Morte
A morte é a realidade que todos enfrentam, mas para o cristão ela não é o fim. A Bíblia ensina que Cristo venceu a morte e nos dá a esperança da ressurreição e da vida eterna.
Cristo venceu a morte
Onde está, ó morte, o teu aguilhão? Cristo destruiu o poder da morte e nos deu a vitória pela ressurreição.
«Lufwa! Wapi sika kele ngolo ya nge ya kununga?
Wapi sika nge me tula lulendo ya nge ya kufwa bantu?»
Lulendo ya lufwa ni disumu, mpe ni Misiku ke pesaka ngolo na disumu. Kasi beto tonda Nzambi yina ke pesaka beto ngolo ya kununga na lusalusu ya Mfumu ya beto, Yesu-Klisto.
Mbeni ya nsuka yina yandi ke mwangisa, ni lufwa.
Ya tsyelika, mutindu lufwa kwizaka na muntu mosi, mutindu mosi mpe, mvumbukulu na lufwa me kwiza na muntu mosi.
Bantu nyonso ke kufwaka samu ti bawu kele ya kukangama na Adami. Mutindu mosi mpe, bantu nyonso ke kuzwa luzingu samu ti bawu kele ya kukangama na Klisto.
Mambu yayi kele ya tsyelika:
Kana beto kufwa kintwadi na yandi,
beto ke zinga mpe kintwadi na yandi.
Kyese na bayina kele na kati ya nkonga ya mvumbukulu ya ntete yayi! Bawu kele bantu ya longo, mpe lufwa ya zole lenda kuzwa bawu ve. Bawu ke vwanda banganga-Nzambi yina ke sadila Nzambi mpe Klisto, mpe bawu ke yala na Klisto na bamvula funda mosi (1 000).
A esperança da vida eterna
Jesus disse: 'Eu sou a ressurreição e a vida.' Quem crê nele não está morto, mas apenas adormecido — e um dia despertará para a glória.
Yesu zabisaka yandi: «Mu kele mvumbukulu mpe luzingu. Muntu yina ke salaka kiminu na munu ke zinga ata yandi kufwa. Konso muntu yina kele moyo, mpe yina ke kwikilaka munu ke kufwa ve. Nge ke na kukwikila na mambu yayi?»
Yesu zabisaka yandi: «Mu kele mvumbukulu mpe luzingu. Muntu yina ke salaka kiminu na munu ke zinga ata yandi kufwa. Konso muntu yina kele moyo, mpe yina ke kwikilaka munu ke kufwa ve. Nge ke na kukwikila na mambu yayi?»
Mameme ya munu ke kuwaka ndinga ya munu. Mu zaba bawu, mpe bawu ke landaka munu. Mu ke pesaka bawu luzingu ya seko, mpe bawu ke kufwa ve. Ata muntu ke katula bawu na maboko ya munu.
Ya tsyelika, Nzambi zolaka mingi bantu. Ni yawu yina, yandi fidisaka Mwana ya yandi kaka mosi, samu ti konso muntu yina ke kwikila yandi kufwa ve, kasi kuzwa luzingu ya seko.
Bampangi! Beto zola ti beno zaba butsyelika na yina me tadila bantu ya kufwa samu ti beno vwanda ve na kyadi mutindu bantu ya nkaka, bayina kele ve na kivuvu. Kana beto ke na kukwikila ti Yesu kufwaka mpe vumbukaka na lufwa, Nzambi ke nata na sika ya yandi kintwadi na Yesu bayina kufwaka na kukwikila yandi.
Beto ke kuwa makelele yina ke zabisa beto ti ntangu yango me lunga. Makelele yango, ni ndinga ya mfumu ya bambazi mpe muningu ya kulumenta ya Nzambi. Na yina, yandi mosi Mfumu ke katuka na zulu mpe ke kulumuka. Bayina kufwaka na kusala kiminu na Klisto* ke vumbuka ntete na lufwa. Na manima, beto yina ke vwanda ntete moyo na ntangu yina, Nzambi ke katula beto na ntoto, mpe ke nata beto na kati ya matuti kintwadi na bawu samu na kubwabana Mfumu na mazulu. Ni na mutindu yina, beto ke zinga ya mankululu na Mfumu.
Não temas a morte
Não temas os que matam o corpo. Para o cristão, viver é Cristo e morrer é lucro. O vale da sombra da morte não assusta quem caminha com o Pastor.
Beno tala ve boma ya bayina lenda kufwa nzutu ya muntu ata kufwa mwela. Kasi beno vwanda na boma ya Nzambi yina lenda kufwa na mbala mosi nzutu na mwela na kati ya mbungulu.
Ya tsyelika, muntu yina ke zola kuvuukisa luzingu ya yandi, ke bebisa yawu. Kasi muntu yina ke bebisa luzingu ya yandi samu na munu, ke vuukisa yawu.
Ya tsyelika samu na munu, kuzinga ni kusadila Klisto, mpe kufwa kele ndandu.
Mabanza ya munu me suka, mu zola kubika luzingu yayi samu na kuvwanda na Klisto. Ni yina me lutila mbote. Kasi ya me lutila mfunu ti mu vwanda kaka na luzingu samu na beno.
Kasi beto, beto kele bantu ya mazulu, kisika ke katuka Muvuukisi ya beto, Mfumu Yesu-Klisto, yina beto ke na kuvingila. Yandi ke kitula nzutu ya beto ya kulemba, samu ti yawu kuma mutindu nzutu ya yandi ya nkembo na lulendo yina yandi ke sadilaka samu na kutula bima nyonso na lutumu ya yandi.
Ntangu mu ke tambulaka na mudimba ya mpewo ya lufwa,
mu ke talaka boma ve, samu ti nge kele na munu.
Mukawa na yinti ya nge ya Muvungi ke kebaka munu.
Ntangu mu ke tambulaka na mudimba ya mpewo ya lufwa,
mu ke talaka boma ve, samu ti nge kele na munu.
Mukawa na yinti ya nge ya Muvungi ke kebaka munu.
Kana beto ke na kuzinga, yawu kele samu na Mfumu, mpe kana beto ke na kufwa, yawu kele mpe samu na Mfumu. Na yina, ata ti beto zinga to kufwa, beto kele bantu ya Mfumu.
A eternidade nos aguarda
Deus enxugará toda lágrima. A morte será o último inimigo destruído. Para os salvos, a morte é a porta de entrada na presença eterna de Deus.
Na manima, mu kuwaka ndinga ya ngolo yina wakanaka kisika vwandaka kiti ya kintinu. Yawu tubaka: «Ntangu yayi, Nzambi ke zinga na kati-kati ya bantu! Yandi ke zinga na bawu, mpe bawu ke vwanda bantu ya yandi. Yandi mosi Nzambi ke vwanda Nzambi ya bawu, mpe ke vwanda kintwadi na bawu. Yandi ke kusuna mansangasa nyonso yina kele na meso ya bawu. Bantu ke kufwa dyaka ve, ke vwanda dyaka ve na mawa, ke dila dyaka ve, to ke tala dyaka ve mpasi, samu ti mambu nyonso ya yinza ya ntama ke zimbana.»
Yandi ke kusuna mansangasa nyonso yina kele na meso ya bawu. Bantu ke kufwa dyaka ve, ke vwanda dyaka ve na mawa, ke dila dyaka ve, to ke tala dyaka ve mpasi, samu ti mambu nyonso ya yinza ya ntama ke zimbana.»
Konso muntu ke kufwa kaka mbala mosi, mpe na manima, Nzambi ke fundisa yandi.
Ee, mu ke na kivuvu ti ata dyambu lenda kukabula beto na luzolo ya yandi: lufwa, luzingu, bambazi, bampeve ya yimbi, mambu ya ntangu yayi to yina ke kwiza, bayina nyonso ke na lulendo, balulendo ya mazulu mpe ya ntoto, to bima nyonso yina Nzambi yidikaka lenda kukabula beto ve na luzolo yina Nzambi lakisaka beto na Yesu-Klisto, Mfumu ya beto.
Kundima na kufwa samu na muntu ya kudedama kele mpasi mingi. Kasi ntangu ya nkaka, muntu ke ndimaka na kufwa samu na muntu ya mbote. Kasi Nzambi lakisaka beto wapi mutindu yandi ke zolaka beto: Klisto kufwaka samu na beto ntangu beto vwandaka ntete bantu ya masumu.
Ya tsyelika, na disumu yina muntu mosi salaka, lufwa yalaka bantu nyonso ya yinza. Kasi kaka na Yesu-Klisto, bantu ke na kuzwa bima ya kulutila: Bayina nyonso ke na kuzwa bumbote ya yandi ya kulutila mpe ke na kukuma ya kudedama samu na yawu, ke zinga mpe ke yala na Yesu-Klisto.
Ya tsyelika, difuta ya masumu ni lufwa. Kasi dikabu yina Nzambi ke pesaka ya mpamba, ni luzingu ya mankululu na kintwadi ya Yesu-Klisto, Mfumu ya beto.
A morte na perspectiva bíblica
Há tempo de nascer e tempo de morrer. A morte é realidade humana, mas Deus é Senhor tanto dos vivos quanto dos mortos.
Kuvwanda na nsangu ya mbote me lutila mbote na kuvwanda na mananasi ya mbote. Kilumbu ya kufwa me lutila mbote na kilumbu ya mbutukulu.
Kizunu ke kwiza,
mpe muntu yina ke landaka nzila ya kusungama,
ke lala na kizunu.
Yave nge me sala ti bantu ya nge kuma mingi,
nge me fulusa bawu na nsayi mingi.
Bawu ke na kuyangalala na mantwala ya nge, mutindu bantu ke yangalalaka na ntangu ya kuyonzika bambuma,
mutindu bantu ke yangalalaka na ntangu, ya kukabula bimvwama na manima ya kununga mvita.
kasi nge fwana kudya ve bambuma ya yinti yina ke pesaka luzabu ya yimbi na mbote, samu ti kilumbu yina nge ke kudya yawu, kaka kufwa nge ke kufwa!»
Bambuka moyo ti ntangu ya luzingu ya munu kele nkufi,
ya kele kwandi na mpamba nge yidikaka bantu nyonso?
Wapi kisika yina mu lenda kwenda, ntama na Mpeve ya nge?
Wapi kisika yina mu lenda kima ntama na kizizi ya nge?
Kana mu kwenda na zulu, nge kele kuna mpe,
kana mu lala kuna na yinsi ya bafwa, nge kele kuna mpe.
Tula munu na ntima ya nge mutindu kinyemo.
Tula munu na diboko ya nge mutindu kinyemo.
Luzolo ke na ngolo mutindu lufwa.
Kimbanda ke na yintu ngolo mutindu yinsi ya bantu ya kufwa.
Luzolo ke yokaka mutindu milaka ya tiya ya ngolo.
Yawu kele tiya ya Yave.
Ntangu ke dyaka mingi ve, mu me kuma pene-pene na kukwenda mutindu konso kima ya ntoto ke vutukaka na ntoto, kasi beno, beno zaba yawu na ntima ya beno nyonso mpe na kimuntu ya beno nyonso ti, ata dyambu mosi ve ya mbote yina Yave, Nzambi ya beno, tubaka samu na beno me salama ve. Nyonso salamaka samu na beno. Ata dyambu mosi salamaka ve.
Ya tsyelika, mu zola ve lufwa ya muntu yina ke na kufwa. Ni munu Yave Mfumu me tuba yawu. Ni yawu yina, beno viluka mpe beno zinga!»
Yesu lookaka na ndinga ya ngolo: «Tata, mu me vutula mpeve ya munu na maboko ya nge.» Na manima ya kutuba mutindu yina, yandi kufwaka.
Yandi vwandaka tala mpasi mingi na yinza ya bantu ya kufwa. Yandi nangunaka meso, mpe talaka na ntama Abalayami mpe Lazale ya kuvwanda pene-pene ya yandi. Na yina, yandi lookaka: "Tata ya munu Abalayami, tala munu kyadi, mpe fidisa Lazale na kutula musapi ya yandi na maza samu na kubolisa ludimi ya munu samu ti mu ke na kutala mpasi mingi na kati ya tiya yayi."
Ntangu beto ke sadilaka bansatu ya yimbi, yawu ke kumaka disumu, mpe ntangu disumu ke kumaka kifu ya konso ntangu, yawu ke pesaka lufwa.