As 10 parábolas mais importantes de Jesus

3 A ka ko siyaman fɔ ii yɛ kuma kɔrɔlamailu rɔ. A ka a fɔ ko: «Ai ye ai tolo malɔ. Sifoyila do bɔra ka wa si foyi diya sɛnɛ rɔ. 4 Ka a to si foyila, si doilu bera sila dala. Kɔnɔilu nara woilu ta ta. 5 Si doilu bera farama yɔrɔ kan, banku ma siya yɔrɔ mɛn. Si woilu fɛrɛnda jonna, baa banku ma siya ye. 6 Tele bɔra kosɛbɛ tuma mɛn na, ii mɔrɔmɔrɔra. Ii jara, baa ii luluilu ma don duu rɔ kosɛbɛ. 7 Si doilu bera nɔnbɔwɔninma yɔrɔ rɔ. Sumanilu wulira mɛn kɛ, wɔninilu fanan wulira ka ii dɔɔn. 8 Nba, si doilu fanan bera duu ɲuma rɔ. Suman woilu sɔnda kosɛbɛ. Si doilu ka ii ɲɔɔn kɛmɛ (100) kɛ, doilu ka ii ɲɔɔn biwɔɔrɔ (60) kɛ, doilu ka ii ɲɔɔn bisawa (30) kɛ. 9 Tolo ye mɛn ma, wo tii ye a tolo malɔ kuma wo la.»

Samarika cɛɛ ɲuma

25 Lon do rɔ sariya karanmɔɔ do ka i lɔ ka ɲininkali do kɛ Isa kun a kɔrɔbɔ kanma. A ka a fɔ ko: «Karanmɔɔ, n ye nfen kɛ, sa n di ɲenemaya sɔrɔn?» 26 Isa ka a jabi: «Nfen de sɛbɛni Alla la sariya rɔ? I ra nfen de famun wo rɔ?» 27 A ka Isa jabi: «A sɛbɛni sariya rɔ ko: ‹I ye i Maari Alla kanin i jusukun bɛɛ la, i sɔnɔmɛ bɛɛ la, i fanka bɛɛ la, a ni i hankili bɛɛ la.› Ka la wo kan, a ka a fɔ ko: ‹I ye i mɔɔɲɔɔ kanin ikomin i ye i jɛrɛ kaninna ɲa mɛn ma.›» 28 Isa ka a jabi: «I ra mɛn fɔ, i jo wo rɔ. Ni i ka sila wo taama, i ri ɲenemaya sɔrɔn.» 29 Kɔni a lɔɔ tɛrɛ ye karanmɔɔ wo la ka jɔ di a jɛrɛ kɛwaliilu rɔ. Wo rɔ, a ka Isa maɲininka ko: «N ye yon jate n siiɲɔɔ ri?»

30 Isa ka a jabi sanda do rɔ ko: «Cɛɛ do bɔra Jerusalɛmu ka wa Jeriko. Ka a to sila kan, benkannilailu bera a kan ka a bolofen bɛɛ bɔ a bolo, hali a feriyabɔ bɛɛ. Ii ka a gbasi kojuuya. Dooni ii ma a faa. Ii bɔra ye ka a lani to sila tɛma. 31 A ma mɛn wo kɔ, sarakalasela do nara sila wo kan. A ka madunbatɔ lani yen sila tɛma. A ka a ragbɛ, ka tamin a la ka wa. 32 Lebi kabila do nara sila wo kan. A nara madunbatɔ lani tɛrɛn sila tɛma. A ka a ragbɛ, ka tamin a la ka wa. 33 Wo kɔfɛ, Samarika do fanan nara sila wo kan. A nara madunbatɔ lani tɛrɛn sila tɛma. A ka a ragbɛ, a kininkinin donda a rɔ. 34 A ka i madon a la ka a la dailu basi ka woilu sidi. A ka madunbatɔ lawuli ka a lala a la fali kan, ka wa a ri londan jiya bon do la. Ii se mɛn kɛni jiya bon na, a ka a janto a rɔ. 35 Duusa gbɛni, a ka *wodi bɔ ka a di bon tii ma ka a fɔ a yɛ ko: ‹I janto madunbatɔ wo rɔ kosɛbɛ. A mako wa kɛ fen fen na, i ye wo di a ma. Ni wodi ɲin ma a bɛɛ bɔ, n wa n kosɛ, n di i la wodi bɛɛ lasɛ i ma.›

36 «A ye di? Mɔɔ sawa woilu rɔ, yon kɛra madunbatɔ siiɲɔɔ ri?» 37 Sariya karanmɔɔ ka Isa jabi: «Mɛn kininkininda a la ka a dɛmɛn.» Isa ko: «Jɔ! I ye wa wo ɲɔɔn kɛ.»

4 «Ni saa kɛmɛ (100) kɛra mɔɔ kelen bolo ai rɔ yan, saa kelen wa tunun, yon tɛ sɔn ka saa bikɔnɔndɔ ni kɔnɔndɔ (99) to waa rɔ, ka wa saa tununni kelen pe ɲinin diya haan ka a yen? 5 A wa saa tununni wo yen, a ri sɛwa. A ri a ta ka a la a kan ma ka na a ri. 6 A wa se a la lu ma, a ri a fɔ a teriilu ni a siiɲɔɔilu yɛ ko: ‹An ye sɛwa. N na saa tununni tɛrɛ, kɔni n da a ɲinin ka a yen.›

7 «A ragbɛ! Wo ɲa kelen ma, kojuu kɛla kelen pe wa tubi, wo ye sɛwa ko ba le ri Alla wara. Wo sɛwa ka bon paaon, ka tamin telenba mɔɔ bikɔnɔndɔ ni kɔnɔndɔ (99) ta kan, mɛnilu mako tɛ tubi ko la.»

Dencɛ kanberen fila

11 Isa ka a fɔ fanan ko: «Dencɛ fila tɛrɛ ye cɛɛ do bolo. 12 Lon do rɔ, den dɔɔmanni ka a fɔ a fa yɛ ko: ‹N fa, i ye i la nanfulu bɛɛ rafara, ka n ta fan di n ma sisɛn.› Cɛɛ wo ka a la nanfulu rafara a den fila tɛma, ka a dencɛ dɔɔmanni ta fan di a ma. 13 Wo cɛɛ tun ma mɛn bakɛ, den wo ka a bolofen bɛɛ ta ka wa taama rɔ jamana jan do rɔ. A se mɛn kɛni ye, a ma foyi kɛ fo manamanaya. A tora wo la haan ka a bolofen bɛɛ tiɲan.

14 «Nba, kɔfɛ, kɔnkɔ fitinna donda jamana wo rɔ, ka a tɛrɛn kanberen na wodi ra ban fewu. A la dɔɔnnin dɛsɛra. Wo gbɛlɛnyara a ma kosɛbɛ. 15 Wo rɔ, a ka baara ɲinin ye mɔɔ do fɛ. Wo ka a ta ka a lawa waa rɔ a la kɔsɛilu gbɛngbɛn diya. 16 Ka a to waa rɔ ye, kɔnkɔ gbara a la kojuuya, haan ka kɔsɛilu la dɔɔnnifen sɔsɔ fara dɔɔn lɔɔ bila a la. Hali wo, mɔɔ si ma a sɔ dɔɔnnifen dɔ.

17 «Kɔfɛ, a ka imiri ka hankili sɔrɔn. A ka a fɔ ko: ‹Baaraden siyaman ye n fa bolo. Woilu bɛɛ ye dɔɔnnin sɔrɔnna tuma bɛɛ, haan ka fa ka a tɔ to. Kɔni nde faatɔ le kɔnkɔ bolo yan.› 18 A ka a fɔ ko: ‹Nba, n di n wuli ka wa n fa wara. N wa se ye, n di a fɔ a yɛ ko: «N fa, n da julumun sɔrɔn Alla la, ka hakɛ sɔrɔn i fanan na. 19 I kana n jate i den di butun. Wo ka bon nde ma. I ye n ta ka n kɛ i la baaraden di.»› 20 Wo rɔ, a wulira ka wa a fa wara.

«Ka a to yɔrɔ jan, a fa ka a natɔla yen ka kininkinin a ma. A ka ibori ka wa a den nabɛn, ka iton a den kan ka a sunbu. 21 A den ka a fɔ a yɛ ko: ‹N fa, n da julumun sɔrɔn Alla la, ka hakɛ sɔrɔn ile fanan na. I kana n jate i den di butun. Wo ka bon nde ma.› 22 Kɔni a fa ka a fɔ a la jɔnilu yɛ ko: ‹Ai ye ibori ka na duruki ba ɲuma ri, ka a bila a kan na, ka ban ka bolola koyina don a bolo la, ka sanbara don a sen dɔ. 23 Ai ye nisi den ɲuma ɲuma ta ka a kannatɛɛ. An ye dɔɔnnin kɛ ka sɛwa, 24 ka a masɔrɔn n den tun da sa, kɔni a ra kunun. A tun da tunun, kɔni bi a ra yen.› Ii bɛɛ sɛwara a ɲa jɛrɛ jɛrɛ ma.

25 «Wo ka a tɛrɛn, den kɔrɔmamɔɔ ye sɛnɛ rɔ. A bɔ mɛn kɛni ye, a sudunyara a fa wara ka donkili la kan mɛn, a ni foli kan. 26 A ka jɔn do kili ka a maɲininka ko: ‹Nfen kɛni yan bi?› 27 Wo ka a fɔ a yɛ ko: ‹I dɔɔcɛ ra na! I fa ra sɛwa ka nisi den ɲuma ɲuma faa a yɛ, ko a den kɛndɛ ra na.› 28 Den kɔrɔmamɔɔ monɛra kojuuya, fo ka i ban donna lu ma. Wo rɔ, a fa bɔra lu ma ka wa a madiya. 29 Kɔni a ka a fa jabi: ‹A ragbɛ! A ra san siyaman bɔ, n ye baarala i yɛ. N ye i kumakan bonyala tuma bɛɛ. Kɔni haan bi, i ma hali badennin kelen di n ma, kosa n di n teriilu kili ka tolon kɛ ka sobo dɔɔn. 30 Bari sisɛn, tuma mɛn na i den da na, mɛn wani tɛrɛ yɔrɔ jan ka i la nanfulu tiɲan manamanaya rɔ, i ra sɔn ka nisi den ɲuma ɲuma faa wo yɛ.› 31 A fa ka a fɔ a yɛ ko: ‹N den, an fila ye yan tuma bɛɛ. Fen fen ye n bolo, wo bɛɛ ye i ta le ri fanan. 32 Kɔni an ka kan ka sɛwa ka ɲaalen bi. I dɔɔcɛ tun da sa, kɔni a ra kunun. A tun da tunun, kɔni bi a ra yen.›»

45 «Harijeene mansaya ye ikomin julacɛ mɛn ye koron kisɛ ɲumailu ɲininna. 46 Lon do rɔ, a ka koron kisɛ ɲuma do yen, mɛn ka ɲin ka tamin. A wara a bolofenilu bɛɛ mayira, ka na koron kisɛ wo san.

Farisi ni niisɔnkɔmirala

9 Mɔɔ doilu tɛrɛ ye, mɛnilu tɛrɛ ye ii jɛrɛ jatela mɔɔ telennilu ri. Ii lanin a la ko ii ka ɲin mɔɔ tɔilu ri. Isa ka kuma kɔrɔlama do fɔ woilu le ma.

10 A ka a fɔ ko: «Mɔɔ fila wara Alla matara diya Alla batobonba kɔndɔ. Kelen tɛrɛ ye Farisi ri. Kelen tɛrɛ ye niisɔnkɔmirala ri. 11 Farisi cɛɛ wo ka i lɔ ka Alla matara a jɛrɛ la ko rɔ ko: ‹Ɔ Alla, n ye baraka bilala i yɛ, n tɛ ikomin mɔɔ tɔmailu, ka a masɔrɔn n ti tɔɲɔli kɛla, n tɛ telenbali ri, n tɛ kaninkɛla ri, wala n tɛ ikomin niisɔnkɔmirala ɲin. 12 N ye sun donna siɲa fila lɔɔkun kelen kɔrɔ. Ka la wo kan, n wa fen fen sɔrɔn, n di wo ja bɔ.› 13 Kɔni niisɔnkɔmirala wo ka i lɔ yɔrɔ jan. A ma sɔn ka hali a ɲa lɔ sankolo fan dɔ. A ka a sisi magbasi ka kɛ a nimisa tɔɔmasere ri. A ka a fɔ ko: ‹Alla, i ye n makoto, baa kojuu kɛla le nde ri.›»

14 Isa ka a fɔ ko: «N ye a fɔla ai yɛ ko niisɔnkɔmirala ka jo sɔrɔn, kɔni Farisi cɛɛ wo ma jo sɔrɔn. Baa mɔɔ mɔɔ wa a jɛrɛ bonya, wo ri majii, kɔni mɔɔ mɔɔ wa a jɛrɛ fanmajii, wo ri bonya.»

Jɔn sawa kuma kɔrɔlama

14 «A ri kɛ ikomin cɛɛ do la ko. Cɛɛ wo watɔla taama rɔ, a ka a la jɔnilu kili ka a la bolofenilu karifa ii la. 15 A ka sanin gbanan waa loolu (5,000) di do ma, ka waa fila (2,000) di dogbɛrɛ ma, ka waa kelen (1,000) di a sawana ma. A ka jate wo di ii ma ka a bɛn ii se ko ma. A banni wo la, a wulira kelen di ka wa taama rɔ. 16 Jɔn mɛn ka sanin gbanan waa loolu (5,000) sɔrɔn, ale wulira julaya kɛla wodi wo rɔ i kɔrɔ. A ka sanin gbanan waa loolu (5,000) gbɛrɛ sɔrɔn tɔnɔ ri. 17 Mɛn ka waa fila (2,000) sɔrɔn, ale fanan ka a ta kɛ ɲa kelen wo ma, ka sanin gbanan waa fila (2,000) gbɛrɛ sɔrɔn tɔnɔ ri. 18 Kɔni mɛn ka waa kelen (1,000) sɔrɔn, wo wara denka sen ka a la kuntii la wodi don ye ka a latunun.

19 «Nba, jɔnilu la kuntii ka waati jan kɛ a ma na. Wo kɔ rɔ, a nara ka bɔ taama rɔ. A ka jɔnilu kili ko ka wodi ko ɲabɔ. 20 Jɔn mɛn ka sanin gbanan waa loolu (5,000) sɔrɔn, wo nara waa loolu (5,000) gbɛrɛ ri ka a la a ta wodi kan. A ka a fɔ ko: ‹N na kuntii, i ka sanin gbanan waa loolu (5,000) le karifa n na. I ɲa lɔ. N da sanin gbanan waa loolu (5,000) tɔnɔ sɔrɔn wo kan.› 21 A la kuntii ka a fɔ ko: ‹Wo ra bɛn. Jɔn ɲuma le i ri, a ni landaɲa mɔɔ. Fen fitini le dira i ma, kɔni i ka wo mira koɲuma. Sisɛn n di fen siyaman karifa i la. Na, i ni i la kuntii ye sɛwa kelen di.› 22 Jɔn mɛn ka sanin gbanan waa fila (2,000) sɔrɔn, wo nara ka a fɔ kuntii yɛ ko: ‹N na kuntii, i ka sanin gbanan waa fila (2,000) le karifa n na. I ɲa lɔ. N da sanin gbanan waa fila (2,000) tɔnɔ sɔrɔn wo kan.› 23 A la kuntii ka a fɔ ko: ‹Wo ra bɛn. Jɔn ɲuma le i ri, a ni landaɲa mɔɔ. Fen fitini le dira i ma, kɔni i ka wo mira koɲuma. Sisɛn n di fen siyaman karifa i la. Na, i ni i la kuntii ye sɛwa kelen di.› 24 Jɔn mɛn ka sanin gbanan waa kelen (1,000) sɔrɔn, wo nara ka a fɔ kuntii yɛ ko: ‹N na kuntii, n tun ka a lɔn ko i la ko gbɛlɛnman. I ri suman ka i ma mɛn sɛnɛ. I ma si foyi yɔrɔ mɛn i ri ye suman ka. 25 Wo le kosɔn, n silanda. N wara denka sen ka i la wodi don ye ka a latunun. I ɲa lɔ. N da i la wodi lasɛ i ma.› 26 A la kuntii ka a fɔ ko: ‹Jɔn juu le i ri, a ni sala. I tun ka a lɔn ko n di suman ka, n ma mɛn sɛnɛ. Ko n ma si foyi yɔrɔ mɛn, n di ye suman ta. 27 Wo rɔ, i tun ka kan ka n na wodi bila wodi lamarabon na, tɔnɔ ye sɔrɔnna yɔrɔ mɛn. Ni i tun ka a kɛ ten, n tun di na ka n na wodi ni a tɔnɔ sɔrɔn ye. 28 Wo le rɔ, sanin gbanan waa kelen (1,000) mɛn ye a bolo, ai ye wo mira ka a di jɔn fɔlɔman ma, sanin gbanan waa tan (10,000) ye mɛn bolo, 29 baa fen ye mɛn bolo, do fanan di la wo tii ta kan ka a siyaya. Kɔni fen tɛ mɛn bolo, hali fitini mɛn ye wo bolo, wo ri ta a bolo. 30 Ai ye jɔn ɲatɔntan ɲin nafili dibi rɔ kɔkan, kasi ni ɲin macin ye yɔrɔ mɛn dɔ.›

Nanfulutii ni Lasari

19 «Nanfulutii do tɛrɛ ye. Faanin makisali dagbɛlɛn bilanin tɛrɛ a kan na tuma bɛɛ. Lon lon, a tɛrɛ ye dɔɔnnin duman kɛla ka fa. 20 Kɔni a la bonda lafantan do tɛrɛ lani ye mɛn tɔɔ ko Lasari, kudukudu ni da ye a fari fan bɛɛ ma. 21 A tɛrɛ ye a fɛ ka nanfulutii daatɔ dɔɔn, fen mɛn ye burunna tabali kɔrɔ. Wuluilu tɛrɛ ye nala ka a lani tɛrɛn bonda la ka a la dailu maanɛn.

22 «Lon do rɔ, fantan cɛɛ wo sara. Mɛlɛkailu ka a ta ka wa a ri harijeene, Iburahima dafɛ. Kɔfɛ, nanfulutii fanan sara. Mɔɔilu ka a su don. 23 Ka nanfulutii jakankatani to lakira, a ka a ɲa lɔ ka Iburahima yen yɔrɔ jan. Lasari siini tɛrɛ Iburahima dafɛ. 24 Nanfulutii ka a kan nabɔ Iburahima ma ko: ‹N fa Iburahima. I ye hina n na ka n dɛmɛn. I ye Lasari lɔ a bolo koyini sunna ji rɔ, ka na a maa n nen na. N jakankatani ta rɔ yan kojuuya.› 25 Kɔni Iburahima ka a jabi: ‹N dencɛ, i ye i miri kunun ma. Kunun, i dafanin tɛrɛ a ɲa jɛrɛ jɛrɛ ma, ka a tɛrɛn Lasari tɔrɔni tɛrɛ kojuuya. Bi, a sɛwani yan, ka a tɛrɛn i jakankatani. 26 Ka la wo kan, denka dun ba ye an ni ile tɛma, sa mɔɔ si kana bɔ yan ka wa ye, wala ka bɔ ye ka na yan.› 27 Wo rɔ nanfulutii ka a jabi: ‹N fa Iburahima, n ye i madiyala. I ye Lasari lawa duukolo kan n fa wara. 28 N badenma mɔɔ loolu ye ye. I ye diɲɛ Lasari ye wa ii lali. Kosa ii ti nala fanan nala jakankata diya yan.› 29 Kɔni Iburahima ka nanfulutii jabi: ‹Musa la sariya ni keladen fisamante tɔilu la kawandili ye ye. Ii ye wo mira.› 30 Nanfulutii ka a sɔsɔ ko: ‹N fa Iburahima, wo tɛ a ɲa. Kɔni ni mɔɔ kelen wulira ka bɔ suilu tɛma ka wa ii ma, ii ri tubi.› 31 Iburahima ka a fɔ a yɛ ko: ‹Musa la sariya ni kelalaselailu la kawandili kan ye ye. Ni ii ti nala sɔnna ka wo bonya, ii ti sɔn kawandili kan si ma. Hali ni mɔɔ kelen wulira ka bɔ saya rɔ ka wa ii kawandi, ii ti sɔn a rɔ fewu.›»

Kɔmɔɔ la maalo kuma kɔrɔlama

24 Isa ka kuma kɔrɔlama gbɛrɛ fɔ ii yɛ. A ka a fɔ ko: «Harijeene mansaya ye ikomin cɛɛ do la ko. A ka suman si ɲuma foyi a la sɛnɛ rɔ. 25 Kɔni, ka mɔɔilu bɛɛ to sunɔɔ rɔ su rɔ, a juu nara kɔmɔɔ la maalo kisɛ foyi a la sɛnɛ rɔ. 26 Nba, maalo* fɛrɛnda ka wuli, ka a kisɛ. Wo tuma, mɔɔilu ka kɔmɔɔ la maalo fanan yen. 27 Sɛnɛtii la jɔnilu wara a fɔ a yɛ ko: ‹An tii, i ma maalo si ɲuma le foyi i la sɛnɛ rɔ wa? Kɔmɔɔ la maalo woilu bɔnin min ten?› 28 Sɛnɛtii ka a fɔ ko: ‹N juu do nɔ le.› Ii ka a maɲininka ko: ‹I ye a fɛ an ye wa kɔmɔɔ la maalo mabɔ sɛnɛ rɔ wa?› 29 A ka a fɔ ko: ‹Ɛɛn, ai ye a to ye. Ni wo tɛ, ni ai ka kɔmɔɔ la maalo mabɔ, ai ri maalo doilu fanan mabɔ a fɛ. 30 Ai ye ii bɛɛ to ye. Ii ye wuli ii ɲɔɔn fɛ fɔɔ sumanka waati wa se. Ni sumanka waati sera, n di a fɔ sumankalailu yɛ ko ii ye kɔmɔɔ la maalo fɔlɔ ka, ka a lasidi, ka a janin. Wo wa kɛ, ii ri maalo ka ka a ladon n na bondon kɔndɔ.›»*

Sunkurun tan kuma kɔrɔlama

1 «Wo lon, harijeene mansaya ri kɛ ikomin sunkurun tan mɛn ka ii la fitinnailu ta ka wa kɔɲɔcɛ kunbɛn diya. 2 Ii rɔ mɔɔ loolu tɛrɛ ye hankilitanilu ri. A tɔ loolu tɛrɛ ye mɔɔ famunyaniilu ri. 3 Sunkurun hankilitanilu ka ii la fitinna ta, kɔni ii ma fitinna olibiye tulu ta ii bolo. 4 Kɔni sunkurun hankilimailu ka ii la fitinnailu ta, a ni ii la olibiye tulu baraninilu. 5 Kɔɲɔcɛ mɛnda a ma na. Jinko ka sunkurun tan bɛɛ mira, ii bɛɛ sunɔɔra. 6 Duu talama, wɔyɔ kan do bɔra ko: ‹Kɔɲɔcɛ ra na, ai ye bɔ ka wa a kunbɛn!› 7 Sunkurun tan bɛɛ wulira ka ii la fitinnailu rabɛn. 8 Sunkurun hankilitanilu ka a fɔ sunkurun famunyaniilu yɛ ko: ‹Ai ye an sɔ ai la tulu do rɔ, baa an na fitinnailu satɔ le.› 9 Kɔni sunkurun famunyaniilu ka ii jabi: ‹Wo tɛ bɛn, baa an na tulu ti se an bɛɛ bɔla. Ai ye wa julailu wara ka do san ai jɛrɛ yɛ.› 10 Awa, ka sunkurun hankilitanilu wani to tulu san diya, kɔɲɔcɛ nara. Sunkurun mɛnilu rabɛnni, woilu ni kɔɲɔcɛ wara don kɔɲɔmalɔ tolon dɔ. Mɔɔilu ka da tuun. 11 Kɔ fɛ, sunkurun tɔilu nara ka bɔ tulu san diya. Ii ka ii kan nabɔ ko: ‹Maari, maari, i ye da laka an yɛ!› 12 Kɔni a ka ii jabi: ‹N di tuɲa fɔ ai yɛ: n ma ai lɔn.›»

13 «Wo le rɔ, ai ye to ai ɲana, baa Maari ye na lon mɛn na, a ni waati mɛn, ai ma wo si lɔn.