As 10 parábolas mais importantes de Jesus

3 Nde akitsuu bo mandaa malaa mu matsaba, na akileele kwaa bo: «Iluumbu imosi muutu mosi ayinyasila mbutu mu tsiee a nde. 4 Bu nde akinyisila mbutu, di dimosi diabwiiri mu mukoo a kuulu: banyunyi bayiri, na batooti dio. 5 Ndaamba a mbutu dimosi diabwiiri nha mbuu ya mamanya, nha yahele na toto dialaa. Mbutu diameni mu mawasa mundaa toto ali yulu-a-yulu. 6 Nyanga bu yabali, yanyeengisi mitswiili: mio miakanyi mundaa ti miaanzi ali a miayiluu udiaama pe. 7 Ndaamba a mbutu dikimi diabwiiri kutso mingaamba. Mingaamba miakuli na miadusi mitswiili. 8 Ka ndaamba a mbutu dikimi diabwiiri nha toto dia mboloso, diameni, diakuli na diabuti mbutu: dini mbutu kama, dini maku-masamina na dibimosi maku-matata.» 9 Na Yiisu abwileele: «Wu li na matswi, nyaala ayuu!»

Tsaba ya musi Samaria ngaa ngebe

25 Mono, muyiisi a mikele atemini na aleeli kwaa Yiisu mu ukete nde: «Muyiisi, ima nafwaana usa paa me holo mukobo wa moonyi wa bilimi na bilimi?» 26 Yiisu aleeli kwaa nde: «Ima basonuu mu mikele? Buni weli mu utaanga?» 27 Mukuutu a mikele avutili, aleeli: «Toono Pfumu Nziaambi a we mu mutimi a we woosi, mu muwuumu a we woosi, mu mifuri mia we mioosi na mu matsimi ma we moosi. Tumake toono mbaayi a we weti we makulu.» 28 Yiisu aleeli kwaa nde: «We vutili bubwe. Sa buu na we sa baa moonyi.» 29 Ka nde atooni umweese ti nduru a nde yili yasuungunu, aleeli kwaa Yiisu: «Ka mbaayi a me ni na?» 30 Yiisu avutili, aleeli: «Muutu akulini ku Yeriko umata mu Yeruselemi, biwulu biamukaangi, biamuteti, biamupatili bikutu bi ali alwaata na bioosi biali na nde, biamusiisi nha peembi a likwa. 31 Bwali ti nguu a ngaanga a Nziaambi mosi akulini mu kuulu yii, bu wamumoni, alabii nha peembi. 32 Pili mosi, mulevita mosi ka atoori nha mbuu yii, bu wamunoni, alabii nha peembi. 33 Ka musi Samaria mosi wakiyene ku midieenge, atoori nha li muutu wuu. Bu wamumoni, wamukwiili ngebe dialaa. 34 Asweesi kwaa nde, ayitili maari na viinyi mu maputu ma nde na akuti mo mu matsaanda tumake anaayi nde nha yulu a puundi a nde makulu, wamubiti ku nzo a bieenyi, wamubaasili. 35 Bukia ngwaali musi Samaria apalisi mikuti mioolo, ahi mio kwaa pfumu a nzo, aleeli: "Baasila nde bubwe, pasi kio ikimi ki we kaatsindi mu nde, me sa futu we kio bu me kaayiri avutuu." 36 Mu bo batata, na we tsimi li mbaayi a wubiwulu biakaangi?» 37 Mukuutu a mikele aleeli: «Ni wuu, wamukwiilili ngebe.» Yiisu aleeli kwaa nde: «Yene we ka sa pili mosi.»

4 «Nha kati a beni, ki muutu uli na kama la mameme na diimbisi limosi mu mo, ka nde a usiisi maku wa na wa mu tsiee pe mu uyene usaa limeme ladiimbili natee bu usololo lo. 5 Bu asolili lo, naangila lo nha bisaambuu bia nde na yaangi. 6 Bu atoori ku nzo a nde, kukii banduu ba nde na bambaayi bebele na leeli kwaa bo: "Yaangani na me, mu ndaa ti me maasololo limeme la me laba ladiimbili." 7 Ni buu me nadileeli: mu yula sa muvulu uba na kinyi yalaa bu so ndila mosi mu bangaa masumu ukiingili mayele. Ka a mu maku wa na wa (99) pe a bangaa libweeye ba bahele na nzala a ukiingili mayele.»

Mwaana wadiimbili

11 Yiisu abwileele: «Muutu ali na baana boolo ba babaala. 12 Wa ngebe aleeli kwaa taayi a nde: "Taata, ha me ikuku kia mukobo." Taayi akabi busini ba nde kwaa baana bo baboolo. 13 Nha mbisi a taanga hoolo, mwaana wa ngebe akukii busini ba nde boosi na, ayeni ku tsi ya la. Kuu afuusi busini boosi mu makinyi ma tsi. 14 Bu amani usalila busini boosi, tsata ya mifuri yakoti mu tsi yii, nde ka akoti mu buwele. 15 Nde ayeni mu usaa isala kwaa muutu mosi mu basi tsi yii wamutsindii ku matsiee ma nde mu uliisili bangulu. 16 Nde ali na matsimi ma udia biloo bi bakiha bangulu, ka a bamuheri muswa pe mu udia dio. 17 Ka matsimi madiengilili nde, aleeli: "Basiali kwe mu nzo a taayi a me, bali na biloo bia matsaalisa, ka kuni me ndi mu ukwaa mu nzala! 18 Me nafwaana uvutuu kwaa taayi a me na uleele kwaa nde: Taata, nasi masumu kwaa Nziaambi na nha kiinzi kia we. 19 A nabwafwaana pe we bwata me mwaana a we. Kitisi me weti mosi mu basiali ba we." 20 Nde atemini na avutii kwaa taayi a nde.»

«Ka bu ali keni la na nzo, taayi a nde wamutalili, wamukwiilili ngebe, adumi tiini, wamubwiilili mu kiingi na wamunyumbiti. 21 Mwaana aleeli: "Taata, nasi masumu kwaa Nziaambi na nha kiinzi kia we, a nabwafwaana pe we bwata me mwaana a we." 22 Ka taayi aleeli kwaa basiali ba nde: "Mawasa-mawasa, dibee mulwaata wavulu mu bubwe, dilwaatisa nde nde, diamulwaatisa ka muluunga mu muleembi a nde na bikoori mu miili mia nde. 23 Dibee mukolo a ngoombo wa too, didusu nde, didiaanani na diyaangani. 24 Mundaa ti mwaana a me wu beeri wa kwaa maasiimbuu; beeri adiimbili ka solii." Na babaandii uyaanga.»

25 «Bu maa makiyilimi mwaana a nde wa mukuutu ali ku matsiee. Bu ayiri asweese nha nzo, ayuyi muniingi a ngoombi na makini. 26 Nde ati mosi mu mabooyi mbila, wa mufuuli: "Ki ndaa yili mu uyoo?" 27 Musiali avutili kwaa nde: "Mukee a we maayiri avutuu, taayi we maadusu mukolo a ngoombo wa too, mu ndaa ti nde wamumoni keni moonyi." 28 Mono, mwaana wuu akoli kesi, na a abwitoono ukoto pe mu nzo. Taayi apali na wamupeli. 29 Ka mwaana avutili, aleeli kwaa taayi a nde: "Mono, bilimi bialaa ndi mu ubaasalila we, kaala a natunu mikele mia we pe, ka we a ahi me so mwaana a taba pe paa me yaanga na banduu ba me. 30 Ka mwaana a we wu, bu amati ku ufuhusu busini ba we itwaari na bapuupu, we wamudusili mukolo a ngoombo wa too!" 31 Taayi aleeli kwaa nde: "Mwaana a me, we li na me taanga dioosi, bioosi bi ndi na bio bia we. 32 Ka diafwaana usa mukuungi na uyaanga mu ndaa ti mukee a we wu beeri maakwa maasiimbuu, nde aba adiimbili ka maasoluu!"»

45 «Ipfumu kia mayula kiabwafwaanina na muteeri a kaari wuli mu usaa bilaba bia tala. 46 Bu asolili imosi kia tala yavululu, nde yeni na yalii bioosi bi abaa, na nde suumbi ilaba kii.

Tsaba ya mufarisi na mutoli a limaanda

9 Yiisu abwita tsaba yi kwaa baata ba bakitsimi ti bo ni balibweeye, na bakikeembele ba bamosi: 10 «Baata boolo bayeni ku nzo a Nziaambi mu ukuundu, mosi ali mufarisi, na wu mukimi ali mutoli a limaanda. 11 Mufarisi atemini, akuundi kutso mutimi a nde: "O Nziaambi a me, me nitoono kwaa we mu ndaa ti me a ndi weti baata ba bamosi pe, bo ni bataani, bahele a libweeye, basoongi. Na a ndi pe ka weti mutoli a limaanda wu. 12 Me nibaadii mutuutu mbala dioolo mu limiingi, nibaaha ikuku kia kuumi-kuumi mu bioosi bi nibaabaa." 13 Ka mutoli a limaanda atemini ku la, a atuuyi so usiimbili miisi ku yula pe, ka anaayi mioo nha butulu ba nde, aleeli: Nziaambi, kwiilili me ngebe, me ni ngaa masumu. 14 Me nadileeli: Mutoli a limaanda bu uyene ku nzo a nde, amaakwamonuu walibweeye nha kulu a Nziaambi, ka a Mufarisi wu pe. Mundaa ti, wu ubaanaanguu, sa bakululu nde, ka wu ukuluu, sa banaangila nde.»

Tsaba ya basiali batata

14 «Sa buba weti mu muutu wakeni uyene ku midieenge. Tswaamina nde uyene, ateeri basiali ba nde mbili na wabahi busini ba nde mu ukebe. 15 Nde aheeri kwaa mosi makama mataana ma mikuti mia woolo, kwaa wunu makama moolo, kwaa wa mutata kama: muutu-muutu nha tsitsi a mifuri mia nde. Tumake nde ayeni. 16 Musiali wabayi makama mataana ma mikuti mia woolo, ayeni mawasa-mawasa mu uta kaari mu mboongo dii. Nha mbisi a uta kaari, nde abwibaa makama mataana makimi ma mikuti mia woolo. 17 Wabayi makama moolo ma mikuti, ayilii ka bumosi. Nde ka abwibaa makama moolo makimi ma mikuti. 18 Ka wabayi kama mosi ya mikuti, ayeni, ahayi idunu na mu tso kio, nde ayiswee mboongo di Pfumu a nde ahi nde.»

19 «Nha mbisi a taanga dialaa, Pfumu a basiali ba ayiravutuu, abaandii mu utaanga busini ba nde na bo. 20 Wabayi makama mataana ma mikuti mia woolo, aswesii na amweesi makama mataana makimi ma mikuti, aleeli: "Pfumu, we ali aha me makama mataana ma mikuti mia woolo. Makama mataana makimi ma me mbwibaa, mono mo." 21 Pfumu a nde wamuleeli: "Bubwe! We musiali wu mubwe na wahama. We monii wahama mu biloo biahele na ndutu, ka me saha we mu ukebe bii bili na ndutu yalaa. Yiri we yaanga na me." 22 Nha mbisi, musiali wabayi makama moolo ma mikuti aswesii na aleeli: "Pfumu, we ali aha me makama moolo ma mikuti mia woolo. Makama moolo makimi ma me mbayi, mono mo." 23 Pfumu a nde wamuleeli: "Bubwe! We musiali wu mubwe na wahama. We monii wahama mu biloo biahele na ndutu, ka me saha we mu ukebe bii bili na ndutu yalaa. Yiri we yaanga na me."»

24 «Nha tsieelele, musiali wabayi kama mosi ya mikuti, aswesii na aleeli: "Pfumu, me ali nayaaba ti we muutu wuli na mutimi wu munono. We ukukuu mbutu nha we ahele unyasila, we utolo mbutu nha we ahele ukunu. 25 Me naba na boomo ba we, na me nayaswee mboongo dia we ku tsini a toto. Ninha mono dio." 26 Pfumu a nde wamuvutili: "Musiali wu mubi, mubolo! We ali ayaaba ti me nibaakukuu mbutu nha nahele unyasila, nibaatolo mbutu nha me nahele ukunu? 27 Ka we ali utuu usuusu mboongo dia me ku nzo a mboongo. Na mu taanga di me niyiri avutuu, keni me holi mboongo dia me na binaa nha yulu." 28 Ni mu buu, pfumu aleeli kwaa basiali bakimi: "Dipatila kama a mikuti mia woolo mili kwaa nde, na diha mio kwaa wuli na fuundu la mikuti. 29 Mundaa ti, pasi wuli na iloo sa abwabaa bikimi, nde sa aba na bio biavululu. Ka kwaa wahele na iloo, sa bamumaasila ka so mwaana kiasaala kwaa nde. 30 Mu yatala musiali wahele na ndutu wu, diamudumunu ku pimisi dia ku mbari, kuu ku bali mu ulili na ukweete mini."»

Muutu wa isini na Laazaro

19 Yiisu abwileele: «Mwali muutu wa isini wakilwaata matsaanda ma mabwe na ma tala, nde akisa mikuungi pasi iluumbu. 20 Ka kwali ka muwele mosi, kuumbu a nde Laazaro, wakiyala nha munywa a nzo a baala la isini, nde ali na maputu nyutu yoosi. 21 Nde ali na nzala a udia biakibwa nha tsini a meese ma isini. Ka bunu, bambwa bakiyaleete maputu ma nde. 22 Muwele bu akwi, batumu ba Nziaambi bamubiti kwaa Abraami. Isini ka bu akwi, bamudii. 23 Ku tsi a babakwa, muutu wa isini bu akimono pasi, asiimbili miisi mia nde, amoni ku la, Abraami na Laazaro nha peembi a nde. 24 Nde aloyi: "Taata Abraami, kwiilili me ngebe, tsinduu Laazaro alooso toso a muleembi a nde mu maamba paa aboloso lilimi la me, ka ndi mu umono pasi dialaa kutso mbaa yi." 25 Ka Abraami wamuvutili: "Mwaana a me, libili moonyi ti we abaa busini nha we ali musii, ka Laazaro abayi mapasi. Mu taanga di, nhaa na nha bali mu uboondo nde, ka we li mu umono pasi. 26 Nha yulu a maa, nha kati a bisi a beni ili na mbeenge yi inene, paa babutoono umatuu kuni mu uyiri kwaa beni bakoono, na beni kuu dikoono uyira kwaa bisi kuni." 27 Isini aleeli: "Taata, ka me niloombo kwaa we mu utsinduu Laazaro ku nzo a taayi a me, 28 ka ndi na baana ba nguu bataana ba babaala. Ayata bo imbaangi bubwe, paa bo ka banyaala uyiri ku mbuu ya pasi yi." 29 Ka Abraami aleeli: "Bo bali na Mooso na mibili, bo bafwaana mu uyuu bo." 30 Isini aleeli: "Ngori taata Abraami, ka so muutu mosi wu mati ku tsi ya babakwa yeni kwaa bo, sabakiingili mayele." 31 Ka Abraami wamuvutili: "So a bayuyi Mooso na mibili pe, a butuu usa imiini pe, so muutu simbii mu babakwa."»

Tsaba ya itiiti ki ibi

24 Yiisu abwita bo tsaba kimi: «Mono ifwaani kia Ipfumu kia mayula: muutu mosi ali akunu mbutu dimbwe mutso tsiee a nde. 25 Butsuu bumosi bu baata boosi ali matolo, mutaata a muutu wuu ayiri, akuni itiiti ki ibi mutso bele na ayeni. 26 Mu taanga di bele lameni na labaandii ubutu, bitiiti bi bibi ka biameni. 27 Basiali ba ngaa tsiee bayileele nde: "Pfumu, we akuni mbutu dimbwe mutso tsiee a we, ka itiiti ki ibi ki kuni imati?" 28 Nde wabavutili: "Mutaata a me yilii buu." Basiali bamufuuli: "Buni? We tooni ti bisi diyene ditaapala itiiti ki ibi?" 29 Nde avutili: "Ngori! Mundaa mu taanga di beni ditaapala itiiti kii, beni utuu utaapala ka bele. 30 Dinyaala bio bioosi bikulu mu itwaari natee mu taanga dia ukukuu, na mu taanga dii, me sa leele kwaa ba bukukuu: dikwamaasa bitiiti bi bibi na dikutu bio mu biko paa ditsuu bio mbaa, tumake disuusu bele ku yulu a ibaanga kia me."»

Tsaba ya banduumbu kuumi

1 «Ipfumu kia mayula kiafwaanina na miayilii banduumbu kuumi bamosi. Bo baholi miindi mia bo, na bayeni mu ubwaana mufuru a makweele. 2 Bataana mu bo ali biwulu, na bataana ali na mayele. 3 Babali biwulu baholi miindi mia bo, ka a babiti maari makimi pe. 4 Ka babali na mayele babiti miindi mia bo, na bibasa bia maari. 5 Ka mono, mufuru a makweele akisa idii mu uyiri. Bu bo bakikebe nde, tolo lakoli banduumbu ba, na bo boosi balaari.»

6 «Mu kati-a-kati a butsuu, ndaa yayuyini: "Mufuru a makweele ndiowu! Dipala ku ubwaana nde!" 7 Ni mu buu, banduumbu kuumi boosi baa basiimbii, na babaandii uyiluu miindi mia bo. 8 Banduumbu ba biwulu baloombi kwaa banduumbu ba mayele: "Diha bisi mwaana maari mu mama beni, mundaa ti miindi mia bisi miaka mu udimi." 9 Banduumbu ba mayele bavutili: "Ngori, ka maari a mukuu mu beni na mu bisi pe. Aba bubwe beni diyene kwaa bayalii a maari, mu usuumbu mama beni." 10 Ninha, banduumbu ba biwulu bayeni ku usuumbu maari. Ka mu diina taanga dii, mufuru a makweele ayiri. Banduumbu bataana babali bayiluu miindi mia bo, bakoti na nde mutso nzo a mukuungi a makweele. Nha mbisi, muutu ni adibii munywa a nzo mu tsiafi. 11 Tumake, banduumbu ba biwulu bayiri na baloyi: "Pfumu! Pfumu! Dibili bisi munywa a nzo!" 12 Ka mufuru a makweele avutili: "Mu ngwanya me nadileeli: me a nayaaba beni pe."» 13 Yiisu abwileele: « Ni mu buu diba likanda, mundaa ti beni a diayaaba pe iluumbu na so nguungu yi Mwaana a muutu akaayiri.»