As 10 parábolas mais importantes de Jesus

3 Mbwéenu, Yeézu yaábagaambila amagaambo méenzi naafumoolesa emigani, naazila aáti, "Akaba aliho omubíbi oómo óogwo akeemuka kuza omu musili gwoómwe kubiba embibo zoómwe. 4 Obuchilo akaba naabiba, embibo ezíindi zikalagala omu muháanda, enyonyi zéeza, zaázilya. 5 Embibo ezíindi zikalagala omu itaka liche aha luchili, zaamela bwaangu, habwo kuba itaka likaba lili liche kwoónka. 6 Náho obuchilo omusana gwaatíile, gwaáyomesa éelyo itaka, embibo ziba zaáhotoka no okukaánzagala, habwo kuba emizi yaázo telabeele eyiziikile ahaansi bwooli. 7 Embibo ezíindi zikalagala omu mahwa. Áaho amáhwa ago kagakuzile hamo ne emimelo, gaázimigisiliza. 8 Embibo ezíindi zikalagala omu busi buluunzi. Áaho zaákomeela no kulába, kuluga eémo yaálaba amagoomba igana límo, ezíindi zaálaba eémo makúmi mukáaga ne ezíindi zaálaba eémo makúmi asatu. 9 Óogwo ayina amatwi, ahuliilize!"

Omugani gwo Omusamaria owe echiganyizi aha Muyahudi

25 Echilo chimo, omweégesa oómo we ebilagilo akeémeelela, yaámubúuza Yeézu ibúuzo kumuleengesa, yaámugaambila, "Íiwe Mweégesa, nkole chiíha, mbone kuhuungula obulami bwo obucha no obuchiile?"

26 Yeézu yaámusubiza, "Omu bilagilo haandikilwémo chiíha? Noobimanyáho oóta?" 27 Yaámusubiza, "Byaandíkilwe biti, ‘Omweénde Omukáma Múungu waawe aha muganya gwaawe gwóona, aha bwéenze bwaawe bwóona, aha magala gaawe góona, nikwo kugaamba, hali byoona ebili hali íiwe.’✝ Mala ‘Omweénde muzeenzi waawe nko óokwo olikweéyeenda íiwe nyini.’✝" 28 Yeézu yaámugaambila, "Waásubya kuzima! Kola oótyo, neewe noobona obulami."

29 Náho, omweégesa ogwo we ebilagilo, akaba naayeénda kwoóleka nkokwo no omugololoke, niyo ensoonga yaámubúuza Yeézu, "Mutúuzi waanze, noóha?"

30 Yeézu yaámugalulila aáti, "Hakaba heena omuuntu oómo, ayaabeele naagolomoka kuluga Yeruzaléemu, akaba naalibata kuzeenda Yeriko. No omu muháanda omwo, yáagwa omu ngalo za abanyagiilizi. Bóona baámugulukila, baámutéela bwooli, baámuzúula ebizwáalo, baámusiga ali héehi no okufwa.

31 "Ahi ibaando lizima, omu muháanda ogwo, hakeeza omugabe oómo wa Múungu. Náho omugabe ogwo, obuchilo yaamubwéene omuuntu ogwo, yaálaba aha mpelo yo omuháanda. 32 Omuláawi* náwe, yaáhika aho, na akazeendele kaaba kátyo nyini. Obuchilo yaamubwéene omuuntu ogwo, yaálaba aha mpelo yo omuháanda.

33 "Aha káanya yéeza Omusamaria* oómo, óogwo ayaabeele ali omu luzeendo lwoómwe. Obuchilo yaamubwéene omuuntu ogwo, yaámuganyila. 34 Yaamuzáho, yaámuséemba obuhuta bwoómwe ha kubuteelaho evíini na amazuta, yaábukoma. Mále yaámuhanamika aha lugulu ye ensíkili yoómwe, yaámutwáala omu nzu ya abazenyi, yaaba naamulwaáza.

35 "Nyeéncha eémo, yaásohoza omu nsaho edináali* ibili, yaámuha owe éenzu ya abazenyi. Yaámugaambila, ‘Omulwáaze omuuntu ogu. Na kázilaayeendelwáho empilya ezíindi ha bwoómwe, obuchilo Ndaáhiingula aha, niinkuliha.’ "

36 Niho, Yeézu yaámubúuza omweégesa ogwo we ebilagilo, "Ha bwéecho! Ha kuleeba kwaawe, akaba ali oóha omu baantu abo básatu, ayaabeele ali mutuuzi wo ogwo ayaatabaaliilwe na abanyagiilizi ha kumukolela ebizima?" 37 Yaámusubiza, "Ogwo ayaamuziliile echiganyizi."

Yeézu yaámugaambila, "Zeénda, oóbe na akazeendele kátyo nyini!"

4 "Tugaámbe oómo omuli íimwe ayina entaama igana. Kaálaamanya nkokwo eémo yaázo yaábula, naakola chiíha? Ngási, takuzileka ezo makúmi mweenda na mweenda omu maliísizo, no kuzeenda kuloondela ezo eémo ebuzile, kuhicha azibone? 5 Obuchilo naazibona, naazisutula ha mabega aha manulilwa, 6 no kuziléeta omúka. Aho naabeéta banywáani boómwe na abatúuzi, no kubagaambila, ‘Tunulilwe hamo neenye, habwo kuba entaama yaanze, éezo eyaabuzile, naázibona!’ 7 Niimbagaambila, bityo nikwo halibaho amanulilwa maháango omu igulu, obuchilo owe ebiheno oómo kaalikubitamwa akabilekelela akalamula kumuhiindukila Múungu, kuchila abo makúmi mweenda na mweenda abagololoke áabo abatakusaaswa kutamwa ebiheno byáabo bakabilekelela no kubula kumuhiindukila Múungu."

Omugani gwa táata owe echiganyizi chiinzi

11 Yeézu akazeendelela kugaamba, "Hakaba heenaho omuuntu oómo óogwo akaba ayina abatábani bábili. 12 Omuto, yaáza ahali iíse yaámugaambila, ‘Táata, iímpa obuhuunguzi bwaanze.’ Ha bwéecho, isébo yaábagabila amabonwa goómwe.

13 "Kábyaahiíngwiile ebilo bíche, ogwo omuto yaákobya kobya ebiintu byoómwe byóona, yaazila oluzeendo yaázeenda éensi ya hala. Obuchilo káyaahikile óokwo, yaábaanza kubisiisagula ebiintu byoómwe aha kubilya kúbi. 14 Káyaamazile empilya zóona, heeza enzala mpaango omu nsi ezo, náwe yaaba atéena choóna chóona. 15 Ha bwéecho, yaázeenda yaákwaátaangana no omuuntu oómo wo okwo, yaámusaba nkokwo aábe omuhálila woómwe. Ogwo muuntu yaámusiíndika omu musili kulíisa empunu zoómwe. 16 No obuchilo empunu zikaba nizilya ebisusu, na weényini akalumwa enzala yaáligila kubilya! Náho taliho omuuntu óogwo ayaamuhéele choóna chóona echo kulya.

17 "Ha muheleeluko, akabaanza kwiizilwa amasala, omu kuteékuza aáti, ‘Abazáana ba táata, léeba bóona nibalya, kuhicha nibaháaga no kubisigaza! Náho aha, niínfwa habwe enzala. 18 Óobu niinsúba hali táata, no kumugaambila, "Táata, naámuheniile Múungu, na naákuheniile íiwe káandi. 19 Tiinkwiílwe káandi kwéetwa omwaana waawe. Ha bwéecho, onkole nko oómo wa abazáana baawe." ’ 20 Mbwéenu, yaalugáho aho, yaásuba hali iíse. Obuchilo akaba acháali achili hala no omúka, iíse yaámubona, omuganya gwoómwe gwéezulwa ne echiganyizi. Ahonyini yaámwiílukiilila omutábani, yaámubuúmbatila no kumunyweégela. 21 Ogwo mwáana yaámugaambila iíse, ‘Táata, naámuheniile Múungu, na naákuheniile íiwe káandi. Tiinkwiílwe káandi kwéetwa omwaana waawe.’

22 "Náho, iíse yaábagaambila abazáana boómwe, ‘Bwaangu! Muleéte enkaanzu enduunzi mumuzwéeke. Mumuzwéeke empeto omu lukumu lwoómwe,* ne ebilaátu omu magulu. 23 Muleéte ezo esázwa ye enyána, muzibáage. Tukole amazenyi, tulye ha manulilwa, 24 habwo kuba ogu mwáana waanze, abeele abuzile, náho óobu yaábonwa, abeele ali nka afwíile, óobu káandi ali mwooyo!’ Niho abo bóona baábaanza kukola amazenyi ga amanulilwa.

25 "Omu buchilo obwo, ogwo omutábani omukúlu, akaba ali omu musili. Obuchilo yaabele naasuba yeélilila omúka, akahulila nkokwo abaantu nibazina no kunegula. 26 Yaámweeta omuzáana oómo, yaámubúuza, ‘Heena chiíha?’ 27 Yaámugaambila, ‘Mulumuna waawe yéeza, na iíso yaámutemela esázwa ye enyána, habwo kuba yaámubona omutábani, káandi, achili mwooyo.’ 28 Ogwo musígazi omukúlu yaásaaya, yaáyaanga kutaahamo omúka. Iíse yaásohola ahéelu, yaaba naamusaba ataahemo.

29 "Náho weényini yaámusubiza, ‘Táata huliiliza! Emyáaka míinzi mba niinkuheeleza, káandi tiínkalekileho kukoondookela ebilagilo byaawe nóobwo entúlo eémo! Hali íinye, tokaampéele nóobwo omwaana gwe embuzi, mbone kukola amazenyi nnulilwe hamo na banywáani baanze. 30 Náho omwaana waawe ogu, óogwo asiísagwiile amabonwa gaawe aha busiihani, obuchilo kwoónka yéeza, weényini waámutemela esázwa ye enyána!’

31 "Iíse yaámugaambila, ‘Mwáana waanze, íiwe otuula hamo neenye buchiile, na amabonwa góona gi nnyinágo na agaáwe. 32 Náho mulumuna waawe, nituhikiílilwa tumukolele amazenyi no kunulilwa hamo. Habwo kuba ogu mwáana waanze, abeele abuzile, náho óobu yaábonwa, abeele ali nka afwíile, óobu káandi ali mwooyo!’ "

45 "Káandi, obukáma bwo omu igulu bweeleenga nko omuuntu omutuunzi oómo óogwo alikweenda kuloondela enkwaanzi nduunzi. 46 Kayeezile yaazigwáho enkwaanzi eémo yo obukaani buháango bwooli, yaázeenda kutuunda ebiintúbye byóona éebyo akaba ayinabyo, yaázigula ezo nkwáanzi yo obukaani buháango bwooli."

Omugani gwo Omufarisayo no omutobesa wo oluhaambwe

9 Káandi, Yeézu yaábachwéela omugani abaantu abáandi, áabo bakeebona nkokwo nibo abagololoke omu méeso ga Múungu, no kubagaya abáandi. Yaágaamba, 10 "Hakaba heenaho abaantu bábili, áabo bakahanama kuzeenda omu nzu ya Múungu ha kumusaba. Oómo akaba ali Omufarisayo, no oóndi akaba ali omuhaámbya. 11 Ogwo Mufarisayo yaáyemeelela, kunu naamusaba omu muganya, ‘Íiwe Múungu, niinkusiima habwo kuba íinye tiíndi nka abaantu abáandi: abanyagiilizi, abatéezi be ebisuba, nali abasiihani. Niinkusiima nkokwo íinye tiíndi nko ogu muhaámbya! 12 Mba ne echisiibo entúlo ibili omu bwooyo, niinkusoholeza ezáaka, eémo omuli ikúmi kuluga omu mabónwa gaanze góona.’

13 "Náho ogwo omuhaámbya, yaásigala haláho, káche. Na taleénzile no óobu kwiinamula améeso goómwe omu igulu, náho yaaba naayeteéla aha kalezi koómwe aha ntíimba, aha kugaamba, ‘Múungu, onganyile íinye owe ebiheno!’ 14 Niimbagaambila nkokwo, ogwo omuhaámbya akasuba omúka aganyiilwe na Múungu. Náho ogwo oóndi, mmahi! Habwe ensoonga, buli muuntu óogwo alikweékuza, alyaácheéshibwa. Na buli muuntu óogwo alikweecheesha, naakuzibwa."

Omugani gwa abazáana áabo abakalekelwa empilya

14 Yeézu yaázeendelela ha kuchwa omugani ogúundi, yaágaamba aáti, "Káandi, obukáma bwo omu igulu bulaásusaniswa nko omuuntu óogwo ayaachuumbiile oluzeendo lwa hala. Obuchilo atakabaandize oluzeendo lwoómwe, yaáyéta abazáana boómwe, yaábabiíkisa ebiintu byoómwe babone kubyeémanya. 15 Yaámuha buli muzáana kwiingana ne embalililo ya amagala goómwe. Yaaha owo kubaanza etalaanta* itaanu, owa kábili etalaanta ibili no oóndi etalaanta eémo. Niho akeemuka yaálibata.

16 "Ahonyini, omuzáana óogwo yaaheelwe etalaanta itaanu, yaázeenda názo yaázisuluza no kutuunda etalaanta ezíindi itaanu. 17 Bityo nyini, omuzáana óogwo ayaaheelwe etalaanta ibili, yaázeenda názo omu isúluza no kutuunda etalaanta ezíindi ibili. 18 Náho omuzáana óogwo akahaabwa etalaanta eémo, weényini akazeenda yaásuma eliina omu itaka no kuziseleka etalaanta ezo ya mukáma woómwe.

19 "Ebilo bíinzi kábyaachíile, omukáma wa abazáana abo aba yaásuba. Niho yaáyéta abazáana boómwe, abone kubala hamo nábo amabonwa ge empilya zoómwe. 20 Oliinya omuzáana ayaaheelwe etalaanta itaanu ayiza, ayihaho etalaanta ezíindi itaanu, agaambila mukáma woómwe nka nikwo, ‘Láma mukáma, íinye okaba ombikisize etalaanta zaawe itaanu mbone kuzeémanya. Léeba, mbonesize etalaanta ezíindi itaanu ezi naátuunzileho.’

21 "Omukáma woómwe amuzila aáti, ‘Yéla, muzáana waanze muzima ne enyésigwa! Okaba omweésigwa ha bíche éebyo naákuhéele, ha bwéecho niinkukola kuba omwiímeelelezi we ebiintu bíinzi. Iíza obaánze kunulilwa hamo neenye.’

22 "Omuzáana óogwo ayaaheelwe etalaanta ibili, náwe yéeza, yaámugaambila mukáma woómwe nka nikwo, ‘Láma mukáma waanze, okaámpa etalaanta ibili mbone kuzikolela emilimo. Léeba, mbonesize etalaanta ezíindi ibili ezi naátuunzileho.’

23 "Mukáma woómwe yaámuzila nka nikwo, ‘Yéla, muzáana waanze muzima ne enyésigwa! Okaba omweésigwa ha bíche éebyo naákuhéele, ha bwéecho, niinkukola kuba omwiímeelelezi we ebiintu bíinzi. Iíza obaánze kunulilwa hamo neenye.’

24 "Náho omuzáana óogwo ayaaheelwe etalaanta eémo, yéeza no kumugaambila mukúlu woómwe nka nikwo, ‘Láma mukáma waanze, niinkumanya nka nikwo íiwe oba omuuntu we echáaha bwooli. Habwo kuba íiwe ogesa omwéezo áaho otahaambile, no kusuumbya áaho otasaambaalize. 25 Mbwéenu íinye nkatíina kuzibuza etalaanta yaawe, ha bwéecho nkazeenda kuziseleka omu itaka. Léeba, okwaáte etalaanta yaawe, niyo ezi.’

26 "Omukáma woómwe yaámugalulila nka nikwo, ‘Íiwe muzáana we nzilwa, chileengáwe! Óobu waabele noomanya nka nikwo ngesa áaho ntabibile na káandi nsuumbya áaho ntasaambaalize, 27 mbwéenu ha bwaáchi tolaazisulwiize etalaanta yaanze okazituunda na abatuunzi? Obuchilo bwo kusuba kwaanze, naakaábonesize etalaanta yaanze hamo ne ensaága yaáho.’ 28 Niho omukáma woómwe yaálagila abáandi nka nikwo, ‘Nimwiilóoko mumwaáke ogu etalaanta ezo, muzimuhe omuzáana ogwo ayina etalaanta ikúmi. 29 Manya sii, omuuntu óogwo aheelwe ebiintu akabikolesa emilimo, alyaágabilwa akanyise. Náho omuuntu óogwo aheelwe ebiintu náho akaleka kubikolesa emilimo, mazima na áako ayebikiliíze, alyaáyakwa. 30 No ogwo muzáana atéena mugaso gwoóna gwóona. Mumunáge ahéelu omu nsiimbaazi, niho haláaba okuchula no kusa améeno.’ "

Omuhíte na Lazáaro

19 "Hakaba heena omuhíte oómo óogwo akaba alya kuzima buli chilo, no kuzwaala ebizwáalo bizima, mále byo obukaani, bye ezaambalau. 20 Na ahi iléembo lyo ogwo muhíte, akaba ayikalaho omuhabi oómo, izíina lyoómwe Lazáaro. Lazáaro, omubili gwoómwe gwóona gukaba gwiizwíile ebigogo, 21 eémbwa zikaba niziíza kumulaámba láamba ebigogo byoómwe. Lazáaro akaba aligila ahaábwe kulya amasaága ge ebyookulya áago gakaba nigalagala kuluga aha meéza yo ogwo muhíte.

22 "Nikwo yaálemwa, omuhabi Lazáaro yaáfwa. Bamaléeka baámutwáala omu igulu, héehi na Ibrahímu. Ogwo muhíte náwe yaáfwa, yaáziikwa. 23 No obuchilo omuhíte akaba naayagalala bwooli okwo kuzimu, yayeenamula améeso, yaábona Ibrahímu kuluga hala, náwe Lazáaro ali héehi náwe. 24 Akamwéeta ahi iláka, ‘Táata Ibrahímu, onganyile! Niinyagalala bwooli omu mulilo ogu! Omusiíndike Lazáaro ayize hali íinye, akole omunwa gwo olukumúlwe omu méenzi, agatoónyeze aha lulími lwaanze lubone kuhóla.’

25 "Náho, Ibrahímu yaámusubiza, ‘Mwáana waanze, oyizuke nkokwo okabonesa amagaambo mazima omu bulami bwaawe, na Lazáaro, akabonesa amábi. Náho óobu, weényini naahumuzwa aha, neewe nooyagalala bwooli. 26 Hamo na ago, hali íichwe neemwe, hatiilwého eliina liháango bwooli. Obubáho bwe eliina ni biti, áabo abalikweenda kuluga kunu kuzeenda hali íimwe, na áabo abalikweenda kuluga óokwo kwíiza hali íichwe, bataákuhicha kwaambukáho.’

27 "Ogwo muhíte yaágaamba, ‘Guuku, niinkusába omusiíndike azeénde omúka hali táata, 28 habwo kuba nnyinábo badugu baanze bataanu, abone kubahana bataákwiiza bakéeza kunu hali ebi byaágalazo ebisaagiliize.’ 29 Náho, Ibrahímu yaámusubiza, ‘Badugu baawe, beenágo amaandiko ga Musa na ababáasi. Baléke bagahuliilize ago!’

30 "Náwe yaámusubiza, ‘Mmahi, táata Ibrahímu! Náho, kábilaaba omuuntu kuluga omu bafwíile akabazeendela, niho balaátamwa ebiheno byáabo bakabilekelela no kumuhiindukila Múungu.’ 31 Ibrahímu yaámusubiza, ‘Abo badugu baawe, kábalaaba batagahuliliíze amaandiko ga Musa na ababáasi, tibaákubyeetaho nóobwo kayaakuba naazóoka omuuntu kuluga omu bafwíile kuzeenda kubakoonza koonza.’ "

Omugani gwo omwáata

24 Yeézu yaábachweela omugani ogúundi aáti, "Obukáma bwo omu igulu nibususana no omuuntu óogwo akabiba embibo nduunzi omu musili gwoómwe. 25 Náho obuchilo óobwo abaantu kábaabeele bahuniile, omubisa woómwe yéeza, yaabibamo omwáata omu ngano, yaámala yaázeenda. 26 Obuchilo engano ezo ekaba yaámela no kubaanza kusaambulula, niho omwáata nágwo nigubonwa. 27 Abazáana ba kanyina wo omusili beeza, baámubúuza nka nikwo, ‘Íiwe mukáma, nitusoomboókelwa nka nikwo okabiba embibo nduunzi omu musili gwaawe. Óobu, omwáata ogu gwaáluga nkáhi?’ 28 Yaábagalulila aáti, ‘Omubisa niwe ogwo akozile aátyo.’ Abazáana boómwe baámubúuza nka nikwo, ‘Ngási nooyeénda tuzeénde tugubagalemo omwáata ogwo?’ 29 Náwe yaágaamba aáti, ‘Mmahi, mutagabagalamo, habwo kuba kamwaakuba nimubagala omwáata, mukaáhuumbilamo ne engano muzinyukula. 30 Muleke byóona bikule hamo, kuhicha obuchilo bwi igesa. Obuchilo óobwo, niimbagaambila abagesi nka nikwo ha kubaanza bakobye omwáata no kugukoma ebiba babone kugoocha. Niho bahiche kugesa engano na bazihunike omu chitála chaanze.’ "

Omugani gwa abahalákazi ikúmi

1 Niho Yeézu yaábagaambila abaheémba boómwe omugani ogúundi aáti, "Aha mwáanya ogwo, obukáma bwo omu igulu bulaásusaniswa no omususano ogu. Hakaba heena abahalákazi ikúmi aba biíkila abo bakeemucha emuli záabo no kuzeenda omu meenga kumusuúngaana chisweéla. 2 Bataanu omuli abo ikúmi, bakaba bali abasilu, náho abo abáandi bataanu bakaba bali abeena amasala. 3 Óobu abahalákazi abo abasilu beemuchize emuli záabo, baáleka kutwáala amazuta. 4 Náho obuchilo abeena amasala beemuchize emuli záabo, bakeemucha hamo na amazuta omu nyabya záabo.

5 "Obuchilo chisweéla káyeliilwe kwiiza, abahalákazi abo bóona baátwaalilizibwa otúlo, bahunila. 6 Náho ahagáti yi itúumbi, bahulila abaantu nibateéla eyoombo nka nikwo, ‘Boózo boózo, chisweéla yéeza! Nimusohole, muzeénde kumusuúngaana!’ 7 Ahonyini, abahalákazi abo bóona beémuka, basemeza emuli záabo. 8 Baliinya abo abahalákazi bataanu abasilu, baábagaambila abo aba amasala nka nikwo, ‘Nitusaba mutuzuneho otuzuta tuche túti, habwo kuba emuli zéetu nizilaála.’ 9 Náho baábagalulila nka nikwo, ‘Mmahi! Titukwiíle kubazuna, habwo kuba amazuta áago twiinágo, nigaléba hali íichwe hamo neemwe. Haáchili muzeénde aha basúluza ba amazuta, muze kweégulila agáanyu.’

10 "Mbwéenu, abahalákazi abo abasilu baázeenda kugula amazuta. Obuchilo baabeele nibazeénda, náwe chisweéla aba yaáhika. Abahalákazi abeena obwéenze abaabeele beétégekile, baataáhamo náze chisweéla omu nzu ya amazenyi go obweenga. Mála, olwiizi luba lwaáchíingwa. 11 Ha muheleeluko, abo bahalákazi abasilu baba baásuba, baábaanza kwéeta chisweéla nka nikwo, ‘Íiwe mukáma! Íiwe mukáma! Otuchiíngulile olwiizi!’ 12 Náho weényini yaábagalulila nka nikwo, ‘Mazima butúnu niimbagaambila, íimwe hanu, tiínkubamanya!’ "

13 Aho Yeézu yaágwiisiliza ha kugaamba aáti, "Mbwéenu, mwiikale nu méeso, habwo kuba timukusoombookelwa echilo nali akachilo."