Milagres de Jesus
Os Evangelhos registram dezenas de milagres realizados por Jesus — curas, ressurreições, domínio sobre a natureza e libertações. Cada milagre revelava sua divindade e compaixão.
Curas de cegos e surdos
Jesus devolveu a visão aos cegos e a audição aos surdos, manifestando seu poder sobre toda enfermidade e deficiência.
Yéesu Yoovahorya Vahoku Vavɨrɨ
Yéesu ˆakiinʉke fuma aho, vahoku vavɨrɨ vakamutuuba kʉnʉ vootʉla isóso voosea, "Tʉlaange na riiso ra wʉʉja, ee Sha Daúdi!" ˆAkafike kaayii, vara vahoku vakʉʉja na kʉʉntʉ ˆajáa. Aho, Yéesu akavasea, "Ruma mwiise daha ndɨrɨ kʉvahorya wʉʉ?" Avo vahoku vakamʉsea, "Hɨɨ Mʉkʉ́lʉ." Aho, Yéesu akasaasya miiso yaavo kʉnʉ yoosea, "Vive ja kuruma kwaanyu." Miiso yaavo yakatʉʉnʉkʉka. Yéesu akavakaanʼya na ngururu yoosea, "Karɨ mumuwyɨ́ɨraa mʉʉntʉ yoyoosi ɨrɨ isáare tʉkʉ." Maa kaa, voovo ˆvakiinʉke aho, vakaarya ayo masáare ɨra ɨsɨ yoosi.
Yéesu Yoohorya Vahoku Vavɨrɨ
Mpɨɨndɨ Yéesu na vapooji vaachwe ˆviinʉkáa fuma Yerɨ́ɨko, mpuka nkʉʉlʉ ya vaantʉ ɨjáa yavatuuba. Mbarɨmbarɨ ya njɨra, vajáa viíkyɨɨre vahoku vavɨrɨ. ˆVakateere Yéesu yoolooka, vakatʉla isóso voosea, "Yéesu Mweenevyoosi, Sha Daúdi, tʉlaange na riiso ra wʉʉja!" Mpuka ya vaantʉ ɨkavadalavya vareke tʉla isóso, maa kaa, voovo vakadoomererya tʉla isóso voosea, "Ee Sha Daúdi, Mweenevyoosi, tʉlaange na riiso ra wʉʉja aaɨ!" Yéesu akɨɨma, maa akavaanɨrɨra yoosea, "Che moosaaka nɨvabweeyyirye?" Novo vakasea, "Mweenevyoosi, toosaaka toone." Yéesu akavoonera mbavariri, akavasaasya miiso yaavo. Hahara miiso yaavo yakatʉʉnʉkʉka, novo vakamutuuba.
Yéesu Yoomʉhorya Mʉhoku ʉko Besaída
Maa reerʉ, Yéesu na vapooji vaachwe vakafika ituri ra Besaída. Vaantʉ vamwɨ vakareeta mʉhoku ʉmwɨ, maa vakamʉloomba Yéesu amʉsaasye. Yéesu akamʉkwaata mʉkono, maa akamʉtwaala na ivarwii ra ituri. Akamʉchwɨɨra matɨ miiswii, akamʉvɨkɨra mɨkono, maa akamuurya, "Koona wiise kɨɨntʉ chochoosi wʉʉ?"
Ʉra mʉhoku akalaanga, maa akamʉsea, "Nookoona vaantʉ, maa kaa, varɨ ja mɨtɨ ˆyooyeenda."
Kei Yéesu akamʉvɨkɨra mɨkono miiswii, ne akatuurya miiso, maa akoona kɨra kɨɨntʉ neeja. Hara, maa Yéesu akamʉsea, "Doma na kaayii na kaja ʉtwéeraa na iturii tʉkʉ."
Yéesu Yoomʉhorya Kɨmatu
Aho, Yéesu akiinʉka fuma ɨsɨ ya Tíiro akakwaata na katɨ na katɨ ya Sidóoni, maa akadoma na ɨsɨ ya Dekapóoli fʉʉrʉ iriva ra Galiláaya. Kɨmatu ʉmwɨ sɨ ˆadáhaa lʉʉsɨka neeja akareetwa nɨ vaantʉ, maa vakamʉloomba Yéesu amʉvɨkɨre mɨkono sa ahole.
Yéesu akamʉtwaala na ivarwii ʉra kɨmatu kʉlɨ na vaantʉ. Akamʉvɨkɨra maamba jaachwe matwii, akachwɨɨra matɨ mamaambii, maa akamʉsaasya lurimi. Akalaanga kurumwii, maa akakeeha nɨ ʉsʉʉngʉ akamʉsea, "Efáata!" noo kʉsea, "Yʉʉrɨka." Hahara matu yaachwe yakayʉʉrɨka na lurimi lwaachwe lʉkachʉngʉlʉka, akaanda lʉʉsɨka neeja.
Yéesu akavakaanʼya vaantʉ vara ˆvajáa hara akavasea, "Sɨ mʉyalʉʉse masáare aya kʉrɨ mʉʉntʉ baa ʉmwɨ vii tʉkʉ." Maa kaa, ja ˆvyeene avakaanʼyáa kʉlʉʉsa, noo ˆvyeene valookyáa kwaarya ayo masáare. Vaantʉ vakatʉlʉvala mʉnʉmʉʉnʉ voosea, "Viintʉ vyoosi ˆatʉ́mamire vyabooha maatʉkʉ vii! Baa vimatu abwéeyyiirye vandooteera na vimumu vandoolʉʉsɨka."
Mʉhoku Batimáayo Yoohoriwa nɨ Yéesu
Aho, vakafika múuji wa Yerɨ́ɨko. Mpɨɨndɨ Yéesu, vapooji vaachwe na ɨra mpuka nkʉʉlʉ ya vaantʉ ˆvalookáa múujii, vakamʉshaana mʉhoku ˆasewáa Batimáayo. Yeeye nɨ sha Timáayo ajáa. Na ajáa iíkyɨɨre mbarɨmbarɨ ya njɨra yooloomba. ˆAkateere Yéesu wa Nasaréeti yoolooka na aho, akaanda tʉla isóso yoosea, "Ee Sha Daúdi, naanga na riiso ra wʉʉja!"
Vaantʉ ˆvarɨ foo vakamwaamirirya sa akirinye. Maa kaa, yeeye akadoomererya tʉlatʉʉla isóso, yoosea, "Ee Sha Daúdi, naanga na riiso ra wʉʉja Aaɨ!"
Yéesu akɨɨma, maa akavasea, "Hoonɨ mwaaniriri." Vakamwaanɨrɨra, voosea, "Hoonɨ ifafirirye, wiiheere mʉtɨma, yookwaanɨrɨra." Akafweita lweénda lwaachwe na ivarwii, akafɨrɨra, maa akadoma na kʉrɨ Yéesu.
Yéesu akamuurya, "Che woosaaka nɨkʉbweeyyiirye?" Maa akasea, "Mukiindya, noosaaka noone."
Yéesu akamʉsea, "Tamanya, kuruma kwaako noo kwakʉhóniirye." Hahara, akoona, maa akamutuuba Yéesu na ɨra njɨra ˆadomáa.
Yéesu Yoomʉhorya Mʉhoku
Yéesu ˆakasengerere múuji wa Yerɨ́ɨko, kʉjáa kwatɨɨte mʉhoku ʉmwɨ ˆaloombáa iíkyɨɨre heehi na njɨra. Ʉwo mʉhoku ˆakateere mpuka ya vaantʉ voolooka, akuurya, "Nɨ che kwatɨɨte?" Vakamʉsea, "Yéesu wa Nasaréeti yoolooka." Aho, akatʉla isóso yoosea, "Ee Yéesu, Sha Daúdi, naanga na riiso ra wʉʉja!"
Vaantʉ vara ˆvajáa valóngwɨɨre mbere ya Yéesu vakaanda kʉmʉdalavya akirinye. Maa kaa, yeeye akadoomererya kʉmwaanɨrɨra, "Ee Sha Daúdi, naanga na riiso ra wʉʉja Aaɨ!"
Yéesu akɨɨma, maa akavalairirya vamʉreete na kwaachwe. Ʉra mʉhoku ˆakaseese, maa Yéesu akamuurya, "Che woosaaka nɨkʉbweeyyiirye?" Ne akasea, "Ee Mweenevyoosi, noosaaka noone!"
Aho, Yéesu akamʉsea, "Haaha ona kaa! Kuruma kwaako kwakʉhóniirye." Hahara akaanda koona kei. Akamutuuba Yéesu kʉnʉ yoomʉdʉʉmba Mʉlʉʉngʉ. Na vaantʉ voosi ˆvakoone ayo, vakamʉdʉʉmba Mʉlʉʉngʉ.
Yéesu Yoomʉhorya Mʉʉntʉ ˆAvyaalwa Mʉhoku
Sikʉ ɨmwɨ mpɨɨndɨ Yéesu ˆalookáa, akamoona mʉʉntʉ ʉmwɨ ˆajáa mʉhoku keende kʉvyaalwa kwaachwe. Vapooji vaachwe vakamuurya, "Mukiindya, nɨ ani ˆatʉmama ʉvɨ fʉʉrʉ ʉhʉ avyaalwe mʉhoku? Nɨ yeeye bakʉ vavyɨɨrɨ vaachwe?" Yéesu akavasea, "Sɨ yeeye tʉkʉ na sɨ vavyɨɨrɨ vaachwe ˆvatʉmama ʉvɨ tʉkʉ. Avyaalwa mʉhoku sa mɨrɨmo ya Mʉlʉʉngʉ ɨvariyʉlwe mwiikalwii waachwe aha weerwii. Mʉlʉʉngʉ aantʉma. Viintʉ ˆkʉkaarɨ namuusi, nɨ mpaka tʉtʉmame mɨrɨmo yaachwe. Uchikʉ kʉʉja wiise, mpɨɨndɨ ijo, sɨ tʉrɨ daha tʉmama tʉkʉ. Mpɨɨndɨ ˆnkaarɨ aha weerwii, nɨɨnɨ nɨ kɨweerʉ cha weerʉ."
Yéesu ˆakalʉʉse jeyyo, akachwa matɨ ɨsɨ, akabweeyya fitoe na yara matɨ, maa akamʉhaka ʉra mʉhoku miiswii. Aho, akamʉsea, "Tamanya ʉkoowe iduundwii ra Siloáamu." Siloáamu noo kʉsea "vaantʉ ˆvatʉmwa." Aho, ʉra mʉhoku akatamanya noo koowa, akahɨndʉka kʉnʉ yookoona.
Curas de paralíticos e enfermos
Paralíticos caminharam, leprosos ficaram limpos e todo tipo de doença foi curada pelo toque e pela palavra de Jesus.
Mʉʉntʉ ʉmwɨ ajáa na ʉlóónda akamwiinamɨra yoosea, "Aaɨ, koonɨ woosaaka, ifaanaa ʉkaanjirʉla ndwáala yaanɨ." Yéesu akawolola mʉkono waachwe, akamʉsaasya, kʉnʉ yoosea, "Noosaaka, ujirʉlwe!" Hahara, ʉlóónda waachwe ʉkahola. Aho, Yéesu akamʉsea, "Karɨ umuwyɨ́ɨraa mʉʉntʉ yoyoosi isáare ɨrɨ tʉkʉ, maa kaa, tamanya ukiiyonekye kwa mweeneɨsɨ wa Ijʉva, ʉtoole na mpóryo yo jirʉlwa, ja ˆvyeene Mʉ́sa alairirya, sa vataange kɨmaarɨ ʉhórire."
Vaantʉ vamwɨ, vakamʉretera mʉʉntʉ ˆaakwya iyandiyandi, aláariiwe ndirii yaachwe. Yéesu ˆakoone kuruma kwaavo, akamʉsea ʉra ˆaakwya iyandiyandi, "Mwaana waanɨ, iheere mʉtɨma! Ʉvɨ waako wasírire." Vamwɨ va vakiindya va Miiro ˆveene vajáa aho, vakiiwyɨɨra jei, "Ʉhʉ mʉmaka yoomʉhɨɨntɨkɨra Mʉlʉʉngʉ!" Yéesu akataanga miiririkano yaavo, maa akavuurya, "Sa che mookiiririkana mavɨ mitimii yaanyu? Nɨ kɨrɨkwɨ noo chaangʉ kʉlookya myeewe, kʉmʉsea, ‘Ʉvɨ waako wasírire,’ au kʉmʉsea, ‘Inʉka, yeenda’? Haaha noosaaka mʉtaange Mwaana wa Mʉʉntʉ atɨɨte wiimiriri aha weerwii wo sea vaantʉ ʉvɨ waavo wasírire." Aho, akamʉsea ʉra mʉʉntʉ ˆaakwya iyandiyandi, "Inʉka, toola ndɨrɨ yaako, tamanya na kaayii." Ʉra mʉʉntʉ akiinʉka, maa akatamanya na kaayii kwaachwe.
Aho, kʉjáa kwatɨɨte mʉʉntʉ ʉmwɨ ˆajáa na mʉkono ˆwaakwya iyandiyandi. Aho, kʉjáa kwatɨɨte Mafarisáayo ˆvasaakɨráa njɨra yo musitaakya Yéesu. Avo vakamuurya voosea, "Eri, Miiro yaruma kʉmʉhorya mʉʉntʉ sikʉ ya Sabáato wʉʉ?" Ne akavasea, "Kwatɨɨte ʉmwɨ waanyu, koonɨ muundi yaachwe ɨmwɨ yawyɨ́ɨrɨɨre iduundwii sikʉ ya Sabáato, ˆarɨ reka kwɨɨkwaata no kwɨɨseyya na weerwii wʉʉ? Maa kaa, mʉʉntʉ nɨ wa iyoombe ikʉʉlʉ kʉlookya muundi. Sa jeyyo Miiro yaruma kʉtʉmama ʉʉja sikʉ ya Sabáato." Aho, maa akamʉsea ʉra mʉʉntʉ, "Wolola mʉkono waako!" Ʉra mʉʉntʉ akawolola mʉkono waachwe, nowo ʉkava nkaasʉ ja ʉra wɨɨngɨ.
ˆVakafike, vakamʉshaana mʉkwɨ wa Simóoni ajáa nchiirii aváirwe nɨ ndwáala. Hahara, vakamuwyɨɨra Yéesu masáare yaachwe. Akaseesa na hara kʉʉntʉ ˆajáa alɨ́ɨre, akamʉkwaata mʉkono ʉra maáma, maa akamwiinʉla, hahara akahola, maa akaanda vatʉmamɨra.
Yéesu Yoomʉhorya Mʉʉntʉ ˆArɨ na Ʉlóónda
Kʉjáa kwatɨɨte mʉʉntʉ ʉmwɨ, ˆarɨ na ndwáala ya ʉlóónda. Akʉʉja kʉrɨ Yéesu, akachwaama, akiiloombererya yoosea, "Koonɨ woosaaka, ifaanaa ʉkaanjirʉla ndwáala yaanɨ." Yéesu akamoonera mbavariri, akiinʉla mʉkono waachwe, akamʉsaasya, maa akamʉsea, "Noosaaka, ujirʉlwe!" Hahara, akajirʉlwa na akahola ɨra ndwáala yaachwe.
Mʉʉntʉ ʉmwɨ ˆaakwya iyandiyandi, akareetwa kʉrɨ Yéesu iínwɨɨrwe nɨ vaantʉ vanɨ. Sa ɨra mpuka nkʉʉlʉ, vara vaantʉ vakasiindwa kʉmʉlookya ʉra mʉlwɨ́ɨrɨ fʉʉrʉ kʉrɨ Yéesu. ˆVakoone jeyyo, vakaambʉka nɨ ikekeerii, vakabontola ikekeera hara kʉʉntʉ Yéesu ˆajáa, vakamukiimirya ʉra mʉlwɨ́ɨrɨ na ndɨrɨ yaachwe. Yéesu ˆakoone kuruma kwaavo, akamʉsea ʉra mʉlwɨ́ɨrɨ, "Mwaana waanɨ, ʉvɨ waako wasírire."
Aho nyuumbii, kwajáa kwatɨɨte vakiindya vamwɨ va Miiro vajáa viíkyɨɨre, vakaanda kiiririkana mitimii yaavo voosea, "Joolɨ arɨ lʉʉsa jei? Yoomʉhɨɨntɨkɨra Mʉlʉʉngʉ! Sɨ Mʉlʉʉngʉ yeemweene noo ˆadáhaa sea ʉvɨ wasírire tʉkʉ wʉʉ?" Hahara, Yéesu akataanga miiririkano yaavo, maa akavasea, "Nɨ sa che mookiiririkana ayo mitimii yaanyu? Nɨ kɨrɨkwɨ noo chaangʉ kʉlookya myeewe, kʉmʉsea ʉhʉ mʉlwɨ́ɨrɨ, ‘Ʉvɨ waako wasírire,’ bakʉ kʉmʉsea, ‘Inʉka, ʉtoole ndɨrɨ yaako ʉlooke’? Haaha noosaaka mʉtaange, Mwaana wa Mʉʉntʉ atɨɨte wiimiriri wo sea vaantʉ, ‘Ʉvɨ waavo wasírire,’ aha weerwii." Aho, akamʉsea ʉra mʉʉntʉ ˆaakwya iyandiyandi, "Nookʉsea, inʉka, toola ndɨrɨ yaako, ʉdome na kaayii kwaako." Hahara, maa akatoola ndɨrɨ yaachwe akafuma na weerwii, baa vara vaantʉ voosi ntɨ ˆvoomʉlaanga. Maa vakatʉlʉvala, vakamʉdʉʉmba Mʉlʉʉngʉ voosea, "Isáare ja ɨrɨ, sɨ tʉnoona vii kaa tʉkʉ!"
Yéesu Yoomʉhorya Mʉʉntʉ Sikʉ ya Sabáato
Yéesu ajáa ɨɨngɨra kei na sinagóogii. Aho, kwajáa kwatɨɨte mʉʉntʉ ˆajáa na mʉkono ˆwaakwya iyandiyandi. Vamwɨ va vaantʉ ˆvajáa aho, vakaanda mʉlaangisha Yéesu, voone koonɨ arɨ mʉhorya ʉra mʉʉntʉ sikʉ ya Sabáato, sa vamusitaakye.
Yéesu akamʉsea ʉra mʉʉntʉ mʉkono ˆwaakwya iyandiyandi, "Seesa, ɨma aha mbere ya vaantʉ voosi." Yéesu akavuurya, "Nɨ virikwi noo Miiro yaruma tʉtʉmame sikʉ ya Sabáato? Kʉtʉmama mʉrɨmo mʉʉja, bakʉ kʉtʉmama mʉrɨmo mʉvɨ? Kʉlamurirya nkaasʉ, bakʉ kʉʉlaa?" Maa kaa, voovo sɨ vuuyirya kɨɨntʉ tʉkʉ. Akavatuurirya miiso na nkalari, kʉnʉ yookoona ʉsʉʉngʉ sa ʉfafu wa mɨtɨma yaavo. Maa akamʉsea ʉra mʉʉntʉ, "Wolola mʉkono waako!" Ne akawolola mʉkono waachwe, ʉkava nkaasʉ kei!
Yéesu Yoomʉhorya Mʉʉntʉ ˆArɨ na Ʉlóónda
Sikʉ ɨmwɨ, Yéesu ajáa atamanya na múujii ʉmwɨ. Ʉko, mʉʉntʉ ʉmwɨ ˆahaambwa nɨ ʉlóónda mʉvɨrɨ woosi akʉʉja na kʉrɨ Yéesu, akachwaama mbere yaachwe akiinamya kisho chaachwe fʉʉrʉ ɨsɨ. Akiiloombererya yoosea, "Aaɨ, koonɨ woosaaka, ifaanaa ʉkaanjirʉla ndwáala yaanɨ."
Yéesu akiinurirya mʉkono waachwe, akamʉsaasya, kʉnʉ yoosea, "Noosaaka, ujirʉlwe!" Hahara, ʉlóónda ʉkafuma muvirii waachwe, akahola.
Vaantʉ vamwɨ vakʉʉja viínwɨɨre mʉlwɨ́ɨrɨ ʉmwɨ na ndɨrɨ yaachwe. Ʉhʉ mʉlwɨ́ɨrɨ ajáa aakwya iyandiyandi. Vakasaaka vamwiingirye na nyuumbii kʉʉntʉ ˆajáa Yéesu. Maa kaa, vakasiindwa kumwiingirya sa vaantʉ vajáa vamémire mʉnʉmʉʉnʉ. Aho, vakaambʉka nɨ ikekeerii, vakabontola ikekeera hara kʉʉntʉ Yéesu ˆajáa, vakamukiimirya ʉra mʉlwɨ́ɨrɨ na ndɨrɨ yaachwe, maa vakamʉvɨɨka heehi na Yéesu. Yéesu ˆakoone kuruma kwaavo, akamʉsea ʉra mʉlwɨ́ɨrɨ, "Aaɨ, ʉvɨ waako wasírire."
Aho, vakiindya va Miiro na Mafarisáayo vakaanda kiiyurya voosea, "Nɨ ani ʉhʉ yoolʉʉsa masáare yo mʉhɨɨntɨkɨra Mʉlʉʉngʉ? Kusiina wɨɨngɨ ˆadáhaa sea ʉvɨ wasírire tʉkʉ, nɨ Mʉlʉʉngʉ yeemweene vii."
Yéesu akataanga kwiiririkana kwaavo. Aho akavasea, "Nɨ sa che mookiiririkana ayo mitimii yaanyu? Eri, nɨ kɨrɨkwɨ noo chaangʉ kʉlookya myeewe, kʉmʉsea ʉhʉ mʉlwɨ́ɨrɨ, ‘Ʉvɨ waako wasírire,’ bakʉ kʉmʉsea, ‘Inʉka, ʉlooke’? Haaha noosaaka mʉtaange, Mwaana wa Mʉʉntʉ atɨɨte wiimiriri wo sea vaantʉ aha weerwii, ‘Ʉvɨ waavo wasírire.’" Aho, akamʉsea ʉra mʉʉntʉ ˆaakwya iyandiyandi, "Nookʉsea, inʉka, toola ndɨrɨ yaako, ʉdome na kaayii kwaako."
Hahara, ʉra mʉʉntʉ akɨɨma mbere ya vaantʉ voosi, akatoola ndɨrɨ yaachwe, maa akadoma na kaayii kwaachwe kʉnʉ yoomʉdʉʉmba Mʉlʉʉngʉ.
Yéesu Yoomʉhorya Mʉʉntʉ Sikʉ ya Sabáato
Sikʉ ya Sabáato yɨɨngɨ, Yéesu ajáa ɨɨngɨra na sinagóogii, maa akaanda kiindya. Aho, kʉjáa kwatɨɨte mʉʉntʉ ˆajáa na mʉkono wa kʉlʉme ˆwaakwya iyandiyandi. Vakiindya va Miiro na Mafarisáayo vakava voomʉlaanga neeja sa voone koonɨ arɨ mʉhorya sikʉ ya Sabáato. Vabweeyyáa jeyyo sa vapate nkalo yo mʉtwaala na balásii.
Maa kaa, Yéesu ajáa atáangire miiririkano yaavo, aho akamʉsea ʉra mʉʉntʉ ˆajáa na mʉkono ˆwaakwya iyandiyandi, "Seesa, ɨma aha mbere ya vaantʉ." Ʉra mʉʉntʉ akiinʉka, maa akɨɨma mbere ya vaantʉ voosi.
Aho, maa Yéesu akavasea, "Nɨ kuvuurya niise, nɨ rɨrɨkwɨ noo Miiro ˆyaruma kʉtʉmama sikʉ ya Sabáato? Kʉtʉmama kɨɨntʉ kiija bakʉ kɨvɨ? Kʉlamurirya nkaasʉ au kʉmala?"
Aho, akavalaanga vaantʉ voosi, maa akamʉsea ʉra mʉʉntʉ, "Wolola mʉkono waako!" Ʉra mʉʉntʉ akabweeyya jeyyo, hahara mʉkono waachwe ʉkava nkaasʉ kei!
Yéesu Yoomʉhorya Mʉtʉmami wa Mʉlʉkalʉka sɨ ˆArɨ Mʉyahúudi
Yéesu ˆakahʉmʉle lʉʉsa masáare ayo yoosi kʉnʉ vaantʉ voomʉteerera, maa akadoma na múujii wa Kaperenáumu. Aho múujii, kwajáa kwatɨɨte mʉkʉ́ʉ́lʉ ʉmwɨ wa valwi nkoondo. Ʉhʉ mʉkʉ́ʉ́lʉ ajáa atɨɨte mʉtʉmami waachwe ˆajáa amweendamweenda. Haaha ʉhʉ mʉtʉmami ajáa alwaala sengerera akwye. Ʉwo mʉkʉ́ʉ́lʉ wa valʉkalʉka ˆakateere masáare ya Yéesu, akatʉma vawosi va Kɨyahúudi vadome na kwa Yéesu, vakamʉloombe ʉʉje jɨ amʉhorye mʉtʉmami waachwe. Novo ˆvakafike kwa Yéesu, vakamʉkalaamya mʉnʉmʉʉnʉ voosea, "Koonɨ kʉrɨ na mʉʉntʉ ˆavalwa ɨɨma neeja kwaambiririwa, nɨ ʉhʉ. Yeeye eenda ɨsɨ yiitʉ, baa kei noo atʉjeengera sinagóogi."
Aho, maa Yéesu akadomanʼya novo. Maa kaa, viintʉ ˆajáa akaarɨ kʉlɨ kʉlɨ na nyuumba ya ʉra mʉkʉ́ʉ́lʉ wa valwi nkoondo, ʉra mʉkʉ́ʉ́lʉ akatʉma vijeengi vyaachwe vakamʉsee Yéesu, "Aaɨ mʉkʉ́lʉ, karɨ ujuuwɨke tʉkʉ, nɨɨnɨ sɨ navalwa nɨɨma neeja kʉkʉteengya weewe wɨɨngɨre nyuumbii kwaanɨ tʉkʉ. Ɨkɨ noo ˆchooreka, niiyɨɨ́ne sɨ navalwa nɨɨma neeja kʉʉja na kwaako tʉkʉ. Maa kaa, lʉʉsa isáare vii na mʉtʉmami waanɨ ahole. Sa nɨɨnɨ nɨ mʉʉntʉ ˆnavɨɨkwa ɨsɨ ya wiimiriri, baa kei natɨɨte valwi nkoondo ɨsɨ yaanɨ. Koonɨ namʉséire ʉhʉ ‘Doma,’ adómaa na wɨɨngɨ ‘Ʉja,’ ne ʉʉ́jaa. Koonɨ namʉséire mʉtʉmami waanɨ ‘Bweeyya ɨkɨ,’ yeeye abwéeyyaa."
Yéesu ˆakateere ayo masáare, akahwaalala mʉnʉmʉʉnʉ, akiilorera akɨɨlaanga ɨra mpuka ˆyamutuubáa, maa akavasea, "Noovawyɨɨra, sɨ nɨnoona kuruma ja ʉkʉ baa kʉrɨ ɨsɨ yoosi ya Isiraéeli tʉkʉ." Na vara vaantʉ ˆvajáa vatúmirwe noo mwaanɨrɨra Yéesu ˆvakahɨndʉke na kaayii kwa mʉkʉ́ʉ́lʉ wa valʉkalʉka, vakamʉshaana ʉra mʉtʉmami ahórire.
Aho sinagóogii, kʉjáa kwatɨɨte mʉʉntʉ muki ʉmwɨ, ˆajáa na murimʉ mʉvɨ. Ʉwo murimʉ mʉvɨ ʉjáa wamukukumarya na sɨ adaháa woloka tʉkʉ kwa myaaka ikimi na ɨnaanɨ (18). Yéesu ˆakamoone, maa akamwaanɨrɨra yoosea, "Íyo, ʉrékɨɨrwe nɨ ndwáala yaako!" Aho, Yéesu akamʉvɨkɨra mɨkono yaachwe, na hahara akawoloka na akaanda kʉmʉbweeyyirya Mʉlʉʉngʉ nkongojima.
Yéesu Yoomʉhorya Mʉlwɨ́ɨrɨ Sikʉ ya Sabáato
Sikʉ ɨmwɨ ya Sabáato, Yéesu ajáa adoma noo rya chákurya kaayii kwa mʉkʉ́ʉ́lʉ ʉmwɨ wa Mafarisáayo. Mpɨɨndɨ ˆajáa aho, vaantʉ vamʉlaangisháa sa voone nɨ che arɨ tʉmama sikʉ ya Sabáato. Aho, kʉjáa kwatɨɨte mʉʉntʉ ʉmwɨ ˆajáa na ndwáala yo suuwa mawʉlʉ na mɨkono. Hara, maa Yéesu akavuurya Mafarisáayo na vakiindya va Miiro, "Eri, Miiro yaruma kʉmʉhorya mʉʉntʉ sikʉ ya Sabáato, bakʉ tʉkʉ?" Novo vakakirinya sawu. Jeyyo Yéesu akamʉsaasya ʉra mʉlwɨ́ɨrɨ, akamʉhorya, maa akamʉsea itamanyɨre.
Yéesu Yoovahorya Vaantʉ Ikimi ˆVarɨ na Ʉlóónda
Mpɨɨndɨ Yéesu ˆadomáa na Yerusaléemu, ajáa atweera na mʉhakii wa ɨsɨ ya Samaría na Galiláaya. Mpɨɨndɨ Yéesu ˆɨɨngɨráa iturii rɨmwɨ, ajáa alʉmana na vaantʉ ikimi ˆvarɨ na ʉlóónda. Avo vaantʉ vakɨɨma kʉlɨ, maa vakaanɨrɨra voosea, "Yéesu, Mweenevyoosi, tʉlaange na riiso ra wʉʉja!"
Yéesu ˆakavoone akavasea, "Tamanyi, mukiiyonekye kwa veeneɨsɨ va Ijʉva." Na mpɨɨndɨ ˆvajáa njirii vootamanya, maa vakajirʉlwa ʉlóónda waavo.
Ʉmwɨ waavo ˆakoone ahórire, maa akahɨndʉka na kwa Yéesu kʉnʉ yoomʉdʉʉmba Mʉlʉʉngʉ na sawúti nkʉʉlʉ. Akalaala majewii ya Yéesu na ɨnda kʉnʉ yoomʉdʉʉmba. Ʉwo mʉʉntʉ nɨ Mʉsamaría ajáa.
Yéesu akamuurya, "Voosi ikimi sɨ vajírwiilwe tʉkʉ wʉʉ? Hai varɨ vara vɨɨngɨ keenda? Kusiina baa ʉmwɨ ˆahíndukire joo mʉdʉʉmba Mʉlʉʉngʉ tʉkʉ, maa kaa, ʉhʉ mʉyeni vii?" Yéesu akamʉsea, "Inʉka, ʉtamanye, kuruma kwaako kwakʉhóniirye."
Yéesu Yoomʉhorya Mʉʉntʉ ˆAakwya Iyandiyandi Sikʉ ya Sabáato
Ayo ˆyakalooke, kʉjáa kwatɨɨte ngovi ya Vayahúudi. Yéesu ne akaambʉka na Yerusaléemu. Ʉko Yerusaléemu, kʉjáa kwatɨɨte mutiryaango ʉséwaa "Mutiryaango wa Muundi." Heehi na ʉwo mutiryaango, kʉjáa kwatɨɨte isima na Kɨeburanía ˆraséwaa Betisáata. Ɨro isima, rɨjáa rarɨɨngɨrɨrwa nɨ balása isaano. Aho balásii, valaaláa valwɨ́ɨrɨ ˆvarɨ foo, baa ja vahoku, vivete, na vaantʉ ˆvaakwya iyandiyandi. [Vawojeráa maaji yatikʉlwe. Sa kwatɨɨte mpɨɨndɨ jimwi murimʉ mʉʉja wa Ijʉva wakiimáa, ʉkatikʉla maaji. Na mʉʉntʉ ˆajáa wa ncholo kɨɨngɨra na luujii maaji ˆyakatɨkʉlwe, aholáa ʉlwɨ́ɨrɨ waachwe wowoosi ˆajáa nowo.] Haaha, kʉjáa kwatɨɨte mʉʉntʉ ʉmwɨ ˆajáa mʉlwɨ́ɨrɨ kwa myaaka makumi yatatʉ na ɨnaanɨ (38). Yéesu ˆakamoone alɨ́ɨre aho, na kʉnʉ yootaanga nɨ aho ajáa kwa sikʉ ˆjiri foo, maa akamuurya, "Eri, saaka wiise ʉhole wʉʉ?"
Ʉra mʉlwɨ́ɨrɨ akamʉsea, "Aaɨ, nɨɨnɨ nsiina mʉʉntʉ wo kuumburukirya luujii mpɨɨndɨ maaji yatíkwɨɨrwe tʉkʉ. Kɨra ˆndɨrɨ saaka kɨɨngɨra, mʉʉntʉ wɨɨngɨ ɨɨngɨráa mbere yaanɨ."
Yéesu akamʉsea, "Inʉka, toola ndɨrɨ yaako, ʉtamanye." Hahara, ʉra mʉʉntʉ akahola. Akatoola ndɨrɨ yaachwe, maa akaanda yeenda. Ayo yafʉmɨra sikʉ ya Sabáato.
Yéesu akatamanya kei na múujii wa Káana ˆʉrɨ ɨsɨ ya Galiláaya. Aho múujii, noo haantʉ ˆajáa abweeyya maaji yakava diváai. Ʉko Kaperenáumu, kʉjáa kwatɨɨte mʉkʉ́ʉ́lʉ ʉmwɨ wa ɨsɨ. Ʉwo ajáa na mʉtavana waachwe mʉlwɨ́ɨrɨ. Haaha ʉwo mʉkʉ́ʉ́lʉ ˆakateere Yéesu uújire na Galiláaya fuma Yudéea, akatamanya na kʉrɨ Yéesu, maa akamʉkalaamya vatamanyanʼye na Kaperenáumu, sa akamʉhorye musinga waachwe ˆajáa alwɨ́ɨre sengerera kukwya. Aho, Yéesu akamʉsea, "Eri, sɨ mʉrɨ kuunduma vii tʉkʉ koonɨ sɨ mwɨɨ́ne isháara na viintʉ ˆvihwáalaryaa wʉʉ?" Ʉra mʉkʉ́ʉ́lʉ akamʉsea Yéesu, "Aaɨ kalaama, hende tugiritanʼye musinga waanɨ viintʉ ˆakaarɨ sɨ anaakwya."
Aho, Yéesu akamʉsea, "Tamanya na kaayii, mwaana waako ahórire." Ʉra mʉkʉ́ʉ́lʉ akaruma masáare ya Yéesu, maa akahɨndʉka na kaayii kwaachwe.
Viintʉ ˆajáa akaarɨ njirii, akalʉmana na vatʉmami vaachwe vakamʉsea, "Musinga ahoriré ndwáala yaachwe." Jeyyo, akavuurya mpɨɨndɨ ndwáala yaándire mʉrekera. Vakamʉsea, "Niijo, mpɨɨndɨ ja mpoloonge." Aho, taáta waala ʉra musinga akataanga nɨ mpɨɨndɨ jijira Yéesu ˆaarɨ amʉseiré, "Mwaana waako ahórire." Aho, yeeye na kaaya yaachwe vakamuruma Yéesu. Ɨhɨ nɨ isháara ya kavɨrɨ ˆngʼeene Yéesu atʉmama, ˆakahɨndʉke na Galiláaya fuma Yudéea.
A mulher com fluxo de sangue
Uma mulher que sofria há doze anos tocou a orla do manto de Jesus e foi curada instantaneamente pela sua fé.
Mʉʉntʉ muki ʉmwɨ ajáa na ndwáala yo fuma sakami kwa myaaka ikimi na ɨvɨrɨ. Akamutuuba Yéesu kwa nyuma, maa akasaasya mʉkáwo wa nkáancho yaachwe. Abweeyya jei, sa iiseáa kɨmoyomooyo, "Koonɨ nasáasiirye ɨngo ya Yéesu vii, hola ndɨrɨ." Yéesu akiilorera, akamoona ʉra mʉʉntʉ muki, maa akamʉsea, "Muhíínja waanɨ, iheere mʉtɨma! Kuruma kwaako kwakʉhóriirye." Hahara, ʉra mʉʉntʉ muki akahola!
Aho, kʉjáa kwatɨɨte mʉʉntʉ muki ˆajáa na ndwáala yo fuma sakami ˆɨrɨ foo kwa myaaka ikimi na ɨvɨrɨ. Ajáa atʉrɨkɨra maatʉkʉ vii, sa ayeenda ʉwaangii akamala máari jaachwe joosi vʉʉ, baa hola tʉkʉ na ndwáala yaachwe ɨkakonkomala. ˆAkamʉteere Yéesu, akamutuuba kʉnʉ nyuma, akiifenyenkererya mpukii ya vaantʉ, maa akasaasya nkáancho yaachwe. Abweeyya jei sa iiseáa kɨmoyomooyo, "Koonɨ nasáasiirye ɨngo ya Yéesu vii, hola ndɨrɨ." ˆAkasaasye vii, sakami ɨkadeenʼya, akiiteera mʉvɨrɨ pwee, ahórire ɨra ndwáala yaachwe.
Aho, kʉjáa kwatɨɨte mʉʉntʉ muki ˆajáa na ndwáala yo fuma sakami kwa myaaka ikimi na ɨvɨrɨ. [Yeeye ajáa amala máari jaachwe joosi vʉʉ kwa vaanga,] baa kusiina yoyoosi ˆadaha mʉhorya tʉkʉ. Ʉra mʉʉntʉ muki akamutuuba Yéesu kʉnʉ nyuma, maa akasaasya mʉkáwo wa nkáancho yaachwe. Hahara, sakami ɨkadeenʼya.
Aho, Yéesu akuurya, "Nɨ ani aansáasiirye?" Vaantʉ voosi ˆvakasiite, maa Peéteri akamʉsea, "Aaɨ mʉkʉ́lʉ, ɨhɨ mpuka ya vaantʉ yoosi yookufiinda na vookiifenyenkererya!" Maa kaa, Yéesu akasea, "Kwatɨɨte mʉʉntʉ ˆaansáasiirye, sa kwatɨɨte ngururu jo horya mʉʉntʉ ˆjaanfúmire." Ʉra mʉʉntʉ muki ˆakataange sɨ arɨ daha kwiivisa tʉkʉ, akiiturirya, kʉnʉ yootetema nɨ woowa, maa akachwaama mbere ya Yéesu. Aho, akalʉʉsa mbere ja vaantʉ voosi ˆcheene kɨmʉbwéeyyiirye amʉsaasye Yéesu na ˆvyeene ahóriiwe hahara. Aho, maa re Yéesu akamʉsea, "Muhíínja waanɨ, kuruma kwaako kwakʉhóriirye. Tamanya na mwiikalo mʉʉja!"
Ressurreições
Jesus ressuscitou mortos — a filha de Jairo, o filho da viúva de Naim e Lázaro. Ele é Senhor sobre a morte.
Yéesu Yoomʉhorya Mʉʉntʉ Muki na Yoomʉfʉfʉla Muhíínja
Mpɨɨndɨ Yéesu ˆajáa akaarɨ yoolʉʉsɨka ayo masáare, mʉʉntʉ ʉmwɨ mʉkʉʉlʉ wa sinagóogi akʉʉja. Akachwaama mbere ya Yéesu, maa akamʉsea, "Muhíínja waanɨ awʉ́lɨɨre haaha vii. Baa neembe nɨ jeyyo, nookʉloomba wʉʉje na kwaanɨ sa jɨ ʉmʉsaasye na mʉkono waako na kʉva arɨ mooyo kei." Yéesu akiinʉka na ʉwo mʉʉntʉ, akadomanʼya baa na vapooji vaachwe.
Yéesu ˆakafike kaayii kwa ʉra mʉkʉ́ʉ́lʉ wa sinagóogi, akashaana vavai ntoroonya na vaantʉ ˆvarɨ foo viijíingire aho, voorɨra no myaa kwa isóso. Aho, Yéesu akavasea, "Isunki aha, muhíínja sɨ akwíire tʉkʉ, nɨ alɨ́ɨre vii." Avo vaantʉ vakamʉsekerera. Vaantʉ ˆvakafumiwe voosi na weerwii, Yéesu akɨɨngɨra na nyuumbii, akamʉkwaata mʉkono ʉra muhíínja, hahara, akiinʉka.
Akʉʉja mʉʉntʉ ʉmwɨ, irina raachwe Yaíiro, ʉmwɨ wa vakʉ́ʉ́lʉ va sinagóogi. ˆAkamoone Yéesu, maa akawya majewii yaachwe. Akiilomboola, yoosea, "Aaɨ, kahíínja kaanɨ nɨ kalwɨ́ɨrɨ ka inkwya. Nookʉloomba tʉdomanʼye, ʉkakasaasye na mʉkono waako vii, kahole kave nkaasʉ."
Maa vakiilongoorya na Yéesu. Ɨra mpuka ɨkava yoomutuuba na yoomufiinda.
ˆVakafike kaayii kwa Yaíiro, vakateera ntáákwi, isóso, na vaantʉ voorɨra noo myaa. Vakɨɨngɨra na nyuumbii, maa Yéesu akavasea, "Sa che mootʉla isóso no rɨra? Muhíínja sɨ akwíire tʉkʉ, nɨ alɨ́ɨre vii." Voovo vakamʉseka Yéesu na heenchʉ.
Maa kaa, Yéesu akavakibirya voosi vafume na weerwii, akavaanɨrɨra íyo na taáta waala muhíínja na vapooji ˆveene ajáa novo hara. Maa vakɨɨngɨra na hara haantʉ muhíínja ˆajáa aláariiwe. Yéesu akamʉkwaata mʉkono muhíínja, maa akamʉsea, "Talíita, kúumi," noo kʉsea, "Muhíínja, nakʉséire, inʉka!" Hahara, ʉra muhíínja akiinʉka, maa akaanda yeenda. Muhíínja ajáa atɨɨte myaaka ikimi na ɨvɨrɨ. ˆVakoone jeyyo, maa vakatʉlʉvala maatʉkʉ vii.
Aho, Yéesu akavasea, "Na che ndɨrɨ kɨɨfwaanirirya mbyaala ɨhɨ? Nɨ na che yiifwɨ́ɨne mbyaala ɨhɨ? Mbyaala ɨhɨ yiifwɨ́ɨne na vasinga viíkyɨɨre isóokwii de vandookiisea,
‘Tavaváɨɨre firíimbi,
nyuunyu baa bwɨɨta tʉkʉ!
Tavɨɨ́mbɨɨre nyɨɨ́mbo ja ʉsʉʉngʉ,
nyuunyu baa rɨra tʉkʉ!’
Sa Yooháani Mʉbatisáaji ʉʉja, sɨ arijáa mʉkáate baa kei sɨ anywijáa diváai tʉkʉ, nyuunyu mʉkasea, ‘Atɨɨte murimʉ mʉvɨ!’ Maa kaa, Mwaana wa Mʉʉntʉ ʉʉja, yoorya no nywa, nyuunyu mʉkasea, ‘Mʉlaangi ʉhʉ, mwaafu na mʉreevi, mare ya vasaankanʼyi kóodi na vaduwalo.’ Baa neembe nɨ jeyyo, tooti ya Mʉlʉʉngʉ yiiyónekiirye kɨkomi nɨ ya ʉwoloki kwa vaana vaachwe voosi."
Mʉʉntʉ Muki Mʉvɨ Yoomʉhaka Yéesu Makuta
Sikʉ ɨmwɨ, Mʉfarisáayo ʉmwɨ ˆasewáa Simóoni ajáa amʉteengya Yéesu noo rya chákurya kaayii kwaachwe. Yéesu akatamanya na kaayii kwa ʉwo Mʉfarisáayo, maa akiikala kurya chákurya. Haaha, aho múujii kʉjáa kwatɨɨte mʉʉntʉ muki ʉmwɨ ˆajáa mʉvɨ. Ʉwo mʉʉntʉ muki ˆakataange Yéesu amwaarɨ yoorya chákurya kwa Mʉfarisáayo, akatoola chʉ́pa ya iwye ˆɨrɨ na makuta ˆyanyʉ́kɨraa ya iyoombe ikarɨ.
Aho, akʉʉja mʉʉntʉ ʉmwɨ irina raachwe Yaíiro. Ʉhʉ nɨ mʉlongooli wa sinagóogi ajáa. Akawya majewii ya Yéesu yoomʉloomba atamanye na kaayii kwaachwe. Ʉko kaayii kwaachwe muhíínja waachwe wa mpeke wa myaaka ikimi na ɨvɨrɨ ajáa aséngerɨɨre kukwya.
Kati ˆadomáa na kwa Yaíiro, mpuka nkʉʉlʉ ya vaantʉ ɨkava yoomufiinda.
Mpɨɨndɨ Yéesu ˆajáa akaarɨ yoolʉʉsɨka, akʉʉja mʉʉntʉ fuma kaayii kwa Yaíiro, maa akamʉsea, "Muhíínja waako awʉ́lɨɨre. Aaɨ reka tuuba kumujuuwa Mukiindya."
Maa kaa, Yéesu ˆakateere jeyyo, akamʉsea Yaíiro, "Kwiitweetya tʉkʉ, ruma vii, muhíínja waako hola arɨ."
Yéesu ˆakafike kaayii kwa Yaíiro, akavakaanʼya vaantʉ vɨɨngɨ kwɨɨngɨra hamwɨ ne na nyuumbii, maa kaa, ˆveene ɨɨngɨra novo nɨ vala Peéteri, Yooháani, Yaakúupu, na taáta na íyo waala ʉra muhíínja. Mpɨɨndɨ ijo vaantʉ voosi varɨráa no myaa sa ʉra muhíínja. Maa kaa, Yéesu akavasea, "Reki kʉrɨra! Muhíínja sɨ awʉ́lɨɨre tʉkʉ, nɨ anyéyyiirye vii."
Vaantʉ ˆvajáa aho, vakaanda kʉmʉseka na heenchʉ, sa vajáa vatáangire ʉra muhíínja akwíire. Aho, Yéesu akamʉkwaata mʉkono ʉra muhíínja, maa akamʉsea na ngururu, "Musinga, inʉka!" Hahara, mʉtɨma waachwe ʉkamʉhɨndʉkɨra, ne akiinʉka chaangʉ. Yéesu akavasea vara vaantʉ vamʉheere chóorya ʉra muhíínja arye. Taáta na íyo waala ʉra muhíínja vakahwaalala maatʉkʉ vii. Maa kaa, Yéesu akavakaanʼya karɨ valʉʉse kʉrɨ mʉʉntʉ yoyoosi yara ˆyajáa yafʉ́mɨɨre tʉkʉ.
Inkwya ya Lasáaro
Kʉjáa kwatɨɨte mʉʉntʉ ʉmwɨ ˆaséwaa Lasáaro, mʉʉntʉ wa iturii ra Besanía. Ʉhʉ Lasáaro ajáa alwaala. Marʉʉmbʉ yaachwe Maríia na Maárita novo viikaláa iturii ra Besanía. Ʉhʉ Maríia noo ˆajáa amʉhaka Yéesu makuta ˆyanyʉkɨra, na akamʉhonola majeo na njwɨɨrɨ jaachwe. Jeyyo, Maríia na Maárita marʉʉmbʉ ya Lasáaro, vakatʉma mʉlomo na kʉrɨ Yéesu voomʉsea, "Mʉkʉ́lʉ, kɨjeengi chaako ˆwamweenda nɨ mʉlwɨ́ɨrɨ." Maa kaa, Yéesu ˆakateere ayo, akasea, "Ʉlwɨ́ɨrɨ ʉhʉ sɨ ʉrɨ reeta inkwya tʉkʉ, nɨ so mʉretera Mʉlʉʉngʉ nkongojima, na kwa njɨra ɨyo, Mwaana wa Mʉlʉʉngʉ abweeyyiriwe nkongojima." Yéesu ajáa aveenda maatʉkʉ vii vala Maárita, Maríia na irʉʉmbʉ raavo Lasáaro. Jeyyo, ˆakateere Lasáaro nɨ mʉlwɨ́ɨrɨ, akiikala aho haantʉ ˆajáa kwa sikʉ ivɨrɨ. Sikʉ ivɨrɨ ˆjikalooke, maa akavasea vapooji vaachwe, "Hendi tʉhɨndʉke na Yudéea." Vapooji vaachwe vakamʉsea, "Mukiindya, amwɨ nɨ ɨra sikʉ vii Vayahúudi vasaakáa kʉkʉvaa na mawye ukwye. Na haaha woosaaka hɨndʉka nooko kei?"
Yéesu akavasea, "Eri, sikʉ sɨ ɨtɨɨte masaa ikimi na yavɨrɨ ya muusi tʉkʉ wʉʉ? Mʉʉntʉ koonɨ yooyeenda namuusi sɨ arɨ kiikunguvarya kʉʉlʉ kwaachwe tʉkʉ, sa koona iise kɨweerʉ cha ɨhɨ weerʉ. Maa kaa, koonɨ mʉʉntʉ yooyeenda nuuchikʉ, kunguvala arɨ, sa asiina kɨweerʉ isii yaachwe tʉkʉ."
ˆAkahʉmʉle lʉʉsa aya, Yéesu akavasea, "Kɨjeengi chiiswi Lasáaro alɨ́ɨre, maa kaa, nɨ tamanya niise nkamwiinukye." Vapooji vaachwe vakamʉsea, "Mʉkʉ́lʉ, koonɨ alɨ́ɨre tʉlo, hola arɨ." Kɨɨntʉ Yéesu ˆalʉʉsáa aha nɨ inkwya ya Lasáaro, maa kaa, vapooji sɨ vataangáa tʉkʉ, viiseáa kɨra ˆyoolʉʉsa kʉrɨ Lasáaro nɨ alɨ́ɨre tʉlo vii. Sa jeyyo, Yéesu akavawyɨɨra pusu, "Lasáaro akwíire.
Domínio sobre a natureza
Jesus acalmou a tempestade, andou sobre as águas e multiplicou pães. A natureza obedece à voz do seu Criador.
Yéesu Yootuurya Ihúmbuuto Irivii
Aho, Yéesu akaambʉka mashʉ́wa hamwɨ na vapooji vaachwe. Koonka, kʉkava na ihúmbuuto ˆradalavadalaava irivii, mapúunta yakaanda wɨɨkɨra mashʉ́wa kende ɨnyɨmɨre. Mpɨɨndɨ ɨyo, Yéesu ajáa alɨ́ɨre anyéyyiirye. Vapooji vaachwe vakadoma noo mwiinukya voosea, "Mʉkʉ́lʉ! Mʉkʉ́lʉ! Tʉlamurirye, sira tiise!"
Yéesu akavasea, "Nyuunyu ˆmurúmaa kiduudi, sa che mookoofa?" Aho, akiinʉka, akarɨdalavya ihúmbuuto na yara mapúunta. Ihúmbuuto rɨkakirinya sawu, na maaji yakatʉʉla tʉ. Vapooji vaachwe vakahwaalala, vakaanda kiiyurya voosea, "Ʉhʉ nɨ mʉʉntʉ che? Baa ihúmbuuto na mapúunta vyoomʉteera?"
Nakyʉʉlwa vapooji vaachwe vakɨɨta kʉrɨ Yéesu, maa vakamʉsea, "Aha haantʉ nɨ kʉlɨ na kaaya ja vaantʉ, na mwaasʉ wahʉ́mwɨɨre kʉswa, rekera vaantʉ viidomere na maturii vakawʉle chóorya." Maa kaa, Yéesu akavasea, "Kisiina ˆchoovabweeyya vadome tʉkʉ, vaheeri nyuunyu chóorya." Maa kaa, voovo vakamʉsea, "Aha tatɨɨte mɨkáate ɨsaano na soompa ivɨrɨ vii." Yéesu akavasea, "Reeti na aha." Yéesu akalairirya ɨra mpuka ya vaantʉ viikale masaambii. Aho, akatoola ɨra mɨkáate ɨsaano na jira soompa ivɨrɨ. Akiinurirya miiso yaachwe na kurumwii, yoomʉdʉʉmba Mʉlʉʉngʉ. Akabendʉlabendʉla ɨra mɨkáate, maa akavaheera vapooji vaachwe novo vakavaheera vaantʉ. Vaantʉ voosi vakarya, vakiikuta. Vapooji vakatoorera mabéendʉ ya mɨkáate, vakamemya vikápu ikimi na vivɨrɨ. Vaantʉ valʉme voosi ˆvaarya sikʉ ɨyo nɨ mayana yasaano (5,000), vaantʉ vaki na vasinga sɨ vavalwa tʉkʉ.
Namuyiingʉ, Yéesu akavadomera vapooji vaachwe kʉnʉ yooyeendera mweeri ya maaji.
Yéesu Yoovariisha Vaantʉ Mayana Yanɨ
Aho, Yéesu akavaanɨrɨra vapooji vaachwe akavasea, "Arumi, noovoonera mbavariri ava vaantʉ, viíkyɨɨre na nɨɨnɨ kwa sikʉ itatʉ na vasiina chóorya tʉkʉ. Nɨɨnɨ sɨ noosaaka kʉvateengʉla vatamanye viintʉ ˆvarɨ na njala tʉkʉ, sa vadɨɨre yɨrɨka njirii." Vapooji vaachwe vakamʉsea, "Hai tʉrɨ fumya chóorya cho viikutya vaantʉ voosi ava aha nyikii?" Yéesu akavuurya, "Mɨkáate ɨngaɨ mwatɨɨte?" Novo vakasea, "Tatɨɨte mɨkáate mufungatɨ na fisoompa fiduudi fingaɨ vii." Aho, Yéesu akalairirya vaantʉ viikale ɨsɨ. Akatoola ɨra mɨkáate mufungatɨ na fira fisoompa, akamʉdʉʉmba Mʉlʉʉngʉ, akabendʉlabendʉla, akava yoovaheera vapooji vaachwe. Novo vakatuuba vaheera vaantʉ. Vaantʉ voosi vakarya, vakiikuta. ˆVakahʉmʉle, vakatoorera mabéendʉ ya mɨkáate ˆɨchɨ́hɨɨre, vakamemya vikápu mufungatɨ. Vaantʉ ˆvaarya nɨ vaantʉ valʉme mayana yanɨ (4,000) kʉreka vaantʉ vaki na vasinga.
Kʉrɨha Kóodi ya Kaaya Njija
Yéesu na vapooji vaachwe ˆvakafike múuji wa Kaperenáumu, vasaankanʼyi kóodi ya Kaaya Njija ya Ijʉva vakʉʉja na kʉrɨ Peéteri, maa vakamuurya, "Eri, mukiindya waanyu sɨ arɨ́haa kóodi ya Kaaya Njija?" Peéteri akavasea, "Hɨɨ, arɨ́haa." Peéteri ˆakahɨndʉke na kaayii, baa sɨ analʉʉsa chochoosi, Yéesu akava wa ncholo kʉlʉʉsɨkɨra isáare ra kóodi. Akamuurya Peéteri, "Simóoni, weewe joolɨ wookoona? Vatemi va ɨhɨ weerʉ vasáankanʼyaa kóodi fuma kwa vaana vaavo, bakʉ fuma kwa vaantʉ vɨɨngɨ?" Peéteri akamʉsea, "Fuma kwa vaantʉ vɨɨngɨ." Yéesu akamʉsea, "Koonɨ nɨ jeyyo, vaana varekerwa vadɨɨre kʉrɨha kóodi. Maa kaa, sa tʉdɨɨre kʉvakalarya, doma na irivii ʉkawʉmɨre ndowáno. Soompa ya ncholo ˆʉrɨ kwaata, asamya mʉlomo waachwe, shaana ʉrɨ mpía mʉlomwii waachwe. Toola ɨyo mpía, doma kwaavo, ʉkarɨhe kóodi yaanɨ na yaako."
Mʉsaambu Wookʉʉma
Namʉtóondo vii mpɨɨndɨ Yéesu ˆahɨndʉkáa na múujii, akaavwa nɨ njala. Aho, akoona mʉsaambu mbarɨmbarɨ ya njɨra, akʉʉtamanyirya, maa kaa, sɨ ashaana kɨɨntʉ tʉkʉ, akashaana masaambɨ vii. Aho akʉʉsea, "Sɨ ʉkatuungire ndɨɨwa kei vii kaa tʉkʉ!" Haaho, mʉsaambu ʉkanyaamala. Vapooji vaachwe ˆvakoone jei, vakahwaalala maatʉkʉ vii voosea, "Joolɨ vivɨ́ɨre mʉsaambu ʉnyaamale chaangʉ jei?" Yéesu akavasea, "Kɨmaarɨ noovawyɨɨra, koonɨ mʉvɨ́ɨre na kuruma baa kʉva na kivundu tʉkʉ kʉra mitimii yaanyu, sɨ mʉrɨ daha tʉmama ɨkɨ ˆkɨvɨ́ɨre vii kʉrɨ ʉhʉ mʉsaambu tʉkʉ. Maa kaa, daha mʉrɨ kʉlʉsea ʉlʉ lʉʉlʉ, ‘Kʉʉrɨka ʉkafweitɨrwe mayiyii,’ novyo kʉva viri jeyyo. Chochoosi ˆmʉrɨ loomba mpɨɨndɨ ˆmoomʉloomba Mʉlʉʉngʉ, koonɨ mooruma, kɨpata mʉrɨ."
Ihúmbuuto ˆradalavadalaava rɨkaanda wuva, mapúunta ya maaji yakaringyaringya mashʉ́wa kende ɨmeme maaji. Mpɨɨndɨ ijo, Yéesu mweeneevyo ajáa alɨ́ɨre nyuma ya mashʉ́wa iisíkiriirye kimútwii. Vapooji vaachwe vakamwaanɨrɨra, voosea, "Mukiindya, toonyɨmɨra, tʉlaange."
Aho, Yéesu akiinʉka, akarɨdalavya ihúmbuuto na akayasea mapúunta, "Kirinyi sawu! Mʉtʉʉle tʉ!" Hara, ihúmbuuto rɨkakirinya sawu, na maaji yakatʉʉla tʉ. Yéesu akavuurya vapooji vaachwe, "Sa che mookoofa? Sɨ mʉnaanduma tʉkʉ wʉʉ?" Maa kaa, voovo vajáa vakwáatirwe nɨ woowa mʉnʉmʉʉnʉ, vookiiyurya, "De ʉhʉ nɨ ani, baa ihúmbuuto na mapúunta vyoomʉteera?"
ˆKʉkaande kʉswa, vapooji vakɨɨta kʉrɨ Yéesu, maa vakamʉsea, "Haantʉ aha nɨ kʉlɨ na kaaya ja vaantʉ, baa kei mwaasʉ waswɨ́ɨre. Aaɨ, varekere vaantʉ, vakiiwʉrɨre vyóorya ʉko mawundii na maturii ˆyarɨ heehi."
Maa kaa, Yéesu akavasea, "Vaheeri nyuunyu chóorya."
Novo vakamʉsea, "Hai tʉrɨ fumya mpía ja dináari magana yavɨrɨ (200) jo wʉrɨra chóorya cho viikutya vaantʉ voosi ava?"
Akavuurya, "Mɨkáate ɨngaɨ mwatɨɨte? Hoonɨ kalaangi."
ˆVakahɨndʉke, maa vakamʉsea, "Ɨmwaarɨ mɨkáate ɨsaano na soompa ivɨrɨ." Maa akavalairirya, vaviikarye vaantʉ kɨtoongetoonge masaambii. Vaantʉ novo vakiikala vitoonge vya vaantʉ makumi yasaanosaano (50) na makumi ikimikimi (100).
Yéesu akatoola ɨra mɨkáate ɨsaano na jira soompa ivɨrɨ. Akiinurirya miiso yaachwe na kurumwii yoomʉdʉʉmba Mʉlʉʉngʉ. Akabendʉlabendʉla ɨra mɨkáate ɨsaano, maa akavaheera vapooji vaachwe novo vakavaheera vaantʉ. Baa na jira soompa ivɨrɨ akabweeyya vivira. Vaantʉ voosi vakarya, vakiikuta. Vapooji vakatoorera mabéendʉ ya mɨkáate, vakamemya vikápu ikimi na vivɨrɨ. Vaantʉ ˆvaarya vajáa vamema maatʉkʉ vii, vaantʉ valʉme vii nɨ mayana yasaano (5,000) vajáa.
Maa akavoona vapooji vaachwe kʉʉra vootʉrɨkɨra kʉtwaala mashʉ́wa na mbere, sa ihúmbuuto rawuváa fuma mbere yaavo. ˆƗkafike namuyiingʉ, Yéesu akavatuuba na katɨkatɨ ya iriva yooyeendera mweeri ya maaji, akava yoosaaka valooka. Maa kaa, ˆvakamoone yooyeenda mweeri ya maaji, vakiisea nɨ murimʉ. Aho, vakaanda kwaana ntáákwi, sa ˆvakamoone, voosi vajáa viivʉndʉka maatʉkʉ vii. Hahara, maa akavasea, "Fafyi mɨtɨma, nɨ nɨɨnɨ, koofi tʉkʉ." Yéesu akaambʉka na mashúwii hamwɨ novo, aho, maa ihúmbuuto rɨkaherya. Vapooji vaachwe vakatʉlʉvala maatʉkʉ vii,
Yéesu Yoovariisha Vaantʉ Mayana Yanɨ
Sikʉ jijira, Yéesu ajáa na mpuka nkʉʉlʉ ya vaantʉ. Sa viintʉ vajáa vasiina chóorya, Yéesu akavaanɨrɨra vapooji vaachwe akavasea, "Arumi, noovoonera mbavariri ava vaantʉ, viíkyɨɨre na nɨɨnɨ aha sikʉ itatʉ na vasiina chóorya tʉkʉ. Koonɨ navarékire vadome na njala na kaayii, yɨrɨka varɨ nɨ njala njirii sa vamwɨ vafumiré kʉlɨ." Vapooji vaachwe vakamʉsea, "Hai tʉrɨ fumya chóorya cho viikutya vaantʉ voosi ava aha nyikii?" Yéesu akavuurya, "Mɨkáate ɨngaɨ mwatɨɨte?" Novo vakasea, "Mufungatɨ."
Akavalairirya vaantʉ viikale ɨsɨ. Akatoola ɨra mɨkáate mufungatɨ, akamʉdʉʉmba Mʉlʉʉngʉ, akabendʉlabendʉla, sa vavagavɨre vaantʉ. Novo vapooji vakabweeyya jeyyo. Na kei vajáa vatɨɨte fisoompa fingaɨ vii. Akafitalarya, maa akavalairirya vapooji vaachwe vavaheere vaantʉ. Vaantʉ vaarya, vakiikuta. ˆVakahʉmʉle, vakatoorera mabéendʉ ya mɨkáate ˆɨchɨ́hɨɨre, vakamemya vikápu mufungatɨ. Vaantʉ ˆvaarya nɨ ja mayana yanɨ (4,000) vajáa. Hara, maa akasuukya.
Yéesu Yoojuma Mʉsaambu
Lomʉtóondo yaachwe mpɨɨndɨ ˆvalookáa fuma Besanía, Yéesu akava aávirwe nɨ njala. Maa akoona mʉsaambu wa deedadeeda, akɨɨta laangɨra koonɨ arɨ turya saambu. ˆAkafike, sɨ oona saambu baa ɨmwɨ vii tʉkʉ, akashaana masaambɨ vii, sa sɨ jijáa mpɨɨndɨ ja saambu tʉkʉ. Hara, maa akʉʉsea ʉra mʉsaambu, "Kwaandɨra isikʉ mʉʉntʉ yoyoosi sɨ ˆakariire saambu yaako vii kaa tʉkʉ!" Na vapooji vaachwe vateeráa ayo masáare.
Mʉsaambu Wookʉʉma
Lomʉtóondo namʉtóondo mpɨɨndɨ ˆvalookáa na hara, vakoona ʉra mʉsaambu washáawukire fuma miririi. Peéteri akʉʉkʉmbʉkɨra ʉra mʉsaambu, maa akamʉsea Yéesu, "Mukiindya! Laanga ʉra mʉsaambu ˆwaarɨ wuujumiré, washáawukire!" Maa Yéesu akavasea, "Murumi Mʉlʉʉngʉ. Kɨmaarɨ noovawyɨɨra, koonɨ mʉʉntʉ aséire lʉʉlʉ ʉlʉ lwiisunke, lʉkafweitɨrwe irivii, na yeeye asiina kivundu mutimii waachwe, kɨmaarɨ kaa Mʉlʉʉngʉ mʉtʉmamɨra arɨ masáare ayo. Sa jeyyo, nɨ kʉvawyɨɨra niise, isáare roroosi ˆmʉrɨ loomba mpɨɨndɨ ˆmoomʉloomba Mʉlʉʉngʉ, haaha murume mwarɨpátire isáare ɨro mitimii yaanyu, noro kʉva rɨrɨ raanyu. Mpɨɨndɨ ˆmʉrɨ kɨɨma sa mʉmʉloombe Mʉlʉʉngʉ, koonɨ ʉrɨ na kɨɨntʉ mutimii kwa mʉʉntʉ wɨɨngɨ, mʉsei ʉwo mʉʉntʉ, ‘Ʉvɨ waako wasírire,’ sa Taáta waanyu wa kurumwii, avasee baa nyuunyu, ‘Ʉvɨ waanyu wasírire.’ [
Yéesu Yoovaanɨrɨra Vapooji va Ncholo
Sikʉ ɨmwɨ, Yéesu ajáa ɨɨma mbarɨmbarɨ ya iriva ra Genesaréeti, kʉnʉ yoovariyʉla isáare ra Mʉlʉʉngʉ. Vaantʉ ˆvarɨ foo vakamʉrɨɨngɨrɨra mpaka vakaanda kʉmʉfenyenkererya. Aho, akoona mashʉ́wa ivɨrɨ ˆjiri mbarɨmbarɨ ya iriva. Ijo mashʉ́wa, vavúuvi vaachwe vajáa vakíimire noo kooyya njwaavu jaavo. Yéesu akɨɨngɨra mashúwii ɨmwɨ. Ɨyo mashʉ́wa nɨ ya Simóoni ɨjáa. Yéesu akamʉloomba Simóoni ɨɨkʉndʉle kiduudi na luujii. Aho, Yéesu akiikala mashúwii, maa de ɨndookiindya mpuka ya vaantʉ.
ˆAkahʉmʉle kukiindya, maa akamʉsea Simóoni, "Hende, twaala mashʉ́wa na maajii malɨɨhɨ, aho, maa de mukiimye njwaavu jaanyu mʉkwaate soompa."
Simóoni akamʉsea, "Aka Aaɨ, tatʉ́mamire chɨrɨrɨ baa turya kɨɨntʉ tʉkʉ. Maa kaa, kwa isáare raako kiimya ndɨrɨ njwaavu." Simóoni na viivaachwe ˆvakakiimye njwaavu, vakakwaata soompa ˆjamema maatʉkʉ vii mpaka njwaavu jikaanda dʉmʉka. Sa jeyyo, vakavaanɨrɨra viivaavo ˆvajáa na mashʉ́wa yɨɨngɨ, vʉʉje jɨ vavaambɨre. Vakʉʉja, vakamemya soompa mashʉ́wa joosi ivɨrɨ mpaka jikasengerera nyɨmɨra.
Simóoni Peéteri ˆakoone masáare ayo, akachwaama mbere ya Yéesu maa akasea, "Aaɨ Mʉkʉ́lʉ, looka kwaanɨ, nɨɨnɨ ndɨrɨ mʉvɨ." Simóoni na viivaachwe vajáa vahwáalariiwe maatʉkʉ nɨ soompa ˆngʼeene vajáa vakwáatire. Vɨɨngɨ ˆvajáa vahwaalala nɨ vala Yaakúupu na Yooháani vaana va Sebedáayo. Ava vatʉmamanʼyáa na Simóoni.
Aho, Yéesu akamʉsea Simóoni, "Simóoni, koofa tʉkʉ, kwaandɨra haaha kʉva ʉrɨ muvúuvi wa vaantʉ." ˆVakajitwaale mashʉ́wa na mbarɨmbarɨ ya iriva, vakareka kɨra kɨɨntʉ, vakamutuuba Yéesu.
Yéesu Yootuurya Ihúmbuuto Irivii
Sikʉ ɨmwɨ, Yéesu ajáa aambʉka mashʉ́wa na vapooji vaachwe, maa akavasea, "Hendi tʉfɨrɨre na nyambʉko ya iriva." Aho, vakakwaata lʉyeendo. Na mpɨɨndɨ ˆvafɨrɨráa, Yéesu akakwaatwa nɨ tʉlo, maa akanyeyya. Aho, ihúmbuuto ˆradalavadalaava rɨkaanda wuva, maa mashʉ́wa ɨkaanda mema maaji, vakava vɨɨ́ngɨɨre iremii.
Vapooji vaachwe vakɨɨta noo mwiinukya, vakatʉla isóso voosea, "Aaɨ mʉkʉ́lʉ! Aaɨ mʉkʉ́lʉ! Sira tiise!" Hara Yéesu akiinʉka, akarɨdalavya rɨra ihúmbuuto na yara mapúunta. Hara, ihúmbuuto rɨkakirinya sawu, na maaji yakatʉʉla tʉ. Aho, akavuurya vapooji vaachwe, "Kuruma kwaanyu hai kʉrɨ?" Vapooji vaachwe vakahwaalala na vakakwaatwa nɨ woowa mʉnʉmʉʉnʉ, vaakiiyurya voosea, "De ʉhʉ nɨ ani, ˆmweene baa ihúmbuuto na maaji vyoomʉteera?"
Yéesu Yootuurya Ihúmbuuto Irivii
Sikʉ ɨmwɨ, Yéesu ajáa aambʉka mashʉ́wa na vapooji vaachwe, maa akavasea, "Hendi tʉfɨrɨre na nyambʉko ya iriva." Aho, vakakwaata lʉyeendo. Na mpɨɨndɨ ˆvafɨrɨráa, Yéesu akakwaatwa nɨ tʉlo, maa akanyeyya. Aho, ihúmbuuto ˆradalavadalaava rɨkaanda wuva, maa mashʉ́wa ɨkaanda mema maaji, vakava vɨɨ́ngɨɨre iremii.
Vapooji vaachwe vakɨɨta noo mwiinukya, vakatʉla isóso voosea, "Aaɨ mʉkʉ́lʉ! Aaɨ mʉkʉ́lʉ! Sira tiise!" Hara Yéesu akiinʉka, akarɨdalavya rɨra ihúmbuuto na yara mapúunta. Hara, ihúmbuuto rɨkakirinya sawu, na maaji yakatʉʉla tʉ. Aho, akavuurya vapooji vaachwe, "Kuruma kwaanyu hai kʉrɨ?" Vapooji vaachwe vakahwaalala na vakakwaatwa nɨ woowa mʉnʉmʉʉnʉ, vaakiiyurya voosea, "De ʉhʉ nɨ ani, ˆmweene baa ihúmbuuto na maaji vyoomʉteera?"
Yéesu Yoomʉhorya Mʉʉntʉ ˆArɨ na Murimʉ Mʉvɨ
Yéesu na vapooji vaachwe vakafɨrɨra na nyambʉko ya iriva ra Galiláaya, vakafika ɨsɨ ya Vageráasi ˆɨrɨ mbarɨmbarɨ ya iriva.
Mpɨɨndɨ ja kyʉʉlwa ˆjikafike, vatumwi vaachwe ikimi na vavɨrɨ vakɨɨta kʉrɨ Yéesu, maa vakamʉsea, "Aaɨ, varekere vaantʉ vakiiwʉrɨre vyóorya na vakiisaakɨre viláalo ʉko mawundii na maturii sa aha haantʉ ˆtʉrɨ nɨ kʉlɨ na kaaya ja vaantʉ."
Maa kaa, Yéesu akavasea, "Vaheeri nyuunyu chóorya." Maa vakamʉsea, "Tusiina chóorya tʉkʉ. Aha ɨmwaarɨ mɨkáate ɨsaano na soompa ivɨrɨ vii. Nɨ saaka wiise tʉkavawʉrɨre vaantʉ voosi ava chóorya wʉʉ?" Aho, kʉjáa kwatɨɨte vaantʉ valʉme ja mayana yasaano (5,000).
Yéesu akavasea vapooji, "Viikaryi vaantʉ vitoonge vya vaantʉ makumi yasaanosaano (50)." Novo vakabweeyya ja ˆvyeene vajáa vaséirwe, vakaviikarya vaantʉ voosi. Aho, Yéesu akatoola ɨra mɨkáate ɨsaano na jira soompa ivɨrɨ. Akiinurirya miiso yaachwe na kurumwii yoomʉdʉʉmba Mʉlʉʉngʉ. Akabendʉlabendʉla, maa akavaheera vapooji vaachwe novo vakavaheera vaantʉ. Vaantʉ voosi vakarya, vakiikuta. Vapooji vakatoorera mabéendʉ ya mɨkáate, vakamemya vikápu ikimi na vivɨrɨ.
Ngovi ya Ilóola Múujii wa Káana
Sikʉ ya katatʉ, kʉjáa kwatɨɨte ngovi ya ilóola múujii wa Káana ˆʉrɨ ɨsɨ ya Galiláaya. Aho ngovii, íyo waala Yéesu ajáa amwaarɨ. Yéesu na vapooji vaachwe novo vajáa valáarikirwe aho ngovii. Diváai ˆɨkasire, íyo waavo akamʉsea Yéesu, "Vasɨ́rɨɨrwe nɨ diváai." Yéesu akamʉsea íyo waavo, "Íyo, sa che wookuungwyɨɨra ayo? Mpɨɨndɨ yaanɨ yo tʉmama sɨ ɨnafika tʉkʉ." Aho, maa íyo waavo akavasea vara vatʉmami va aho ngovii, "Chochoosi ˆarɨ vasea, kɨtʉmami." Aho, kʉjáa kwatɨɨte sʉvɨya mʉsasatʉ ja mawye ˆyasongolwa. Ijo sʉvɨya, jɨɨ́ngɨraa ja madúumu yasaano au mʉsasatʉ. Jijáa javíikirwe aho, so vɨkɨra maaji yo seyyirya njeo, ja ˆvyeene tʉʉva ja Vayahúudi jalʉʉsa.
Yéesu akavasea vara vatʉmami, "Memyi ijo sʉvɨya maaji." Avo vatʉmami vakamemya ijo sʉvɨya fʉʉrʉ ʉkeenkii. Aho, Yéesu akavasea, "Haaha, tahi ayo maaji kiduudi, mʉmʉtwaarɨre mwiimiriri wa ɨhɨ ngovi." Vatʉmami vakataha, maa vakamʉtwaarɨra. Mwiimiriri ˆakasaɨre yara maaji, kʉmba yaválandʉkɨre yakava diváai. Ʉwo mwiimiriri sɨ ataanga ɨyo diváai nɨ hai ˆɨjáa ifúmire tʉkʉ. Maa kaa, vara vatʉmami ˆvajáa vatáire, vajáa vatáangire. Aho, ʉra mwiimiriri akamwaanɨrɨra mweenengovi, maa akamʉsea, "Kɨra mʉʉntʉ alóongoryaa ta ɨra diváai ˆyaboohabooha, na vaantʉ ˆvarɨ kiikuta de akareeta ɨra ɨrɨ ferefere. Maa kaa, weewe wachíhiirye diváai ˆyabooha fʉʉrʉ haaha."
Ɨhɨ noo isháara ya ncholo Yéesu ˆabweeyya ʉko múujii wa Káana ˆʉrɨ ɨsɨ ya Galiláaya. Jeyyo, Yéesu akoonekya nkongojima yaachwe, na vapooji vaachwe vakamuruma.
Yéesu alʉʉsa jeyyo yoomʉyera Filíipi, sa ajáa amányire ˆcheene arɨ tʉmama.
Filíipi akamʉsea, "Aaɨ baa na tʉwʉle mɨkáate ya mpía ja dináari magana yavɨrɨ (200), ava vaantʉ sɨ varɨ keenera kwa kɨra mʉʉntʉ kʉpata kiduudi tʉkʉ." Aho, ʉmwɨ wa vapooji vaachwe ˆaséwaa Anderéa, mwaanaavo na Simóoni Peéteri, akamʉsea Yéesu, "Mʉkʉ́lʉ, aha kwatɨɨte mʉtavana ʉmwɨ ˆarɨ na mɨkáate ɨsaano ya shayíiri na fisoompa fivɨrɨ. Ha de ivi nɨ kɨɨntʉ che kwa ɨrɨ iyɨɨmbɨ ra vaantʉ?"
Yéesu akasea, "Vasei vaantʉ viikale ɨsɨ." Aho haantʉ, kʉjáa kwatɨɨte masaambɨ ˆyarɨ foo, maa vaantʉ vakiikala. Aho mpukii, kʉjáa kwatɨɨte vaantʉ valʉme mayana yasaano (5,000). Yéesu akatoola ɨra mɨkáate, akamʉdʉʉmba Mʉlʉʉngʉ, maa akavaheera vaantʉ ˆvajáa aho. Kei akabweeyya vivira kwa fira fisoompa. Kɨra mʉʉntʉ apata ja ˆvyeene asaakáa. Vaantʉ ˆvakarye no kiikuta, Yéesu akavasea vapooji vaachwe, "Tooreri mabéendʉ ya mɨkáate yoosi ˆɨchɨ́hɨɨre, sa yadɨɨre chaala ja kosu." Aho, vakatoorera mabéendʉ ya mɨkáate ya shayíiri ˆyachɨ́hɨɨre, vakamemya vikápu ikimi na vivɨrɨ.
Vapooji vaachwe vajáa vayéendire ja lʉyeendo lwa kilomíita isaano au mʉsasatʉ, maa vakamoona Yéesu yooyeenda luujii mweeri aséngerɨɨre mashʉ́wa yaavo. Aho, vakakwaatwa nɨ woowa mʉnʉmʉʉnʉ. Maa kaa, Yéesu akavasea, "Nɨ nɨɨnɨ, koofi tʉkʉ." Aho, varɨ na cheerʉ vakasaaka aambʉke na mashúwii, na hahara mashʉ́wa ɨkafika haantʉ ˆvadomáa.
Yéesu Yoovafʉmɨra Vapooji Mufungatɨ
Ayo ˆyakalooke, Yéesu akavafʉmɨra vapooji vaachwe mbarɨmbarɨ ya iriva ra Tibéria, noo kʉsea iriva ra Galiláaya. Jei noo ˆvyeene iiyonekya kwaavo, Simóoni Peéteri, Tomáasi ˆaséwaa Maása, Nasaniéeli mʉʉntʉ wa Káana ya Galiláaya, vaana vavɨrɨ va Sebedáayo, na vapooji vɨɨngɨ vavɨrɨ nɨ hamwɨ vajáa. Simóoni Peéteri akavasea viivaachwe, "Nɨɨnɨ tamanya niise no kwaata soompa." Novo vakamʉsea, "Tamanya tiise hamwɨ na weewe." Vakatamanya na mashúwii, maa kaa, uchikʉ ʉra sɨ vaambʉrɨra kɨɨntʉ tʉkʉ.
ˆKʉkaande mwaa, Yéesu akɨɨma mbarɨmbarɨ ya iriva, maa kaa, vapooji sɨ vataanga koonɨ nɨ Yéesu tʉkʉ. Yéesu akavuurya, "Vanavaanɨ, mwakwáatɨre soompa yoyoosi wʉʉ?" Vakamʉsea, "Tʉkʉ."
Yéesu akavasea, "Haaha kiimyi njwaavu na ivaru ra kʉlʉme ra mashʉ́wa yaanyu, naanyu kwaata mʉrɨ soompa." Aho, vakakiimya njwaavu, laanga, vakasiindwa rʉta njwaavu, sa jijáa jakwáatire soompa ˆjamema maatʉkʉ vii. Maa mʉpooji Yéesu ˆajáa amweenda, akamʉsea Peéteri, "Ʉhʉ nɨ Mweenevyoosi." Simóoni Peéteri ˆakateere jei, akiichuunga ɨngo yaachwe, ˆngʼeene ajáa iifúmiirye mpɨɨndɨ ˆaandáa mʉrɨmo, aho, akiifweitɨra na irivii. Vara vapooji vɨɨngɨ vakʉʉja na mashʉ́wa kʉnʉ vooruta njwaavu ˆjimémire soompa. Sɨ vajáa kʉlɨ na mbarɨmbarɨ tʉkʉ, nɨ ja mawʉlʉ igana rɨmwɨ (100) vii vajáa. ˆVakafike mbarɨmbarɨ ya iriva haantʉ ˆhʉʉma, vakoona mooto wa makala na soompa na mɨkáate ˆyoókiiwe mweeri yaachwe.
Yéesu akavasea, "Reeti jimwi ja soompa ˆmʉkwáatire haaha vii." Simóoni Peéteri akaambʉka na mashúwii, akarʉta lʉra lwaavu fʉʉrʉ mbarɨmbarɨ haantʉ ˆhʉʉma. Lʉjáa lwamémire soompa nkʉʉlʉ igana rɨmwɨ, makumi yasaano na itatʉ (153). Baa neembe soompa jijáa jamema jeyyo, lwaavu sɨ lwaatʉka tʉkʉ.
Libertações
Jesus expulsou demônios com autoridade. Os espíritos impuros não resistiam à sua palavra e saíam imediatamente.
Yéesu Yoomʉhorya Mʉtʉmami wa Mʉlʉkalʉkasɨ ˆArɨ Mʉyahúudi
Mpɨɨndɨ Yéesu ˆajáa ɨɨ́ngɨɨre múujii wa Kaperenáumu, mʉkʉ́ʉ́lʉ ʉmwɨ wa valwi nkoondo akʉʉja na kʉrɨ Yéesu, maa akiilomboola yoosea, "Ee Aaɨ, mʉtʉmami waanɨ nɨ mʉlwɨ́ɨrɨ, akwíire iyandiyandi, atɨɨte makuundi ˆyahʉʉmba maatʉkʉ vii." Yéesu akamʉsea, "Doma niise noomʉhorya." Maa kaa, ʉra mʉkʉ́ʉ́lʉ wa valwi nkoondo akamʉsea Yéesu, "Ee Aaɨ, nɨɨnɨ sɨ navalwa nɨɨma neeja kʉkʉteengya na nyuumbii kwaanɨ tʉkʉ. Lʉʉsa isáare vii, na mʉtʉmami waanɨ hola arɨ. Sa baa nɨɨnɨ nɨ mʉʉntʉ ˆnavɨɨkwa ɨsɨ ya wiimiriri, baa kei natɨɨte valwi nkoondo ɨsɨ yaanɨ. Koonɨ namʉséire ʉhʉ ‘Doma,’ adómaa na wɨɨngɨ ‘Ʉja,’ ʉʉ́jaa. Koonɨ namʉséire mʉtʉmami waanɨ ‘Bweeyya ɨkɨ,’ abwéeyyaa."
Yéesu ˆakateere masáare ayo, akahwaalala, maa akɨɨsea ɨra mpuka ˆyamutuubáa, "Kɨmaarɨ noovawyɨɨra, sɨ nɨnoona kuruma ja ʉkʉ kwa mʉʉntʉ yoyoosi wa Isiraéeli tʉkʉ! Nɨ kʉvawyɨɨra niise, vaantʉ ˆvarɨ foo kʉʉja varɨ fuma itʉʉmba na ʉsweero, na kiikala varɨ ngovii hamwɨ na Aburaháamu, Isaka na Yaakúupu kurya ngovi Ʉtemii wa Kurumwii. Maa kaa, vaana va Ʉtemi, fweitɨrwa varɨ na weerwii haantʉ ˆharɨ na kilwiirya, ʉko kʉva kʉrɨ na kɨrɨro no sha mayeo." Aho, Yéesu akamʉsea ʉra mʉkʉ́ʉ́lʉ wa valwi nkoondo, "Tamanya na kaayii, na vive kwaako, ja kuruma kwaako." Mpɨɨndɨ ɨʼɨra, mʉtʉmami waachwe akahola.
Yéesu Yoovahorya Vaantʉ Vavɨrɨ ˆVarɨ na Mirimʉ Mɨvɨ
Yéesu na vapooji vaachwe vakafɨrɨra iriva fʉʉrʉ ɨsɨ ya Vageráasi. Ʉko akalʉmana na vaantʉ vavɨrɨ ˆvarɨ na mirimʉ mɨvɨ voofuma mbiríírii. Avo vaantʉ vajáa vahʉʉmba maatʉkʉ vii, kusiina mʉʉntʉ ˆakwáatɨraa na ɨyo njɨra tʉkʉ. Vakatʉla isóso voosea, "Nɨ che woosaaka kʉrɨ suusu weewe Mwaana wa Mʉlʉʉngʉ? Wuújire noo tuturikirya baa mpɨɨndɨ ˆyasaawʉlwa sɨ ɨnafika wʉʉ?"
Haaha, heehi na aho haantʉ, kʉjáa kwatɨɨte ufya wa nkaamba ˆjooriisha. Mirimʉ mɨvɨ ikiilomboola kʉrɨ Yéesu, yoosea, "Koonɨ wootukibirya, tʉrekere tʉkɨɨngɨre ʉra ufya wa nkaamba."
Aho, Yéesu akɨɨsea, "Domi!" Ɨra mirimʉ mɨvɨ ɨkafuma kwa vara vaantʉ, maa ɨkadoma noo kɨɨngɨra nkaamba. Ufya woosi wa nkaamba ʉkagɨrɨtɨra na kɨwoongwii, maa jikabʉrʉkɨra na irivii, na joosi vʉʉ jikakwya. Varíisi va jira nkaamba vakakʉʉrɨka itɨ́ɨjo, vakatwaala mʉlomo kwa vaantʉ ˆvajáa múujii, vakɨɨta noo vawyɨɨra masáare yoosi ˆyajáa yafʉ́mɨɨre, baa na kɨra ˆkɨjáa chafʉ́mɨɨre kwa vara vaantʉ ˆvajáa na mirimʉ mɨvɨ. Vaantʉ voosi va ʉra múuji vakadoma noo lʉmana na Yéesu, ˆvakamoone, vakamʉloomba alooke aho meevo.
Yéesu Yoomʉhorya Kimumu
Mpɨɨndɨ avo vaantʉ vavɨrɨ ˆvalookáa aho, vaantʉ vɨɨngɨ vakamʉreeta kimumu ʉmwɨ ˆarɨ na mirimʉ mɨvɨ. Yéesu ˆakiikibirye ɨra mirimʉ mɨvɨ, ʉra mʉʉntʉ akaanda lʉʉsɨka kei. Mpuka ya vaantʉ voosi ˆvajáa aho, ɨkahwaalala kʉnʉ voosea, "Isáare ja ɨrɨ sɨ rɨnoonekana ɨsɨ yoosi ya Isiraéeli vii tʉkʉ!"
Yéesu na Belisebúuri
Aho, vakamʉreeta mʉʉntʉ ˆajáa na murimʉ mʉvɨ na kʉrɨ Yéesu. Ʉwo mʉʉntʉ nɨ mʉhoku na kimumu ajáa. Yéesu akamʉhorya, maa akaanda lʉʉsɨka no koona.
Kuruma kwa Maáma sɨ ˆArɨ Mʉyahúudi
Hara, maa Yéesu akakwaata njɨra, akadoma fʉʉrʉ ɨsɨ ja Tíiro na Sidóoni. Aho, mʉʉntʉ muki ʉmwɨ wa Kɨkanáani wa ɨsɨ ɨra, akʉʉja na kʉrɨ Yéesu, akiiririrya yoosea, "Ee Mweenevyoosi, Sha Daúdi, naanga na riiso ra wʉʉja, muhíínja waanɨ atɨɨte murimʉ mʉvɨ na wamutúrikiryaa maatʉkʉ vii." Maa kaa, Yéesu sɨ amuuyirya tʉkʉ. Aho, vapooji vakadoma na kʉrɨ Yéesu, vakamʉloomba voomʉsea Yéesu, "Mʉsee ʉhʉ mʉʉntʉ muki alooke, sa yootʉtʉʉbɨrɨra na isóso kʉnʉ nyuma sikʉ joosi." Yéesu akamʉsea ʉra mʉʉntʉ muki, "Natʉmwa sa muundi ˆjarɨmɨra ja Isiraéeli vii." Maa kaa, ʉwo mʉʉntʉ muki akamʉseeserera Yéesu, akachwaama mbere yaachwe, maa akamʉsea, "Mweenevyoosi nyambirirya." Yéesu akamʉsea, "Sɨ vyabooha kʉtoola chóorya cha vasinga na ujiheere kúri tʉkʉ." Ʉra mʉʉntʉ muki akamʉsea, "Nɨ kɨmáárɨ Mweenevyoosi, maa kaa, baa kúri jawóojeraa mangʼenyengʼenye ya chóorya cha vasinga ˆyawyíire iruungwii ra méesa ja veenenyuumba vaavo." Aho, Yéesu akamʉsea ʉra mʉʉntʉ muki, "Maáma, kuruma kwaako nɨ kʉkʉ́ʉ́lʉ. Na vive kwaako ja kuruma kwaako." Na mpɨɨndɨ ɨʼɨra ʉra muhíínja waachwe akahola.
Yéesu Yoomʉhorya Mʉtavana ˆArɨ na Murimʉ Mʉvɨ
Yéesu na vapooji vaachwe ˆvakagirite fuma luulwii, vakafika kʉʉntʉ ˆkʉjáa na ɨra mpuka ya vaantʉ. Mʉʉntʉ ʉmwɨ akamʉdomera Yéesu, akachwaama mbere yaachwe yoosea, "Mʉkʉ́lʉ, mʉlaange mwaana waanɨ na riiso ra wʉʉja. Yeeye atɨɨte kiinkwiisha ˆchamutúrikiryaa maatʉkʉ vii. ˆKarɨ foo chamʉváyyaa mootwii na mpɨɨndɨ jɨɨngɨ luujii. Namʉréetire na kwa vapooji vaako vamʉhorye, maa kaa, vasíindirwe."
Aho, Yéesu akavasea, "Aka! Ɨhɨ mbyaala sɨ irúmaa na yakɨɨkana. Niikale na nyuunyu mpaka naadi? Na nɨvayimirirye mpaka naadi? Hoonɨ mʉreeti na aha." Aho, Yéesu akʉʉyamirirya ʉra murimʉ mʉvɨ, maa ʉkafuma na hahara mʉtavana akahola.
Hara sinagóogii yaavo, kʉjáa kwatɨɨte mʉʉntʉ ʉmwɨ ˆajáa na murimʉ mʉvɨ, akatʉlatʉʉla isóso yoosea, "Weewe Yéesu wa Nasaréeti, che woosaaka kʉrɨ suusu? Wuújire tʉmala wʉʉ? Nakʉmányire ʉrɨ ani weewe! Weewe ʉrɨ Mʉʉja wa Mʉlʉʉngʉ." Yéesu akʉʉdalavya ʉra murimʉ mʉvɨ yoosea, "Kirinya sawu! Fuma kʉrɨ ʉhʉ mʉʉntʉ!" Hahara, ʉra murimʉ mʉvɨ ʉkamusukasuka ʉra mʉʉntʉ na ngururu, kʉnʉ wootʉlatʉʉla isóso, maa ʉkafuma.
Yéesu Yoomʉhorya Mʉʉntʉ ˆArɨ na Mirimʉ Mɨvɨ
Yéesu na vapooji vaachwe vakafɨrɨra na nyambʉko ya iriva ra Galiláaya, vakɨɨngɨra ɨsɨ ya Vageráasi. Yéesu ˆakakiime vii hara mashúwii, mʉʉntʉ ʉmwɨ ˆarɨ na mirimʉ mɨvɨ afúmire mbiríírii, akʉʉja, maa akalʉmana ne. Hara mbiríírii, noo kʉʉntʉ ʉwo mʉʉntʉ ˆiikaláa. Kusiina mʉʉntʉ ˆadaháa kumuchuunga baa na mɨnyololo tʉkʉ. Achuungwáa na mɨnyololo mɨkonwii na pɨɨ́ngʉ mawulwii, ɨndoodʉmʉladʉmʉla, baa kusiina mʉʉntʉ ˆajáa na ngururu jo mʉdaha tʉkʉ. Sikʉ joosi uchikʉ na muusi, iikaláa mbiríírii na njuulwii, yootʉla isóso no kiisanasana na mawye.
ˆAkamoone Yéesu kʉʉra, akamʉkɨbɨrɨra, maa akachwaama mbere yaachwe, akatʉlatʉʉla isóso, yoosea, "Che woosaaka kʉrɨ nɨɨnɨ, weewe Yéesu Mwaana wa Mʉlʉʉngʉ ˆArɨ Mweerimweeri? Hoonɨ ilahe kwa Mʉlʉʉngʉ, sɨ ʉrɨ kuunturikirya tʉkʉ." Walʉʉsa jei, sa viintʉ Yéesu ajáa ʉʉséire, "Murimʉ mʉvɨ, fuma kwa ʉhʉ mʉʉntʉ!"
Maa Yéesu akuuyurya, "Ani ʉsewáa?" Nowo ukuuyirya, ʉkasea, "Irina raanɨ nɨ Mayana na Mayana ya Valwi Nkoondo sa viintʉ tʉrɨ foo." Murimʉ mʉvɨ ukiilomboola maatʉkʉ vii kʉrɨ Yéesu, karɨ iikibirye na ɨsɨ yɨɨngɨ tʉkʉ.
Haaha, mbarɨmbarɨ ya lʉʉlʉ heehi na aho haantʉ, kʉjáa kwatɨɨte ufya wa nkaamba ˆjooriisha. Ɨra mirimʉ mɨvɨ ɨkamʉloomba Yéesu, yoosea, "Tʉrekere, tʉkajɨɨngɨre jira nkaamba." Yéesu akɨɨrekera ɨra mirimʉ mɨvɨ, ɨkafuma, ɨkɨɨta kɨɨngɨra jira nkaamba. Mirimʉ mɨvɨ ɨkɨɨngɨre ʉra ufya wa nkaamba mayana yavɨrɨ (2,000), nkaamba jikiihuunta, jikagirita, jikabʉrʉkɨra irivii, maa jikakwya joosi vʉʉ.
Varíisi va jira nkaamba vakakʉʉrɨka itɨ́ɨjo, vakatwaala mʉlomo kwa vaantʉ ˆvajáa mawundii na múujii. Maa vakʉʉja noo laanga masáare ˆmeene yafʉ́mɨɨre.
Maa kaa, nyuunyu mʉndoovavariyʉrɨra vaantʉ, vandoovasea vala íyo na taáta waavo, ‘Haɨ, sɨ ndɨrɨ daha kʉvaambirirya tʉkʉ, sa ɨkɨ ˆnatɨɨte nɨ Korobáani, noo kʉsea, kɨlʉngʉlʉngʉ ˆnakera na ivarwii sa Mʉlʉʉngʉ.’ Jeyyo, noo vyahérire, kusiina kʉvaambirirya vala íyo na taáta waavo tʉkʉ. Jeyyo, noo ˆvyeene muchwíjaa matɨ isáare ra Mʉlʉʉngʉ sa nkʉʉngʉ jaanyu ˆmwiihéereryaa. Baa kei, vimwaarɨ viintʉ ˆviri foo vii ˆmʉtʉ́mamaa ˆviifwɨ́ɨne na ivyo."
Viintʉ ˆVibwéeyyaa Mʉʉntʉ Ave na Njeo
Aho, Yéesu akavaanɨrɨra vaantʉ, akavasea, "Voosi kɨra ʉmwɨ waanyu nteereri neeja, mʉtaange ɨkɨ. Kusiina kɨɨntʉ ˆkɨmwɨɨ́ngɨraa mʉʉntʉ ˆkɨdáhaa mʉbweeyya ave na njeo tʉkʉ. Kɨrɨ vyoova jeyyo, ˆkimufúmaa mutimii noo kɨmʉbwéeyyaa ave na njeo. [
Kuruma kwa Maáma sɨ ˆArɨ Mʉyahúudi
Hara, maa Yéesu akakwaata njɨra, akadoma fʉʉrʉ ɨsɨ ja Tíiro na Sidóoni. ˆAkafike, akɨɨngɨra nyuumba ɨmwɨ na sɨ asaakáa mʉʉntʉ baa ʉmwɨ ataange koonɨ amwaarɨ tʉkʉ, maa kaa, vyasɨɨndɨkana kwiivisa.
Kʉjáa kwatɨɨte mʉʉntʉ muki ʉmwɨ Mugiríki fuma ɨsɨ ya Síria Foiníike, ajáa na kahíínja kaachwe ˆkarɨ na mirimʉ mɨvɨ. ˆAkateere Yéesu amwaarɨ, akafweenga fʉʉrʉ kʉrɨ Yéesu, akachwaama mbere yaachwe, maa akamʉloomba Yéesu akaseyye kahíínja kaachwe mirimʉ mɨvɨ.
Maa Yéesu akamʉyera ʉra maáma, "Reka ta nɨvaambirirye Vayahúudi viivaanɨ. Sɨ vyabooha kʉtoola chóorya cha vasinga na ujiheere kúri tʉkʉ."
Ʉra maáma akasea, "Nɨ kɨmáárɨ ulúusire, maa kaa, baa kúri iruungwii ra méesa, jaríjaa mangʼenyengʼenye ya chóorya cha vasinga."
Maa Yéesu akamʉsea, "Sa viintʉ wuúyiirye vyabooha, doma na kaayii, murimʉ mʉvɨ wamufúmire muhíínja waako."
ˆAkafike kaayii kwaachwe, akakashaana kahíínja kaachwe kahúmulukire kɨtáandii, murimʉ mʉvɨ wafúmire.
Maa ʉmwɨ wa ɨra mpuka akuuyirya, yoosea, "Mukiindya, naréetire mʉtavana waanɨ, atɨɨte murimʉ mʉvɨ ˆumudúngyaa mʉlomo asiindwe lʉʉsɨka. Kɨra ˆʉrɨ kiinʉka wamʉváyyaa ɨsɨ, maa ɨndootuumpa ifulo no sha mayeo, kei ɨndoofafa bʉʉ. Haaha navalóombire vapooji vaako vamʉseyye ʉwo murimʉ mʉvɨ, maa kaa, vasíindirwe."
Yéesu ˆakateere jeyyo, maa akavasea, "Aka! Ɨhɨ mbyaala sɨ ˆirúmaa, niikale na nyuunyu mpaka naadi? Na nɨvayimirirye mpaka naadi? Hoonɨ mʉreeti na aha." Maa vakamʉtwaala na kʉrɨ Yéesu. Murimʉ mʉvɨ ˆʉkamoone Yéesu vii, ʉkamʉkwaatya ʉra mʉtavana kiinkwiisha, akawya na ɨsɨ. Akaanda kwiiwalaarya kʉnʉ yootuumpa ifulo.
Maa Yéesu akamuurya taáta waala ʉwo mʉtavana, "Masáare aya yamwaanda keende naadi?" Akasea, "Keende udúúdi waachwe. Na ˆkarɨ foo ʉhʉ murimʉ mʉvɨ wamʉváyyaa mootwii na luujii sa ʉmʉʉlae. Haaha koonɨ ʉrɨ daha, tooloomba ʉtoonere mbavariri, ʉtwaambirirye." Maa Yéesu akamʉsea, "Atɨ koonɨ ndɨrɨ daha? Viintʉ vyoosi kwaanɨ vyadáhɨkaa kwa ʉra ˆmweene arɨ kuunduma." Maa taáta waala ʉra mʉtavana akalʉʉsa na ngururu, yoosea, "Narúmire, nyambirirya ndahe seyya miiririkano yo dɨɨra kukuruma."
Yéesu ˆakoone ɨra mpuka ya vaantʉ yookʉla, akʉʉyamirirya ʉra murimʉ mʉvɨ, yoosea, "We murimʉ mʉvɨ kimumu na kɨmatu. Nakʉséire ufume baa kei kusiina luu mwɨɨngɨra ʉhʉ mʉtavana tʉkʉ."
Aho, ʉra murimʉ mʉvɨ ʉkatʉla isóso, ʉkamusukasuka na ngururu ʉra mʉtavana, ʉkamʉrekera, maa akava ja akwíire. Baa vaantʉ vɨɨngɨ vakasea, "Amwɨ akwíire!" Maa kaa, Yéesu akamʉkwaata mʉkono, akamwiinʉla, ne akiinʉka.
Yéesu Yoohorya Valwɨ́ɨrɨ ˆVarɨ Foo
Yéesu akafuma aho sinagóogii, maa akadoma fʉʉrʉ kaayii kwa Simóoni. ˆVakafike, vakamʉshaana mʉkwɨ wa Simóoni ajáa nchiirii aváirwe nɨ ndwáala, maa vakamʉloomba Yéesu amʉhorye. Yéesu akamʉseeserera, maa akɨɨdalavya ɨra ndwáala. Hahara akahola ɨra ndwáala yaachwe, maa akaanda vatʉmamɨra.
Yéesu ˆakakiime vii hara mashúwii, maa akalʉmana na mʉʉntʉ ʉmwɨ ˆarɨ na mirimʉ mɨvɨ. Kwa mpɨɨndɨ nkʉʉlʉ ʉhʉ mʉʉntʉ sɨ iivɨ́kɨraa ɨngo tʉkʉ, baa kei sɨ iikaláa kaayii tʉkʉ nɨ mbiríírii vii iikaláa.
Ʉwo mʉʉntʉ ˆakamoone Yéesu, akachwaama mbere yaachwe, akatʉlatʉʉla isóso, yoosea, "Che woosaaka kʉrɨ nɨɨnɨ, weewe Yéesu, Mwaana wa Mʉlʉʉngʉ ˆArɨ Mweerimweeri? Nookʉloomba, kuunturikirya tʉkʉ." Alʉʉsa jeyyo, sa Yéesu ajáa ɨɨséire ɨyo mirimʉ mɨvɨ yiisunke kʉrɨ ʉwo mʉʉntʉ. Ɨyo mirimʉ mɨvɨ, ɨjáa yamuturikirya maatʉkʉ vii. Vaantʉ vamʉyeekeráa nyuumbii na vamuchuungáa na mɨnyololo mɨkonwii na mawulwii, maa kaa, yeeye adʉmʉladʉmʉláa, na ɨyo mirimʉ mɨvɨ yamʉtwaaláa na ɨsɨ ya ibaláángwii.
Haaha, maa Yéesu akuuyurya, "Irina raako noo ani?" Ʉkasea, "Irina raanɨ nɨ Mayana na Mayana ya Valwi Nkoondo," sa nɨ mirimʉ mɨvɨ ˆɨrɨ foo ɨjáa yamwɨɨngɨra. Aho ɨra mirimʉ mɨvɨ ikiilomboola maatʉkʉ vii kʉrɨ Yéesu, karɨ iikibirye na Ntarii tʉkʉ.
Haaha mpɨɨndɨ ijo, heehi na aho haantʉ kʉjáa kwatɨɨte ufya wa nkaamba ˆjooriisha mbarɨmbarɨ ya lʉʉlʉ. Ɨra mirimʉ mɨvɨ ikiilomboola kʉrɨ Yéesu, yoosea, "Kalaama tʉrekere, tʉkajɨɨngɨre jira nkaamba." Ne akɨɨrekera. Ɨra mirimʉ mɨvɨ ɨkafuma kwa ʉra mʉʉntʉ, maa ɨkɨɨta kɨɨngɨra jira nkaamba. Ufya woosi wa nkaamba ʉkagɨrɨtɨra na kɨwoongwii, maa jikabʉrʉkɨra na irivii na nkaamba joosi vʉʉ jikakwya.
Varíisi va jira nkaamba ˆvakoone jeyyo, vakakʉʉrɨka itɨ́ɨjo, vakatwaala mʉlomo kwa vaantʉ ˆvajáa mawundii na múujii. Vaantʉ vakadoma noo laanga masáare ˆmeene yajáa yafʉ́mɨɨre. ˆVakafike kʉrɨ Yéesu, vakamoona ʉra mʉʉntʉ ˆajáa aséyyiiwe mirimʉ mɨvɨ, iíkyɨɨre mawulwii ya Yéesu, iivɨ́kɨɨre ɨngo, arɨ na mɨryʉʉngʉ yaachwe! Vakoofa maatʉkʉ vii.
Kɨmaarɨ noovawyɨɨra, vamwaarɨ vɨɨngɨ viímire aha, sɨ varɨ kukwya tʉkʉ mpaka vʉʉyone Ʉtemi wa Mʉlʉʉngʉ!"
Yéesu Yoovalandʉka Buuwo
Ja sikʉ inaanɨ jei ˆjikalooke keende Yéesu ˆalʉʉsa ayo masáare, Yéesu akaambʉkanʼya na vala Peéteri, Yaakúupu na Yooháani na luulwii noo mʉloomba Mʉlʉʉngʉ. Mpɨɨndɨ Yéesu ˆamʉloombáa Mʉlʉʉngʉ, buuwo yaachwe ɨkavalandʉka, ɨngo jaachwe jikava njerʉ chwee, mpaka jindoolavalava. Koonka, vaantʉ valʉme vavɨrɨ vakafʉmɨra maa vakaanda lʉʉsɨka ne. Novo nɨ vala Mʉ́sa na Elía vajáa. Vajáa voonekana na nkongojima ya kurumwii na valʉʉsɨkáa na Yéesu ˆvyeene arɨ kiimanʼya mʉrɨmo wa Mʉlʉʉngʉ kwa inkwya yaachwe ʉko Yerusaléemu.
Mpɨɨndɨ ijo, Peéteri na vara vatumwi viivaachwe vajáa vanyéyyiirye fúti. ˆVakiinʉke, vakamoona Yéesu na nkongojima yaachwe. Na kei vakoona vaantʉ vavɨrɨ vajáa viímire ne. Na kati vara vaantʉ vavɨrɨ ˆviinʉkáa fuma kʉrɨ Yéesu, maa Peéteri akamʉsea Yéesu, "Aaɨ mʉkʉ́lʉ, vyabooha tʉveere haaha aha. Tʉjeenge vivaanda vitatʉ, kɨmwɨ chaako, kɨmwɨ cha Mʉ́sa na kɨmwɨ cha Elía." Peéteri alʉʉsa jeyyo maa kaa, sɨ ataangáa kɨra ˆyoolʉʉsa tʉkʉ.
Aho, ʉmwɨ wa vaantʉ va ɨyo mpuka akalʉʉsɨka na ngururu yoosea, "Mukiindya, nookʉloomba ʉmʉlaange mʉtavana waanɨ, yeeye noo mwaana waanɨ wa mpeke. Yeeye atɨɨte murimʉ mʉvɨ ˆwamʉtáavityaa akaanda tʉla isóso mʉnʉmʉʉnʉ. Kei, wamusíngisyasingiisyaa akawya na ɨsɨ ja arɨ na kiinkwiisha, maa de ɨndootuumpa ifulo mʉlomwii. Ʉhʉ murimʉ mʉvɨ wamutúrikiryaa mʉnʉmʉʉnʉ, wamʉrékaa kiduudi vii. Navalóombire vapooji vaako vuukibirye ʉhʉ murimʉ mʉvɨ, maa kaa, vasíindirwe."
Yéesu akavasea, "Aka! Ɨhɨ mbyaala sɨ ˆirúmaa, na ˆyakɨɨkana. Niikale na nyuunyu mpaka naadi? Na nɨvayimirirye mpaka naadi? Hoonɨ mʉreete mʉtavana waako na aha!"
Kati ʉra mʉtavana ˆasesáa na kwa Yéesu, murimʉ mʉvɨ ʉkamʉvayya na ɨsɨ, maa ʉkamʉkwaatya kiinkwiisha. Aho, Yéesu akʉʉyamirirya ʉra murimʉ mʉvɨ, akamʉhorya ʉra mʉtavana, maa akamʉhɨndʉla na kʉrɨ taáta waavo. Vaantʉ voosi vakatʉlʉvala maatʉkʉ vii koona ʉkʉ́ʉ́lʉ wa Mʉlʉʉngʉ.
Yéesu Yoolʉʉsɨkɨra Kei Inkwya na Ʉfʉfʉ́ʉko Waachwe
Mpɨɨndɨ vaantʉ ˆvajáa vakaarɨ vahwáalɨɨre sa yoosi Yéesu ˆajáa abwéeyyiirye, maa akavasea vapooji vaachwe,
Yéesu na Belisebúuri
Sikʉ ɨmwɨ, Yéesu akibiryáa murimʉ mʉvɨ fuma kwa kimumu ʉmwɨ. Ʉwo murimʉ ˆʉkakibiriwe, maa ʉra mʉʉntʉ akaanda lʉʉsɨka. Aho, ɨra mpuka ya vaantʉ vajáa hara vakahwaalala.
Hahara, ʉmwɨ waavo akamʉtema na nyaasʉka mʉtʉmami wa mweeneɨsɨ mʉkʉʉlʉ, kutu kwa kʉlʉme dúú.
Maa kaa, Yéesu akasea, "Reki!" Aho, akamʉsaasya kʉra kutu na ʉra mʉʉntʉ akahola.
Vara vapooji va Yooháani ˆvakalooke, maa Yéesu akaanda kʉvawyɨɨra vara vaantʉ masáare ya Yooháani yoosea, "Nɨ che mwɨɨtáa laanga kʉra ɨsɨ ya ibaláángwii? Isaanga ˆrooringiwaringiwa nɨ mpeho wʉʉ? Koonɨ sɨ jeyyo, nɨ che mwɨɨtáa laanga? Mʉʉntʉ ˆiirwíikire ɨngo ja iyoombe ikʉʉlʉ wʉʉ? Aka tʉkʉ, vaantʉ ˆviirwɨ́ɨkaa ɨngo ja iyoombe ikʉʉlʉ na ˆvarɨ na kɨra kɨɨntʉ ˆchabooha nɨ nyuumbii ja kɨtemi viíkalaa. Haaha nɨ che mwɨɨtáa koo laanga? Nɨ mʉláali na mʉtwe mwɨɨtáa ko laanga wʉʉ? Kɨkomi, noovawyɨɨra nɨ kʉlookya mʉláali na mʉtwe mwɨɨtáa ko laanga. Ʉhʉ noo masáare yaachwe ˆyaandɨkwa Masáarii ˆYarɨ Mpeho,
‘Laanga, mʉtʉma ndɨrɨ mutumwi waanɨ akʉlongorɨre,
yeeye kʉtengenesherya arɨ njɨra yaako.’"
Kei Yéesu akasea, "Nɨ vawyɨɨra niise, kwa vaantʉ voosi kusiina ˆarɨ mʉkʉʉlʉ kʉlookya Yooháani tʉkʉ. Maa kaa, ʉra ˆarɨ muduudiduudi Ʉtemii wa Mʉlʉʉngʉ, noo mʉkʉʉlʉ kʉlookya Yooháani."
Vaantʉ voosi, hamwɨ na vasaankanʼyi kóodi vajáa vateera ayo masáare ya Yéesu. Vakaruma mʉryʉʉngʉ ˆiímyaa Mʉlʉʉngʉ nɨ mʉwoloki na avo noo vara ˆvajáa vabatisiwa nɨ Yooháani. Maa kaa, Mafarisáayo na vakiindya va Miiro sɨ vajáa vabatisiwa nɨ Yooháani tʉkʉ. Voovo vajáa vasiita mʉryʉʉngʉ Mʉlʉʉngʉ ˆajáa aviimirya.