Pão
O pão é símbolo central na Bíblia: do maná no deserto ao pão da vida — Jesus. A Escritura usa o pão para ensinar sobre provisão divina, comunhão e dependência espiritual.
O maná do céu
Deus alimentou Israel no deserto com pão do céu. O maná era diário, fiel e suficiente — retrato da provisão constante de Deus.
Yave zonzaka na Moyize: «Mu me kuwa kuvunguta yina bana ya Isayeli ke na kuvungutila munu. Tuba na bawu: "Na nkokila yayi beno ke kudya mbisi. Mbasi na suka, beno ke yukuta na kudya mampa. Beno ke zaba ti mu kele Yave, Nzambi ya beno."»
Kaka na nkokila yina, bandeke kwizaka kuna. Yawu fulusaka kisika nyonso yina bantu ya Isayeli yidikaka kivwandulu ya bawu. Na suka mpe, kinoko vwandaka na balweka nyonso ya kivwandu yina. Ntangu kinoko yina katukaka, na ntoto ya yinsi ya kuyuma talanaka bima mosi yina vwandaka mutindu mwa bambuma ya fyoti-fyoti mutindu maza ya mpembe. Bana ya Isayeli talaka yawu mpe bawu yufulaka bawu na bawu: «Yayi kele yinki?» Bawu yufulaka mutindu yina samu ti bawu vwandaka zaba ve yinki ya vwandaka. Moyize tubaka na bawu: «Ya kele mampa yina Yave me pesa beno na kudya.
Bantu ya Isayeli pesaka madya yina nkumbu ya mane. Yawu vwandaka mutindu mbuma ya koleyande. Yawu vwandaka mpembe mpe kitoko na kudya mutindu bima yina ba me lamba na mafuta ya nyosi.
Nzambi pesaka ntumunu na matuti,
yandi fungulaka myelo ya mazulu.
Yandi nokisilaka bawu madya yina ba ke bokilaka mane
samu ti bawu kudya, yandi pesaka bawu mampa ya mazulu.
Konso muntu kudyaka mampa ya bambazi,
Nzambi fidisaka bawu mampa,
samu ti bawu kudya yawu mpe ti bawu kuyukuta.
Nge ke menisaka matiti samu na bibulu,
mpe bayinti yina bantu ke kundaka samu ti bantu kuzwa madya.
Malafu ke yangidikaka ntima ya muntu,
yawu ke ngengisaka kizizi ya yandi, kulutila mafuta,
madya ke pesaka muntu ngolo.
O pão da vida
Jesus declarou: 'Eu sou o pão da vida.' Quem vem a Ele nunca terá fome, e quem nele crê jamais terá sede. Ele é o sustento eterno.
Kasi Yesu vutulaka: «Ya tsyelika, mu ke na kutubila beno: Ni Moyize ve pesaka beno dimpa yina katukaka na zulu, kasi ni Tata ya munu ke pesaka beno dimpa ya tsyelika yina ke katukaka na zulu. Dimpa ya Nzambi, ni yina katukaka na zulu, mpe yina ke pesaka luzingu na bantu nyonso.»
Na yina, bawu tubaka: «Mfumu, pesa beto dimpa yina ntangu nyonso.» Yesu zabisaka bawu: «Mu kele dimpa yina ke pesaka luzingu. Muntu yina ke kwiza na sika ya munu ke vwanda dyaka ve na nsatu, mpe muntu yina ke kwikila munu ke vwanda dyaka ve na nsatu ya maza.
Mu kele dimpa yina ke pesaka luzingu. Na yinsi ya kuyuma, bankooko ya beno kudyaka dimpa yina ba ke bokilaka mane, kasi bawu kufwaka. Kasi, awa kele dimpa yina me katuka na zulu. Muntu yina ke kudya yawu ke kufwa ve. Ni munu kele dimpa yina me katuka na zulu, mpe yina ke pesaka luzingu. Kana muntu kudya dimpa yina, yandi ke zinga seko. Dimpa yina ni musuni ya munu. Mu ke pesa yawu samu ti bantu nyonso kuzwa luzingu.»
Na yina, yandi kotisaka beno na bumputu, yandi fwisaka beno nsatu. Na manima, yandi pesaka beno mane ya kudya, bima mosi yina beno zabaka ntete ve, ya vwanda beno, ya vwanda bankooko ya beno. Nyonso yina, samu na kulongisa beno ti muntu ke zingaka kaka na mampa ve, kasi muntu ke zingaka na nyonso yina ke basikaka na yinwa ya Yave.
Yesu vutulaka: «Dibuku ya Nzambi ke tubaka: Muntu ke zingaka kaka na mampa ve, kasi muntu ke zingaka na nyonso yina ke basikaka na yinwa ya Nzambi.»
Partilha e comunhão
O partir do pão une o corpo de Cristo. Na Ceia, na generosidade e na partilha, expressamos a comunhão com Deus e uns com os outros.
Na manima, yandi bakaka dimpa. Yandi tondaka Nzambi, bukunaka dimpa, mpe pesaka bawu yawu na kutuba: «Yayi ni nzutu ya munu yina mu me pesa samu na beno. Beno sala mutindu yayi samu na kubambuka munu moyo.»
Ya tsyelika, konso ntangu yina beno ke kudya dimpa yina, mpe beno ke kunwa mbungu yina, beno ke zabisa nsangu ya lufwa ya Mfumu tii ntangu yandi ke vutuka.
Mbungu ya lusakumunu yina beto ke vutulaka matondo kele kintwadi ya beto na menga ya Klisto. Dimpa yina beto ke bukunaka kele kintwadi ya beto na nzutu ya Klisto. Mutindu ya kele kaka na dimpa mosi, beto nyonso kele kaka nzutu mosi, samu ti beto nyonso ke na kukabula kaka dimpa mosi.
Na yina, beno fwana kusambila mutindu yayi:
«"Tata ya beto yina kele na mazulu!
Bika ti Nkumbu ya nge kuvwanda ya longo.
Bika ti Kimfumu ya nge kwiza,
bika ti luzolo ya nge kusalama na ntoto
mutindu yawu ke salamaka na mazulu.
Pesa beto bubu yayi madya yina me fwanana.
Muntu ya ntima ya mbote ke kuzwaka lusakumunu, samu ti yandi ke pesaka madya ya yandi na mputu.
Yesu vutulaka: «Beno pesa bawu madya beno mosi.» Kasi bawu yufulaka yandi: «Nge zola ti beto kwenda kusumba mampa yina me fwanana na Badenalya bankama zole (200), mpe beto pesa bawu yawu?» Yesu zabisaka bawu: «Beno kwenda tala mampa yikwa kele na beno?» Bawu kwendaka tala mpe tubaka: «Beto kele na mampa tanu na bambisi zole.»
Na yina, Yesu tumisaka bilandi ya yandi na kukabula bantu nyonso na mwa bankonga, mpe na kuvwandisa bawu na zulu ya mwa matiti yina vwandaka kuna. Bantu vwandaka na bankonga. Ya vwandaka na bankonga ya bantu nkama, mpe bankonga ya bantu makumi tanu. Na manima, Yesu bakaka mampa tanu mpe bambisi zole. Yandi talaka na zulu mpe tondaka Nzambi. Yandi bukunaka mampa mpe pesaka yawu na bilandi ya yandi, samu ti bawu kabula yawu na bantu nyonso. Yandi kabulaka mpe bambisi zole yina na bantu nyonso. Bawu nyonso kudyaka mpe yukutaka. Bilandi lokotaka bibuku ya mampa mpe ya bambisi yina bikanaka. Bawu fulusaka bitunga kumi na zole.
Provisão divina
O justo não é desamparado e seus descendentes não mendigam pão. Deus provê com fidelidade o alimento de cada dia.
Mu vwandaka ntwenya, awa mu me nuna.
Mu me talaka ve ti Nzambi me bika muntu ya kudedama,
to bana ya yandi na kwendaka lomba dimpa.
Kusala keba na ndongosolo ya ba-Falisye mpe ba-Saduse
Ntangu bilandi sabukaka na simu ya nkaka ya dyanga, bawu zimbanaka na kunata mampa. Yesu zabisaka bawu: «Beno vwanda na mayela! Beno sala keba na levule ya ba-Falisye mpe ba-Saduse.» Bilandi bandaka na kutuba bawu na bawu: «Yandi me tuba mutindu yina samu ti beto me nata ve mampa.» Yesu zabaka mambu yina bilandi vwandaka zonza. Na yina, yandi zabisaka bawu: «Samu na yinki beno ke na kusolola beno na beno samu ti beno me nata ve mampa? Beno kele bantu ya kiminu ya fyoti. Beno me bakula ntete ve? Beno bambuka moyo na mampa tanu yina yukutisaka bantu mafunda tanu (5 000), mpe na lutangu ya bitunga yina beno fulusaka na bibuku yina bikanaka. Beno bambuka moyo mpe na mampa nsambwadi yina yukutisaka bantu mafunda yiya (4 000), mpe na lutangu ya bitunga yina beno fulusaka. Wapi mutindu beno ke na kubakula ve ti mu vwandaka zonzila ve mampa ntangu mu tubaka: Beno sala keba na levule ya ba-Falisye mpe ba-Saduse?»
Na yina, bilandi bakulaka ti Yesu zabisaka bawu ve na kusala keba na levule ya mampa, kasi na ndongosolo ya ba-Falisye mpe ba-Saduse.Masiya
Kuvwandaka ve na boma na kusala mambu yina me fwanana
Losa dimpa ya nge na zulu ya maza. Samu ti ntangu kele yina nge ke kuzwa dyaka yawu. Tula mvwilu ya nge na bisika nsambwadi to nana. Samu ti, nge zaba ve wapi mutindu ya mpasi lenda kubwa na ntoto.