Milagres de Jesus
Os Evangelhos registram dezenas de milagres realizados por Jesus — curas, ressurreições, domínio sobre a natureza e libertações. Cada milagre revelava sua divindade e compaixão.
Curas de cegos e surdos
Jesus devolveu a visão aos cegos e a audição aos surdos, manifestando seu poder sobre toda enfermidade e deficiência.
Mu matala ma ómara Yiisu ŋa ebini ekye, binkpa-mihi byele bíbwi onama nde ya bíkabulukehe bingubu ti: «Mwana a Dabvide, mono bihi nyiĩ!»
Yiisu bu ato ku nzo, binkpa-mihi bíyasele ŋa bele a nde, nde áfwulu kundaa bo ti: «Be lili a kana ti me nkughu ogyighili obo?» Bo bábvuhulu kundaa nde ti: «Eẽ, Mfumu!» Obo me buulu, nde ábyeme mihi mi bo ya ályele kundaa bo ndiri: «Nyaã okala kundaa be bwunu a bu oli kana li be.» Mihi mi bo mímono. Ŋa nseele, mu ebaghala, Yiisu ályele kundaa bo ti: «Liyighili ogyughu, kparaa, mbwuru si mumõ anyaã osoolo ndagha yi!» Lo bo bu bapala, báyitsala nde nsia mu etsulu e nsie kyehene.
Yiisu ya binduono bi nde bu bakapala mu bvulu lili Dzeriko mpwumu a baara yi nene yíluono nde. Ya, binkpa-mihi byele bíbwi nsini mu mukogho a nzili. Bo bu bagyughu ti Yiisu li mu okaluru, bábwi okehe bingubu: «Mfumu, Mwana a Dabvide, mono bihi nyiĩ!» Mpwumu a baara yífyeẽ bo mu ebaghala mu kuulu bo bakala pii. Lo bo bábvulu ofirikakehe bingubu mu mpini: «Mfumu, Mwana a Dabvide, mono bihi nyiĩ!» Yiisu bu atemene, áti bo mbili ya ályele kundaa bo ti: «Emakye be lidzyi ti me nsa mu be?» Bo bábvuhulu nde ti: «Mfumu, nyaã we dzubulu bihi mihi!» Yiisu ámono bo nyiĩ, áberene a mihi mi bo, ya ŋaana oŋo, bo bábwi omono ya bánama nde.
Yiisu ya binduono bi nde bíto ku Betesayida. Baara bágyi a nde enkpa-mihi ya bábuono nde abyeme kye. Yiisu ákwara enkpa-mihi mu kwogho ya ábiri nde ku mbala a bula. Bu atswulu manteẽ ŋa yulu a mihi mi nde, ánaã nde myaã ya áfwulu nde ti: «We li mu omono elogho?» Enkpa-mihi édzubulu mihi ya élyele ndiri: «Me ndi mu okamono baara, me ndi mu okamono bo ti anga miti, lo bo bali mu okabulugye.» Yiisu áfiritwulu nde myaã ŋa yulu a mihi, ya enkpa-mihi bu epana mihi, kye édzughu ya ékamono bubwe. Oŋo Yiisu abvurulu nde ya ályele nde ti: «Ka somo kunsa bula o.»
Ŋa mbihi oŋo, Yiisu ámara mu etsulu e nsie kii Tire. Nde ábululuru mu bvulu lili Sidõ mu ogye ku nkolo a mubu wu a Ngalile, ya ábulusaghaba etsulu e nsie kii Mabvulu-Kwumu. Bagyi a nde enkpa-matswi ki ékabili mu mpara, ya bábuono nde anaã nde myaã ŋa yulu a mutswi. Yiisu bu ábiri nde mu libee, mana la ya mpwumu a baara, álo nde milyeme kunsa matswi, átswulu manteẽ mu mulyeme ya ábyeme nde nzalisogho ya manteẽ ma nde. Ŋa mbihi oŋo, nde átala ku yulu, ágwumunu ya ályele ti: «Efata», mbaala ti, «we dzubulu!» Ŋaana oŋo, matswi ma nde mádzubulu, nzalisogho yínyaã ya ábaana obili ku obwe. Yiisu átswi bo mukele wu ogwene olyele ndagha oyo kundaa mbwuru si mumõ. Lo nswe matala ma ákalighi nde bo banyaã otsala nde nsia, baara bákatsala nsia yiluru. Baara bákakiŋimi ku olagha ya bákalyele ti: «Nde aakagyili mandagha mwohono ma mabwe. Nde li mu okasa kuulu si okala binkpa-matswi bigyughu ya bankini babili.»
Yiisu ya binduono bi nde báyato ŋa bvulu lili Dzeriko. Mu matala ma ókapala Yiisu mu Dzeriko ya binduono bi nde ya mpwumu a baara yi nene, baghala mutsyini wu aakaluomo baara nzi wu áali enkpa-mihi, ábwi-nsini mu mukogho a nzili. Nkwumu a nde Baretime, mwana a Time wu baghala. Nde ágyughu ti Yiisu musi Nadzarete áakaluru ya ábwi-okehe bingubu: «Yiisu Mwana a Dabvide, mono me nyiĩ!» Baara balagha bákafyeẽ nde mpaala akala pii, lo nde áakakehe bingubu kuu oluru: «Mwana a Dabvide, mono me nyiĩ!» Yiisu átemene ya ályele ndiri: «Lita nde mbili!» Báti enkpa-mihi mbili ya bályele nde ti: «Kala a bukyini, temene! Nde li mu okata we mbili.» Enkpa-mihi etsili enkuru e nde ki ela kii kobo ki baakalaha ŋa yulu, ékubu-mana étemene ya égyi kundaa Yiisu. Yiisu áfwulu nde ti: «Emakye we dzyi me nsa mu we?» Enkpa-mihi ébvuhulu nde ndiri: «Muluo, nyaã me mfirimono!» Yiisu ályele nde ti: «Gye, kana li we liibvwuhu we.» Ŋaana oŋo, nde ábaana ofirimono ya ábwi onama Yiisu mu nzili.
Mu matala ma óyabehene Yiisu ŋa bvulu lili Dzeriko, enkpa-mihi etsyini ébwi nsini mu mukogho a nzili mu okaluomo baara nzi. Bu agyughu mpwumu a baara yi áakaluru, nde áfwulu nki ndagha áakaluru. Bályele nde ti: «Yiisu musi Nadzarete li mu okaluru.» Mu obo, nde ákehe engubu mu yulu ti: «Yiisu, Mwana a Dabvide, mono me nyiĩ!» Ba báli ku nkulu báfyeẽ nde ya bályele nde akuru muŋma, lo nde ákehe bingubu bi biluru: «Mwana a Dabvide, mono me nyiĩ!» Yiisu bu atemene, átumu bagya a nde kundaa nde. Nde bu ayabehene, Yiisu áfwulu nde ti: «Emakye we dzyi me nsa mu we?» Nde ábvuhulu bu: «Mfumu, sa kuulu me firimono!» Mu obo, Yiisu ályele kundaa nde ti: «Firimono o we! Kana li we liibvwuhu we!» Mu ena kyini ekye, nde ábaana omono, ya ábwi onama Yiisu mu okabulusyighi Nzaami. Baara bwohono bu bamono obo, básyighi Nzaami.
Yiisu bu akaluru mu nzili, ámono mbwuru wu áali enkpa-mihi kii emburu-ngughu. Binduono bi nde bífwulu nde ndiri: «Muluo, nande áasi masumu mpaala baburu nde enkpa-mihi, ndeme, bwunu we biburu bi nde?» Yiisu ábvuhulu bo ti: «Ka oli mu nkooro a masumu ma nde bwunu we mama biburu bi nde o? Lo mu kuulu bigyighili bi Nzaami bimoŋono mu nde! Ŋaala bwihi nkini buki, bihi lifaana osala esala ki munde wu aagweghe me. Mpyibi yili mu ogya yiili mbwuru si mumõ ka kughu osala esala o. Ŋaala me nkini ndi ŋa nsie, me ndi otsyeme o nsie.»
Yiisu ámana obili obo, átswulu manteẽ ŋa nsie, ápworo toro mu mõ ya ákili lo mu mihi mi enkpa-mihi. Ya Yiisu ályele kundaa nde ti: «Gye yiswagha busu mu edzyi kii Silowe», mbaala ti, «wu bágweghe». Enkpa-mihi égyene, éswagha busu, ya ékayamono ŋa ékayabvughuru kye.
Curas de paralíticos e enfermos
Paralíticos caminharam, leprosos ficaram limpos e todo tipo de doença foi curada pelo toque e pela palavra de Jesus.
Ya, nga-a-buala mutsyini áyasele kundaa nde, ya ákunu mabuo mu nsie ŋa nkulu a nde ya ályele nde ti: «Mfumu, kala we dzyi, lo we kughu otsehebe me.» Yiisu bu alabala kwogho, ábyeme nde ya ályele kundaa nde ti: «Me ndzyi, kala wu atsyeme!» Ya ŋaana oŋo, nde átsyeme mu buala bu nde. Yiisu áfirilyele kundaa nde ti: «Yughu! Ka lyele kundaa mbwuru ti mumõ o, lo gye yisuo nyuru kundaa ngaa a nzaami, ya yigwa ekaba ki ótumu Moyidze, mu osuo kundaa baara bwohono ti we aadzughu.»
Baara báyabiri mbwuru wu ókpi binama kundaa nde wu bálaha ŋa yulu a laba. Yiisu bu amono kana li bo, ályele kundaa nde ti: «Kala a bukyini mwana a me! Masumu ma we basi mo kolokolo.» Ankoho, ndaama a baluo-mikyene bákatsimi kunsa mikolo mi bo ti: «Mbwuru wu li mu okatsaala Nzaami!» Yiisu bu abaghala bitsimi bi bo, ályele ti: «Mu emakye be lili a bitsimi bi bibi mu mikolo mi be? Nsa ndagha yibvulu oleŋe? Olyele ti: "Masumu ma we basi mo kolokolo", bwunu we olyele ti: "Temene ya dzyara"? Mu kuulu be ligyahaba ti Mwana a mbwuru li a litumu lii osa masumu kolokolo ŋa yulu a nsie.» Mu obo nde ályele kundaa mbwuru wu ókpi binama ti: «Temene, gwolo laba li we ya bvughuru ku nzo a we.» Baghala átemene ya ágyene ku nzo a nde.
Mu nsa omo, óli a baghala wu áali a kwogho ki ekee. Ba-Faridzyẽ bu bákasagha ndagha yi baaburulu nde, bágwi nde efwulu ki: «Bunu, oli a muswa mu odzuhu mubyele mu etsughu kii sabate?» Ya Yiisu ábvuhulu kundaa bo ti: «Nande ŋa kara li be wuulu kala ti nde li a endoomo etsyini, ya kye ebwi mu dzunu mu etsughu kii sabate, nde ka ayipaha kye o? Buta mbwuru bvulu mupfunu ya endoomo! Mu obo, oli a muswa mu ogyighili bubwe mu etsughu kii sabate.» Oŋo nde ályele kundaa baghala ti: «Labala kwogho e we». Nde álabala kye ya kye ébvughuru nsiili ti kwogho ki eke.
Buko bu Simõ wu mukaha ábwi mulabala ŋa yulu a mbughu mu nkooro a mukaama. Yiisu bu asaayato, bályele nde ndagha oyo. Yiisu áyasele ŋa bele a nde ya bu akwara nde mu kwogho, átehebe nde. Mukaama áfi nde ya nde ábwi mu osalala bo mu bi-odza.
Nga-a-buala mutsyini ágyi kundaa Yiisu. Bu akunu mabuo ŋa nsie ŋa nkulu a nde, ábuono nde bu: «Kala ti we dzyi, we kughu osa me wu a tse-tse.» Yiisu ámono nde nyiĩ. Bu alabala ekee, ábyeme nde ya ályele ti: «Me ndzyi, kala wu a tse-tse.» Ŋaana oŋo buala búfi ya nde ásaatsyeme.
Bágyi a nde mbwuru wu óneŋene binama wu ókayabiri babaghala bana. Buulu ka bákakughu obiri nde tee ŋa óli Yiisu o, mu nkooro a mpwumu a baara, bo bákumu ku yulu a see li nzo lili eyabala, ŋa yulu a ebini ki áli bátemene bo, bátobolo see ya básurulu laba li bálaha baghala wu óneŋene binama. Yiisu bu amono kana li bo, ályele kundaa baghala wu óneŋene binama ndiri: «Mwana a me, masumu ma we baasi mo kolokolo.»
Oŋo óli a ndaama a baluo-mikyene ba bábwi-nsini ba bákatsimi bu mu mikolo mi bo: «Mu emakye nde ali mu okabili bu? Nde li mu okatsaala Nzaami. Nande kughu osa masumu kolokolo, kala ka yini a Nzaami o?» Ŋaana oŋo, Yiisu ágyahaba bitsimi bi bo mu mufulu a nde ya ályele bo ndiri: «Mu emakye be lili a bitsimi bibi obo? Emakye egwene a mpara mu olyele! Olyele kundaa baghala wu óneŋene binama ti: "Baasi masumu ma we kolokolo", bwunu we olyele ti: "Temene, gwolo laba li we ya dzyara!" Lo me ndzyi ti be ligyahaba ti Mwana a mbwuru li a litumu ŋa yulu a nsie mu osa masumu kolokolo.» Nde ályele mbwuru wu óneŋene binama ti: «Me ndyele we yo, temene, gwolo laba li we ya bvughuru ku nzo a we.» Baghala átemene, ŋaana oŋo ágwolo laba li nde ya ápala mu nzo ŋa mihi mi baara bwohono. Mu obo baara bwohono bákiŋimi ya bákasyighi Nzaami bu bakalyele ndiri: «Kaala bihi nkini límaamono ndagha yi a bu yi o!»
Yiisu áfiriyisomo mu nzo a lisamana a ba-Dzwife. Omo óli ya baghala mutsyini wu óneŋene kwogho. Baara bákatala Yiisu mu omono kala ti nde ákaadzuhu nde mu etsughu kii sabate mpaala babagha ndagha yi baafwunu nde. Mu obo Yiisu ályele kundaa baghala wu óneŋene kwogho ti: «Temene ŋa, ŋa kara li baara bwohono!» Ŋa mbihi oŋo nde áfwulu bo ti: «Nki ndagha bágwi muswa mu etsughu kii sabate? Osa bubwe bwunu we osa bubi, obvwuhu bumweẽ bwunu we odzwa?» Lo bo ka bátsughu ndagha o. Mu obo, Yiisu átala bo bwohono ya nkehe, ya ámono nyiĩ yi alagha mu nkooro a mikolo ngyi mi bo ya ályele baghala munde ti: «Labala kwogho e we!» Nde álabala kye ya kwogho e nde ébvughuru bu éli nsomo.
Etsughu nga-emõ, Yiisu áli mu bvulu litsyini. Omo óli ya baghala mutsyini wu áali a bubyele bu buala. Baghala munde bu amono Yiisu, ábwi busu mu nsie ŋa nkulu a nde, ya ábuono nde bu: «Mfumu, kala we dzyi, we kughu otsehebe me.» Yiisu álabala kwogho, ábyeme nde ya ályele ti: «Me ndzyi, kala wu a tse-tse.» Ya ŋaana oŋo, buala bu nde búfi.
Ya mono, baara bágyi a mbwuru mutsyini wu ópki binama ŋa yulu a mbughu. Bo basagha bu baasohobo nde munsa nzo, ya bu otwulu nde ŋa nkulu a Yiisu. Lo bo ka bábagha bu baasohobo nde o, mu nkooro a mpwumu a baara. Bo bákumu ku yulu a see li nzo lili eyala, bátobolo see, ya básurulu nde mu mbughu ŋa mihi mi baara bwohono ŋa nkulu a Yiisu.
Yiisu bu amono kana li bo, ályele kundaa baghala wu ópki binama ti: «Baghala, masumu ma we baasi mo kolokolo.» Oŋo, baluo-mikyene ya ba-Faridzyẽ bábaana otsimi ya bályele ti: «Mbwuru wu aatsaala Nzaami wu, nde nande ali? Nande kughu osa masumu kolokolo kala ka oli yini a Nzaami o?» Yiisu bu abaghala bitsimi bi bo, ábvuhulu kundaa bo ti: «Mu emakye be lili a bitsimi bibye kunsa mikolo mi be? Nki ndagha yi gwene a mpara, olyele ti: "Masumu ma we baasi mo kolokolo", bwunu we: "Temene ya dzyara"»? Mu kuulu be ligyahaba ti Mwana a mbwuru li a litumu lii osa masumu kolokolo ŋa yulu a nsie – Nde ályele kundaa mbwuru wu ókpi binama ti: «Temene, gwolo laba li we ya bvughuru ku nzo a we». Ŋaana oŋo, mbwuru munde átemene ŋa mihi mi bwohono, ágwolo mbughu yi bálaha nde, ya ágyene ku nzo a nde, mu okabulusyighi Nzaami.
Mu etsughu ekimi kii Sabate, Yiisu ásomo mu nzo a lisamana a ba-Dzwife, ya ábaana oluo. Óli a baghala mutsyini omo wu bágwolo kwogho. Baluo-mikyene ya ba-Faridzyẽ bákabulutala Yiisu mu omono kala ti nde kughu odzuhu mubyele mu etsughu kii Sabate, mpaala bo babagha ndagha yi baafwunu nde. Lo Yiisu bu ágyahaba bitsimi bi bo, ályele kundaa baghala munde wu bágwolo kwogho ti: «Temene ya kala ŋa kara-a-kara ŋa.» Nde átemene ya ákala mu mukiri. Yiisu ályele kundaa bo ti: «Me mfwulu kundaa be kala ti oli muswa mu ogyighili ma mabwe bwunu we ma mabi, mu obvwuhu bwunu we mu odzwa mbwuru mu etsughu kii Sabate?» Yiisu átala ngulu ya ngulu, nde ályele kundaa baghala munde ti: «Labala kwogho e we!» Nde álabala kye, ya kwogho e nde ébvughuru bu éli nsomo.
Yiisu bu amana olyele mandagha mwohono mamo kundaa baara ba bákagyughu nde, nde ágyene ku Kaperenawume. Oko óli a mfumu a ekuru ki bambumbulu ba Rome nkama. Nde áli a musala wu ákadzyi nde ku olagha. Musala me ábyele ya ákadzwana ya lipfu. Mfumu munde bu agyughu ti Yiisu aayato ŋa Kaperenawume, nde ágweghe ndaama a bakwuru ba ba-Dzwife bayilyele Yiisu ayabvwuhu nkana a nde. Bo bágyene kundaa Yiisu ya bábuono nde ku olagha ti: «Wu aagweghe bihi li mbwuru wu mubwe ya we faana obaha nde, Mu kuulu nde dzyi baara ba nsie a bihi-a-be, ya me nde aatwuhu bihi nzo a lisamana.»
Mu obo Yiisu ágyene ya bo. Nde ato ŋa bele a nzo a mfumu munde, mfumu a bambumbulu ágweghe ndaama a bandughu ba nde kundaa Yiisu mu olyele nde bu: «Mfumu, nyaã omono oko mpara yi ogya ku nzo a me! Me ka nkughu mu ogyagha we munsa nzo a me o. Me obo me aamono si ti me ka mfaana oyabwana a we o. Lo tsughu yini a ndagha, ya musala a me sa adzughu. Me ndi mu litumu li bamfumu ba me, ya meme si ndi a bambumbulu ba aakantumu me. Kala me ndyele mutsyini ti: "Gye!" Nde sa agye. Kala me ndyele wu muke ndiri: "Gya!" Nde sa agya. Kala me ndyele musala a me ti: "Sa bu!" Nde sa asa obo.»
Yiisu ayughu obo, nde ákiŋimi. Nde ákaghala kundaa baara ba báyanama nde, ya ályele bo ti: «Mu engaŋma, me ndyele kundaa be, ngu okala mu Isarayele, me nkini amaamono mbwuru wu li a kana li linene lili bu o.» Bandughu ba mfumu a bambumbulu bábvughuru kundaa nde ya bámono musala wu áali mubyele ádzughu.
Omo óli a mukaha mutsyini wu áali a mufulu wu mubi wu áagwi nde epfwumu, mu bamvulu kwumu a mpuomo (18). Ebughu e nde éli ekorono ya nde ka ákakughu otemene nsumu o. Yiisu bu amono nde, áti nde mbili ya ályele kundaa nde ti: «Mukaha, baakwulu we mu epfwumu e we». Ŋa mbihi oŋo nde ánaã nde myaã. Mu matala maana mamo, mukaha átemene nsumu ya ábwi okasyighi Nzaami.
Mu etsughu emõ kii sabate, Yiisu áli áyadza ku nzo a mukwuru ba-Faridzyẽ mutsyini. Ba-Faridzyẽ bákagyighili otala nde. Mbwuru mutsyini wu áli a bubyele baba bituru ágyi ŋa nkulu a Yiisu. Yiisu áfwulu baluo-mikyene ya ba-Faridzyẽ ti: «Bunu, oli a muswa wu odzuhu mbwuru mu etsughu kii sabate, bwunu we pele?» Lo bo ka bábvuhulu ndagha o. Mu obo, Yiisu ákwara mubyele, ádzuhu nde ya ályele nde abvughuru ku nzo.
Ŋaala Yiisu mu okagye ku Yerusaleme, nde áluru mu milili mi etsulu e nsie kii Samari ya kii Ngalile. Ŋa ákasomo nde munsa bula butsyini, banga-a-buala kwumu báyabwana a nde. Bátemene la-la ya bákehe engubu: «Yiisu, Muluo, mono bihi nyiĩ!» Bu amono bo, nde ályele kundaa bo ti: «Ligye liyisuo manyuru kundaa bangaa ba nzaami.» Ŋa báli bo nkini mu okagye, bo bámono ti bo baadzughu. Mumõ ŋa kara li bo bu amono ti nde aadzughu, áyabvughuru ya ákasyighi Nzaami mu yulu. Nde ápfumunu busu mu nsie ŋa myili mi Yiisu ya ábvurulu nde matuono. Baghala munde áli musi Samari. Yiisu áfwulu ti: «Bunu, bo bansa kwumu ka baadzughu o? Bu wa babake kunu bali? Yini a munzyi wu aayabvughuru mu ogwa Nzaami masyighi?» Ŋa mbihi oŋo Yiisu ályele kundaa nde ti: «Temene, gye, kana li we liibvwuhu we!»
Ŋa mbihi oŋo, mu matala mama kyiri emõ kii ba-Dzwife, Yiisu ákumu ku Yerusaleme.
Ankoho, ku Yerusaleme ŋa bele a muŋma a nzo a Bindoomo, óli a edzyi ki madza ki baakata mu eebele ti Betesata. Kye éli a biluru bitaana. Ku nsie a biluru bibye, óli a mpwumu a babyele yi agyoŋomo: Binkpa-mihi, banga a mitele myele, ba oneŋene binama. [Mu kuulu mu matala ma make, ngye-yulu a Mfumu ákakumunu munsa edzyi ya ákanyihi madza. Ŋa okanyiŋi madza, mbwuru wu a nsomo wu áakabwa munsa edzyi, ákadzughu mu ebyele nswe ebyele.]
Oŋo, óli a mbwuru mumõ wu áasi bamvulu makwumu-matere ya mpuomo (38) kunsa obyele. Yiisu ámono nde ágyoŋomo ya bu asoolo ti nde ási matala malagha kunsa obyele, áfwulu nde ti: «We dzyi odzughu?» Mubyele ábvuhulu kundaa nde ti: «Mfumu, me ka ndi a mbwuru wu aalo me mu edzyi o mu matala ma ookanyiŋi madza. Ŋa aakansagha me osughuru omo, agwolo mbwuru mukimi aakatswama osughuru ŋa nkulu a me.» Yiisu ályele kundaa nde ti: «Temene, gwolo laba li we ya gye.» Ŋaana oŋo baghala munde ádzughu, ágwolo laba li nde ya ábwi odzyara.
Ankoho etsughu ekye éli etsughu kii Sabate.
Mu obo, Yiisu áfiriyabvughuru ku Kaana mu etsulu e nsie kii Ngalile ku ákirili nde madza bviini.
Óli ya mfumu a bambumbulu ba mukogho mumõ wu áali a mwana wu baghala wu mubyele ku Kaperenawume. Nde bu agyughu ti Yiisu aafi ku etsulu e nsie kii Yude mu ogye ku etsulu e nsie kii Ngalile, nde áyimono Yiisu ya ábuono nde akumunu mpaala adzuhu mwana a nde wu baghala wu áakadzwana ya lipfu. Mu obo Yiisu ályele kundaa nde ti: «Kala ti be ka limono bilyimi bibi okiŋimi ya bimaã o, si okala a bunu be ka lisa kana o!» Mfumu a bambumbulu ályele kundaa nde ti: «Mfumu, kumunu nsomo mwana a me akpa!» Yiisu ályele kundaa nde ti: «Gye, mwana a we li mweẽ.» Baghala munde ási kana mu ndagha yi ólyele nde Yiisu ya ágyene. Nde áli nkini mu okakumunu ŋa óyabwana a nde basala ba nde ba bályele kundaa nde ti: «Mwana a we wu baghala li mweẽ!» Nde áfwulu bo ti: «Mu nsa matala mwana aamono bubwe?» Bo bábvuhulu ti: «Matsighi, tala limõ ŋa mbihi a embehe, mukaama aafi nde.» Oŋo taara a mwana ábaghala ti me mu tala lyini lilo Yiisu ályele kundaa nde ti: «Mwana a we wu baghala li mweẽ!» Obaana oŋo, nde ya baara ba nzo a nde bwohono bási kana. Ekye éli elyimi kii okiŋimi kii byele ki ósi Yiisu ku Ngalile, mu matala ma áfi nde ku Yude.
A mulher com fluxo de sangue
Uma mulher que sofria há doze anos tocou a orla do manto de Jesus e foi curada instantaneamente pela sua fé.
Mukaha mutsyini wu ókabulupala makili mu bamvulu kwumu ya buolo (12) ágyi ku mbihi a Yiisu ya ábyeme nto a enkuru e nde. Mu kuulu nde ákatsimi kunsa mukolo a nde ti: «Kala me mbagha bu obyeme enkuru e nde, me sa mbvwughu.» Lo, Yiisu bu akaghala, ámono mukaha munde, ya ályele kundaa nde ti: «Kala a bukyini, mwana a me! Kana li we liibvwuhu we.» Ya mu matala maana mamo, mukaha ásaabvwughu.
Ankoho óli a mukaha mutsyini ŋa nsa baara babo wu áali a ebyele kii okapala makili ki ési bamvulu kwumu ya buolo (12). Nde ámono mpara yi alagha ŋa myaã mi bangaa-libughu balagha, ya ámana nzi a nde yohono wene a omono bubwe, ŋa yulu a yini a mpara yíikabvulu. Bu agyughu bákabili mu Yiisu, nde ágyi ŋa nsa baara, ŋa mbihi a nde ya ábyeme enkuru e nde. Mu kuulu nde ákalyele ti: «Kala me mbyeme yini a enkuru e nde, me sa ndzughu.» Ŋaana oŋo, makili ma mákapala nde mákaŋama, ya nde ámono mu nyuru a nde ti ádzughu mu bubyele bu nde.
Ŋa nsa mpwumu a baara oyo óli a mukaha mutsyini. Nde áli a ebyele kii okapala makili ki ési mvulu kwumu ya ywolo (12). Nde ámana nzi a nde yohono kundaa bangaa-libughu, lo mbwuru si mumõ ka ási ti nde amono bubwe o. Bu agyi ku mbihi a Yiisu, ábyeme mubele a enkuru e nde ya makili másaakaŋama. Mu obo Yiisu áfwulu ndiri: «Nande byeme me?» Baara bwohono bátunu ya Piere ályele ti: «Mfumu, we li mu omono ti mpwumu a baara yiidzyi we ya yili mu osa we mpiŋi.» Lo Yiisu ályele bu: «Mbwuru aabyeme me, mu kuulu me mono ti mpini yiipala mu nyuru a me.» Ŋa ómono mukaha munde ti Yiisu agyahaba ndagha oyo, nde áyabwa ŋa myili mi Yiisu ya enkwughu kyehene. Ŋa mbihi oŋo, nde ályele ŋa mihi mi baara bwohono mu emakye nde aabyeme enkuru e Yiisu, ya bu aadzughu nde mu matala maana mamo. Yiisu ályele kundaa nde ndiri: «Ma mwana, kana li we liibvwuhu we. Gye mu edzuunu!»
Ressurreições
Jesus ressuscitou mortos — a filha de Jairo, o filho da viúva de Naim e Lázaro. Ele é Senhor sobre a morte.
Ŋaala Yiisu nkini áli mu okalyele bo mandagha mamo, mu-Dzwife mumõ wu áali mfumu áyabehene, ákunu mabuo ŋa nsie ŋa nkulu a nde, ya ályele kundaa nde ti: «Mwana a me wu mukaha maakpa, lo ya naã kwogho ŋa yulu a nde, ya nde sa akala mweẽ». Yiisu ya binduono bi nde bu batemene, bánama nde.
Yiisu bu ayato ku nzo a mfumu munde, ámono ba baakafulu bilue bi bifaana ti biwebe-a-webe ya mpwumu a baara yi áakalili mu mpini. Nde ályele kundaa bo ti: «Lipala ku mbala be bwohono, mutughu ka aakpi o, nde ensama aagyoŋomo.» Lo bo bábwi osebe nde. Mpwumu a baara bu yipala ku mbala, Yiisu ásomo mu nzo, ákwara kwogho ki mutughu, ya mutughu ásighili.
Mfumu a nzo a lisamana a ba-Dzwife mumõ, nkwumu a nde Dzayiruse, áyato. Bu amono Yiisu, nde ábwi ŋa nsie a myili mi nde, ya ábuono nde ku olagha ti: «Mwana a me wu asala wu mukaha li kunsa lipfu. Gya, naã nde myaã mpaala nde abvwughu ya akala mweẽ!» Yiisu ágyene ya nde. Mpwumu a baara yi nene yínama nde ya yíkasa nde mpiŋi mu manto mwohono.
Bu bato ŋa nzo a mfumu a nzo a lisamana a ba-Dzwife, Yiisu ámono mpwumu a baara yi áali kunsa kyaã. Baara bákalili ya bákakehe bingubu. Bu asomo munsa nzo, nde ályele bo ti: «Kyaã ki kii ema ya bilili bi bii ema? Mwana ka aakpi o, lo nde ogyoŋomo aagyoŋomo.» Bo bákasebe nde. Bu apaha baara bwohono ku mbala, Yiisu ágwolo taara ya ngughu, ya ba báli ya nde, ásomo ku óli mwana. Nde ákwara mwana mu kwogho ya ályele nde ndiri: «Talita kume», mbaala ti, «Mutughu, me ndyele we ti: Sighili!» Ŋaana oŋo, mutughu átemene ya ábwi odzyara. Nde áli a bamvulu kwumu ya buolo (12). Bo bákiŋimi ku olagha.
Yiisu áfirilyele ti: «Ya na me aambvughu baara baba eseene ki? Bo efaana kii na bali? Bo bafaana ya bike-bike bi biibwi nsini ŋa ebini ki ookabvuŋunu baara bwohono, ya bali mu okalyele mu yulu kundaa babake ti:
"Bihi liifulu mamvulu-a-mvulu, lo be ka liikini o! Bihi liigyimi bikwumu bibi minyoõ, lo be ka liilili o."»
«Dzã Muboghoro aagyi, nde ka ákadza mampa ya ka ákaŋma mala o. Mu obo, be liilyele ti: "Nde li a mufulu wu mubi." Mwana a mbwuru aagyi. Nde li mu okadza ya okaŋma, ya be lili mu okalyele ti: "Mbwuru wu ki agyahaba nde yini a odza ya oŋma mala. Nde li mbaala a mintolo-mpagha ya banga-a-masumu." Lo bunsughu bu Nzaami buumoŋono bubu bunsumu kundaa baana ba nde.»
Mu-Faridzyẽ mutsyini áti Yiisu mbili mu oyidza ya nde, ya Yiisu ágyene ku nzo a nde ya ábwi nsini mu odza. Ŋa bula bubo óli a mukaha mutsyini nga-a-masumu. Ŋa ágyughu nde ti Yiisu ákadza mu nzo a Mu-Faridzyẽ munde, nde áli a mbwara yi alwulu mu mananaase.
Ŋa mbihi oŋo, mukwuru mutsyini wu a nzo a lisamana yi a ba-Dzwife áyato. Nkwumu a nde áli Dzayiruse. Nde ákunu mabuo mu nsie ŋa nkulu a Yiisu ya ábuono nde agye ku nzo a nde. Nde áli a mwana wu mukaha mumõ wu a mvulu kwumu ya ywolo (12). Nde ákadzwana ya lipfu.
Yiisu bu ákagye, mpwumu a baara yínama nde ya yísi nde mpiŋi.
Ŋaala Yiisu nkini mu okabili, mbwuru mutsyini wu áafi ku nzo a Dzayiruse, mfumu a nzo a lisamana a ba-Dzwife ályele nde ti: «Mwana a we aakpi. Muluo ka li a ki aafiriyisa oko o.» Lo Yiisu bu agyughu obo, ályele Dzayiruse ndiri: «Ka kala a nzalamweẽ o, sa yini a kana, nde sa adzughu.»
Yiisu bu áyato ŋa nzo a Dzayiruse, nde ka ágwi baara muswa wu osomo ya nde o. Yini a Piere, Dzake, Dzã, taara ya maama a mwana báasomo ya nde. Baara bwohono bákalili ya bákanyoõ mu nkooro a lipfu li mwana. Mu obo Yiisu ályele ndiri: «Ka lili o! Nde ka aakpi o, lo nde ogyoŋomo aagyoŋomo.» Bo bákasebe nde mu kuulu bo bágyahaba ti mwana aakpi. Lo, Yiisu bu akwara mwana mu kwogho, ályele kundaa nde mu mpini ndiri: «Mwana, temene!» Mu matala maana mamo, ewumu e mwana éyabvughuru, ya maswa-maswa nde átemene. Yiisu ályele bo bagwa nde bi-odza. Taara ya maama a mwana bákiŋimi ku olagha. Lo Yiisu átswi bo mukele banyaã olyele mbwuru ndagha oyo.
Mbwuru mumo wu a nkwumu Ladzare áli mubyele. Nde áli musi Betani, bula bu ókakala Mari ya naana a nde Marete. Mari me mukaha munde wu áli aagyiri Yiisu maala mama mpihi yi mbwe ya wu áagyala myili mi Mfumu mu mfu a nde. Me nkele a nde Ladzare áali mubyele. Bankele bansa buolo bágweghe mukyene kundaa Yiisu ti: «Mfumu, ndughu a we wu mukolo li mubyele.» Mu matala ma ógyughu Yiisu nsia oyo nde ályele ti: «Bubyele ba ka bubiri ku lipfu o, lo bo buli mu ogwa nsia kundaa Nzaami. Mu nkooro a bubyele bubo, sa basyighi Mwana a Nzaami.»
Ankoho, Yiisu ákadzyi Marete, mbwee a nde ya Ladzare. Mu matala ma ágyughu nde nsia ti Ladzare áli mu okabyele, nde áfiriluhu bitsughu byele ŋa ebini ekye ki áli nde. Ya ŋa mbihi oŋo nde áyalyele kundaa binduono bi nde ti: «Litswe libvughuru ku etsulu e nsie kii Yude.» Binduono bi nde bílyele nde ti: «Muluo, ka oli edzighi o, ba-Dzwife baakasagha odzwa we mu mameẽ, ya we dzyi ofiribvughuru oko?» Yiisu ábvuhulu ti: «Ka oli a matala kwumu ya mwolo (12) mama otsyeme mu etsughu o? Kala ti mbwuru li mu okadzyara mu mwiĩ, nde ka kughu okubu kya o mu kuulu nde li mu okamono otsyeme ku nsie yi. Lo kala ti mbwuru li mu okadzyara mu mpyibi, nde sa akubu kya mu kuulu otsyeme ka oli mu nde o.»
Bu amana olyele mandagha mamo, nde ábwehe ti: «Ndughu a bihi-a-be Ladzare aagyoŋomo, lo me nde àayinsiili.» Binduono bílyele ndiri: «Kala ti nde yini a ogyoŋomo aagyoŋomo, nde sa adzughu.» Ankoho, Yiisu mu lipfu li Ladzare ákadzyi obili, lo bo bákatsimi ti nde mu ensama kii tolo ákabili. Mu obo Yiisu ásaalyele bo epankala ti: «Ladzare aakpi.
Domínio sobre a natureza
Jesus acalmou a tempestade, andou sobre as águas e multiplicou pães. A natureza obedece à voz do seu Criador.
Ya Yiisu bu asomo mu bwara bu bunene, binduono bi nde bínama nde. Ensihibi, efulu ki enene ébwi ofulu ŋa yulu madza ma mubu. Mampo ma madza mábaana oluhu bwara. Lo Yiisu áli mu ensama. Binduono bígyi ŋa bele a nde, bísiili nde ya bílyele ti: «Mfumu, bvwuhu bihi! Bihi likpi!» Nde ályele kundaa bo ti: «Mu emakye be lili a nzalamweẽ? Be baara baba kana li lisala!» Mu obo, nde átemene, áfyeẽ efulu ya madza ma mubu mu ebaghala, ya edzuunu ki enene ékala. Baara bákiŋimi ya bákalyele ti: «Nsa mbwuru wu, wuulu bifulu ya mubu biikagyughu nde!»
Nkonkolo bu yito, binduono bi Yiisu bíyasele ku bele a nde ya bílyele kundaa nde ti: «Ebini ki eli ki e nkeẽ ya bwihi ayi ku ogyili. Bvurulu mampwumu ma baara magye mu mala mu oyiswumu bi-odza.» Lo [Yiisu] ábvuhulu kundaa bye ti: «Bo ka bali a nzala a obvughuru o, ligwa bo bi-odza beme.» Bye bílyele kundaa nde ti: «Bihi ki lili a kye ŋa, yini a mampa mataana ya banswi buolo.» Mu obo, nde ályele kundaa binduono ti: «Ligya a me bye ŋa.» Ya nde átumu mampwumu ma baara mabwa nsini ŋa yulu a nsele. Nde ágwolo mampa mataana ya banswi buolo, átala ku yulu, áseme bye, átsyiri bye ya ágwi kundaa binduono bi nde, ya binduono bíkaba bye kundaa mampwumu ma baara. Bo bwohono báli, bágyughuru. Ya bábiri bitubu kwumu ya byele (12) bi bílwulu mu bitsulu bi bísyili. Babo ba báli bye áli bakughu oto mapfwunu mataana (5 000) ma babaghala, gwene otala bakaha ya baana ba basala.
Ku bele a ku ookya bwihi, Yiisu ágyene kundaa bo mu okabuludzyara mu yulu a mubu.
Yiisu áti binduono bi nde mbili, ya ályele kundaa bo ti: «Me ndi a nyiĩ a mpwumu a baara yi, mu kuulu bitsughu bitere ayi bamaasa ŋa ya me, ya bo ka bali a bi-odza o. Me ka ndzyi obvurulu bo ya nzala o, mara bayibwa-kulu mu nzili.» Binduono bílyele kundaa nde ti: «Kunsa syehe kunu, kunu-ako liibagha mampa ma malagha ma oogyughuru mpwumu a baara yi alagha yi?» Yiisu ályele kundaa bo ti: «Mampa kpe be lili a mo?» Bo bábvuhulu nde ti: «Nsaama, ya mana a binswi-nswi.» Yiisu átumu mpwumu a baara yibwa nsini ŋa nsie, ágwolo mampa nsaama ya banswi, bu abvuhulu matuono kundaa Nzaami, nde átsyiri mo ya ágwi mo kundaa binduono bi nde. Ya binduono bi nde bíkaba mo kundaa mampwumu ma baara. Bo bwohono báli ya bágyughuru. Ya bábiri bitubu nsaama bi bilwulu mu bitsulu bi bísyili. Babo ba báli bye báli mapfwunu mana (4 000) ma babaghala, gwene a otala bakaha ya baana ba basala.
Bu bato ku Kaperenawume, mintolo-mpagha míyasele kundaa Piere ya mífwulu kundaa nde ti: «Bunu, Muluo a be ka aakafiri mpagha a Nzo a nzaami o?» Nde ábvuhulu ti: «Nde aakafiri yo.» Piere bu abvughuru ku nzo, Yiisu átswama olyele kundaa nde ti: «Simõ, we bunu tsimi, mikogho mi nsie, kundaa bana miikaluomo mi bátsyiri ya mpagha? Kundaa baana ba bomo bwunu we kundaa banzyi?» Piere ábvuhulu ti: «Kundaa banzyi». Yiisu ályele ti: «Mu obo, baana ka baakafiri o. Mu kuulu bihi a we linyaã okala makya kundaa baara, gye yitubu ndobo mu mubu. Gwolo nswi wu a nsomo wu aalobo we, dzubulu muŋma a nde, we sa mono mupara. Gwolo nde ya gye yigwa bo nde mu nkooro a me ya we.»
Mu minkya-nkya, Yiisu bu akayabvughuru ku bvulu, nzala yifuru nde. Yiisu bu ataala mufinge mu mukogho a nzili, áyabehene ya nde, lo nde ka ámono elogho o, yini a matsyiri. Nde ályele kundaa nde ti: «Si okala ka bunu, we ka kughu ofiriburu bimburu o!» Ya mufinge ásaakee. Binduono bu bimono obo, bíkiŋimi ya bílyele ti: «Bunu-abo mufinge aasaakee?» Yiisu ályele kundaa bo ti: «Mu engaŋma me ndyele kundaa be ti, kala ti be lili a kana ya ka lisi mikeme o, be ka ligyighili yini a mi nsi me mu mufinge o, lo be lilyele kundaa munguo wu ti: "Mara oŋo ya yibwa mu mubu", lo sa okala obo. Nswe ki akala liiluomo be mu lisamana, bu lisi kana, be sa libagha kye.»
Ensihibi, efulu kii mpini ébwi ofulu ya mampo ma madza mákabwa mu bwara ya bwara búkalwulu mu madza. Yiisu áli agyoŋomo ku masini ma bwara ya ásiili mutswi mu tsulu li biko. Binduono bísiili nde ya bílyele ti: «Muluo, bihi lili mu okapfighili ya we ka li mu okamono mukolo mpara o?» Yiisu bu asighili, áfyeẽ efulu ya ályele madza ma mubu ti: «Lidzuunu! Likala pii!» Efulu éfi, ya edzuunu ki enene égyi. Ya nde ályele kundaa bo ti: «Mu emakye be lili a nzalamweẽ? Be nkini ka lili a kana o?» Enkwughu ki enene ésughuru bo ya bákabili bo-a-bo ti: «Nde nande ali, mbwuru wu, wuulu efulu ya mubu biikagyughu nde?»
Buulu bwihi ali ayi ku ogyili, binduono bi Yiisu bíyalyele nde ti: «Ebini ki ka eli a baara o, ya bwihi buugyili. Bvurulu baara ba mpaala bayiswumu bi-odza mu mamfulu ya mu mala ma mali bitaa-taa bi.» Lo Yiisu ábvuhulu bo ti: «Be beme, ligwa bo bi-odza!» Bo bályele nde ndiri: «We dzyi ti bihi liyiswumu mampa ma maakughu mu nkama-gyolo yi badenali ya bihi ligwa bo mo?» Yiisu áfwulu bo ti: «Mampa kpe be lili a mo? Ligye limatala.» Bu bayitala, bályele nde ndiri: «Mampa mataana ya banswi buolo lili a bye.» Mu obo, Yiisu ágwi bo litumu mu obwihi baara nsini mu yulu a nsele yi a maŋeẽ mu mampwumu. Baara bábwi-nsini mu bikuru bibi baara nkama (100), ya bibi baara makwumu-mataana (50). Nde bu agwolo mampa mataana mamo ya banswi buolo babo, átala ku yulu ya ábvurulu matuono. Ŋa mbihi oŋo, ákehe mampa ya ágwi mo kundaa binduono bi nde mpaala bo bakaba mo. Yiisu ákaba si banswi buolo kundaa baara bwohono. Baara bwohono báli ya bágyughuru ya binduono bítolo bitsulu bi mampa ya bibi banswi bi bísyili. Bo báluhu bitubu kwumu ya byele (12). Baara ba báli mampa báli babaghala mapfwunu mataana (5 000).
Yiisu ámono ti binduono bi nde bíkamono mpara mu odzughu bwara, mu kuulu bo áli bataha busu ku ókafa efulu. Ku bele a ku ookya bwihi, nde ágyene kundaa bo mu myili ŋa yulu a madza ya ákaabululuru bo. Bu bamono nde mu okayadzyara ŋa yulu a madza ma mubu, bo bátsimi ti ekye etoomo éeli ya bákehe bingubu. Mu kuulu bo bwohono bákamono nde ya báli a mikolo maã-maã. Ŋaana oŋo Yiisu ábili ya bo ya ályele ti: «Likala a bukyini! Wu me, ka likala a nzalamweẽ o!» Ya nde ásomo mu bwara ya efulu éfi. Bo bákiŋimi ku olagha,
Mu bitsughu bibye, mpwumu a baara yífiribvuŋunu. Mu buulu yo áli nkini ka yíli o, Yiisu áti binduono bi nde mbili ya ályele bo ndiri: «Mpwumu a baara yi yili mu ogwa me nyiĩ, mu kuulu bitsughu bitere bo bali ya me, ya ka bali a bi-odza o. Kala me mbvurulu bo ku mala ma bo nzala, sa bakolo mu nzili, mu kuulu ŋa kara li bo, babake la baafi.» Binduono bi nde bíbvuhulu nde ti: «Kunu-ako bakughu obagha mampa mpaala bo bagyughuru ŋa ebini kiili baara we ki?» Yiisu áfwulu bo ti: «Be mampa kpe lili a mo?» Bo bábvuhulu nde ti: «Nsaama.» Oŋo nde átumu mpwumu a baara babwa-mansini mu nsie. Bu agwolo mampa nsaama mamo, ábvurulu matuono kundaa Nzaami, ákehe mo ya ágwi binduono bi nde mu kuulu bakaba mo, ya bo bákaba mo kundaa mpwumu a baara. Bo báli si ya mana binswi-nswi. Yiisu bu amana oseme bye, ályele binduono bi nde bikaba byehe si. Baara báli ya bágyughuru, ya bátolo mankuru nsaama bi bitsulu bi bísyili. Bo áli bakughu oto mapfwunu-mana (4 000). Ŋa nseele, Yiisu ábvurulu bo ku mala ma bo.
Mu etsughu ki énama, ŋa bákapala bo kunsa Betani, nzala yífuru Yiisu. Bu ataala ku la mufinge wu áali ya matsyiri, Yiisu áyitala kala ti ákughu omono liburu mu nde. Lo bu ayato, nde ámono yini a matsyiri, mu kuulu ka yíli ndo yi a bafinge o. Mu obo, nde ályele ti: «Mu matala mwohono, mbwuru si mumõ ka afiridza mburu a we o!» Binduono bígyughu bu óbili Yiisu.
Mu epala, ŋa bákaluru bo, binduono bi nde bímono mufinge wu aakee tee ku midza. Piere bu alilibi-mweẽ mu mandagha ma máluru, ályele Yiisu ndiri: «Muluo, tala, mufinge wu aabiili we epwolo aakee.»
Yiisu ályele bo ti: «Likala a kana mu Nzaami! Mu engaŋma me ndyele be ti, mbwuru munde wu akala aalyele munguo wu ti: "Mara ŋa ya gye yibwa mu mubu", gwene a okeŋe mu mukolo a nde, lo si kana ti mandagha ma alyele nde sa makeele, nde sa amono mo makeele. Me mu obo me ndi mu olyele be ti: Nswe ndagha yi akala liiluomo be mu lisamana, lisa kana ti be liibagha yo ya sa bagwa be yo.»
«Ya, ŋa liikatemene be mu lisamana, kala ti be lili a ndagha ya mbwuru, lisa kolokolo, mpaala Taara a be wu li mu mayulu asa masumu ma behe si kolokolo [
Yiisu áli átemene mu mukogho a bana lili Ngenedzarete. Mpwumu a baara yíyasa nde mpiŋi mu ogyughu Ndagha a Nzaami. Nde ámono mabwara mwolo ma bátwulu ŋa yulu a nseghe mu mukogho a bana. Ka óli a mbwuru mumo o, mu kuulu bilebe-banswi bísughuru ya bíkaswagha nkoho a bo. Yiisu ákumu mu bwara butsyini bu búli bu bundaa Simõ, ya áluomo kundaa nde ti: «Sehe eke mu kara a madza.» Ya nde ábwi nsini ya ábaana oluo mampwumu ma baara.
Bu amana obili, nde ályele kundaa Simõ ndiri: «Sehe a bwara ku oli madza yighi, ya litubu nkoho a be mu olebe banswi.» Simõ ábvuhulu nde ti: «Muluo, bihi liimono mpara mu mpyibi yi nsyini, lo ka liibagha elogho o. Lo buulu we lyele, me likoho aafirintubu.» Bu batubu likoho mu madza, bábagha banswi balagha, ya likoho li bo líbaana okagha. Bo bákoro banganda ba bo ba báli mu bwara bubuke mu oyabaha bo. Bo bágyi ya báluhu mabwara mansa mwolo, kuulu mo mábaana odzyama.
Simõ Piere bu amono obo, ákunu mabuo mu nsie ŋa nkulu a Yiisu ya ályele ti: «Mfumu, mara o we ŋa bele a me, mu kuulu me ndi mbwuru nga-a-masumu.» Simõ, ya bwohono ba báli ya nde bámono nzalamweẽ mu bubi ba bágyighili bo. Óli bumõ si kundaa Dzake ya Dzã, baana ba Nzebede, bambaala ba Simõ. Yiisu ályele kundaa Simõ ti: «Ka amono nzalamweẽ o! Obaana lolo li, we sa kala elebe kii baara.» Bu bayabvughuru a mabwara ŋa yulu a nseghe, bo bábulusihi bilogho byehene ya bánama Yiisu.
Etsughu etsyini, Yiisu ásomo munsa bwara ya binduono bi nde, ya ályele bo ti: «Litswe lisaghaba mu ngulu a mubu.» Mu obo, bo bágyene. Bu bákadzughu bwara, Yiisu ábwi tolo. Mu matala maana mamo, efulu kii mpini ébaana osa mu yulu a madza ma bana, ya bwara búbaana olwulu mu madza. Mu obo, lipfu lígyele bo. Binduono bísiili Yiisu ya bílyele nde ti: «Mfumu! Mfumu! Bihi-a-be lifi ekulu!» Yiisu bu asighili, áfyeẽ efulu ya mimpaŋa mi madza mu mpini. Efulu éfi ya edzuunu éyabvughuru. Ŋa mbihi oŋo nde áfwulu bo ndiri: «Kana li be kunu lili?» Enkwughu ésughuru bo ya bákiŋimi. Bo bábili bo-a-bo ti: «Wu nsa mbwuru wu aakatumu efulu ya madza, ya bye biikagyughu nde?»
Etsughu etsyini, Yiisu ásomo munsa bwara ya binduono bi nde, ya ályele bo ti: «Litswe lisaghaba mu ngulu a mubu.» Mu obo, bo bágyene. Bu bákadzughu bwara, Yiisu ábwi tolo. Mu matala maana mamo, efulu kii mpini ébaana osa mu yulu a madza ma bana, ya bwara búbaana olwulu mu madza. Mu obo, lipfu lígyele bo. Binduono bísiili Yiisu ya bílyele nde ti: «Mfumu! Mfumu! Bihi-a-be lifi ekulu!» Yiisu bu asighili, áfyeẽ efulu ya mimpaŋa mi madza mu mpini. Efulu éfi ya edzuunu éyabvughuru. Ŋa mbihi oŋo nde áfwulu bo ndiri: «Kana li be kunu lili?» Enkwughu ésughuru bo ya bákiŋimi. Bo bábili bo-a-bo ti: «Wu nsa mbwuru wu aakatumu efulu ya madza, ya bye biikagyughu nde?»
Yiisu ya binduono bi nde bápala mu ngulu a bana ya básomo mu etsulu e nsie kii ba-Ngerasenyeẽ, ki eli nkolo ya nkolo ya Ngalile.
Bwihi bu bugyili, bantumu ba Yiisu kwumu ya buolo (12) bágyi kundaa nde ya bályele ti: «Lyele baara bagye ku mala ma masala ya ma manene ma mali bitaa-taa bi mu kuulu bayisagha bi-odza ya ebini ki ogyoŋomo. Bihi-a-be ŋa kara-a-kara a syehe lili.» Lo Yiisu ályele bo bu: «Ligwa bo bi-odza beme.» Lo bo bábvuhulu nde bu: «Bihi bi lili a bye yini a mampa mataana ya banswi buolo. We budzyi ti bihi ligye liswumu bilogho bi okughu odza mpwumu a baara yi?» Mutala a babaghala ba báli oŋo áli ku bele a mapfwunu mataana (5 000). Yiisu ályele kundaa binduono bi nde ndiri: «Libwihi baara nsini mu makaba mama baara makwumu mataana (50).» Binduono bi nde bísi obo, ya bílyele baara bwohono babwa nsini.
Ŋa mbihi oŋo, Yiisu ágwolo mampa mataana ya banswi buolo, átala ku yulu, ábvurulu matuono kundaa Nzaami, ákehe mampa ya banswi, ágwi kundaa binduono bi nde mu kuulu bakaba bye kundaa baara. Baara bwohono báli ya bágyughuru. Binduono bítolo bitsulu bi mampa ya ndaama a banswi bi bísyili, ya báluhu bitubu kwumu a byele.
Ya mu etsughu kii bitere, óli a mabala ku bvulu lili Kaana mu etsulu e nsie kii Ngalile. Ngughu a Yiisu áli oŋo. Bágwi si Yiisu ya binduono bi nde mpighi a mabala mamo. Mu matala ma ófi bviini, ngughu a Yiisu ályele kundaa nde ti: «Bo ka baafirisyili a bviini o!» Lo Yiisu ábvuhulu nde ti: «Maama, we ya me ndagha ma? Matala ma me nkini maakughu o.» Ngughu a nde ályele kundaa basala ti: «Ligyighili nswe ndagha yi aalyele nde be.» Ŋa ebini ekye óli a mayughu masemene mama mu mameẽ ma ókasalala ba-Dzwife mu okatsehebe manyuru. Mu oluhu nswe yughu, báfaana olo mbyeẽ mpuomo bwunu we kwumu ya ywolo (12). Yiisu ályele kundaa basala ti: «Liluhu mayughu ma mu madza». Ya bo báluhu mayughu tee mu mibiili. Yiisu ályele kundaa bo ti: «Mu matala ma, liloŋono ya libiri mo kundaa mfumu a kyiri.» Bo bábiri nde mo. Mfumu a kyiri ályini madza ma mákighiri bviini. Nde ka ásoolo ku máfi mo o, lo basala ba báloŋono madza áli basoolo. Mfumu a kyiri áti baghala wu áakakie mbili ya ályele kundaa nde ti: «Nswe mbwuru aatswama okataba baara bviini li libwe, ya baara bamana okolo mala, ŋa nseele nde aakapaha bviini liili ka lili nkara a li libwe o. Lo we, we aabunu bviini li libwe tee sonali!»
Obo me bu óbaana Yiisu osa bilyimi bii okiŋimi, mu elyimi ki ási nde ku Kaana lili Ngalile. Nde ásuo nsia a nde, ya binduono bi nde bísi kana mu nde.
Nde ályele obo mu otsihi nde, mu kuulu nde ndeme áli asoolo ma ákaagyighili. Filipe ábvuhulu kundaa nde ti: «Ngu okala ti liswumu mampa mama nkama ywolo (200) yi badenali, mu kuulu nswe mbwuru abagha mana etsulu ki limpa, ka makughu o.» Andere, mwana a taara a Simõ-Piere, mumõ mu binduono bi nde, ályele nde ti: «Oli a mumpala ŋa wu li a mampa mataana mama mu mburu a orodze ya binswi-nswi byele, lo bibye sa bikughu mu mpwumu a baara yi?» Ŋa ebini ekye óli a nsele alagha yi a maŋeẽ. Yiisu ályele ti: «Libwihi bo mansini.» Bo bábwi mansini. Mutala a babaghala ba báli oŋo áli ku bele a mapfwunu mataana (5 000). Yiisu ágwolo mampa, bu abvurulu matuono kundaa Nzaami, ákaba mo kundaa baara ba báli oŋo. Nde ási bwunu obo si mu banswi, ya bágwi bo bye ti bwunu a bu óli nzala a nswe mbwuru. Bu bagyughuru, Yiisu ályele kundaa binduono bi nde ti: «Litolo bitsulu bi biisyili mpaala binyaã odzimini.» Bo bábvughu bye ya báluhu bitubu kwumu ya byele (12) mu bitsulu bi bísyili mu mampa mataana mama mu orodze ma óli baara.
Bo bu badzughu bwara mu etiiri ki bakilometere bataana bwunu we basemene, bo bámono Yiisu mu okayadzyara ŋa yulu a madza ma mubu ya ákayabehene ya bwara. Bo bábagha nzalamweẽ. Lo Yiisu ályele bo ti: «Wu me, ka likala a nzalamweẽ o!» Bo bákasagha osohobo nde mu bwara, lo ŋaana-oŋo bwara búkulu mu nsie ŋa ebini ki bákagye bo.
Ŋa mbihi oŋo, Yiisu áfirimoŋono kundaa binduono mu mukogho a mubu wu a Tiberyade. Bu me bu ámoŋono nde.
Simõ-Piere, Toma wu baakata ti Mbu, Natanayele wu a bvulu lili Kaana mu Ngalile, baana ba Nzebede ba babaghala ya binduono byele bikimi, báli emõ. Simõ-Piere ályele bo ti: «Me ngyene ku osyama banswi.» Bo bályele nde ti: «Bihi si, ya we liigye.» Bo bápala ya básomo mu bwara. Lo mu mpyibi oyo, bo ka bábagha si nswi mumõ o.
Mu minkya-nkya, Yiisu ágyi ya átemene ŋa mukogho a mubu, lo binduono ka bíkasoolo o ti nde áali. Yiisu áfwulu bo ti: «Baana ba me! Be ka lili a nswi wu odza o?» Bo bábvuhulu nde ti: «Pele!»
Nde ályele bo ti: «Litubu likoho ku ngulu yi a kwogho kii babaghala yi a bwara ya be sa libagha banswi.» Mu obo, bo bátubu likoho, ya ka bákaleene opaha lo mu madza o, mu kuulu banswi ba bákogholo áli balagha. Enduono ki ókadzyi Yiisu ku olagha élyele Piere ti: «Munde me Mfumu!» Simõ-Piere bu agyughu ti munde me Mfumu, ásyere mu bala enkuru e nde kii ŋa yulu ki áli amaha nde, mu kuulu nde áli mpene, ya ábwi mu madza. Binduono bibike bíyabvughuru ya bwara ku mukogho a madza, ya bákayadzuru likoho li lílwulu mu banswi, mu kuulu bo ka báli la ya mukogho a madza o, yini a ku bele a mankpaã nkama (100).
Bo bu bapala mu bwara, bámono ŋa ebini ekye mbaa yi makala, nswi ŋa yulu a mo ya limpa. Yiisu ályele bo ti: «Ligya a ndaama a banswi mu babo ba liibagha be.» Simõ-Piere áfirikumu munsa bwara ya ádzuru likoho ŋa nsie. Likoho áli lilwulu mu banswi, nkama ya makwumu-mataana ya batere (153) ma banswi ba banene. Lo, si buulu ti banswi áli balagha, likoho ka líkagha o.
Libertações
Jesus expulsou demônios com autoridade. Os espíritos impuros não resistiam à sua palavra e saíam imediatamente.
Mu matala ma ókasomo Yiisu mu bvulu lili Kaperenawume, mfumu a ekuru ki bambumbulu nkama (100) mumõ áyasele kundaa nde ya ábuono nde mu olyele bu: «Mfumu, musala a me baakwoho ku nzo, binama bi nde biikpi, ya nde li mu okamono mpara yi alagha.» Yiisu ályele kundaa nde ti: «Me sa ngya ya me sa ndzuhu nde.» Lo mukwuru a bambumbulu nkama ábvuhulu kundaa nde ti: «Mfumu, me ka ndi wu a kughu o kuulu we somo mu nzo a me. Lo tsughu yini a ndagha mõ, ya musala a me sa adzughu. Mu kuulu, meme si ndi kunsa litumu li bakwuru ba me, ya me ndi a bambumbulu ba aakantumu me. Kala ti me ndyele kundaa mumõ ti: "Gye!", Lo nde gyene, kala ti me ndyele kundaa wu muke ti: "Gya!", Lo nde gyi, ya kala ti me ndyele kundaa musala a me ti: "Sa esala ki!", Lo nde si kye.» Yiisu bu agyughu obo, nde ákiŋimi ya ályele kundaa ba bákabulunama nde ti: «Mu engaŋma me ndyele kundaa be ti, me nkini aamono mbwuru wu li a kana li linene lili bu mu Isarayele o. Me ndyele be yo, balagha sa bamara ku ookapala ya ku ookadzyama tala mu oyadza kyiri ebini emõ ya Abarahame, Idzake ya Dzakobe mu Emfumu ki Mayulu. Lo baana ba Emfumu ki Mayulu sa batsili bo kunsa mpyibi yi a laŋa-laŋa yi a ku mbala. Oko sa okala a bilili ya odza myini.» Ya Yiisu ályele kundaa mukwuru a bambumbulu nkama ti: «Bvughuru ku nzo a we, ya nyaã okala bwunu a bu aasi we kana.» Mu matala maana mamo, musala a nde ádzughu.
Ya Yiisu bu ato mu ngulu a mubu yinke, mu nsie yi a basi Ngadara, baara buolo banga a mifulu mi mibi bápala kunsa mampyeme ya báyabwana nde. Bo báli a ebaghala ki elagha, me mu obo mbwuru ti mumõ ka ákaluru mu nzili oyo o. Bo bábaana okehe bingubu ti: «Mwana a Nzaami! Nki ndagha yili ŋa kara a bihi ya we? We bu aagyi ŋa mu oyamwehẽ bihi mpara nsomo matala mato?» Ankoho, la-la ya bo óli a mukaã a bangubulu wu munene wu áakabuludza. Mifulu mi mibi míbuono Yiisu ya mílyele kundaa nde ti: «Kala ti we bihi aabyi, lo gweghe bihi mu mukaã a bangubulu.» Yiisu ályele kundaa mye ti: «Ligye!» Mifulu mimye mípala ya míyisomo mu bangubulu. Ya mono, mukaã a bangubulu ábwi okumunu ku nsie a munguo mu ntyini, bo báyibwa mu mubu ya bákpi mu madza. Bankyele ba bangubulu básuru a ntyini ya bábvughuru kunsa bvulu, ya bályele mandagha mwohono mamõ bu máluru, ya mi óbwana a baara banga a mifulu mi mibi. Mu obo, baara ba bvulu lwohono bápala mu oyibwana Yiisu, ya bu bamono nde, bábuono nde amara mu etsulu e nsie e bo.
Mu matala ma ópala binkpa-mihi, báyabiri nkini wu áali a mufulu wu mubi kundaa Yiisu. Yiisu bu abyi mufulu wu mubi munde, nkini ábaana obili. Mampwumu ma baara mákiŋimi ya mályele ndiri: «Bihi nkini límaamono yi a bu mu Isarayele o!»
Báyabiri kundaa Yiisu mbwuru mumõ wu áali a mufulu wu mubi, nde áli enkpa-mihi ya nkini. Yiisu ádzuhu nde. Mbwuru wu áali nkini ábwi obili ya ábwi omono.
Ŋa nseele Yiisu ámara oŋo, ágyene ku etsulu e nsie kii Tire ya Sidõ. Mukaha mutsyini wu musi kaana wu áakakala mu etsulu e nsie ekye, ágyi kundaa Yiisu, ákakehe bingubu kundaa nde ti: «Mfumu, Mwana a Dabvide, mono me nyiĩ! Mufulu wu mubi li mu okamwehẽ mwana a me wu mukaha kimini.» Yiisu ka ábvuhulu nde si ndagha mo o. Binduono bi nde bíyasele ya bílyele kundaa nde ti: «Bvurulu mukaha wu, mu kuulu nde li mu okayakehe bingubu ŋa mbihi a bihi-a-be.» Yiisu ábvuhulu kundaa bo ti: «Yini a kundaa bindoomo bi basi Isarayele bi bídzimini baagweghe me.»
Lo mukaha munde ágyi, ákunu mabuo ŋa nkulu a nde ya ályele ti: «Mfumu, baha me!» Yiisu ábvuhulu ndiri: «Ka oli bubwe o mu ogwolo mampa ma baana ya otsili mo kundaa baana ba bambwa.» Mukaha ályele ti: «Bwunu obo Mfumu! Lo baana ba bambwa baakadza mfi-mfihini yi aakabwa ku nsie a tabele li bamfumu ba bo.» Oŋo Yiisu ábvuhulu kundaa mukaha ti: «Mukaha, kana li we lili li linene! Nyaã okala kundaa we bwunu a bu dzyi we.» Ya mwana a nde wu mukaha ádzughu mu matala maana mamo.
Bu bato ŋa bele a mpwumu a baara, mbwuru mumõ áyakunu mabuo ŋa nkulu a Yiisu, ya ályele ti: «Mfumu, mono mwana a me wu baghala nyiĩ, mu kuulu nde li a ebyele ki nzyere ya li mu okamono mpara yi alagha. Emvulu-gughu nde aakabwa ku mbaa bwunu we mu madza. Me aambiri nde kundaa binduono bi we, lo bye ka biileene odzuhu nde o.» Yiisu ábvuhulu ti: «Aa! Eseene ki egwene a kana ya ki egwuŋumu! Tee nki matala me aankuru mukolo mu be? Ligya a me nde ŋa.» Yiisu áŋaã mufulu wu mubi ebaghala, nde ápala mu mwana ya mu matala maana mamo, mwana ádzughu.
Munsa nzo a lisamana a ba-Dzwife óli a baghala mumõ wu áali a mufulu wu mubi. Nde áakehe engubu ti: «Yiisu musi Nadzarete, we ya bihi ndagha ma? We bu aagyi mu osa kuulu ti bihi lipfighili? Me ngyahaba we nande li: We li Wu a Ngili wu oogweghe Nzaami.» Yiisu áfyeẽ nde ya ályele ti: «Kuru muŋma a we ya pala mu baghala wu!» Mufulu wu mubi ányihi nde mu mpini ya ákehe mungili wu munene. Ŋa mbihi oŋo nde ábulupala mu baghala munde.
Yiisu ya binduono bi nde báto ku ngulu yinke yi a mubu mu etsulu e nsie ki ba-Ngerasenyeẽ. Yiisu bu asaapala mu bwara, baghala mutsyini wu áali a mufulu wu mubi, ápala kunsa mampyeme ya áyabwana nde. Nde kunsa mampyeme ákakala ya ka óli a mbwuru wu áakughu ofirikuru nde misyi o, ngu okala basyene. Mu kuulu, mansa malagha bákatwulu nde myili mu esyeẽ ya bákakuru nde myaã mu basyene, lo nde ákabulu esyeẽ ya ákatsyiri basyene. Ya ka óli a mbwuru nga-a-mpini mu odzarala nde o. Matala mwohono, mpyibi ya mwiĩ, nde áli kunsa mampyeme ya ku yulu a minguo. Nde ákabulukehe bingubu ya ákabuludzwaha nyuru a ndeme mu mameẽ.
Nde átaala Yiisu, áyabara, ákunu mabuo mu nsie ŋa nkulu a nde, ya ákehe engubu ti: «Yiisu, Mwana a Nzaami, Nzaami wu a Ensoõ-yulu, nki ndagha li ŋa kara li bihi a we? Me mbuono we mu nkwumu a Nzaami, ka mwehẽ me kimini o!» Nde ábili obo mu kuulu Yiisu ákalyele nde ti: «Mufulu wu mubi, pala mu baghala wu!» Yiisu áfwulu nde ti: «Nkwumu a we na?» Nde ábvuhulu ti: «Nkwumu a me Mpwumu, mu kuulu bihi balagha lili.» Ya nde ábuono Yiisu ku olagha ti nde anyaã opaha mifulu mi mibi mu etsulu e nsie.
Ankoho, óli a mukaã a bangubulu wu munene ŋa bele a munguo ba báli mu okabuludza. Mifulu mi mibi míbuono Yiisu ti: «Gweghe bihi mu bangubulu banii, nyaã bihi lisomo mu bo.» Nde ágwi bo muswa ya mifulu mi mibi mípala, míyisomo munsa bangubulu ya bangubulu bwohono básughu mu ntyini ku nsie a munguo ya báyibwa mu mubu. Bo áli bakughu oto mapfwunu-muolo (2 000), ya bangubulu bwohono bákpi mu madza ma mubu.
Baara ba bákakebe bangubulu bábara ya báyitsala nsia kunsa bvulu ya mu mamfulu, ya baara báyitala nki ndagha áaluru.
Lo be, be liikalyele ti: Kala mbwuru lyele taara bwunu we ngughu a nde ndiri: "Bibye bi kaangwa me we mu obaha we, bili Korobane, mbaala ti, ekaba ki babunu mu nkooro a Nzaami", be ka lili mu ogwa nde nzili yi ofiribaha taara bwunu we ngughu a nde o. Obo me bu lili mu okakahaba be Ndagha a Nzaami mu nkooro a ekulu ki lili mu okaluo be. Ya be liikasa mandagha makimi mama obo.»
Ŋa mbihi oŋo, bu afirita mpwumu a baara mbili, Yiisu ályele bo ndiri: «Be bwohono ligyughu ya libaghala! Ka oli a elogho kiili bu efi ku mbala, esomo mu mbwuru ya esumunu nde o. Lo ngu ki eekapala mu kara a nde eekasumunu nde.» [
Yiisu ámara oŋo ya ágyene ku etsulu e nsie kii bvulu lili Tire. Oko nde ásomo mu nzo nsyini, nde ka akadzyi o ti mbwuru si mumõ asoolo, lo nde ka ákughu osweme o. Mukaha mutsyini wu áali a mwana wu mukaha wu áali a mufulu wu mubi ágyughu nsia a Yiisu ya áyabwa ŋa nsie a myili mi nde. Mukaha munde áli mu-Ngereke, wu báburu ku Siri, mu etsulu e nsie kii Fenisi. Nde abuono Yiisu mu obyi mufulu wu mubi wu áali mu mwana a nde wu mukaha. Lo Yiisu ályele nde ndiri: «Nyaã baana bamatswama ogyughuru, mu kuulu ka oli bubwe mu ogwolo mampa ma baana ya otsili mo kundaa bimbwa-mbwa o.» Lo mukaha ábvuhulu nde ti: «Ngaŋma Mfumu! Lo bimbwa-mbwa bi bili ku nsie a tabele biikadza mpfi-mpfihini yi ookabwihi baana.» Yiisu ályele nde ndiri: «Mu nkooro a mvuru oyo, gye, mufulu wu mubi aapala mu mwana a we wu mukaha.» Nde bu ato ku nzo a nde, áyibaha mwana wu aagyoŋomo ŋa yulu a mbughu, mufulu wu mubi áli ápala mu nyuru a nde.
Baghala mumõ ŋa kara li mpwumu a baara ábvuhulu nde ti: «Muluo, me aayambiri mwana a me wu baghala wu li a mufulu wu a nkini kundaa we. Nswe ebini ki ookasyimi mufulu mwana, agwolo tsili nde mu nsie. Fulu liikapala mwana mu muŋma, aakakwere myini ya nyuru a nde yiikatighili. Me aambuono binduono bi we bibyi mufulu me, lo bye ka biileene o.» Yiisu ályele bo ndiri: «Eseene ki egwene a kana, tee nki matala me akala aankala ya be? Tee nki matala me aankuru mukolo mu be? Ligya a me nde ŋa!» Bágyi a nde mwana. Mu matala ma ómono mwana Yiisu, mufulu wu mubi ányihi nde mu mpini. Nde ábwi ŋa nsie ya ákakiŋimi, ya fulu líkapala nde mu muŋma. Yiisu áfwulu taara a mwana ti: «Obaana nki matala nde aakasa bu?» Nde ábvuhulu ndiri: «Obaana bugye bu nde. Ya mansa malagha mufulu aakatsili nde ku mbaa ya mu madza mu odzwa nde. Lo kala we kughu ogyighili ndagha nga-mõ, mono bihi nyiĩ ya baha bihi!» Yiisu ályele nde ndiri: «"We aalyele ti kala we kughu!" Nzaami kughu ogyighili mandagha mwohono kunda munde wu aasa kana» Ŋaana oŋo taara a mwana ákehe engubu ti: «Me nsi kana! Gya baha ogwene o kana o me!» Yiisu bu amono mpwumu a baara yi aakagya mu ntyini, áfyẽ mufulu wu mubi ályele nde bu: «Mufulu wu a nkini ya wu enkpa-matswi, me ngwi we litumu, pala mu mwana wu, ya ka afiriyasomo mu nde o!» Mufulu wu mubi ákehe mingili ya ányihi mwana mu mpini ya ábulupala. Mwana áli ayi ti anga mbwuru wu aakpi. Mu obo baara balagha bákalyele ti nde aakpi. Lo Yiisu, bu akwara mwana mu kwogho, átehebe nde ya mwana átemene.
Ŋa mbihi oŋo, Yiisu bu apala mu nzo a lisamana, ágyene ku nzo a Simõ. Oko, buko bu Simõ wu mukaha áli a mukaama wu a mpini. Baara basyama kundaa Yiisu mu nkooro a nde. Bu apfuŋumu ŋa bele a nde, Yiisu fulu mukaama epama ya mukaama pala mu nde. Ŋaana oŋo, mukaha munde, temene, bwi mu okakaba bo bi-odza.
Ŋa ópala Yiisu munsa bwara, baghala mutsyini wu áali musi bvulu áyabwana a nde. Baghala munde áli a mifulu mi mibi. Edzighi nde áli átsili binkuru. Nde ka áli a nzo o, lo kunsa mampyeme ákabulugyoŋomo. Bu amono Yiisu, nde ákehe mungili, ákunu mabuo ŋa nkulu a nde, ya ályele mu mpini yohono ti: «Nsa ndagha yili ŋa kara li me ya we Yiisu Mwana a Nzaami Wu Ensoõ-Yulu? Yoboo, ka mwehẽ me mpara o!» Nde ábili obo mu kuulu Yiisu ákalyele mufulu wu mubi ndiri: «We, mufulu wu mubi, pala mu baghala wu!» Nsa alagha mufulu ákasomo mu nde, ya bákakuru nde myaã mu bukolo ya bákatwulu nde myili munsa edzu, lo nde ákatsyiri bye. Mufulu wu mubi ákabulubiri nde kunsa syehe. Yiisu áfwulu nde ndiri: «Nkwumu a we na?» Nde ábvuhulu ndiri: «Mpwumu». Mu kuulu mifulu mi mibi milagha míisomo mu nde. Mifulu mi mibi míbuono Yiisu bu: «Ka tumu bihi ligye ku nsini a mbie yi a nda yi a laŋa-laŋa o.»
Ŋa bele oŋo óli a mukaã a bangubulu wu munene wu áakabuludza ŋa yulu a munguo. Mifulu mi mibi míbuono Yiisu agwa bo muswa wu oyisomo mu bangubulu. Nde ágwi bo muswa munde. Mu obo, mifulu mípala mu baghala munde, míyisomo mu bangubulu. Bangubulu bwohono bákumunu ku nsini a munguo, báyibwa mu bana ya báfi ekulu.
Baara ba bákabulukebe bo bámono mi miluru. Mu obo bo bábara ya báyitsala nsia yi a ndagha oyo kunsa bvulu ya mu mala. Baara báyatala mi míluru. Ŋa báyato bo ku óli Yiisu, bámono baghala wu áali a mifulu mi mibi ábwi nsini ŋa myili mi Yiisu. Nde álaha ku obwe ya embwuru éyabvughuru nde. Nzalamweẽ yíbagha bo.
Mu engaŋma, me ndyele be, ndaama a baara mu ba bali ŋa ka bakpa o, nsomo-a-nsomo bamono Emfumu e Nzaami.»
Bitsughu mpuomo bu biluru ŋa mbihi a ŋa ályele nde mandagha mamo, Yiisu ágwolo Piere, Dzã ya Dzake, ya ákumu ku yulu a munguo mu oyisamana. Mu matala maala nde mu okasamana, busu bu nde bu sobo efa ya biko bi nde bígyighili opeŋeme kuu oluru. Mu matala maana mamo, babaghala buolo, Moyidze ya Eli, bákabili ya Yiisu. Bo báyapala kunsa nsia ya bámoŋo ya Yiisu mu mi mitala bunu-a-bo nde ali afaana omana esala e nde mu oyikpa ku Yerusaleme.
Piere ya bantumu buolo babake bábwi mukaba a tolo, lo bu babulusighili, bámono nsia a Yiisu ya babaghala buolo ba báli ya nde. Mu matala ma óbaana Moyidze ya Eli ogye, Piere ályele Yiisu ndiri: «Muluo, bubwe buulu bihi lili ŋa. Bihi bibvulu bitere liitwu: Etsyini kii we, etsyini kii Moyidze ya etsyini kii Eli.» Piere ka ákasoolo mi ákabili nde o.
Ŋa kara li mpwumu a baara, baghala mutsyini ákehe engubu ndiri: «Muluo, yoboo, mono mwana a me nyiĩ! Yini a mumõ wu me ndi a nde. Nswe matala, mufulu wu mubi aakasomo mu nde. Mu obo, mu matala maana mamo, mwana agwolo baana okehe mingili. Nde bwi elogho, ya fulu lipala mu muŋma. Mufulu munde li mu osuo nde kimini ya ka dzyi onyaã nde o. Me aambuono binduono bi we bibyi mufulu munde, lo bye ka biileene o.»
Yiisu ágwi mvuru yi: «Ekaana ki egwene a kana, ya ki egwuŋumu! Tee nki matala me aankala ya be? Ya tee nki matala me aankuru mukolo mu be?» Mu obo Yiisu ályele baghala munde ndiri: «Yabiri mwana a we ŋa!» Mu matala ma ókayabehene mwana kundaa Yiisu, mufulu wu mubi ábwihi nde mu nsie ya ányihi nde mu mpini yohono. Lo Yiisu áfulu mufulu wu mubi epama, ádzuhu mwana ya ábvurulu nde kundaa taara a nde. Baara bwohono bákiŋimi mu omono mpaana a Nzaami.
Ŋaala baara nkini mu okakiŋimi mu mandagha ma ókasa Yiisu, nde ályele kundaa binduono bi nde ndiri:
Etsughu etsyini, Yiisu ábyi mufulu wu mubi wu áasi ti mbwuru akala nkini. Mufulu munde bu apala, baghala munde ábaana obili ya mpwumu a baara yíkiŋimi ku olagha.
Ya mumõ ŋa kara li bo ákaha musala a Mukwuru a bangaa ba nzaami ya atsyiri nde tswi lili kwogho-a-kwogho. Lo Yiisu átsughu ndagha ti: «Linyaã! Lisa bwunu!» Mu obo, ábyeme tswi li mbwuru munde ya ádzuhu nde.
Ŋa bihi a ŋa óbvughuru baara ba ógweghe Dzã, Yiisu ábaana obili mu nyuru a Dzã kundaa mpwumu a baara. Nde ályele bo ti: «Emakye be liiyitala ku syehe? Libaŋana li okanyihi efulu? Bu lo be emakye liiyitala? Mbwuru wu aalaha binkuru bibi ntala? Lo, ba baakalaha binkuru bibi ntala ya ba bali kunsa busini okakala mu manzo ma mikogho. Lo emakye be liiyitala? Mubighili? Heẽ, me ndi mu olyele be, nde bvulu mubighili». Mu kuulu Dzã me munde Bisono biikalyele ti:
«Me sa ntswahaba ntumu a me ku nkulu a we.
Mu ogyighili we nzili.»
«Me ndyele be bu: Ŋa kara li baara bwohono ba báburu mu bakaha, ka oli ya mbwuru wu bvulu Dzã o. Lo munde wu bvulu nde busala mu Emfumu e Nzaami bvulu nde bukwuru. Ya baara bwohono ba bagyughu nde, ya mintolo-mpagha, bo bábaghala ti Nzaami li wu a bunsumu, ya bákihi ti Dzã aboghoro bo. Lo ba-Faridzyẽ ya Baluo-mikyene bu babihi mi okadzyi Nzaami osa mu bo, bábihi ti Dzã aboghoro bo.»