As 10 parábolas mais importantes de Jesus

3 A fala wuyaxi ti e xa sandani, a naxa,

"Xɛɛ biina nde yi mini, a siga a sansiin wolideni. 4 A yi sansiin wolima waxatin naxan yi, ndee yi bira kiraan xɔn ma, xɔline yi ne don. 5 Ndee yi bira fanyen fari, bɛndɛ gbee mi yi dɛnaxan yi. E yi soli mafurɛn, amasɔtɔ bɛndɛn mi yi gbo na yi. 6 Sogen to te, ne yi lisi a ra, e xara bayo e salenne mi yi godoxi bɔxɔni ki faɲi. 7 Sansina ndee yi bira sɛxɛ ɲali kanne tagi, sɛxɛne yi gbo, e yi e don. 8 Koni ndee yi bira bɔxɔ faɲini, e bogi, e keden kedenna birin yi kɛmɛ sɔtɔ hanma tonge sennin, hanma tonge saxan. 9 Xa tunla naxan xɔn, na xa a tuli mati!"

Samariya kaana fe sandana

25 Awa, na waxatini Sariya karamɔxɔna nde yi fa Yesu bunbadeni, a yi a maxɔdin, a naxa, "Karamɔxɔ, n nanfe ligɛ n habadan nii rakisin sɔtɔ?"

26 Yesu yi a yabi, a naxa, "Sariya Kitabun nanfe falaxi? I a xaranma di?"

27 Xɛmɛn yi a yabi, a naxa, " ‘I xa i Marigina Ala xanu i bɔɲɛn birin na, e nun i niin birin na e nun i sɛnbɛn birin na e nun i xaxinla birin na’ e nun ‘i yi i adamadi boden xanu alo i yɛtɛna.’* "

28 Yesu yi a yabi, a naxa, "I ya falan tinxin. I xa na liga, i niin kisima nɛn."

29 Koni Sariya karamɔxɔn yi waxi a xɔn ma nɛn, a xa yoon sɔtɔ a yɛtɛ xa. Nanara, a Yesu maxɔdin, a naxa, "N adamadi bodena nde ra?"

30 Yesu yi sandan sa a xa, a naxa, "Xɛmɛna nde yi keli Yerusalɛn taani siga Yeriko yi, muxu mafune yi a suxu, e yi a bɔnbɔ, a lu ndedi e xa a faxa. 31 A mi bu saraxaralina nde yi fa na kiraan xɔn ma. A na xɛmɛn to waxatin naxan yi, a dangu a ra bode fɔxɔn na. 32 Lewi bɔnsɔnna muxuna nde fan yi fa, a xɛmɛn to, a dangu a dɛxɔn ma. 33 Koni Samariya kaana nde dangumatɔɔn na a ra, na kiraan xɔn ma, na yi a li na, a to a to, a kininkinin a ma kati!* 34 A siga a fɛma, a turen nun manpaan sa a maxɔlɔdene dɛ, a yi e maxidi. Na xanbi ra, a xɛmɛn sa a soon fari, a siga a ra xɔɲɛ yigiya banxini a dandandeni. 35 Na xɔtɔn bode, a gbeti gbanan firin tongo, a yi a so xɔɲɛ yigiya banxin kanna yii. A yi a fala a xa, a naxa, ‘A dandan, n na xɛtɛ waxatin naxan yi, i naxan yo baxi a fe ra, n na a raxɛtɛ i ma.’ "

36 Yesu yelinxina sandan sɛ, a yi a maxɔdin, a naxa, "I tan yɛɛ ra yi, na muxu saxanne yɛ, muxu mafune xɛmɛn naxan bɔnbɔxi, nde na adamadi bode kɛndɛn na?"

37 Sariya karamɔxɔn yi a yabi, a naxa, "Naxan kininkininxi a ma."

Yesu yi a yabi, a naxa, "Siga, i sa na ɲɔxɔnna liga."

4 "Xa yɛxɛɛ kɛmɛ ɛ tan nde yi, na nde keden yi lɔ ayi, a nanfe ligama? A yɛxɛɛ tonge solomanaanin e nun solomanaaninna luma nɛn burunna ra, a sa a tununxin fen han a yi a to. 5 A na a to waxatin naxan yi, a sɛwama nɛn, a yi a sa a kɔɛ ma, 6 a mɔn yi siga a ra a konni, a yi a dɔxɔ bodene nun a xɔyine xili, a yi a fala e xa, a naxa, ‘En sɛwa amasɔtɔ n ma yɛxɛɛn naxan yi tununxi n bata a to!’ 7 N xa a fala ɛ xa, a na kii nin, sɛwan tima nɛn ariyanna yi hakɛ kan keden tubixina fe ra dangu tinxin muxu tonge solomanaanin e nun solomanaaninna ra naxanye mirixi a ma fa fala e mako mi tubin ma."

Dii Xɛmɛ tununxina fe sandana

11 Yesu yi lu falan tiyɛ, a naxa, "Xɛmɛna nde yi na, dii xɛmɛ firin yi a yii. 12 A xurimaan yi a fala a fafe xa, a naxa, ‘N fafe, i ya nafunla taxun, i n gbeen so n yii.’* Awa, a fafe yi nafunla taxun e nun a tada ra. 13 Waxatidi danguxina xurimaan yi a gbee seene sara, a gbetin tongo, a siga yamana makuyena nde yi, a sa a gbetin birin kala dunuɲa feene yi. 14 A yii seen birin yi ɲan, na xanbi ra, kamɛ gbeen yi so na yamanan birin yi, sese mi yi fa a tan yii sɔnɔn. 15 Awa, a siga na yamanan dugurenna nde fɛma wali kɛdeni, na yi a rasiga a xɛɛn ma xɔsɛ kantandeni. 16 Xɔsɛne toge dagin naxan donma, a xɔnla yi a suxu a xa na nde don koni muxe mi na so a yii. 17 Dɔnxɛn na, a yi a miri, a naxa, ‘N fafe a walikɛne donseen donma han e mi a ɲanɲɛ koni kamɛna n tan faxamaan ni i ra. 18 N xa siga n fafe fɛma n sa a fala a xa, n naxa, N fafe, n bata hakɛn liga i tan na, n yi Ala yulubin tongo. 19 I mi lan sɔnɔn i xa n xili fa fala i ya diina, i xa n suxu alo i ya walikɛɛn bonne.’ 20 Awa, a keli, a xɛtɛ a fafe konni."

"Benun a xa na li waxatin naxan yi, a fafe yi a to fɛ, a ndedi makuya. A kininkinin a ma kati, a yi a bara, a sa a ralan, a yi a yiin nabilin a dii xɛmɛn ma, a yi a sunbu. 21 A dii xɛmɛn naxa, ‘N fafe, n bata hakɛn liga i tan na, n yi Ala yulubin tongo, a mi lan sɔnɔn i xa n xili fa fala i ya diina.’ 22 Koni a fafe yi a walikɛne xili, a naxa, ‘Ɛ mafura, ɛ fa doma gbeen na, ɛ yi a ragodo a ma, ɛ yii rasoon so a yii sonla ra, ɛ sankidin so a sanni. 23 Ɛ sa ɲinge raturaxin faxa, en malanna raba, en sɛwa. 24 Amasɔtɔ n ma dii xɛmɛn bata yi faxa nun koni iki a niin bata bira ayi mɔn. A bata yi tunun nun koni iki, n bata a to.’ Awa, e ɲaxaɲaxan fɔlɔ."

25 "Na waxatini, dii xɛmɛn forimaan sa xɛɛn ma. A faxi na sa keli xɛɛn ma, a maso banxin na waxatin naxan yi, a sumun xuiin nun bodon ti xuiin mɛ. 26 Awa, a walikɛ keden xili, a yi a maxɔdin, a naxa, ‘Nanfe ligaxi?’ 27 Walikɛɛn yi a yabi, a naxa, ‘I xunyɛn bata fa, i fafe bata ɲinge raturaxin faxa a xa, amasɔtɔ a mɔn bata a dii xɛmɛn to, a kɛndɛ.’ 28 A tada yi xɔlɔ kati, a mi tin soɛ banxini. Nanara, a fafe yi fa, a yi a mafan a xa so. 29 Koni, a yi a yabi, a naxa, ‘A mato, n bata ɲɛɛni itoe birin wanla kɛ i xa alo konyina, n mi i ya yamarin matandi hali sanɲa ma keden pe. I nanse soxi n yii? Hali sii diina, i mi a so n yii nxu nun n lanfane yi sɛwa nxu bode xɔn ma! 30 Koni i ya dii xɛmɛn naxan bata i ya nafunla birin kala yalunyani, bayo na mɔn bata fa, i bata ɲinge raturaxin faxa a xa!’ 31 A fafe yi a yabi, a naxa, ‘N ma diina, i tan n fɛma be waxatin birin, n yii seen birin i tan nan gbee a ra. 32 Koni a lan en xa malanna ti, en sɛwa amasɔtɔ i xunyɛn bata yi faxa nun koni a niin bata bira ayi iki. A bata yi tunun nun koni iki n bata a to.’ "

45 Yesu naxa, "Ariyanna Mangayaan mɔn luxi nɛn alo yulan naxan bɔxɔn bun nafunla* fenma. 46 A to gɛmɛ faɲi faɲin to naxan sare gbo han, a yi xɛtɛ a konni, a yi sa a yii seene birin mati, a sa na gɛmɛn sara."

Farisi muxune nun mudu maxinla fe sandana

9 Yesu yi sandani ito fan sa na muxune xa naxanye laxi e yɛtɛna tinxinyaan na, e muxun bonne yalagi. 10 A naxa, "Muxu firin yi siga Ala Batu Banxini Ala maxandideni, Farisi muxun nan yi bonna ra, bonna mudu maxinla. 11 Farisi muxun yi ti, a yi Ala maxandi a bɔɲɛni. A Ala maxandi ikiini, a naxa, ‘Ala, n barikan birama i xa amasɔtɔ kumade mi n tan na, tinxintare mi n tan na hanma yalundena alo muxun bonne birin a ligama kii naxan yi. N barikan birama i xa amasɔtɔ n tan mi ligaxi alo mudu maxinli ito. 12 Lɔxɔ xun yo lɔxɔ xun n sunna suxuma nɛn soge firin, n naxan birin sɔtɔma, n ne yaganna fima.’ "

13 "Koni mudu maxinla yi ti yire makuyeni, a mi tin a yɛɛn natɛ kore koni a yi lu a kanken makudunɲɛ, a yi a fala, a naxa, ‘Ee! Ala, kininkinin n tan hakɛ kanna ma!’ " 14 Yesu naxa, "N xa a fala ɛ xa, xɛmɛni ito, benun a xa siga a konni waxatin naxan yi, a tinxin nɛn Ala yɛɛ ra yi fefe! Amasɔtɔ muxun naxan birin a yɛtɛ yitema, ne magodoma nɛn. Naxan birin a yɛtɛ magodoma, ne yitema nɛn."

Walikɛ saxanna fe sandana

14 "Ariyanna Mangayaan ligaxi nɛn alo xɛmɛn naxan yi sigama sigatini, a yi a walikɛne xili, a yi a yii seene taxu e ra. 15 A yi xɛma gbanan suulun so keden yii, a yi firin so gbɛtɛ yii, a yi keden so a saxanden yii, e birin nun e yilan. Na xanbi ra, a yi siga sigatini. 16 Walikɛɛn naxan xɛma gbanan suulun sɔtɔ, na yi siga na rayulayadeni mafurɛn, a yi xɛma gbanan suulun gbɛtɛ sɔtɔ. 17 Walikɛɛn naxan xɛma gbanan firin sɔtɔ, na fan yi firin gbɛtɛ sɔtɔ. 18 Koni walikɛɛn naxan xɛma gbanan keden sɔtɔ, na yi sa yinla ge, a yi a kuntigina xɛmaan luxun na."

19 "Waxati xunkuye danguxina, walikɛne kuntigin yi fa alogo e xa e dɛntɛgɛ. 20 Walikɛɛn naxan xɛma gbanan suulun sɔtɔ, na yi fa, a yi xɛma gbanan suulun gbɛtɛ yita a ra. A yi a fala, a naxa, ‘N kanna, i xɛma gbanan suulun nan taxu n na. N bata suulun gbɛtɛ sɔtɔ, a tan ni i ra.’ 21 Kuntigin yi a fala a xa, a naxa, ‘I bata i yixɔdɔxɔ, i tan walikɛ faɲin nun lannaya muxuna! I bata lannayaan liga fe xurune yi, nayi n fe gbeene taxuma i ra nɛn. Fa sɛwa n tan i kanna xɔn!’ 22 Na xanbi ra, a xɛma gbanan firinna so naxan yii, na yi fa, a naxa, ‘N kanna, i xɛma gbanan firin nan so n yii. N bata firin gbɛtɛ sɔtɔ, a tan ni i ra.’ 23 Kuntigin yi a fala a xa, a naxa, ‘I bata i yixɔdɔxɔ, i tan walikɛ faɲin nun lannaya muxuna! I bata lannayaan liga fe xurune yi, nayi n fe gbeene taxuma i ra nɛn. Fa sɛwa n xɔn!’ 24 Dɔnxɛn na, naxan xɛma gbanan keden sɔtɔ, na yi fa, a naxa, ‘N kanna, n na a kolon a i ya fe xɔdɔxɔ. I seen xabama yireni i mi a bixi dɛnaxan yi, i donseen malanma yireni i mi se sixi dɛnaxan yi. 25 Na nan n gaxu, n yi siga, n yi sa i ya xɛmaan luxun bɔxɔn bun. I gbeen naxan na, na ni i ra.’ 26 A kuntigin yi a yabi, a naxa, ‘I tan walikɛ ɲaxi salantenna, i a kolon ba, fa fala a n seen xabama yireni n mi a bixi dɛnaxan yi, n yi donseen malan yire yi n mi a sixi dɛnaxan yi. 27 Na ma, a yi lan nun i xa sa n ma xɛmaan taxu gbeti mara banxin yulane ra, alogo n na fa waxatin naxan yi, n yi xɛmaan nun a tɔnɔdin sɔtɔ. 28 Nba, ɛ xɛma gbananna ba a yii, xɛma gbanan fu naxan yii, ɛ a so na yii. 29 Amasɔtɔ seen muxun naxan yii, nde soma nɛn na yii mɔn, a yi a gbegbe sɔtɔ. Koni se mi naxan yii hali naxan di a yii, na bama a yii nɛn. 30 Nba, tɔnɔ mi na walikɛɛn naxan na, ɛ na woli tandeni, dimini, wugan nun ɲin naxinna dɛnaxan yi.’ "

Nafulu kanna nun Lasarusi a fe

19 Yesu naxa, "Nafulu kanna nde yi na nun naxan yi marabɛri baxi dugi sare xɔdɛxɛne ra, a yi ɲaxunni waxatin birin. 20 Yiigelitɔna nde fan yi na nun, a xili Lasarusi, koron yi a fatin birin ma. Na yi saxi nafulu kanna dɛɛn na waxatin birin. 21 A yi waxi a xɔn ma bande kɛsɛdin naxanye yolonma keli nafulu kanna tabanla ra, a xa ne don. Barene fan yi lu a korone dɛ kɔnɲɛ. 22 Xɛmɛ yiigelitɔɔn na yi faxa, malekane yi siga a ra Iburahima dɛxɔn ma yire ɲaxumɛni. Awa, nafulu kanna fan yi faxa, e yi a maluxun. 23 A tɔrɔ laxira yi kati! A yi a yɛɛ rasiga, a yi Iburahima to wulani, Lasarusi a dɛxɔn ma. 24 A yi gbelegbele, a naxa, ‘N Fafe Iburahima, kininkinin n ma, Lasarusi xɛ n ma, a xa a yii sonla sin igeni, a yi fa a dindin n lɛnna ma, amasɔtɔ n tɔrɔxi tɛɛni be kati!’ 25 Koni Iburahima yi a yabi, a naxa, ‘N ma dii, i xaxili na xɔn ma ba, i yi kɛndɛ waxatin naxan yi, i se faɲin birin sɔtɔ nɛn koni Lasarusi tan yi tɔrɔn nin. Iki a tan sɛwaxi be, i tan tɔrɔni. 26 Mɔn sɔnɔn, yili gbeena en tagi alogo naxanye waxi keli feni be, siga i fɛma, ne nama siga. Muxe nama keli i fan fɛma mɛnni fa nxu fɛma be.’ 27 Nafulu kanna naxa, ‘N fafe, n na i mafanma, i xa Lasarusi xɛ, a xa siga n fafe konni, 28 bayo ngaxakedenmaan muxu suulun na yi, a xa sa e kawandi alogo e nama fa tɔrɔ yireni ito yi be.’ 29 Iburahima yi a yabi, a naxa, ‘Musa nun nabine falane e fɛma na, e xa ne xuiin namɛ.’ 30 Nafulu kanna yi a yabi, a naxa, ‘N fafe Iburahima, na mi a gasɛ! Koni xa muxun keli sayani, a siga e fɛma, e e xun xanbi soma e hakɛni nɛn, e tubi.’ 31 Koni Iburahima naxa, ‘Xa e mi e tuli mati Musa nun nabine ra, hali muxun keli sayani, a siga e fɛma, e mi lɛ a ra.’ "

Maala nun xaratuna fe sandana

24 Yesu yi sanda gbɛtɛ sa e xa, a naxa, "Ariyanna Mangayaan luxi nɛn alo xɛmɛn naxan sansi faɲin woli a xɛɛn ma. 25 Koni yamaan yi xima waxatin naxan yi, a yaxun yi fa xaratu kɛsɛn woli maali, a siga. 26 E to sabati, maala yi a biyɛ ayi, xaratun fan yi a biyɛ ayi. 27 Xɛɛ kanna walikɛne yi fa a fɛma, e naxa, ‘Nxu fafe, i mi sansi faɲin xan woli i ya xɛɛn ma ba, xaratuni ito kelixi minɛn yi?’ 28 A yi e yabi, a naxa, ‘N yaxuna nde nan na ligaxi.’ Walikɛne yi a maxɔdin, e naxa, ‘I waxi a xɔn nxu xa sa e matala ba?’ 29 A yi e yabi, a naxa, ‘Ɛn-ɛn de! Ɛ nɛma xaratune talɛ waxatin naxan yi, ɛ maala nde fan talama nɛn. 30 Ɛ xa a lu na, maala nun xaratun xa gbo e bode xɔn ma han a xaba waxatina. N na a falɛ n ma walikɛne xa na waxatini, n naxa, ɛ xaratun singen malan, ɛ yi a raxidi alogo e xa sa tɛɛni. Na xanbi ra, ɛ maala fan malan, ɛ yi a sa n ma sagan kui.’ "

Sungutun fuuna fe sandana

1 "Ariyanna Mangayaan luxi nɛn alo sungutun fuun naxanye e lɛnpune tongo e siga ɲaxalandi kanna ralandeni siga ɲaxalandi tiine malanni. 2 Xaxilitare suulun yi e yɛ, xaxilimaan nan yi suulunna bonne ra. 3 Xaxilitarene yi e lɛnpune tongo koni e mi ture tongo. 4 Koni xaxilimane yi e lɛnpune tongo, e yi turena nde sa e goronne kui lɛnpun nadɛgɛ seen na. 5 Ɲaxalandi kanna to bu, xixɔnla yi sungutunne suxu, e xi."

6 "Kɔɛ tagini sɔnxɔ xuiin yi mini, e naxa, ‘Ɲaxalandi kanna bata fa. Ɛ fa a ralan!’ 7 Nayi, sungutunne birin yi xulun, e yi e lɛnpune yitɔn. 8 Xaxilitarene yi a fala xaxilimane xa, e naxa, ‘Ɛ nxu ki tureni, amasɔtɔ nxɔ lɛnpune tumaan ni i ra.’ 9 Xaxilimane yi e yabi, e naxa, ‘Ɛn-ɛn, a mi en birin yiliyɛ. Ɛ siga sare matine fɛma ɛ sa nde sara ɛ yɛtɛ xa.’ 10 Nayi, sungutun xaxilitarene yi siga ture saradeni. E sa mɛnni waxatin naxan yi, ɲaxalandi kanna yi fa. Sungutun suulunna naxanye yitɔnxi, ne yi so ɲaxalandi kanna fɔxɔ ra malanni. E dɛɛn nagali. 11 Na xanbi ra, sungutunna bonne yi fa, e naxa, ‘Nxu fafe, yandi, dɛɛn nabi nxu xa.’ 12 Ɲaxalandi kanna yi e yabi, a naxa, ‘N xa ɲɔndin fala ɛ xa, n mi ɛ tan kolon mumɛ!’ "

13 Yesu yi a fala, a naxa, "Ɛ lu ɛ yɛɛ ra yi amasɔtɔ ɛ mi lɔxɔn nun waxati saxin kolon."