Pão
O pão é símbolo central na Bíblia: do maná no deserto ao pão da vida — Jesus. A Escritura usa o pão para ensinar sobre provisão divina, comunhão e dependência espiritual.
O maná do céu
Deus alimentou Israel no deserto com pão do céu. O maná era diário, fiel e suficiente — retrato da provisão constante de Deus.
Muaki wuvana lutumunu kuidi matuti ma yilu
ayi wuzibula mielo mi diyilu ;
Wunokisa mana mu diambu di batu muingi badia ;
wuba vana zitheti zi diyilu.
Batu badia dipha di zimbasi ;
wuba fidisila bidia bioso biobi balenda dia.
Niandi weti menisa biti mu diambu di bibulu,
ayi bikunusu mu diambu di batu bakuna,
ayi totulanga bidia mu ntoto :
vinu kieti yangidika ntima wu mutu,
mafuta meta kienzula zizi kiandi
ayi dipha dieti kindisa ntimꞌandi.
O pão da vida
Jesus declarou: 'Eu sou o pão da vida.' Quem vem a Ele nunca terá fome, e quem nele crê jamais terá sede. Ele é o sustento eterno.
Yesu wuba kamba :
—Bukiedika ndikulukamba : bikanu banza ti Moyize niandi wuluvana diphadiodi diba ku Diyilu ; vayi Siama niandi wuluveni dimpa di kiedika diodi diba ku Diyilu. Mutu wowo wuba ku diyilu niandi dipha di Nzambi ayi niandi wumvananga luzingu va ntoto.
Bankamba :
—Pfumu, wutuvananga dimpa beni mu zithangu zioso.
Yesu wuba vutudila :
—Minu ndidi dipha dimvananga luzingu. Woso mutu wunkuiza kuidi minu kalendi buela monanga nzala ko. Woso mutu wukunguilukila kalendi buela monanga phuila ko.
Minu ndidi dipha dimvananga luzingu. Bakulu beno badia mana mu dikanga vayi bafua.
Vayi tala diawu diadi dipha diba ku Diyilu mu diambu di woso wukudidia kabika fua. Minu ndidi dipha dimvananga luzingu. Dipha beni ku Diyilu diba. Woso mutu wukudidia wela zinga mu zithangu zikazimani. Dipha diodi ndiela vanayawu nitu ama. Yawu ndiela vana mu diambu di luzingu lu nza.
Vayi Yesu wumvutudila :
—Disonama ti :
mutu kalendi zingilanga kaka mu dipha ko
vayi mu mambu moso mantotukanga mu munu wu Nzambi.
Partilha e comunhão
O partir do pão une o corpo de Cristo. Na Ceia, na generosidade e na partilha, expressamos a comunhão com Deus e uns com os outros.
Wubonga dipha, wuvutula matondo. Wubukuna diawu ayi wuba vana diawu. Bosi wutuba :
—Yayi yawu nitu ama [yitambuku mudiambu dieno. Luvanganga bobo mu kumbanzanga.
Bila kadika khumbu luela dianga dipha diadi ayi luela nuanga mbungu yayi, buna lunyamikisanga lufua lu Pfumu nate kela kuiza.
"Mbungu yi lusakumunu" yi tunsakumunanga yisi kithuadi ayi mengama Klisto ko e ? Dipha diodi tueti bukunanga, disi kithuadi, ki nitu yi Klisto ko e ? Bila dipha dimosi didi vayi beto tuidi bawombo, tuidi nitu yimosi bila beto boso bueti kabananga dipha dimosi kaka.
Tala phila lufueti sambidilanga :
Tatꞌeto widi ku Diyilu,
bika dizina diaku diba dinlongo
Bika Kipfumu kiaku kiza.
Bika luzolo luaku luvangama va ntoto,
banga bu lueti vangimina ku Diyilu.
Wutuvana buabu bidia bieto bi kadika lumbu.
Vayi Yesu wuba vutudila :
—Luba vananu beno veka bidia ! Vayi bawu banyuvula :
—Tidi tuenda sumbi mapha ma zikhama zizole zi denali muingi tuba vana badia.
Yesu wuba yuvula :
—Mapha ma kua madi yeno e ? Yendanu lutala. Bu bazaba, buna bankamba : Mapha matanu ayi zimbizi zizole.
Buna wuvana lutumunu mu vuandisa nkangu wu batu mu makabu, va biti binlangu. Batu bavuanda mu makabu ; mankaka khama yi batu, mankaka makumatanu ma batu. Bosi wubonga mapha beni matanu ayi zimbizi beni zizole, wuvumbulameso ku Yilu, wuvutula matondo ; wubukuna mapha, wuvana minlonguki muingimikabudila nkangu wu batu. Wubuela kabudila zimbizi zizole beni kuidi batu boso. Batu boso badia ayi bayukuta. Batota kumi bipani biodi biwala mu bitini bi mapha ayi mu zimbizi ziozi zisiadidila.
Provisão divina
O justo não é desamparado e seus descendentes não mendigam pão. Deus provê com fidelidade o alimento de cada dia.
Ndiba ditoko, buabu ndieka nunu ;
vayi ndisia mona ko mutu wusonga wuyekolo
voti ndisia mona ko bana bandi balomba dipha.
Mu thangu minlonguki misabuka ku disimu dinkaka di mbu, mizimbakana nata mapha. Yesu wuba kamba :
—Lukeba ayi luzibula meso mu luvi lu Bafalisi ayi lu Basaduki.
Minlonguki miyuvusana miawu na miawu ayi mituba :
—Mu diambu tukambulu nata mapha.
Vayi bu kazaba mayindu mawu, Yesu wuba kamba :
—Bila mbi lulembo kiyuvasana beno yi beno mu diambu luisi nata ko mapha ? Batu ba minu kifioti ! Lusudikidi ko e ? Luzimbikini mapha matanu, momo madikila mili tanu yi babakala e ? Bipani bikua luwesa mu bitsiadisila biobi bisiala ? Bosi diaka tsambuadi di mapha momo makabudulu mili ziya zi babakala e ? Bipani bikua luwesa mu bitsiadisila biobi bisiala ? Buevi lunkambu sudikila ti ndisi tubilanga mu diambu di mapha ko ? Vayi lukeba mu diambu di luvi lu Bafalisi ayi lu Basaduki.
Buna bosi basudika ti kasia bakambila mu diambu balubukila luvi lu mapha ko vayi balubuka mu diambu di malongi ma Bafalisi ayi Basaduki.