Milagres de Jesus
Os Evangelhos registram dezenas de milagres realizados por Jesus — curas, ressurreições, domínio sobre a natureza e libertações. Cada milagre revelava sua divindade e compaixão.
Curas de cegos e surdos
Jesus devolveu a visão aos cegos e a audição aos surdos, manifestando seu poder sobre toda enfermidade e deficiência.
Yiisu abeelisi bingima-ngimi bioolo
Mu taanga di Yiisu amatii nhaa, bingima-ngimi bioolo biamuduki mu uyenaloo: «Mwaana a Daavidi, kwiilili bisi ngebe!» Yiisu bu atoori ku nzo a nde, bingima-ngimi biaswesii kwaa nde, na nde wabafuuli: «Beni disiiri imiini ti me utuu uyiluu buu?» Bo bavutili kwaa nde: «Ee-e Pfumu.» Ninha, Yiisu abeembi misi mia bo na aleeli: «Nziaambi heeri beni ma beni dili mu ukebe mu imiini kia beni!» Na misi mia bo miatuyi umono. Yiisu wabatsuyi mu ibaala, wabaleeli: «Diyiluu uyuu, muutu so mosi pe wafwaana uyaaba ndaa yi.» Ka mu taanga di bo bapali mu nzo, bo bayeni mu utsuu mu Yiisu mu itinini kii kioosi.
Yiisu abeelisi bingima-ngimi bioolo
Bu bo bapali mu ngaanda Yeriko, koongi yinene yaduki Yiisu. Bingima-ngimi bioolo biali biadiaala nha mukoo a kuulu biayuyi ti Yiisu ka mu uyoo. Ninha bio biakiloo: «Pfumu, Mwaana a Daavidi, kwiilili bisi ngebe!» Baata babali mu koongi basieembi bo paa bawuru. Ka bo bahami mu uloo mu mifuri: «Pfumu, Mwaana a Daavidi, kwiilili bisi ngebe!» Yiisu atemini, wabateeri mbili na wabafuuli: «Buni me nituu ubaasila beni?» Bio biavutili kwaa nde: «Pfumu, dibili misi mia bisi paa mio mimono.» Yiisu amoni ngebe dia bio na abeembi misi mia bio. Nhaa na nhaa, bingima-ngimi bioolo bii biabaandii umono bubwe-bubwe na bio biaduki Yiisu.
Yiisu abeelisi ingimangimi imosi ku ngaanda a Betesayida
Bo batoori ku ngaanda a Betesayida, baata babeyi ingimangimi imosi kwaa Yiisu, na bamuloombi mu ubeembe nde paa abeeluu. Yiisu akaangi ingimangimi mu koo, na wamubiti ku mbari a bula. Nde wamukili mate mu misi, anayi mioo nha yulu a ingimangimi. Yiisu wamufuuli: «We li mu umono iloo?» Ingimangimi kiadibili misi, na kialeeli: «Me ndi mu umono baata, me ndi mu umono bo weti miti mili mu uyene.» Yiisu abwinaa mioo mia nde nha yulu a misi mia muutu wuu, nde amoni na yalalaa. Muutu me abeelii, na amoni bioosi biayaluu. Ni mubuu Yiisu atsindii nde ku nzo a nde, bu wamuleeli: «A koto so hoolo mutso bula pe.»
Yiisu asiisi itinini kia Tiro, ayiri avutuu mu kuulu ya Sidoni ku peembi a diaanga la Ngalili, mu kati a itinini kia Dekapole.
Yiisu abeelisi muutu wa ikwa-matswi wali ka baba
Baata babeyi kwaa Yiisu muutu wakwa matswi, wali ka baba. Bo bapeli Yiisu mu unaa koo nha yulu a muutu wuu, paa abeelese nde. Yiisu aholi nde na atakii na koongi. Nde aloosi mileembi mia nde mu matswi ma muutu wuu, atswiili mate mu mileembi mia nde makulu na abeembi lilimi la muutu wuu. Tumake nde asiimbili misi ku yula, akoyi iwuumu na aleeli kwaa muutu wuu: «Efata!» Mambindili: «Dibimi!» Nhaa na nhaa, matswi madibimi, lilimi lanyangii na nde atsuyi weti bwafwaana. Yiisu atumi kwaa baata mu uhele uyaabisa yo kwaa muutu. Ka bu akihama mu ulii bo, bo ka bakihama mu utsara mvuungu. Baata bakikimuu kwalaa. Bo bakileele: «Mioosi mi nde ali mu usa, mili mi mibwe! Nde li mu ubwayuusu babakwa matwsi, na ubwatsuusu mababa!»
Yiisu abeelisi Bartimayi ingimangimi
Yiisu na miyii mia nde batoori ku ngaanda a Yeriko. Nha mbisi a nhaa, mu taanga di bo bakipala na koongi a baata mu ngaanda yii, ingimangimi imosi kibakita Bartimayi, mwaana a Timayi, ali adiaala mu mukoo a kuulu na akiloombo mboongo. Mu taanga di nde ayuyi ti wuu Yiisu musi Nazareti, nde abaandii mu uloo: «Yiisu, Mwaana a Daavidi, kwiilili me ngebe!» Baata balayi bamusieembi paa awuru. Ka nde ahami mu uloo: «Mwaana a Daavidi, kwiilili me ngebe!» Yiisu atemini, aleeli: «Diamuta mbili.» Ninha bo bateeri ingimangimi mbili, na bamuleeli: «Lwaata ibaala, temene, Yiisu li mu uta we mbili!» Ni mu buu, nde abumi iyungu kia nde, atemini mawasa na ayeni kwaa Yiisu. Yiisu wamufuuli: «Ima we tooni ti me yiluu mu we?» Ingimangimi kiamuvutili: «Rabuni, mbiindili ti "Muyiisi", me tooni ubwamono!» Na Yiisu wamuleeli: «Yene, imiini kia we ivuuyisi we.» Nhaa-na-tsi, nde abwimono, na aduki Yiisu mu kuulu.
Yiisu abeelisi muutu wakwa miisi
Bu Yiisu akibesine na Yeriko, muutu wakwa miisi adiaali nha mukoo a kuulu, mu ubaaloombo libaasili. Nde ayuyi koongi yakilabuu, afuuli: «Kii ima?» Bamuyaabisi: «Yiisu, musi Nazareti, li mu uyoo.» Ni mu buu nde aloyi: «Yiisu, Mwaana a Daavidi, kwiilili me ngebe.» Ba batswaamini ku kulu a nde bamusieembi paa nde awuru, ka nde akibwaloo mu mifuri: «Mwaana a Daavidi, kwiilili me ngebe.» Yiisu atsikini, atumi ti dibee nde kwaa nde. Bu nde ayiri asweese, Yiisu afuuli nde: «Ima we atoono me sa mu we?» Nde avutili: «Pfumu, me tooni ubwamono.» Yiisu aleeli kwaa nde: «Bwamono wa we. Imiini kia we ivuuyisi we!» Nhaa-na-tsi nde abwibaanduu umono, na nde aduki Yiisu, abili Nziaambi. Baata boosi bu bamoni buu, bakiinzi Nziaambi.
Yiisu abeelisi muutu wabutuu ingimangimi
Mu kuulu, Yiisu amoni muutu wali ingimangimi umatuu mbutili a nde. Miyii mia nde miamufuuli: «Muyiisi, mundaa a masumu ma nde oo ti mundaa masumu ma bibuti bia nde, nde abutii ingimangimi?» Yiisu avutili: «A mundaa masumu ma nde, na ma bibuti bia nde pe, nde a butii ingimangimi. Ka nde abutii ingimangimi paa ti, isala kia Nziaambi imonuu mu nde. Bu yikeni nyanga, bisi diafwaana ukuusu bisala bia watsinduu me. Nha bwisi bukaayili, muutu so mosi pe wu kaatuu usala. Bu me keni nha tsini a toto nha, me ndi liyalila la tsi.»
Nha mbisi a mandaa maa, nde atswiili mate nha tsi, na asi mwaana mutamba mu mate ma nde. Nde akili mutamba wuu nha yulu a misi mia ingimangimi, na wamuleeli: «Yayobo ku idia kia kuumbu Silowa.» Mambiindili ma kuumbu yii: «Wu batsinduu.» Ingimangimi kiayeni kuu, kiayobi, na bu nde ayiri avutuu, nde amoni na yalilaa.
Curas de paralíticos e enfermos
Paralíticos caminharam, leprosos ficaram limpos e todo tipo de doença foi curada pelo toque e pela palavra de Jesus.
Ninha ngaa a bwaari mosi aswesii, atsukini nha kulu a nde na aleeli: «Muyiisi, so we tooni, we utuu utsieemese me.» Yiisu asibili koo, wamubeembi na aleeli: «Me tooni, ki tsieeme.» Na nhaa na nhaa, muutu atsieemi mu bwaari la nde. Tumake Yiisu aleeli kwaa nde: «Yuu bubwe: a tsuu yo kwaa muutu so mosi pe. Ka yene bakengese we kwaa ngaanga a Nziaambi, na ha bungori ba Mooso atumi, mu umweese kwaa boosi ti we maabeeluu.»
Baata babeyi kwaa nde muutu wabobo binama, ala nha yulu a laba. Yiisu bu amoni imiini kia bo, nde aleeli kwaa wabobo binama: «Lwaata ibaala mwaana a me! Masumu ma we basiiri mo kolokolo!» Ni mu buu, babamosi mu bayiisi ba mikele, balelisini kutso mitimi mia bo: «Muutu wu, li mu utuu Nziaambi!» Yiisu ayaabi matsimi ma bo na aleeli: «Mu ima beni dili na matsimi mamabi maa? Ima kiavulu pasi? Mu uleele ti: "Masumu ma we basiiri mo kolokolo?" — oo ti mu uleele — "Temene na yene?" Ka me natoono ti beni diyaaba: Mwaana a muutu li na litu nha tsini a toto mu usa masumu kolokolo.» Ninha nde aleeli kwaa wabobo binama: «Temene, holo laba la we na yene ku nzo a we.» Muutu wuu atemini na ayeni ku nzo a nde.
Kwali nhaa na muutu mosi wabobo koo. Bafarisi bali na nzala ya ufuundu Yiisu, ni mu buu, bamufuuli: «Mikele mia bisi mili mu uha muswa, mu ubeelese muutu mu iluumbu kia saba?» Yiisu avutili kwaa bo: «So mosi mu beni li na indombo ndila imosi, na kio ibwiiri mu idunu kiayii mu iluumbu kia saba, nde sa anyaala kio uyapalisa na uholo kio? Ka muutu avulu indombo ndutu! Mu yii, mikele mia bisi mili mu uha muswa mu uyiluu mamabwe kwaa muutu mu iluumbu kia saba.» Ni mu buu, Yiisu aleeli kwaa muutu wuu: «Sibili koo kia we.» Nde asibili kio, na koo kiabwihama bubwe-bubwe weti ki imosi.
Buko ba Simooni ali nha yulu a mbuu, na baa. Mawasa-mawasa, batsuyi mu ndaa a nde kwaa Yiisu. Yiisu asweesii kwaa nde, wamukaangi mu koo na wamutemisi. Baa lamatii mu nde, na nde abaandii mu usalila bo.
Yiisu atsieemisi ngaa bwaari
Ngaa bwaari mosi ayiri kwaa Yiisu, atsukini nha kulu a nde na wamuloombi: «So we tooni, we utuu utsieemese me!» Yiisu bu amoni ngebe dialaa, nde asibili koo, wamubeembi. Yiisu wamuleeli: «Me tooni, ki tsieeme wa we!» Nhaa na nhaa, nde abeelii mu bwaari, na nde atsieemi.
Baata bayiri, bu bamubeyi muutu wabobo binama wu baata bana nha kati a bo bakibiti. Bo a batuyi pe umweese nde kwaa Yiisu, mu ndaa koongi yali nhaa. Ni mu buu, bo badibili siaangi la nzo nha yulu a mbuu yii yali Yiisu. Mu wuru lii, bo basutili laba li balibanaa wabobo binama. Bu Yiisu, amoni imiini kia bo, aleeli kwaa wabobo binama: «Mwaana a me, masumu ma we basiri kolokolo.» Babamosi mu bayiisi ba mikele, babali badiaala nhaa, batsimi kutso mitimi mia bo: «Mu ima muutu wu ali mu utsuu buu? Nde li mu utuu Nziaambi! Na utuu usa masumu kolokolo? Ndili a Nziaambi utuu ukuungulu masumu!» Yiisu ayaabi nha na nhaa ma bo bali a tsimi na wabaleeli: «Mu ima beni dili na matsimi ma pili yii? Ima kiavulu pasi? Mu uleele ti: "Masumu ma we basiiri mo kolokolo?" — oo ti mu uleele — "Temene, holo laba la we na yene?" Ee-e me tooni ti beni diyaaba: Mwaana a muutu li na litu la usa masumu kolokolo nha yulu a toto.» Ni mu buu nde aleeli kwaa wabobo binama: «Me ndeeli kwaa we, temene, holo ikala kia we na yene ku nzo a we!»
Muutu atemini, nhaa na nhaa aholi laba la nde, na apali nha kulu a baata boosi. Boosi bakimii na bo babili Nziaambi bu baleeli: «Kaala a diamono wabisi ndaa ya pili yi pe!»
Yiisu abeelisi muutu mu iluumbu kia Saba
Tumake, Yiisu avutii mu nzo a makutunu ma Bayuudayo. Muu mwali na muutu ngaa koo kiabobo. Bakikete Yiisu, mu umono mbiiti nde ubeelese mubeeri mu iluumbu kia Saba, mu ndaa ti bakisaa toono ya ufuundu Yiisu. Yiisu aleeli kwaa ngaa koo kiabobo: «Temene, yiri nha kati a kati nha.» Tumake Yiisu afuuli kwaa babamosi: «Ki muswa baha mu iluumbu kia Saba? Mu uyiluu mamabwe oo ti mu uyiluu mamabi? Mu uvuusu idiingi kia muutu oo ti mu udusu nde?» Ka bo bawuri na pii. Yiisu wabatali boosi mu kesi, na amoni ngebe dialaa, bu babisi uyuu. Nde aleeli kwaa muutu wabobo koo: «Sibili koo kia we.» Nde asibili kio na koo kia nde kiabeelii.
Yiisu abeelisi ngaa bwaari
Yiisu bu ali ku ngaanda mosi, muutu mosi wali nyutu yoosi yaluulu mu bwaari bu amoni nde, ayitsukunu nha kulu a nde, busu mu tsini. Nde wamuloombi, aleeli: «Pfumu, so we tooni, we utuu ubeelise me.» Yiisu asibili koo, wamubeembi, na aleeli kwaa nde: «Me tooni, ki beeluu wa we.» Nhaa-na-tsi, bwaari uyaaba uwa.
Mono babaala babeyi nha yulu a mbuu, muutu wabobo binama, bo basiayi mu ulooso nde mutso nzo, na ubee nde nha kulu a Yiisu. Bu bahele uyaaba nha bulooso nde mu nzo mu ndaa a koongi, bahaati ku yulu a siaangi la nzo. Bo batuli wuru na basutili mubeeri nha ikala kia nde nha kati a baata, na bamusuusi nha kulu a Yiisu. Yiisu bu amoni imiini kia bo, aleeli kwaa mubeeri: «Mbaayi a me, masumu ma we basiiri kolokolo.» Ni mubuu, bayiisi ba mikele, na bafarisi na basonii ba bo babaandii utsimi na uleele ti: «Wuunawu ni na, uli mu utuu Nziaambi? Na utuu usa masumu kolokolo, mbii a ndila Nziaambi pe?» Yiisu ayaabi matsimi ma bo, wabaleeli: «Mu ima dili na matsimi ma pili yii? Ima kia avulu uleenge nha kati a uleele: "masumu ma we basiiri kolokolo" na "temene, yene wa we?" Me natoono ti, beni diyaaba ti Mwaana a Muutu li na lituu la usa masumu kolokolo nha tsi.» Yiisu aleeli kwaa wa bobo binama: «Me ndeeli kwaa we: temene, holo ikala kia we, yene ku nzo a we.» Nhaa-na-tsi, wa bobo binama uyaaba utemene nha kulu a baata boosi, aholi ikala kia nde, ayeni ku nzo a nde, akiinzi Nziaambi.
Muutu ngaa koo kiabobo
Mu iluumbu ikimi kia saba, Yiisu akoti mu nzo a makutunu ma Bayuudayo mu uyiisi. Muu mwali na muutu, wali koo kia nde kia babaala kiabobo. Bayiisi ba mikele na bafarisi bakikete nde bubwe mu umono mbii ti Yiisu utuu ubeelese muutu mu iluumbu kia saba, paa basololo toono yi bo bufuundu nde. Ka Yiisu ayaabi matsimi ma bo. Nde aleeli kwa muutu wali na koo kiabobo: «Temene, yiri nha, nha kati a baata boosi.» Muutu, atemini ayiiri nha kula bo. Na Yiisu aleeli kwaa bo: «Me nifuulu kwaa beni: mu iluumbu kia saba, uli na muswa mu usa mandaa mamabwe so mamabi? Mu uvuusu muwuumu a muutu na so mu unyaala nde afuu?» Nde atali baata boosi, aleeli kwaa ngaa koo kiabobo: «Sibili koo kia we.» Nde asibili kio na koo kia nde kiabeelii.
Yiisu abeelisi booyi la mukuutu a kama a masodaare
Yiisu bu amani uleele mandaa ma nde moosi kwaa baata, akoti mu Kapernawumi. Booyi la mukuutu a kama a masodaare wu nde atooni kwalaa ali na ubeele, nha peembi a likwa. Bu ayuyi mvuungu a Yiisu, atsindii bakuutu ba Bayuudayo bamosi kwaa nde mu ya loombo kwaa nde ayiri a beelese mutee a nde. Bu batoori kwaa Yiisu, bahanini mu upele nde, baleeli: «muutu wu afwaana ti we ha nde libaasila. Ka nde atoono ifuumbu kia bisi, nde makulu wadituungili nzo a makutunu.» Yiisu ayeni na bo. Ka bu atoori bebele na nzo, mukuutu a kama a masodaare atsindii banduu, ba muleele: «Pfumu, a mono wa we pasi pe, ka a nafwaana pe ti we koto ku tsini a siaangi la me. Ni mu buu, me natsimi ti a nafwaana uyira kwaa we pe, ka leele ndaa ndila mosi, na booyi la me libeeluu. Me makulu ndi ku tsini a litumu la bakuutu bame, na ndi na masadara ma ndi mu utumu. So ndeeli kwaa mosi: yene! Nde yeni; kwaa wu mumosi: yiri, nde yiri; kwaa booyi la me: Yiluu ki, nde yilii kio.» Yiisu bu ayuyi maa, akimii mu nde, asieetii, aleeli kwaa baata bakiduku nde: «Me nadileeli: So mu Iseraeli a nasololo imiini ki inene kia pili yi pe.» Babatsindii, bu bavutii ku nzo, babaasi mutee abeeluu.
Mono mwali muu na mukaasa ngaa ipii kia mungoongo wabaandina umata bilimi kuumi na pwoombo, mbii bu muheebili wu mubi akaangi nde, mu iteesi kia uhele usuungunu bubwe. Yiisu bu wamumoni, wamuteeri mbila, aleeli kwaa nde: «Mukaasa, we maakuuluu mu ibeeri kia we.» Yiisu wamunayi mioo, nhaa-na-tsi nde uyaaba usuungunu, na abili Nziaambi.
Yiisu abeelisi mubeeri mu iluumbu kia Saba
Bwali mu saba, Yiisu akoti mu nzo a mukuutu mosi mu bafarisi mu uyadia. Ba bali muu, basieetili misi nha yula nde, bamuketi. Mono muutu wali na ibeeri kia idaanda nyutu yoosi ayiri na atemini nha kulu a nde. Yiisu afuuli, aleeli kwaa bayiisi ba mikele na bafarisi: «Uli na muswa mu ubeelese muutu mu saba, ooti Ngori?» Bo ba bawuri na pii. Yiisu akaangi mubeeri, wamubeelisi, na wa mu vutili kwa mati.
Yiisu abeelisi bangaa bwaari kuumi
Bu Yiisu ali ayene ku Yeruselemi, nde alabii nha kati a Samaria na Ngalili. Bu nde akoti ku bula bu mosi, kuumi la babaala bangaa bwaari bamubwaani, bo batemini nha lala. Baloyi, baleeli: «Yiisu, muyiisi, kwiilili bisi ngebe!» Bu nde amoni bo, aleeli: «Yenani diyamonuu kwaa bangaanga ba Nziaambi.» Bu bakiyene, bo babeelii. Ka ndila mosi mu bo bu amoni ti nde maabeeluu, avutii, akiinzi Nziaambi mu ndaa yinene; nde atsukini busu mu tsi nha miili mia Yiisu, na avutili matoondo kwaa nde. Nde ali musi Samaria. Yiisu aleeli: «Bo a kuumi pe babeeluu? Ka ba wa kuni bali? Wo! Ndili a mweenyi wu yiri avutuu mu uvutulu matoondo kwaa Nziaambi?» Tumake, Yiisu aleeli kwaa nde: «temene yene; imiini kia we ivuuyisi we.»
Yiisu abeelisi muutu wabobo binama
Nha mbisi a nhaa, Yiisu ayeni ku Yeruselemi ku mukuungi a Bayuudayo. Mu ngaanda yii, mwali na ikotili kia kuumbu «Ikotili kia Mameme». Nha peembi a ikotili kii, mwali na bipaangala bitaana biadiengelele idia kibubaata «Betezata» kwaa Baebeleo. Mutso bipaangala bii, ali na koongi a babeeri: bingima-ngimi, bangaa bitonzo na bababobo binama. [Bo bakikebe ti maamba manyingini. Mundaa ti taanga dikimi, tumu a Nziaambi akisutuu mutso idia na akinyingisi maamba. Mubeeri watsiomi wu ubwa mu idia, nha mbisi a nha bamaanyingisi maamba, nde ubeeluu mu ibeeri kia nde, so ibeeri kii ibeeri so a buni.]
Ali nhaa na baala limosi lali na ibeeri, umatuu bilimi maku matata na pwoombo. Yiisu amoni nde ala nha tsi. Bu nde ayaabi ti nde ali mubeeri umatuu taanga dialaa, Yiisu wamufuuli: «We atoono ubeeluu?» Mubeeri wuu wamuvutili: «Pfumu, me a ndi na muutu pe wu utsindili me mutso idia, nha maamba mali mu unyingini. Mu taanga di me nisaa ubwa muu, muutu mukimi amaakwasutuu.» Yiisu wamuleeli: «Temene, holo ikala kia we, na yene.» Nhaa-na-tsi, baala lii labeelii. Nde aholi ikala kia nde, na ayeni. Ka mandaa maa moosi makiyilimi mu iluumbu kia saba.
Ninha, Yiisu avutii ku ngaanda a Kaana mu itinini kia Ngalili, ku nde akitisi maamba viinyi. Ku ngaanda a Kapernawumi, kwali na musiali a mutini, wali na mwaana wa baala wali na ubeele. Bu nde ayuyi ti Yiisu maamata ku itinini kia Yuuda, na maato ku Ngalili, nde ayimono Yiisu na wamuloombi mu uyene ku Kapernawumi itwaari na nde. Nde ayilii buu, paa Yiisu ayabeelese mwaana a nde, wali nha peembi a likwa. Yiisu wamuleeli: «So beni a dimoni biliimbi bia ukimuu na bimaanga pe, beni a dituu usa imiini so hoolo pe.» Musiali a mutini wamuvutili: «Pfumu, yiri ku nzo a me tswaamina mwaana a me ukwa.» Yiisu wamuleeli: «Vutuu ku nzo a we, mwaana a we sa aba moonyi.» Taayi a mwaana wuu, asi imiini mu mi Yiisu aleeli nde, na avutii ku nzo a nde. Bu nde akiyiravutuu, mu taanga di basiali ba nde bayibwaana nde, na bamuleeli: «Mwaana a we maabeeluu!» Nde wabafuuli mu ki taanga mwaana a nde abeelii, na bo bamuvutili: «Aba matsii, mu nguungu ya tsiomi nha mbisi a nzanga, nha baa lawa nde.»
Taayi a mwaana alibili moonyi ti, ni mu nguungu yii, Yiisu aleeli kwaa nde: «Mwaana a we sa aba moonyi.» Ni mu buu nde asi imiini mu Yiisu, nde na kaanda la nde loosi. Kii ali ni iliimbi kia bioolo ki Yiisu ayilii. Nde ayilii kio ku Ngalili, nha mbisi a umata ku Yuuda.
A mulher com fluxo de sangue
Uma mulher que sofria há doze anos tocou a orla do manto de Jesus e foi curada instantaneamente pela sua fé.
Mukaasa mosi wakipala makili umatuu bilimi kuumi na bioolo, aswesii ku mbisi a Yiisu, na abeembi toso a ikutu kia nde. Mundaa ti nde akileele kutso mutimi a nde: «So me tuyi ubeembe ndila ikutu kia nde, me sa beeluu». Yiisu asieetii, amoni nde na aleeli: «Lwaata ibaala, mwaana a me! Mundaa we amene miaanzi mu me, ninha we maabeeluu.» Na nhaa-na-tsi, mukaasa wuu abeelii.
Kutso koongi yii, kwali na mukaasa mosi wakipala makili. Nde ali na ibeeri kii, umatuu bilimi kuumi na bioolo. Nde amoni pasi dialaa, mu mbuyili a babuyi balaa. Nde amani mboongo dia nde dioosi, na a abeelii pe, ka pasi diakibwavululu. Nde ayuyi ma bakitsuu mu Yiisu. Nde ayiri ku mbisi a Yiisu mutso koongi, na abeembi ikutu kia nde. Mundaa ti, nde akileele kutso mutimi a nde: «So me beembi so ndila bikutu bia nde, me sa vuu!» Bu abeembi bikutu bia Yiisu, nhaa-na-tsi, makili makangimi. Nde amoni mutso nyutu a nde ti, nde beelii mu ibeeri kia nde.
Mwali nhaa na mukaasa ngaa ibeeri kia upala makila umata bilimi kuumi na bioolo, na nde amani mbayili a nde yoosi ya paamba kwaa babuyi. Ka so mosi a atuuyi nde ubeelese pe. Mukaasa me ayiri ku mbisi a Yiisu, abeembi ndeengi a mulwaata a nde. Nhaa-na-tsi, ibeeri kia nde kia palili a makila uyaaba uwa. Yiisu afuuli: «Na beembi me?» Boosi bu batuni, Peetero aleeli: «Muyiisi, makoongi ma madiengelele we mali mu upinyi we kwalaa.» Ka Yiisu aleeli: «Muutu beembi me, ka nziaabi ti mifuri mipali mu me.» Mukaasa bu amoni ti bamusolili, ayiri atehete, atsukini nha kulu a Yiisu ni aleeli nha kulu a baata boosi toono yi nde abeembi Yiisu na mbii bu abeelii nhaa-na-tsi. Yiisu aleeli kwaa nde: «Mwaana a me, imiini kia we ivuuyisi we. Yene mu iyeenge.»
Ressurreições
Jesus ressuscitou mortos — a filha de Jairo, o filho da viúva de Naim e Lázaro. Ele é Senhor sobre a morte.
Mukaasa mosi wa mubeeri abeembi ikutu kia Yiisu, na mwaana a Yayiro wa mukaasa asiimbii mu likwa
Mu taanga di Yiisu akitsuu kwaa bo buu, pfumu a Bayuudayo mosi ayiri, atsukini nha kulu a nde, na aleeli: «Mwaana a me wa mukaasa maakwa lialili, ka yira naa koo kia we nha yulu a nde, na nde sa aba moonyi.» Yiisu atemini na aduki nde na miyii mia nde.
Yiisu atoori ku nzo a mukuutu a Bayuudayo wuu. Bu amoni basiyi ba manzaanga bamaayilimi mu ndiili, na koongi a baata yakinyingini kutso kele yalaa nde aleeli: «Palani mu, mundaa mwaana wa mukaasa a akwa pe, nde tolo ala.» Ka baata basiiri nde saa. Bamana na upalisa koongi ku mbari, Yiisu akoti kutso itsuru kia nzo, nde akaangi mwaana mu koo, na mwaana atemini.
Mosi mu bakuutu ba nzo a makutunu ma Bayuudayo, kuumbu Yayiro, ayiri. Bu nde amono Yiisu, abwiiri nha miili mia nde. Nde aloombi Yiisu mu mukonono woosi, nde aleeli: «Mwaa mwaana a me wa mukaasa, nha peembi a likwa ali. Yanaa mioo nha yulu a nde paa nde avuu na aba moonyi!» Yiisu ayeni na nde. Koongi yinene ya baata yamuduki na bamupinyi mu mapeembi moosi.
Bo batoori ku nzo a Yayiro, ku Yiisu amoni nyingi-nyingi, na baata bakilili na uloo miloo miminene. Nde akoti na wabaleeli: «Nyingi-nyingi na bilili bi bia ima? Mwaana a akwa pe, nde tolo ala.» Ka bo bamusiiri saa. Ni mu buu nde apalisa bo boosi ku mbari, aholi taayi, nguu na miyii mia nde mitata. Tumake akoti na bo mu itsuru kia nzo kiali mwaana. Nde akaangi mwaana mu koo na wamuleeli mundaa ya ba Ebeleo: «Talita kuum!» — mambiindili ti: «Mufuru mukaasa, me ndeeli kwaa we, temene!» Nhaa na nhaa, mufuru mukaasa wali na bilimi kuumi na bioolo, atemini na abaandii udiaata. Bo bakimii kwalaa.
Yiisu abwileele: «Na me nifwaanisa baata ba kubu yi? Na na bafwaanina? Bafwaanina na baana ba badiaala nha kooyi, bali mu ulohosono mu uleele: Difuli beni piipi, ka beni a dikini pe, diyimbili beni mikuunga mia likwa, ka beni a dilili pe. Ka Yowani Mubootii ayiri, nde ali mu udia mapa pe, ali mu unywa viinyi pe, ka beni dileeli: "Muheebili wu mubi li mu nde." Mwaana a Muutu ayiri, nde li mu udia na li mu unywa, na beni dileeli: "Mono, muutu wu, matsimi ma nde moosi ndila ma udia na unywa mala! Nde li nduu a ba ngaa masumu na batoli ba limaanda." Ka buyeri ba Nziaambi bumonii balibweeye kwaa baana ba nde boosi.»
Yiisu mu nzo a Simooni Mufarisi
Mufarisi mosi aloombi Yiisu adia na nde. Yiisu akoti mu nzo a mufarisi, adiaali nha meese. Mwali mu ngaanda yii na mukaasa mosi ngaa masumu. Bu ayaabi ti Yiisu ali nha meese mu nzo a mufarisi, nde abeyi ibasa kia luulu mu mananaasa,
Mono baala, la kuumbu Yayiro, ni mukuutu a nzo a makutunu ma Bayuudayo, ayiri ubwa nha miili mia Yiisu, wamupeli akoto mu nzo a nde. Mu ndaa ti nde ali na mwaana wa mukaasa ndila mosi wa bilimi kuumi na bioolo wali nha peembi a likwa. Bu Yiisu akiyene ku nzo a Yayiro, makoongi mamupinyi kwalaa.
Bu Yiisu ali kene mu utsuu, muutu amati ku nzo a mukuutu a nzo a makutunu a Bayuudayo na aleeli kwaa nde wuu: «Mwaana a we wa mukaasa maakwa, a bwakwaamisa Muyiisi pe.» Ka Yiisu bu ayuyi maa, aleeli kwaa Yayiro: «A ba na boomo pe. Sa ndila imiini, nde sa avuu.» Bu Yiisu atoori ku nzo a Yayiro, a anyaali muutu akoto na nde pe nha mbisi a ndila Peetero, Yowani, Yaki na taayi na nguu a mwaana. Boosi bamulili, bakombiti matulu. Ka Yiisu aleeli: «A dilili pe, nde a akwa pe ka ala tolo.» Baata basiebi Yiisu bu bayaabi ti mwaana amaakwa. Ka Yiisu akaangi koo kia mwaana, aloyi, aleeli: «Mwaana a ngebe, temene!» Muwuumu a mwaana avutii, nhaa-na-tsi nde uyaaba utemene. Yiisu aloombi bamuha bia udia. Babuti ba mwaana bakimii kwalaa, ka Yiisu wabalii a bayaleele ma mayilimi kwaa muutu so mosi pe.
Likwa la Laazaro mbaayi a Yiisu
Ali na baala limosi labeele la kuumbu Laazaro. Nde ali musi Betania, ni bula ba Mari na Marte, bakeri ba nde. Mari ni mukaasa wayitili mananaasa mu miili mia Yiisu, na wakoombili mio mu naanga dia nde. Laazaro wali wabeele ali keri a nde. Baana ba nguu bo baboolo ba bakaasa batsindii muutu mu uleele kwaa Yiisu: «Pfumu, nduu a we li mu ubeele.» Mu taanga di Yiisu ayuyi mukeenzi wuu, nde aleeli: «Ibeeri kia Laazaro a ibiti pe nde ku likwa. Kio sa imweese buzitu ba Nziaambi, paa buzitu ba Mwaana a Nziaambi bayabina mu kio.» Yiisu akitoono Marte na mwaana a nguu a nde, na Laazaro ka.
Ka bunu, mu taanga di nde ayuyi ti Laazaro li mu ubeele, nde abwilabisa biluumbu bioolo ku nde ali. Tumake, nde aleeli kwaa miyii mia nde: «Divutuwani ku itinini kia Yuda.» Miyii miavutili: «Muyiisi, liaalili nha, bakuutu ba Bayuudayo baba mu usaa udusu we mu mamanya! We na nzala ubwavutuu ku?» Yiisu wabaleeli: «Mu iluumbu, uli na manguungu kuumi na moolo, a buu pe? Mbiiti muutu li mu udieenge mu nyanga, nde a li mu ukubu baka pe, mundaa ti nde li mu umono liyalila la tsi yi. Ka mbiiti muutu li mu udieenge butsuu, nde li mu ukubu baka, mundaa ti liyalila a lili mu nde pe.» Nha mbisi a uleele buu, Yiisu abwileele: «Mbaayi a bisi Laazaro maala tolo, ka me nde niyasiimbili.» Miyii miavutili: «Pfumu, mbiiti nde tolo ala, nde sa abeeluu.» Bunu, mu likwa la Laazaro Yiisu akitsuu, ka miyii miakitsimi ti nde mu tolo akitsuu. Ni mu buu, Yiisu wabaleeli na yaki-yaki: «Laazaro maakwa.
Domínio sobre a natureza
Jesus acalmou a tempestade, andou sobre as águas e multiplicou pães. A natureza obedece à voz do seu Criador.
Yiisu awurisi iteembi
Yiisu akoti mu bootu itwaari na miyii mia nde, mu usabuu diaanga lii. Itsundu-a-tsundu, iteembi kia mifuri kianaangii nha yulu a diaanga, na mapo ma diaanga mabaandii udiamisa bootu. Ka Yiisu ali ala tolo. Miyii miaswesii kwaa nde na bamusiimbili, baloyi: «Pfumu, vuusu bisi! Bisi sa dikwa!» Yiisu avutili kwaa bo: «Mu ima beni dili na boomo? Imiini kia beni ili kiadee!» Ninha, nde atemini, afweengi iteembi na maamba ma diaanga, tumake diaanga lawuri na pii. Boosi bakimii na baleeli: «Wu ki pili a muutu wu, paa biteembi na diaanga bitumumu nde?»
Tsitsii bu yatoori, miyii mia nde miaswesii kwaa nde na miamuleeli: «Busi baka mu uyili, na mbuu yi yatakuu na manzo ma baata. Vutulu baata ba boosi paa bo bayene mu mala, mu usuumbu bia udia.» Yiisu avutili kwaa bo: «Tsata pe ti bo bayene. Diabaha bia udia beni bame.» Ka bo baleeli kwaa nde: «Bisi nha ndila mapa mataana na batswi boolo dili na bio.» Yiisu aleeli kwaa bo: «Dibee me bio nha.» Nha mbisi nde atumi koongi mu udiaala nha tsini nha mbuu yi bo bali. Tumake nde aholi mapa mataana maa na batswi boolo baa, asiimbili misi, atali ku yula, na avutili matoono kwaa Nziaambi. Nde abukili mapa na ahi mo kwaa miyii, na bo bakabi bio kwaa koongi. Boosi badiiri na bayuuti. Miyii miatoli bitsuru biasiaalili, na mialuusi mapwooyi kuumi na moolo mu bitsuru bii. Litaanga la babadiiri ali utuu uto mafuundu mataana ma babaala, kwahele a utaanga bakaasa na baana.
Mu kati-a-kati a butsuu, Yiisu ayeni kwaa miyii mia nde bu akidiaata nha yulu a mukaanda a maamba.
Yiisu abuungili mafuundu mana ma babaala
Yiisu ateeri miyii mia nde mbili na aleeli: «Me ndi na ngebe a baata ba, mundaa ti biluumbu ka bitata bo bali na me nha, na bo ka bia udia pe. Me a natoono pe uvutulu bo kwahele a udia. Bo utuu ubwa iwututu mu kuulu.» Miyii mia nde miamufuuli: «Kuni dituu ubaa, mutso tsi ya tsata mu, bia udia bi diha kwaa koongi yinene yi, paa baata badia na bayuutu?» Yiisu afuuli bo: «Mapa kwe beni dili na mo?» Na bo bavutili: «Tsaamba, na mwaana batswi ba bakee.» Ninha nde aleeli kwaa koongi mu udiaala nha tsini. Tumake nde aholi mapa tsaamba maa na batswi, avutili matoono kwaa Nziaambi, abukili mo na aheeri mo kwaa miyii mia nde, na miyii miakabi mo kwaa boosi. Boosi badiiri na bayuuti. Miyii miatoli bikesi biasiaalili, na mialuusi mapwooyi tsaamba mu bikesi bii. Litaanga la babadiiri lali mafuundu mana ma babaala, kwahele a utaanga bakaasa na baana.
Ufutu limaanda la Nzo a Nziaambi
Mu taanga di Yiisu na miyii mia nde batoori ku ngaanda ya Kapernawumi, batoli ba limaanda la Nzo a Nziaambi baswesii kwaa Peetero na bamufuuli: «Muyiisi a beni a ali mu ufutu pe limaanda la Nzo a Nziaambi?» Peetero avutili: «Ee-e, nde li mu ufutu.» Mu taanga di Peetero akoti mu nzo, Yiisu akwibaanduu utsuu na aleeli: «Buni we li mu utsimi Simooni? Na afwaana ufutu limaanda kwaa mitini mia tsi yi? Baata ba tsi a bo oo ti bieenyi?» Peetero avutili: «Bieenyi.» Yiisu aleeli kwaa nde: «Mu yii, baata ba tsi a bali na kia ufutu pe. Ka a diatoono umweese baata ba pasi mu mitimi pe. Ninha, yene ku diaanga, we dumunu lobo mu maamba, tswi watsiomi wu upala, kaanga nde na we dibili munywa a nde. Na nhaa, we sa mono mukuti a mboongo wakuu mu ufutu limaanda la me na la we. Holo mukuti a mboongo wuu, na we futu bo limaanda la bisi baboolo.»
Yiisu asibi muti wa mufiike
Bukia ngwaali, mu taanga di nde akiyiravutuu mu ngaanda Yeruselemi, Yiisu akoli nzala. Nde amoni muti wa mufiike nha mukoo a kuulu na aswesii nha peembi a nde. Ka bu wamukengisi, ndila makaya nde amoni mu muti wuu. Ni mu buu nde aleeli kwaa muti: «We a ubwabutu mbutu pe!» Na nhaa-na-tsi, muti wa mufiike woosi uyaaba ukanya. Miyii miamoni ndaa yii na miakimii kwalaa. Bo bafuuli kwaa Yiisu: «Buni muti wa mufiike wu akanyi nhaa-na-tsi?» Yiisu uvutili kwaa bo: «Mu ngwanya me nadileeli: so beni dili na imiini, na so a disiiri paa pe, beni utuu uyiluu ma me nzilii mu muti wa mufiike wu. Na beni utuu uyiluu mavulu maa. Beni utuu uleele kwaa mulaanda wu: "Matuu nha mbuu yii na yabwa mu mubu", na mio sa miyilimi. So beni disiiri imiini mu Nziaambi, beni sa diholo moosi ma beni diloombo mu likundu.»
Ka mono iteembi kia mifuri kianaangii, mapo makoti mutso bootu, na lo lali laka mu uluulu mu maamba, na lali laka mu udiaama. Yiisu ali ala na anaa mutswe nha yulu a futili, ku mbisi a bootu. Miyii mia nde miamusiimbili na miamuleeli: «Muyiisi, bisi sa dikwa! A yili mu umwese we pasi nha mutimi pe?» Yiisu asiimbii, afweengi iteembi na aleeli kwaa diaanga: «Wuru! Ba na pii!» Na iteembi kiawuri, na kwamonii iholo ki inene. Yiisu aleeli kwaa miyii: «Mu ima beni dili na boomo? Beni keni imiini pe mu Nziaambi?» Ka bo babayi boomo balaa na balelisini: «A bene! Wu ki pili a muutu wu, paa biteembi na mapo ma maamba bitumumu nde?»
Bu bwisi bali baka mu uyili, miyii miasweesi kwaa nde na miamuleeli: «Busi buka mu uyili, na baata a bubaadiaala pe nha mbuu yi. Vutulu baata ba bayene mu misieenge na mala mamadiengelele, bayasuumbu bia udia.» Yiisu avutili kwaa bo: «Diabaha bia udia beni bame!» Bo bafuuli nde: «We tooni ti bisi diyasuumbu mapa ma makama moolo ma mikuti mia mboongo, paa diha bo bia udia?» Yiisu wabaleeli: «Mapa kwe beni dili na mo? Diyene dimono.» Bo bayifuulu na bamuleeli: «Bisi dili na mapa mataana na batswi boolo.»
Ninha Yiisu wabatumi mu udiaala mu makaba, nha yulu a bitiiti bi bibisi. Baata badiaali mu makaba. Makaba mana ali baata kama, na makimi ali baata maku mataana. Yiisu aholi mapa mataana na batswi boolo. Nde asiimbili misi ku yula na avutili matoono kwaa Nziaambi. Nde abukili mapa me, na ahi mo kwaa miyii paa bo bakaba mo kwaa baata. Nde akabi ka batswi bo baboolo nha kati a bo boosi. Muutu muutu adiiri na ayutii. Batoli na babiti bitsuru bia mapa masiaalili na bia batswi basiaali, baluusi bitungu kuumi na bioolo. Litaanga la babadiiri mapa, ali mafuundu mataana ma babaala.
Nde amoni ti miyii mia nde miali na pasi dialaa mu ubiti bootu, mundaa ti iteembi yakibwaana bo. Ku peembi a makia ma bwisi, nde ayeni ku peembi a bo, bu akidiaata nha yulu a mukaanda a maamba ma diaanga, na atooni ulabuu bo. Bo bu bamoni Yiisu mu udiaata nha yulu a diaanga, bo batsimi ti iduuru, na bo baloyi mingiri. Ni mu buu, bo boosi bamumoni na babayi ikuuhulu.
Ka nhaa-na-tsi, nde atsuyi kwaa bo, wabaleeli: «Diba ibaala! Ni me, a diba na boomo pe!» Tumake nde akoti mu bootu li bo bali, na iteembi kiawuri. Miyii miakimii kwalaa,
Yiisu na miyii mia nde babuungili mafuundu mana ma baata
Mu biluumbu bii, koongi a baata yabwikukunu. Bu koongi yii a yali na bia udia pe, Yiisu ati miyii mia nde mbila, na wabaleeli: «Me ndi na ngebe a koongi yi, mundaa ti biluumbu ka bitata bo bali na me nha, na bo ka bia udia pe. Babamosi mu bo bamata ku la. So me mvutili bo mu manzo ma bo kwahele a udia, bo sa bamono pasi mu kuulu.» Miyii miavutili kwaa nde: «Kuni dituu ubaa mapa mu uha bo badia na bayutuu, nha mbuu ya tsata yiinayi?» Yiisu wabafuuli: «Mapa kwe beni dili na mo?» Bo baleeli: «Tsaamba». Nde atumi koongi mu udiaala nha tsi. Tumake aholi mapa tsaamba, avutili matoondo kwaa Nziaambi, abukili mo na ahi mo kwaa miyii mia nde, paa bo bakaba mo kwaa baata boosi. Miyii ka miayilii buu. Bo bali ka na ndaamba a batswi ba bake-bake. Yiisu avutili matoondo kwaa Nziaambi mu ndaa a batswi baa, na aleeli kwaa miyii mia nde mu ukaba ka bo kwaa baata boosi. Boosi badiiri na bayuuti. Miyii miatoli bikesi biasiaalili, na mialuusi bitungu tsaamba mu bikesi bii. Babadiiri ali helape mafuundu mana ma baata. Tumake Yiisu wabavutili mu manzo ma bo.
Muti wahele na bafiike
Mu iluumbu kiaduki, mu taanga di bo bakisiisi bula ba Betania, Yiisu abayi nzala. Nde atalili mufiike wali na makaya, na nde ayimono ti helape sa abaa mbutu dia bafiike. Ka mu taanga di nde asweesii nha peembi a muti, nde ndila makaya abaasi, mundaa ti taanga dia bafiike diali keni a diafwaana pe. Ni mu buu, Yiisu aleeli kwaa mufiike: «Muutu so mosi a ubwadia mbutu dia we pe!» Na miyii mia a nde miakiyuululu.
Nziisili a muti a mufiike wakanya
Mu iluumbu kia duki mu ngwaali, bu bakilabuu, bo bamoni mufiike me wuu wu nde asibi. Nde ali maayiluu ukanya natee ku miaanzi. Peetero alibili moonyi mu mii mialabii na aleeli kwaa Yiisu: «Muyiisi, mono mufiike wu we asibi maakanya woosi.» Ni mu buu Yiisu aleeli kwaa miyii mia nde: «Diba na imiini mu Nziaambi! Ngwanya me nadileeli: Mbiiti muutu leeli kwaa mulaanda wu: "Matuu nhana yabwa mu mubu", na so nde a siiri paa pe mutso mutimi a nde, ka siiri imiini ti ma nde amaaleele sa mayilimi, mo sa mayilimi. Ni mu buu, me nileele kwaa beni: Moosi ma beni diloombo mu likuundu, disa imiini ti beni dimaaholo mo na sa badiha mo. Na mu taanga di beni diatemene mu ukuundu Nziaambi, so beni dili na toono na muutu, diamusa kolokolo. Paa ti Taayi a beni ka wuli mu mayula, anyaala mamabi ma beni. [
Yiisu asooli miyii mia nde mia tsiomi
Iluumbu imosi, Yiisu bu atemini nha peembi a diaanga la Ngenesareti, koongi yamupinyini mu uyuu mandaa ma Nziaambi. Nde amoni mabootu moolo mali nha simi la diaanga. Balobi ba batswi basutii mu mo mu uswaa masiele ma bo. Yiisu akoti mu mosi mu mabootu maa, ni bootu la Simooni. Yiisu wamuloombi mu utakuu hoolo na simi. Yiisu adiaali mu bootu na abaandii uyiisi makoongi. Bu amani uyiisi, Yiisu aleeli kwaa Simooni: «Diyene nha maamba mali na musundu, didumunu masiele ma beni mu ubaa batswi.» Simooni avutili, aleeli: «Muyiisi, bisi dimaasala butsuu bubiimbili, ka a dibayi iloo pe. Ka mu ndaa bu we leeli, me nidumunu masiele.» Nha mbisi a udumunu masiele, bo babayi batswi balaa na masiele ma bo mabaandii ukakuu. Bo bati bambaayi ba bo babali mu bootu lilikimi mbila, paa bababasila. Bo bayiri, baluusi mabootu mo mamoolo mu batswi, na mo makeni udiaama. Simooni Peetero bu amoni buu, atsukini nha kulu a Yiisu, aleeli: «Pfumu, matuu nha pele a me, mundaa ti me ni ngaa masumu!» Simooni na babali na nde bateeti mu boomo, mu ndaa iteesi kia batswi balaa kibabayi. Bambaayi ba Simooni ka: Yaki na Yowani, baana ba Zebedaayi bateeti mu boomo. Ka Yiisu aleeli kwaa Simooni: «A ba na boomo pe, umata lolo li, we saba mulobi a baata.» Bu babeyi mabootu nha simi, bo basiisi bioosi, na baduki Yiisu.
Yiisu awurisi iteembi
Iluumbu imosi, Yiisu akoti mutso bootu na miyii mia nde. Aleeli kwaa bo: «disabuwani ku simi la diaanga lili mosi.» Na bayeni. Mu taanga di baki sabuu, Yiisu alaari tolo. Iteembi kia mifuri kia abwi nha yula diaanga, bootu laluuli mu maamba, na bali bele na ufuu. Miyii mia Yiisu miaswesi kwaa nde, bamusiimbili na baloyi: «Muyiisi, Muyiisi, bisi dikwiiri.» Ka nde asiimbii, asieembi iteembi na mapo ma maamba biawuri, na bioosi biali na pii. Yiisu aleeli kwaa miyii: «Imiini kia beni kuni yili?» Baluuli mu boomo na bakimii, baleelisini: «Ka wuunawu ni na, uli mutuumu kwaa iteembi na maamba? Na bio bili mu utumumu nde.»
Yiisu awurisi iteembi
Iluumbu imosi, Yiisu akoti mutso bootu na miyii mia nde. Aleeli kwaa bo: «disabuwani ku simi la diaanga lili mosi.» Na bayeni. Mu taanga di baki sabuu, Yiisu alaari tolo. Iteembi kia mifuri kia abwi nha yula diaanga, bootu laluuli mu maamba, na bali bele na ufuu. Miyii mia Yiisu miaswesi kwaa nde, bamusiimbili na baloyi: «Muyiisi, Muyiisi, bisi dikwiiri.» Ka nde asiimbii, asieembi iteembi na mapo ma maamba biawuri, na bioosi biali na pii. Yiisu aleeli kwaa miyii: «Imiini kia beni kuni yili?» Baluuli mu boomo na bakimii, baleelisini: «Ka wuunawu ni na, uli mutuumu kwaa iteembi na maamba? Na bio bili mu utumumu nde.»
Yiisu abeelisi muutu ngaa miheebili mimibi
Basiabii ku tsi a basi Ngerasa, yasuungunu na Ngalili.
Busi babaandii uyili, bakuumi na boolo baswesii, baleeli kwaa Yiisu: «Tsinduu koongi baata bayene mu misieenge na mala mamadiengelele mu usaa ilaari na bia udia, mu ndaa ti muunamu mu tsi ya tsata dili.» Yiisu aleeli kwaa bo: «Diabaha bia udia beni bame.» Bo bavutuli: «A dibayi bikimi pe, ka ndila mapa mataana na batswi boolo. We atoono ti diyene usuumbulu baata ba boosi bia udia?» Bo bali helape so maku mataana ma makama ma babaala (5 000). Ka Yiisu aleeli kwaa miyii mia nde: «Diabadiaasa mu makaba makaba maku mataana mataana (50).» Bayilii buu, batumi boosi badiaala. Nde aholi mapa mataana na batswi boolo, atali ku yula, na asiemi bio. Nde abukili bio na ahi kwaa miyii paa bakaba kwaa koongi. Baata boosi badi, bayutii. Babiti mapwooyi kuumi na moolo maluulu mu bitsuru biasiaali.
Makweele ku ngaanda a Kaana
Nha mbisi a biluumbu bioolo, ali na mukuungi a makweele ku ngaanda a Kaana, mu itinini kia Ngalili. Nguu a Yiisu ali nhaa. Ali bakuungi ka Yiisu na miyii mia nde ku makweele me.
Mu taanga di mala mawi, nguu a Yiisu wamuleeli: «Bo ka mala pe.» Ka Yiisu wamuvutili: «Maama, we ima li mu usaa mu me? Taanga dia me keni a diafwaana pe.» Nguu a Yiisu aleeli kwaa basiali: «Disa mioosi mi nde uleele kwaa beni.» Ali na masaanga masamina ma bayiluu mu mamanya, ma Bayuudayo bakisalila mu matsaa ma tsieemini. Mu pasi lisaanga ali utuu ukoto iteesi kia kama a baliitre ba maamba. Yiisu aleeli kwaa basiali: «Diluusu masaanga ma mu maamba.» Bo baluusi mo tee mu minywa. Ni mu buu, Yiisu wabaleeli: «Ditee mwaana a ndaamba a maamba ma, na dibiti mo kwaa mubiti a mukuungi.» Bo bayilii buu.
Mubiti a mukuungi abiimbi maamba mamakitii viinyi. Nde a ayaabi pe kuni mala maa mamati, ka basiali babateyi maamba bayaabi ku mo mamati. Ni mu buu nde ati mukweeli mbili, na wamuleeli: «Baata boosi koo ubaanduu uha mala mavulu bubwe. Tumake, bu babata mbili bamaanywa kwalaa, sa baha bo mala mahele ubweeye. Ka we, maaswee mala ma mabwe tee mu taanga di!» Mono, imaanga kia tsiomi kiayilii Yiisu ku Kaana, mu itinini kia Ngalili. Nde abaandii umweese buzitu ba nde, na miyii mia nde miasi imiini mu nde.
Yiisu ali aleeli buu mu ukete Filipo, mundaa ti Yiisu ali akwayaaba mi nde anhana usa. Filipo wamuvutili: «So mu makama moolo ma mikuti mia mboongo, a dituu pe usuumbu mapa mamukuu bo boosi, paa mosi na mosi mu bo abaa mwaana a itsuru.» Wu mu mosi mu miyii mia nde, Andere, mwaana a nguu a Simooni Peetero, aleeli kwaa nde: «Nha na nha uli na mufuru a baala wuli na mapa mataana ma oreze na batswi boolo. Ka mwaana a bii, ima bituu usa nha kulu a koongi a baata ba boosi?» Yiisu aleeli ti baata boosi badiaala. Ali na bitiiti bialaa nha mbuu yii, ninha baata badiaali nha tsi. Litaanga la babaala ali utuu uto mafuundu mataana. Yiisu aholi mapa, na nha mbisi a uvutulu matoono kwaa Nziaambi, nde akabi mo kwaa babali nhaa. Bumosi ka, nde abwiha bo batswi weti bu bo bali batoono. Mu taanga di bo boosi badiiri mu tsitsi a yuutu la bo, Yiisu aleeli kwaa miyii mia nde: «Ditolo bitsuru bisiaali, paa ti iloo so imosi inyaala udiimbili.» Bo batoli bio, na baluusi mapwooyi kuumi na moolo mu bitsuru biasiaali mu mapa mataana ma oreze, ma baata badi.
Miyii ali miamaatakuu na simi, mu iteesi kia bakilometre bataana so a buu pe basamina. Mu taanga di bo bamoni Yiisu mu udiaata nha yulu a mukaanda a maamba ma diaanga, mu uyiri kwaa bo, bo babayi boomo balaa. Ka Yiisu wabaleeli: «Ni me wa me, a diba na boomo pe!» Miyii miasiayi ulooso nde mu bootu, ka nhaa-na-tsi, bootu batoori ku bo bakiyene.
Yiisu amonii kwaa miyii mia nde ku mukoo a diaanga la Tiberiade
Nha mbisi a mwaana biluumbu, Yiisu abwimonuu kwaa miyii mia nde, ku mukoo a diaanga la Tiberiade. Mono bu nde amonii kwaa bo: Simooni Peetero, Toma wu baha kuumbu ya ubili Mbu, Natanaeli musi Kaana mu itinini kia Ngalili, baana a Zebedaayi, na miyii mia Yiisu mioolo mikimi bali itwaari. Simooni Peetero wabayaabisi: «Me ndi mu uyene ku ulobo.» Bo bamuleeli: «Bisi ka na we diyene.» Bo boosi bayeni na bakoti mu bootu. Ka butsuu baa, bo a babayi tswi so mosi pe. Busi bu babaandii ukia, Yiisu ali atemene nhaa, nha simi la diaanga. Ka miyii a miayaabi pe ti wuu ali nde. Yiisu wabaleeli: «Banduu ba me, beni utuu ubaa iloo kia udia?» Bo bavutili: «Pia, bisi a dili na iloo pe!» Yiisu wabaleeli: «Didumunu siele mu maamba, ku koo kia bootu kia babaala, na beni sa dibaa batswi.» Bo badumini siele, na a bali abwatuu pe udutu lo mu upalisa lo mu maamba, mundaa ti lo ali lamaaluulu mu batswi.
Mu taanga dii, muyii wu Yiisu akitoono aleeli kwaa Peetero: «Wu ni Pfumu!» Bu Peetero ayuyi ndaa yii ti wu ni Pfumu, nde alwaati ikutu kia nde kia yulu, mundaa ti nde a ali na ikutu pe. Nde abwi mu maamba. Miyii mikimi miayiri mu bootu, mu uyiri adutu siele laluulu mu batswi. Bo a bali pe ngo la na simi. Bo ali taka na simi mu iteesi kia bameetere helape kama. Nha bo batoori nha simi, bo bamoni mbaa ya makala na batswi nha yulu, na bo bamoni ka mapa nha peembi. Yiisu wabaleeli: «Dibee ndaamba a batswi ba beni dimaabaa.» Simooni Peetero akoti mu bootu, na aduti tee nha tsi, siele laluulu mu batswi babanene. Litaanga la batswi mutso siele ali kama maku mataana na batswi batata (153) mu boosi. Ka so mu litaanga lii loosi, siele a lakikii pe.
Libertações
Jesus expulsou demônios com autoridade. Os espíritos impuros não resistiam à sua palavra e saíam imediatamente.
Yiisu abeelisi musiali a mukuutu a masodaare
Mu taanga di Yiisu akoti mu ngaanda a Kapernawumi, mukuutu a masodaare mosi, musi Looma, aswesii kwaa nde na aloombi nde libaasila. Aleeli Yiisu mandaa ma: «Pfumu, musiali a me abeele na ala ku nzo, nde binama bia nyutu biamaabobo na li mu umono pasi dia laa.» Yiisu aleeli kwaa nde: «Me kuu niyene, na me sa beelese nde.» Ka mukuutu a masodaare avutili: «Pfumu, bubwe pe we mu ukoto mu nzo a me. Ka we leele ndaa ndila mosi, na musiali a me sa abeeluu. Me makulu ndi kutsini a litumu la bakuutu ba me, na me ndi na masodaare kutsini a litumu la me. So me ndeeli kwaa mosi: "Yene", nde yeni, na me nileele kwaa wunu: "Yira", nde yiri, na so me ndeeli kwaa musiali ame: "Yiluu ndaa yi", nde yilii yo.» Bu Yiisu ayuyi mandaa maa nde amoni kinyi, na aleeli kwaa babakiduku nde: «Mu ngwanya me nadileeli: me a namono pe muutu wuli na imiini kia pili yi mu Nziaambi mu basi Iseraeli. Me nileele beni, babalayi sa bamatuu ku palili a taanga, na ku li mu udiaama taanga na sa badiaala nha meese mu udia itwaari na bakaa ba bisi Abraami, Isaki na Yaakobi, mu mukuungi wu munene mu Ipfumu kia mayula. Ka babali bataasila mu Ipfumu sa babadumunu ku mbari, kutso pimisi, ku bo bakaalili na ukweete mini.»
Tumake Yiisu aleeli kwaa mukuutu a masodaare wuu: «Vutuu ku nzo a we, Nziaambi heeri we ma we loombi mu imiini!» Na musiali a mukuutu a masodaare abeelii mu taanga ni dii.
Yiisu abeelisi babaala boolo babali na miheebili mimibi
Yiisu bu atoori ku simi la diaanga lilimosi, mu tsi ya basi Ngadareni, babaala boolo bapali kutso mangili, na bayiri mu ubwaana nde. Babaala baa bali na miheebili mimibi miakikwaamisa bo. Muutu so mosi pe wakiyesine ulabuu mu kuulu yii, mundaa ti bo bali baata ba tsitsi. Bo babaandii uloo: «Mwaana a Nziaambi, ki ndaa we li mu usaa mu bisi? We nha ayiri kuni mu ukwaamisa bisi tswaamini taanga di Nziaambi akese dito?»
Nha la-la kwali na mukaanga wu munene wa bangulu babakisaa biloo. Miheebili mimibi mialoombi kwaa Yiisu: «So we tooni ubingi bisi, tsinduu bisi mutso mukaanga a bangulu wu.» Yiisu wabaleeli: «Yenani!» Miheebili mimibi miapali mu babaala boolo baa na miayikoto mu bangulu. Nhaa-na-nhaa, mukaanga woosi akulini ku tsuu a mulaanda, abwiiri mu diaanga, na mukaanga woosi afuyi mu maamba. Babakikebe bangulu babati, bayeni ku ngaanda, kuu bayaabisi mandaa moosi, na miayilimi mu baata boolo babali na miheebili mimibi. Ni mu buu, baata ba ngaanda boosi bapali mu ubwaana Yiisu. Bu bamumoni, bamuloombi mu usiisi tsi a bo.
Yiisu abeelisi muutu wa baba
Bingima-ngimi bioolo bii bu biakiyene, baata bakimi babeyi kwaa Yiisu muutu mosi wa baba mundaa ti nde ali akangama kwaa muheebili wu mubi. Bu Yiisu amani ubingi muheebili wu mubi wuu, muutu wali baba abaandii utsuu. Koongi buyamoni buu, baata boosi bakimii na bakileele: «Kaala a diamono mia bu mu tsi a Iseraeli pe!»
Mvutu a Yiisu mu mandaa ma Bafarisi bafuundi nde
Mu taanga dii, babeyi kwaa Yiisu, muutu mosi wa ingimangimi wali ka baba, mundaa ti nde li akangama kwaa muheebili wu mibi. Yiisu wamubeelisi, muutu wuu abaandii utsuu na umono baata.
Mukaasa wa musi Kaana ameni miaanzi mu Yiisu
Tumake Yiisu amatii nha mbuu yii na ayeni ku itinini kia Tiro na kia Sidoni. Mukaasa mosi, musi Kaana wakidiaala mu itinini kii, ayiri kwaa nde na aloyi: «Pfumu, mwaana a Daavidi, kwiilili me ngebe! Mwaana a me wa mukaasa li akangama kwalaa kwaa miheebili mimibi, nde li mu umono ngo pasi!» Ka Yiisu a avutili ndaa so mosi pe. Miyii mia nde miaswesii na mialoombi kwaa nde: «Vutulu nde, mundaa nde li mu uduku bisi nha mbisi mu uyiri aloo.» Yiisu avutili: «Me batsinduu ndila kwaa mameme mamadiimbili ma mu mukaanga a Iseraeli.»
Ka mukaasa ayitsukunu nha kula a nde na aleeli: «Pfumu, baasila me!» Yiisu avutili: «Bubwe pe mu uholo mapa ma baana, na udumunu mo kwaa bambwa.» Mukaasa wamuleeli: «Ni buu, Pfumu! Ka bunu so bambwa bali mu udia bisiesiengi bili mu ubwa ku tsini a meese ma bapfumu ba bo.» Ni mu buu, Yiisu avutili kwaa nde: «Ee-e, maama! Imiini kia we yili ki inene! Nyaala Nziaambi aha we ma we tooni.» Na mwaana a nde abeelii mu dii na taanga dii.
Yiisu abeelisi mwaana wakibeele sisi
Mu taanga di bo batoori nha yali koongi, muutu mosi aswesii kwaa Yiisu, atsukini nha kulu a nde, na aleeli: «Pfumu, kwiilili mwaana a me wa baala ngebe. Nde ubaabwa sisi na nde li mu pasi. Mu taanga di nde ali kutso pasi dii, nde ubaabwa ku mbaa, so a buu pe, mu maamba. Me nabee nde kwaa miyii mia we, ka bo a batuu nde ubeelese pe.» Yiisu aloyi: «Beni baata ba babi na babahele a imiini! Natee ki taanga me nafwaana uba na beni? Natee ki taanga me nafwaana ubiti mufunu a beni? Dibee me mwaana wuu nha.» Yiisu afweengi muheebili wu mubi. Nde apali mu mwaana, na mwaana abeelii mu dii na taanga dii.
Kaba, mutso nzo a bo ya makutunu ma Bayuudayo, mwali na muutu mosi wu muheebili wu mubi akikwaamisa. Nde abaandii uloo: « Ima we tooni mu bisi, Yiisu musi Nazareti? We yiri mu ufuusu bisi? Me nayaaba bubwe we na li: wa Ngira, wu Nziaambi atsinduu!» Yiisu a tsuyi mu ibaala kwaa muheebili wu mubi na wa muleeli: «Wuru na pii, na pala mu muutu wu!» Muheebili wu mubi anyingisi muutu mu mifuri, na apali mu nde bu aloyi mungiri wu munene.
Yiisu abeelisi muutu wali na miheebili mimibi
Bo batoori ku simi likimi la diaanga la Ngalili, mu tsi ya basi Ngerasa. Bu Yiisu asutii mu bootu, muutu mosi wu miheebili mimibi miakikwaamisa, ayibwaana nde. Muutu wuu apali kutso mangili, ku nde akidiaala. Muutu so mosi pe wakituu ukutu nde bibolo, so mu misiingi mia bitali. Mbala na mbala, bakikutu nde bibolo mu miili mu misiingi mia bitali, ka nde akitabula bibolo bia bitali. Muutu so mosi pe wali na mifuri mia udweemese nde. Taanga dioosi, butsuu na nyanga, nde akidiaala kutso mangili na ku yulu a milaanda. Nde akiloo na akinemese nyutu a nde mu mamanya.
Bu nde atalili Yiisu ku la, nde adumi tiini, atsukini nha kulu a nde, na aloyi mu ndaa yinene: «Yiisu, Mwaana a Nziaambi mu kati a mayula, ki ndaa we li mu usaa mu me? Me loombi kwaa we mu mifuri, mu kuumbu a Nziaambi, a fuundusu me pe!» Nde aleeli buu, mundaa ti Yiisu aleeli kwaa nde: «Muheebili wumubi, pala mu muutu wu!» Yiisu wamufuuli: «Kuumbu a we na?» Nde avutili: «Kuumbu a me "Koongi", mundaa ti bisi diavululu.» Na nde apeli Yiisu mu unyaala utsinduu bo ku mbari a itini kii. Kwali nhaa na mukaanga wumunene wa bangulu, bakisaa biloo ku peembi a mulaanda. Miheebili mimibi mialoombi Yiisu: «Tsinduu bisi mutso bangulu ba, na bisi sa dikoto mu bo!» Yiisu wabahi muswa. Tumake miheebili mimibi miapali mu muutu wuu, na miakoti mu bangulu. Mukaanga woosi akulini ku tsuu a mulaanda, abwiiri mu diaanga, adiaami na afuyi. Litaanga la bangulu mutso mukaanga wuu, ali helape mafuundu moolo.
Babakikebe bangulu babati na babiti mvuungu ku ngaanda na ku mala moosi ma mu itinini kii. Baata bayiri mu umono mamayilimi.
Ka beni dili mu uleele kwaa muutu: "We li na muswa mu uleele kwaa taayi a we so kwaa nguu a we ti, bi we akeeha nde mu ubaasila nde, we amaatasila bio mu uha bungori kwaa Nziaambi." We li mu uleele ti: "Biloo bii Korobani." Ni mu buu, beni dili mu uha muswa kwaa muutu wuli mu uhele ubwaha libaasila, kwaa taayi a nde so kwaa nguu a nde! Mu pili yii, beni dili mu udusu Mandaa ma Nziaambi, mundaa bukulu ba beni badili mu uyene a yiisi beni na beni. Na beni dili mu uyiluu mandaa malaa makimi ma mutindi wuu.»
Yiisu abwita koongi a baata mbila, na nde wabaleeli: «Ditete matswi, beni boosi, na diyiluu uyuu me. A uli na iloo pe kia ku mbari a muutu, kii ituu usumunu nde, bu kio ikoti mu nde. Ka kili mu upala mu muutu, ni kio kili mu usumunu nde.» [
Mukaasa wa musi Tiro ameni miaanzi mu Yiisu
Bu Yiisu amati nhaa, nde ayeni ku itinini kia ngaanda a Tiro, na nde akoti mu nzo mosi. Nde a atooni pe ti muutu so mosi ayaaba, ka a atuyi usweeme pe. Mukaasa mosi, wali na mwaana wa mukaasa wu bakikwaamisa kwaa muheebili wu mubi, ayuyi bubakitsuu mu nziriri a Yiisu. Nhaa na nhaa, nde ayibwa nha miili mia Yiisu. Mukaasa wuu ali musi Eleene, abutii ku Fenisi ya ku itinini kia Siri. Nde aloombi Yiisu paa abingi muheebili wu mubi wali mu mwaana a nde. Ka Yiisu aleeli kwaa nde: «Kwanyaala ti baana badia nha tsitsi a yuutu la bo; ka a bwafwaana pe mu uholo mapa ma baana, na udumunu mo kwaa baana ba bambwa.» Mukaasa wuu avutili kwaa nde: «Pfumu, baana ba bambwa ka, kutsini a meese, bali mu udia bifufuri bia mapa ma baana.» Ni mubuu Yiisu aleeli kwaa nde: «Mundaa mvutu yii, vutuu ku nzo a we! Muheebili wu mubi maapala mu mwaana a we wa mukaasa.» Nde avutii ku nzo a nde, na kuu, nde ayibaasa mwaana ala wa nde nha yulu a mbuu. Mundaa ti muheebili wu mubi, ali amaapala mu nde.
Muutu mosi mutso koongi avutili kwaa nde: «Muyiisi, me maabee we mwaana a me wa baala, mundaa ti na muheebili wumubi wuli mu ukwaamisanga nde na ubaakitisanga nde baba. Taanga dioosi muheebili wuu, ubaakaanganga nde, na ubaabalanga nde nha tsini, pasi mbuu yi nde ubaasa nde. Mwaana li mu upalisa mafuri mu munywa na ukweete mini, na nyutu a nde yimaatilili. Me naloombi kwaa miyii mia we mu ubingi muheebili wuu, ka bo a batuyi pe.» Yiisu ayaabisi kwa bo: «Kubu yakoono usa imiini mu Nziaambi, natee ki taanga me nafwaana uba na beni? Natee ki taanga me nafwaana ubiti mufunu a beni? Dibee me mwaana.»
Bamubeyi mwaana. Bu muheebili amoni Yiisu, nhaa-na-tsi, nde anyingisi mwaana mu mifuri. Mwaana abwi nha tsi, akiyene akilimini na upalisa mafuri mu munywa. Yiisu afuuli taayi: «Umatuu ki taanga muheebili wuu abaandii mu ukwaamisa nde?» Taayi avutili: «Umatuu bungebe ba nde. Taanga dialaa muheebili atsinduu nde ku mbaa, so a buu pe, mu maamba mu udusu nde. Ka so we utuu uyiluu ndaa, kwiilili bisi ngebe na yiri baasila bisi!» Yiisu avutili: «"So we utuu uyiluu ndaa", bu we leeli. Ka moosi utuu uyilimi kwaa wu usa imiini mu Nziaambi.» Nhaa-na-tsi, taayi a mwaana aloyi: «Me siiri imiini, baasila me, mu ndaa ti pasi kwaa me mu usa imiini!»
Yiisu amoni ti koongi a baata yakukini. Ni mu buu, nde afweengi muheebili wumubi, na aleeli kwaa nde: «Muheebili wuli mu ukitisi baba na ingimagimi, me tumi we mu upala mu mwaana wu, na a bwavutuu mu nde pe!» Muheebili aloyi mingiri, anyingisi mwaana mu mifuri, na apali mu nde. Mwaana wa baala ali ka weti wakwa, na baata balayi bakileele: «Nde maakwa.» Ka Yiisu akaangi nde mu koo, wamutemisi na mwaana atemini.
Yiisu abeelisi babeeri balaa
Yiisu bu apali mu nzo a makutunu ma Bayuudayo, ayikoto mu nzo a Simooni. Buko ba Simooni wa mukaasa ali na baa la mifuri, babali mu nzo muu baloombi kwaa Yiisu, abeelisi nde. Yiisu abaandini nha yulu a mubeeri, asieembi baa. Lo lasiisi mubeeri, nhaa-na-tsi, mubeeri uyaaba utemene na usalila bo.
Yiisu bu asutii nha simi, baala limosi lali na miheebili mimibi mu ngaanda yii, lamubwaani. Umata bele pee, lo lali bikutu ulwaata pe, mu nzo udiaala pe ka nde udiaala ku mangili. Bu amoni Yiisu, aloyi, atsukini nha miili mia nde, na aleeli: «Yiisu, Mwaana a Nziaambi wa ku kati a yula? We ki ndaa li na yo na me? Kolokolo a we, a sieembe me pe!» Ka Yiisu atumi muheebili wumubi apala mu muutu wuu. Mundaa ti muheebili wuu akikwaamisa nde taanga dioosi. Bakikutu muutu wuu mio na miili mu mikuru mia bitali. Ka nde akitabulanga mio, na muheebili wu mubi aki biti nde mu matsi ma tsata. Yiisu wamufuuli: «Kuumbu a we na?» Nde avutili: «Koongi»; mu ndaa ti miheebili mimibi mialaa miali miakoto mu nde. Miheebili mii mia peli Yiisu anyaala utumu mio miyene ku mbeenge.
Ka nhaa, wali na mukaanga a bangulu wu munene baki dia ku yula a mulaanda. Miheebili mimibi mialoombi kwaa Yiisu aha mio muswa mu ukoto mu bangulu. Yiisu ahi mio muswa. Miheebili mimibi miapali mu muutu, miakoti mu bangulu, mukaanga akilimini mu mbeenge a diaanga mu adiaami. Bakebi ba biboori bii bu bamoni ma mayilimi, babati, babiti mamvuungu mu mangaanda na mu mala. Baata bapali mu umono mioosi mialabii, bayiri kwaa Yiisu, bamoni muutu wapali miheebili mimibi adiaala nha pele a Yiisu, alwaata bikutu na ali na imuutu kia nde kioosi. Baata babayi boomo.
Ngwanya me nadileeli: Babamosi ba bali nha a bukwa pe natee bumono ipfumu kia Nziaambi.»
Mubili Mooso na mubili Eliya bakitsuu na Yiisu
Biluumbu hele pwoombo nha mbisi a nhaa bu amani mandaa maa uleele, Yiisu aholi Peetero, Yowani na Yaki, ahaati na bo nha yulu a mulaanda mu ukuundu. Bu akikuundu, kiinzi kia nde yakitii, mulwaata a nde ahembii, angeyini. Itsundu-a-tsundu bamoni babaala boolo bakimoo na nde. Ni Mooso na Eliya bamonii mu buzitu ba Nziaambi, bakitsuu na Yiisu mu ndaa a nziendila nde yikaayilimi mu Yeruselemi.
Peetero na ba bali na nde balaari tolo la mifuri, ka bu basiimbii bamoni buzitu ba Yiisu na babaala boolo ba bali na nde. Mu taanga di Mooso na Eliya bakikabuu na Yiisu. Peetero aleeli kwaa nde: «Muyiisi, bubwe kwaa bisi mu uba nha. Dituungu bituru bitata, imosi kia we, imosi kia Mooso, imoso kia Eliya.» Peetero a ayaabi ma aleeli pe.
Kutso makoongi muutu aloyi, aleeli: «Muyiisi, kolokolo a we: mono mwaana a me wa baala, ni mwaana a me ndila mosi. Muheebili wumubi li mu ubaakaanga nde, nhaa-na-tsi nde mu uloo, nde li mu utuutuu mu mifuri na mafuri mubaapala nde mu munywa. Muheebili wuu ubaanyoongoso nde kwalaa na a ali mu unyaala nde pe. Me ndoombiangi kwaa miyii mia we babingi muheebili wuu, ka bakoono.» Yiisu aleeli: «Aa kubu yimbi, yahele na imiini! Taanga kwe me kaabwaba na beni na usuku beni? Bee mwaana a we nha.» Bu mwaana aki yiri asweese, muheebili wu mubi abwiisi nde nha tsi, na atutisi nde kwa mifuri. Ka Yiisu afeengi muheebili wumubi, abeelisi mwaana a ngebe, na avutili nde kwaa taayi a nde. Boosi bakimii mu bunene ba Nziaambi.
Yiisu abwiyaabisa likwa la nde
Boosi bu bakimii mu maa moosi ma asi, aleeli kwaa miyii mia nde:
Yiisu avutili kwaa ba bamuwungisi
Iluumbu imosi, Yiisu abingi muheebili wu mubi wa kitiisi muutu baba. Bu muheebili wu mubi apali, baba latsuyi; makoongi ma mali nhaa makimii.
Na mosi mu bo ateti booyi la nguu a ngaanga a Nziaambi, na akesi nde litswi la koo kia babaala. Ka Yiisu aleeli: «Dinyaala, bu maakuu.» Tumake nde abeembi litswi la booyi la nguu a ngaanga, na abeelisi nde.
Ka batumu ba Yowani bu bavutii, Yiisu abaandii utsuu mu Yowani kwaa makoongi, aleeli: «Ima beni diyimono ku tsi ya tsata? Liheese lili mu unyingini mu mupepe? Ka ima beni diyimono? Muutu walwaata bikutu bia tala? Ka babali mu ulwaata milwaata mia buzitu na bali mu uba mutso busini bali mu udiaala mu manzo ma mitini. Ka ima beni diayamono? Mubili a Nziaambi? Ee-e, me nadileeli, nde avulu na paa mubili. Ni mu nde Yowani basonuu:
"Mono, me sa tsinduu tumu a me nha kulu we,
mu uyiluu we kuulu nha kulu a we."
«Me nadileeli: Nha kati a babaala boosi babutuu mu mukaasa, a uli na wavulu Yowani mu bunene pe, ka bunu wavulu bukee mu Ipfumu kia Nziaambi avulu nde mu bunene. Baata boosi na batoli ba limaanda bayuyi nde. Baleeli: "Nziaambi tooni bisi uyobolo!" Na baholi libootuu la Yowani. Ka bafarisi na bayiisi ba mikele ba bisi ma Nziaambi atooni uyiluu mu bo, na bo babisi libootuu la Yowani.»