Pão
O pão é símbolo central na Bíblia: do maná no deserto ao pão da vida — Jesus. A Escritura usa o pão para ensinar sobre provisão divina, comunhão e dependência espiritual.
O maná do céu
Deus alimentou Israel no deserto com pão do céu. O maná era diário, fiel e suficiente — retrato da provisão constante de Deus.
Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: «Gè Izilayɛle nuiti ta-yelilomaiti mɛnigɛ. Ɠɛ ti ma: ‹Kpɔkɔi wa suai miizu, sobui wa yiɠo ga ɓului, wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI.› »
Kpɔkɔi, wɔniiti ti ʋaani, ti-ma zii ɠɛai eɠɛ kakalogi, ti ti-ʋuuzuʋɛ maaɓidi. Sobui, nɔɗagi ɠɛni ʋɛɛni ti-ʋuuzuʋɛ maaɠoolii zu. Siɛgi zu naama nɔɗagi ɲɛɛlɛni la, ani goi ta ɠɛni teʋebai zu eɠɛ ani waa, eɠɛ kobe kolegi ma ɓuun goiti, é zooi ma. Izilayɛle nuiti ti wɛlɛni ba, ti ɠɛ ɓɔɠɔ ma ti ɠilagilagi: «Leeni ɠa ga nii?» Mazɔlɔɔ ti la ɠɛni kwɛɛ, nii é ɠɛni de. Moize ɠɛni ti ma: «Ɓului ʋe Ɠɔoɠɔ GALAGI fea wo ya ga daamianigi.
Izilayɛle ʋɛlɛyeɠei naama laamianigi laaseigi ʋɛɛni ga manegi.. É ɠulani ga kɔliandelegi ma ɠaei, é ɠoleni, é nɛɛ ga gatoi ɠɛʋelei, nii kɔin gulɔi ba.
É devei veeni tonaɓiingiti zea geezuʋɛ,
é geeɠɔlɔgi ma ʋɛlɛlaʋɛti daalaoni,
é manegi ʋuuni ti ʋɛ ga ti-laamianigi,
é geeɠɔlɔgi zu moloi veeni ti ya.
Ɛsɛ ge nɔnɔ miini nu wolaiti ta-ɓului zu,
é daamianigi leʋeni ti ma, ti yiɠo.
Ɗa ɠa è tufai ʋɔnɔsu toganiiti bɛ, ta siinziin ganigiti nuiti ti botii ɠɛɛzu ga tiye.
Zekana ti-laamianigi zɔlɔɔsu da zooi ʋa,
ga dɔɔi nii é nuiti koozunɛɛzu,
ta gulɔi nii é ti-ɠaazuʋɛ volozu ga pagɔ,
ta ɓului nii é ti-zuvikɛi niinɛzu.
O pão da vida
Jesus declarou: 'Eu sou o pão da vida.' Quem vem a Ele nunca terá fome, e quem nele crê jamais terá sede. Ele é o sustento eterno.
Kɛlɛ Yesu ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Gè bo wo ma ga gaamai, Moize lɛi é ʋa ɠɛni geeɠɔlɔgi zu ɓului veeni wo ya, kɛlɛ Kɛ̀ɛ ɠa é geeɠɔlɔgi zu ɓulu ɠitei veezu wo ya. Mazɔlɔɔ ɓului nii GALA ge feezu, naa ɠa ga nii é zeɠezu geeɠɔlɔgi zu, é yei, é zɛnvui veezu eteai ʋɛ.» Ti ɠɛni ma: «Màliɠii, è ɗa ɓului naa ve gi ya yeenɔpɛ.»
Yesu ɠɛni ti ma: «Nà ɠa gè ga ɓului, nii é zɛnvui veezu. Zɔi é ʋaazu pɔ̀, pulu la naa zoga pɛ. Zɔi é ɠidaaleʋezu mà, kpɔɔle wɔin la naa zoga pɛ.
Nɔ̀un nà ga ɓului, nii é zɛnvui veezu. Wo-mɛmɛwolani ti manegi miini teʋebai zu, tama ti zaaʋɛ. Kɛlɛ ɓului ʋɛtɛ, nii seɠeai geeɠɔlɔgi zu, é yei. Zɔi é ta miizu, naa la zaa. Nà ɠa gè ga ɓului nii é zɛnvui veezu, seɠeai geeɠɔlɔgi zu, é yei. Zɔi nɔpɛ é ɓului naa ta miizu, naa ɠa zɛnvui wo eyɛsu ɠɔ. Ɓului nii gè ʋaazu feezu, naa ɠa ga kpùsɛi, naa ɠa a kɛ eteai zɛnvui zɔlɔɔ.»
Ungo, é vaani bu, wo baladai ɠwɛɛ, ta pului, é wo laamianigi ve ga manegi, nii wo la ɠɛni kwɛɛ, wo-mɛmɛwolani ɓalaa ti la ɠɛni kwɛɛ. Naa maaʋele ma, é ɠɛni pɔ é wo ɠala ga nui la zɛnvui woga ga daamianigi nɔ, kɛlɛ kɛni wooiti pɛ maaʋele ti ɠulazu Ɠɔoɠɔ GALAGI la.
Kɛlɛ Yesu gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Sɛʋɛʋɛ GALA Sɛʋɛi zu ga: ‹Nui la zɛnvui woga ga daamianigi nɔ, kɛlɛ kɛni wooiti pɛ maaʋele ti ɠulazu GALA da.› bogɛ é zoloo Gɛlɛke woo zɛʋɛ wɔlɔmai ma.»
Partilha e comunhão
O partir do pão une o corpo de Cristo. Na Ceia, na generosidade e na partilha, expressamos a comunhão com Deus e uns com os outros.
Naa ʋoluma, é ɓului zeɠeni. Kpegai ma ga mamagi ve GALA bɛ, é galeɠaleni, é fe ti ya, é ɠɛ ti ma: «Nii ɠa é ga kpùsɛi, feai wo ma vaa ma. À nii ɠɛ, wo ɠizɛ sù.»
Mazɔlɔɔ, siɛnɔpɛ su wo niima ɓului miizu la, wo ɓɔɔle ga niima ɗaawɔi, wa Maliɠii ná-saa vai lɛɛzu, eyɛsu é ʋa.
Tuya ɗaawɔi de GALA mamasu ma vaa zu, da ɠɛna ɓɔɔlea la, naa laade é ʋa ɠɛ ga da-ɠilibalai Kilista ɲamai vaa zu ɓaa? Ɓului de galeɠalezu, da ɠɛna mia, naa laade é ʋa ɠɛ ga da-ɠilibalai Kilista ɓusɛi vaa zu ɓaa? Ɓului ɠa ɠila nɔ. Anɛɛ ni ade mɔinʋɛ, da ga kpusɛ ɠila kpegi, mazɔlɔɔ da dɔnɔ zɔlɔɔsu ɓului naa zu.
«Wɛlɛ ʋele ɠa wo maanɛai wo GALA fali la:
Gi-Ɠɛɛ, ɗɛi è geeɠɔlɔgi zu,
è-laaseigi ɲade.
Ɗa-masadai ʋaana,
è-yiimai ɠɛ zooi ma,
eɠɛʋelei é ɠɛɛzu la geeɠɔlɔgi zu.
Za ɠɔnɔgi ve gi ʋɛ.
Nui é nuɓɔɠɔlai ɠɛɛzu seiɲɔɠɔiti bɛ, toɠa tuyai zɔlɔɔ,
tɔɔzei ta ɓɔsu ná-daamianigi ma ta bala nui.
Kɛlɛ Yesu ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Wa ɓɔɠɔi à ɠɔnɔ fe ti ya.» Ti ɠɛni ma: «Gi liina mu, gi wali ɠae unfelegɔ (200) ɓulu ɠeya, gi fe ti ya, ti mi?»
Yesu ɠɛni ti ma: «À li, wo ná ɠaa. Ɓulu lielegɔ ɠa é wo ya?» Ti liini, ti gaazaɠagi wo, ti ʋa, ti ɠɛ ma: «Ɓulu lɔɔlugɔ ɠa é ná, naa ʋɛɛ kale felegɔ ʋa.»
É zɛba é devei ve ti ya ga ti nuiti sei kpifɔkpifɔ tufa lɛnugi zu. Nuiti ti zeini kpifɔkpifɔ ga nu ungilagila (100), puulɔɔludɔɔlu (50). Yesu ɓulu lɔɔlugɔi ta kale felegɔiti seɠeni, é ɠaazulɛ geezu, é mama fee ƓALA falii wo. Naa ʋolu é ɓuluiti kpulukpuluni, é ma ɓuɠaiti fe kaladopoiti zea ga ti gaaɠwɛ bɛbɛi ʋa. É kale felegɔi ɓalaa gaaɠwɛɛni ɛsɛ pɛ ba. Ɛsɛ pɛ ge daamii woni, ti yiɠo. Kaladopoiti ti ɓulu ɓulukpulugi mɔtai ɠaalɛɛni ba ta kalei mɔtai, é ɠɛ ga kpɔlɔ puugɔ maazu felegɔ (12).
Provisão divina
O justo não é desamparado e seus descendentes não mendigam pão. Deus provê com fidelidade o alimento de cada dia.
Gè ɠɛni ga doungoi, gè wɔlɔzaɠaga,
gè la dɛ nu ɠaani nii sɔlegai, kɛlɛbai ʋa wo da,
ɓaa mavofodai ʋa ɗa daamianigi vali.
Faliziɛinti ta Saduseyɛinti ta-lɛʋɛi
Ti ɠɛai ma ziɛi ɓudɛzu, kaladopoiti ti yeemani, ti la ɓulua zeɠeni. Yesu ɠɛni ti ma: «À ɓɔɠɔ zo, wo dama ga Faliziɛinti ta Saduseyɛinti ta-lɛʋɛi.»
Kaladopoiti ti zɛba ti ɗa ɠɛ ɓɔɠɔ ma: «Tɛi ade la ɓulu zeɠeni, naa ɠa é nuuma wooi wosu da.»
Tɛi Yesu ti ɠisu vai ɠwɛɛni, é ɠɛni ti ma: «Lee vaa zu wo kpɔɛi zuɠulazu ga tɛi wo la ɓulu zeɠeni? Ee, wa-ɠidaaleʋei lɔiʋɛ dɛ ɗɛ! Wo la dɛ gaaɠaani? Wo-ɠi ge la looni ɓulu lɔɔlugɔi zu, nii gaaɠwɛɛni nu waadɔɔlugɔi (5.000) ʋa, kpɔlɔ dielegɔ ɠa é yɛni, wo gaalɛɛni ba? Ɓulu lɔfelai ɓalaa, nii gaaɠwɛɛni nu waanaanigɔi (4.000) ʋa, kpɔlɔ dielegɔ ɠa é yɛni, wo gaalɛɛni ba? É leʋe ɠale, wo la naa ɠaaɠaazu ga ɓului lɛi, gè ʋa ɠɛ vaazu ma, siɛgi zu gè ɠɛɛzu la wo ma: ‹À dama ga Faliziɛinti ta Saduseyɛinti ta-lɛʋɛi›?» Ti gaaɠaani niina ga lɛʋɛ ɓɔɠɔi lɛi, é ʋa ɠɛ ɠɛɛzu ti ma: «À dama la.» Kɛlɛ toɠa ɠɛɛzu ti ma: «À dama ga Faliziɛinti ta Saduseyɛinti ta-ɠalagi.»
Ade boti ɠɛ siɛgi zu yeeɠɛɠalai de ya la
È-ɠɔnɔgi ʋili ziɛi ɠa,
mazɔlɔɔ suɠooza ʋa, ɗa ʋaazu kaazu.
È-ɠɔligi ɠaaɠwɛ su nu lɔfela ɓaa dɔsaʋa ʋa,
mazɔlɔɔ è la kwɛni nimizai ma zii, nii é ʋaazu eteai zu.