C [1.5%] ¦ two other variants οἱ ἀδελφοὶ καὶ ἡ μήτηρ αὐτοῦ,*35 (81.4%) HF,RP,CP,TR ¦ 1263456 A (13.5%) ¦ ∼ 456312 (1.5%) ¦ ∼ 453126 (0.7%) ¦ ∼ 4563126 ℵB,C,D(W) (2.8%) OC,NU ¦ three other variants (0.2%) καὶ ἔξω ἑστῶτες*35 A,D,W [98.5%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ στηκοντες B,C [0.5%] NU ¦ εστηκοτες [1%] ¦ σταντες ℵ ἀπέστειλαν πρὸς αὐτόν, φωνοῦντες*35 D (96.9%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ καλουντες ℵB,C,W (1.7%) NU ¦ ζητουντες A ¦ --- (1.4%) αὐτόν. 32 Καὶ ἐκάθητο ὄχλος περὶ αὐτόν·*35 [85%] HF,RP,CP,TR ¦ ∼ 231 A,B,C,W [15%] OC,NU ¦ ∼ προς 31 ℵ ¦ προς τον οχλον D εἶπον δὲ*35 A [97%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ειποντων 2 [1%] ¦ και λεγουσιν ℵB,C,D,W [2%] NU αὐτῷ, «Ἰδού, ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου καὶ αἱ ἀδελφαί σου*35 A,D (70.9%) HF,RP,CP[NU] ¦ --- ℵB,C,W (28.9%) TR,OC ¦ long omissions (0.1%) (A not very difficult case of homoioteleuton.) ἔξω ζητοῦσίν σε.» 33 Καὶ ἀπεκρίθη αὐτοῖς λέγων,*35 A,D [97%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 12 και λεγει [2%] ¦ αποκριθεις 2 λεγει ℵB(C) [1%] NU ¦ αποκριθεις και ειπεν 2 W «Τίς ἐστιν ἡ μήτηρ μου ἢ*35 A(D) [60%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ και ℵB,C(W) [40%] NU οἱ ἀδελφοί μου;»*35 ℵA,C,W [99.8%] HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ --- B,D 34 Καὶ περιβλεψάμενος κύκλῳ τοὺς περὶ αὐτὸν*35 A [97%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ∼ 2134 [2%] ¦ ∼ 2341 ℵB,C [1%] NU ¦ ∼ 21 D ¦ 1 αυτου 2 (W) καθημένους λέγει· «Ἰδοὺ*35 A,D [50%] ¦ ιδε B,C [50%] HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ ειδε ℵW ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ ἀδελφοί μου. 35 Ὃς γὰρ*35 ℵA,C,D (99.4%) HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ 1 B (0.3%) ¦ ∼ και 1 W ¦ four other variants (0.2%) ἂν ποιήσῃ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, οὗτος ἀδελφός μου καὶ ἀδελφή μου*35 C [90%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ --- ℵA,B,D,W [10%] NU καὶ μήτηρ μού *35 [35%] ¦ --- ℵA,B,C,D,W [65%] HF,RP,CP,TR,OC,NU ἐστιν.»

55 Οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τοῦ τέκτονος υἱός; Οὐχὶ*35 D [95%] RP,HF,OC,CP,TR ¦ ουχ ℵB,C,N,W [5%] NU ἡ μήτηρ αὐτοῦ λέγεται Μαριάμ, καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ Ἰάκωβος καὶ Ἰωσῆς*35 W [90%] RP,HF,OC,CP,TR ¦ ιωση [2%] ¦ ιωαννης ℵD [7%] ¦ ιωσηφ B,C,N [1%] NU καὶ Σίμων καὶ Ἰούδας; 56 Καὶ αἱ ἀδελφαὶ αὐτοῦ, οὐχὶ πᾶσαι πρὸς ἡμᾶς εἰσιν; Πόθεν οὖν τούτῳ ταῦτα πάντα;»* ¦ ∼ 21 D,N,W [10%]

14 Οὗτοι πάντες ἦσαν προσκαρτεροῦντες ὁμοθυμαδὸν τῇ προσευχῇ καὶ τῇ δεήσει,*35 (96.1%) HF,RP,OC,TR,CP ¦ --- ℵA,B,C,D (3.9%) NU σὺν γυναιξίν, καὶ Μαρίᾳ*35 ℵA,C,D [96%] HF,RP,OC,TR,CP ¦ μαριαμ B [4%] NU τῇ μητρὶ τοῦ Ἰησοῦ, καὶ σὺν*35 B [94%] HF,RP,OC,TR,CP ¦ --- ℵA,C,D [6%] NU τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦ.