Pensamentos
A Bíblia ensina que somos fruto dos nossos pensamentos. Por isso, Deus nos chama a renovar a mente, pensar em coisas nobres e guardar o coração com toda diligência.
Pensar no que é bom
Paulo nos exorta a pensar no que é verdadeiro, honesto, justo, puro, amável e de boa fama. A mente renovada é o caminho da transformação.
Bwa bə nih bəŋ i kaasi, gia yə mbɛiŋ kaŋaki i kwâkaki kɔ yə yi kɔ yi ŋkɔŋ bəh yə yi kaŋaki kiŋkɔksi, bəh yə yi kɔ chəŋ. Mbɛiŋ kwâkaki gia yə yi baiŋki bəh yə bəni kɔ i kɔŋki bəh yə shɔm kɔ i kpiki mi i yɛiŋ bɛiŋ. Gia kabə num yə yi tɔksiki ndzɔŋki tsə bwili fwu, na bəh yə bəni kɔksiki, mbɛiŋ ka kwâkaki a yəmaka.
Kiə mbɛiŋ ma bîəliki gia yə bəni bə fa kuku fəki. Mbɛiŋ bêe Nyɔ nyâki mbɛiŋ bəh biŋkwaka bimfiaŋ ka bi kwûŋni mbɛiŋ. Mbɛiŋ ka fəki yakadəiŋ, mbɛiŋ ka ni kiə i tsɛiŋ baiŋsi gia yə Nyɔ nəŋki, a num yindzɔŋni, num Nyɔ bum, yi ndzɔŋ i wi tsə bwili fwu.
Si yi kɔ yakadəiŋ, mbɛiŋ lûmsi mfi bimbɛiŋ, mbɛiŋ kɛ̂iŋsi gwu yimbɛiŋ. Mbɛiŋ tɔ̂kni bəh gwu yimbɛiŋ, mbɛiŋ tsɛ̂iŋki ndzɔŋki tsəki a ninshiŋ i kinduksi ki Nyɔ kə ki bi dzə i mbɛiŋ jɔbi wə Jisɔs Klistus bi fiəni chusiki gwu yi.
Bukumbɛiŋ nyâki kiŋkɔkni i Nyɔ. A num wi wə wi kɔ i fə gia yichi bəh ŋga bi biə bi nɔmki i bukumbɛiŋ mə. Ayaka wi kɔlə i fə na i tsə tsəni si bukumbɛiŋ bikəki nabə si bukumbɛiŋ kɔ i kwakaki. Kiŋkɔkni nûm i wi wə kɔm kijuŋni ki bəni bə bumni bəh kɔm Klistus Jisɔs i jɔbi wichi wə kiŋgɔksi kɔbi. Yi nûm ayaka.
Guardar a mente
A Palavra de Deus discerne os pensamentos e intenções do coração. Guardar a mente é proteger a alma das armadilhas do pecado.
Mbɛiŋ kiəki a ja yi Nyɔ kaŋaki lə nɔni, ayaka yi nɔm. Yi kwa tsə nywɔ wi jum wə wi kwaki bimbu bichi. Yi si liə tsə buku i di biə nɔni bəh kiŋ’waka ki mi chiŋniki, liə tsə buku tə i di biə bənyuŋ bəh bimɔŋ bi mi si chiŋni. Yi tɔyiki lə biŋkwaka bəh gia yə yi kɔ i wi shɔm.
Os caminhos de Deus são mais altos
Os pensamentos de Deus são infinitamente superiores aos nossos. Devemos entregar nossos pensamentos a Ele e confiar em sua sabedoria.
Pensamento e conduta
Do coração procedem os males. A Bíblia nos adverte a não se preocupar excessivamente e a ter pensamentos sóbrios e disciplinados.
Ayaka wi chu tsə a ninshiŋ bəh ndzaka a, "Akɔ fiɛŋ fiə fi bukuki i mi wə fi jisiki mi, kɔm fiɛŋ fiə fi bəkəli mi, fi nyəki dzəki i shɔm yi wə. Fiɛŋ fiwɔ dzəki bəh biŋkwaka bichu i nɔni ki mi wiwɔ wə ka nɔni ki tɔkɔlini, bəh ji, bəh i wɔɔ mi, bəh i dzɔ kpə mi nabə nyum mi, bəh i bukuki bəh dzəkəh i biɛiŋ wə, chu nyi ntəkə, bəh i fəki kinyɛŋ, bəh i ghəkəki, bəh i lɔɔki ja i bəni, ghaŋsi gwu, bəh i yuŋki. Gia yichu yichi yələ kɔ yə yi jisiki shɔm yi mi ka wi bəkəki."
Ayakadəiŋ, mih fukuki i mbɛiŋ a kiə mbɛiŋ ma fûmsiki gwu kɔm nɔni kimbɛiŋ a mbɛiŋ ni dzi nə, nabə i mu nə, yudɔkɔ kɔm gwu yimbɛiŋ bəh a mbɛiŋ ni lɔh nə. Kiŋ’waka ki mi tsəki kə biɛiŋ bidzini, ayaka gwu yi mi bɔŋ tsə kə tə bəmbuŋ a?
Jɔbi wə mbɛiŋ tsaki, kiə mbɛiŋ ki bâaŋ kə a dzâkaki gia yiyəə yiyəə asi bəni bə̀ bɔ si kiə kə Nyɔ si shi fə. Bɔ si fə yakadəiŋ bəh kiŋkwaka a bə ni wɔkɔ lə ntsa wibɔ kɔm gia yiduli yə bɔ faaki.
Si Jisɔs nì dzakaki, mbaŋ wi bəni ka juŋniki dzəki fɛiŋ, i bənchuku, bənchuku wə faaŋni. Bədɔkɔ dəiŋyi gvu yi bədɔkɔ. Jisɔs dza yisi i dzakaki num i bwa bu bə mbaŋ wə a, "Mbɛiŋ dzɔ̂ki jɔbi i dzɔɔŋ yi Bəfalasi, yə akɔ mfə wibɔ, bɔ dzakaki chi, fə chi. Mbɛiŋ kîəki a, gia yidɔkɔ kɔkə yə bə baŋ, a yi bi baaŋ maka yi buku i baiŋni wə. Gia yidɔkɔ kɔbi yə bə nyumi a yi bi baaŋ maka bə kiə. Mbɛiŋ kiə a gia yichi yə mbɛiŋ dzakaki nchɔkɔ, bə bi wɔkɔki lə nshi. Gia yichi yə mbɛiŋ si baŋ juŋ, ka mbɛiŋ chumyiki dzakaki, bə bi lakaki yi num i kifwu ki juŋ wə.
Nsɛ́iŋ yiŋ, mih nəŋki i fuku i mbɛiŋ a, mbɛiŋ ma lwâki bəni bə̀ bɔ kɔ i wɔɔ a nyam yi gwu shəŋ, i yəmaka chɛiŋ bɔ nəki kaŋa kə gia yidɔkɔ i fə. Mbɛiŋ wɔ̂kɔ mi wə mbɛiŋ kɔ i lwâki. Mbɛiŋ lwâki num Nyɔ kɔm akɔ wi wə wi kaŋaki ŋga i wɔɔ mi, chu num i ləkə wəmaka i gbuku wimbum wə. Mih chu fuku ŋkɔŋ i mbɛiŋ a, mbɛiŋ lwâki num wi.
Ntə mbɛiŋ kiəki lə a bə si taŋni minsii mite i minini mifa shəŋ a? Ayakalə, fidɔkɔ num kə fimu fiə Nyɔ kɔ wi dali fi. Mbɛiŋ kɔ Nyɔ kiə na júŋ yimbɛiŋ yifwu yichi, yə yi kɔ i mbɛiŋ fuŋ. Mbɛiŋ ma lwâki. Mbɛiŋ tsəki lə minsii miduli.
Mih chu fukuki i mbɛiŋ a, na ndə wə wi bum mih i bəni nshiŋ, a wi kiəki lə mih, ma mi wə yɛli wi kɔ Waiŋmi bi bum lə tə wəmaka i bəchinda bə Nyɔ nshiŋ. Ayakalə, mi wə wi nəiŋ mih i bəni nshiŋ, mih bi nəiŋ lə tə wəmaka i bəchinda bə Nyɔ nshiŋ.
Yi chu num a, Nyɔ bi dalinya lə já yichu yə mi dzakaki kɔm mi wə yɛli wi kɔ Waiŋmi, ayakalə Nyɔ bi lansi dalinya kə já yichu yə mi dzakaki kɔm Kiŋ’waka ki Baiŋni.
Jɔbi wə bɔ bi kwa mbɛiŋ i tsə bəh mbɛiŋ i juŋ yi tsani wə, yuwidɔkɔ, i bəni bə̀ bɔ sakaki tumi nshiŋ, yuwidɔkɔ i bəni bə̀ bɔ kaŋaki ŋga bi sakani, a bɔ tsə saka mbɛiŋ, fwu ma bi bɔ̂kɔ mbɛiŋ a mbɛiŋ ni tsə baŋyiki gwu yimbɛiŋ bəh chukuli winaiŋ a, yuwidɔkɔ i dzaka a nə. A ni num i jɔbi wiwɔ wə Kiŋ’waka ki Baiŋni ni nya lə mbɛiŋ bəh gia yə mbɛiŋ ni dzaka."
Si Jisɔs nì təfiki bwa bu bə mbaŋ yakadəiŋ, mi widɔkɔ i mbaŋ wi bəni kintəəŋ dza dzaka a, "Mi wi lanini, dzâka i waiŋnih wuŋ a, wi gâa nyâ mbiŋ biɛiŋ."
Jisɔs bikə i wi a, "Nyuku wələ, a jiə ndə mih i numki mi wi nsaka wimbɛiŋ, chu gaa biɛiŋ bimbɛiŋ a?" Si wi bikə yaka ka dzaka i bəni bəchi a, "Mbɛiŋ tɔ̂kniki nalə, kiə mbɛiŋ ma bûkuki bəh dzə́kəh i biɛiŋ wə, kɔm kiŋ’waka ki mi kɔkə kɔm bə biɛiŋ biə wi kaŋaki, kɔŋ wi kaŋaki biɛiŋ nalə."
Si wi nì dzaka yakadəiŋ, ka ti ndi a, "Tii kpɔ widɔkɔ nì kaŋaki khə wi, dzɛiŋ buku yɛiŋ nalə. Wi ka yisi i kwakaki a, ŋgaiŋ ki fə̂ki na dəiŋ na? Ŋgaiŋ ni jîə dzɛiŋ bi ŋgaiŋ naiŋ a? Wi ka jiə kimfasi a, ‘Mih kiə gia yə mih ki fə̂ki. Mih ki shayiki lə bəshaŋkwa bəŋ ma, mih fiəni kpɛiŋsi, ka mih bi jiə dzɛiŋ bəh biɛiŋ biŋ yɛiŋ wə bichi. Jɔbi wə mih ka fə yakadəiŋ, mih ni dzaka i gwu yiŋ a, mih kɔ mi wi kidəəŋ. Mih kwati biɛiŋ biə mih bi dziki i buku jía yiduli wə, chu wɔkɔ kə ŋgəkə. Mih kɔ liə i dziki a dzini, chu mu a muni wɔkɔ ndzɔŋni.’ Si wi nì kɛiŋsi yakadəiŋ, Nyɔ ka bɔɔŋ wi a, ‘Kiyuŋ kələ! Daiŋ nchɔkɔ mih ni fiəni dzɔ lə kiŋ’waka ka. Biɛiŋ biələ bichi wɔ kɛiŋsi jiə lə bi ni numki bi ndə a?’"
Si Jisɔs dzaka yakadəiŋ ka dzaka a, "Yi kɔ ayaka i mi wə wi juŋniki mbum bi mbi i gwu yi wə, kaŋa kə mbum bidɔkɔ i kimbu ki Nyɔ wə."
Wi chu dza ka dzakaki num i bwa bu bə mbaŋ a, "Kiə mbɛiŋ ma fûmsiki gwu kɔm nɔni kimbɛiŋ, a mbɛiŋ ni dzi nə, na yudɔkɔ kɔm gwu yimbɛiŋ a mbɛiŋ ni lɔh nə. Mbɛiŋ kiəki a kiŋ’waka ki mi tsəki lə biɛiŋ bi dzini, gwu yi mi tsə bəmbuŋ. Mbɛiŋ yɛiŋ biŋaŋa, bi nɔmki kə, gbɛli kə. Na bi si kɔh kə dzɛiŋ i juŋni jiə i bəshaŋkwa wə nabə gba. Ayakalə, Nyɔ saŋsi bi bichi. Mbɛiŋ kiəki kə a mbɛiŋ kɔkniki tsəki lə minyəni a? Akɔ ndə i mbɛiŋ kintəəŋ wə wi fumsiki gwu, wi num i kpɛiŋsi jɔbi twɛsi i nɔni ki wə a? Si mbɛiŋ mɔŋ i fə na yi twɛsi yələ, mbɛiŋ bə́ fumsi gwu i nə a? Mbɛiŋ yɛ̂iŋ si bəfluwa kɔɔki bɔ num. Bəfluwa si nɔm kə nabə i kɛiŋsi bəmbuŋ bəbɔ. Ayakalə, mih fukuki i mbɛiŋ a, na Ŋkuŋ Sɔlɔmɔn bəh mbum bi bichi biə wi nì kaŋaki, jɔbi wə wi nì lafiki gwu bəh bəmbuŋ wi nì ka num buku dəkə ka fluwa widɔkɔ. A kabə num lə si Nyɔ lafiki mfwaŋ i chwa, mfwaŋ biə bi kɔki daiŋ, kijiəli bə kpa i gbuku wə, ma wi Nyɔ ni lafi mbɛiŋ i tsə buku dəiŋ a? Ɔ ɔɔ bəni bə mbum wi twɛsi!
Yi kɔ a mbɛiŋ ma fûmsiki gwu yimbɛiŋ i kwakaki kɔm fiɛŋ fiə mbɛiŋ kaŋaki i dzi bəh i mu, kɔm gia yələ si kwaka bəni bə mbi bə̀ bɔ kiəki kə Nyɔ. Mbɛiŋ kîəki a, Ba wimbɛiŋ kiəki lə a mbɛiŋ nəŋki lə biɛiŋ biələ bichi. Mbɛiŋ jîə mfi bimbɛiŋ num i ŋkuŋ bi Nyɔ wə, ka wi ni nyaki mbɛiŋ tə bəh biɛiŋ biələ bichi.
Mbaŋ wuŋ, si mbɛiŋ kɔ twɛsi lə kiə mbɛiŋ ki lwâ kə kɔm Ba wimbɛiŋ kɔ bə kinsaŋli i nya ŋkuŋ bi i mbɛiŋ. Mbɛiŋ tâŋni biɛiŋ biə mbɛiŋ kaŋaki, ma mbɛiŋ gâa kpɔ wiwɔ i bəni bə kifuu, mbɛiŋ nə̂ŋki biba bi kpɔ a num biə bi kɔkə i shakyi. Mbɛiŋ jîəki kpɔ wimbɛiŋ num i tumi ki Nyɔ wə, i di biə bəji kɔkə i chwɔ, bəh i di biə nchami kɔkə i kwa, bəh i di biə shəkə kɔkə i mɛni. Mbɛiŋ kîəki a, di biə mi jiəki kiba ki akɔ fɛiŋ wə shɔm yi kɔ.
Mbɛiŋ kâŋa chiŋni bimbɛiŋ ma mbɛiŋ bâiŋsi naka bimbɛiŋ bi baiŋki, ma mbɛiŋ wɔ̂kɔliki nɔm, aka bwa bə nɔm bə̀ bɔ kɛiŋsi gwu ka wɔkɔliki tikwili wibɔ, si wi fiəniki dzəki i di bi dzɔni bi miŋkpaŋa wimfiaŋ wə. Ka jɔbi wə wi ni fiəni dzə kɔmyi dzaka ki juŋ, ma bɔ ni wɛli akisəkə wi liə. Kinsaŋli kimbum kɔ ki bwa bə nɔm bə̀ tikwili wibɔ ni fiəni dzə yɛiŋ bɔ kɛiŋ wɔkɔli wi. Mih fukuki ŋkɔŋ i mbɛiŋ a, wi ni tum mbuŋ i gwu yi wə, ma bɔ num i kuku, wi tsəsi dzɛiŋ i bɔ. Kinsaŋli kimbum bi numki ki bwa bə nɔm bə̀ wi bi kwatiki bɔ wɔkɔli, kɔŋ wi numki i bi fiəni dzə na nchɔkɔ kintəəŋ, yudɔkɔ na i jɔbi wə kwɔkɔ tɔŋki. Mbɛiŋ kîəki a, tikwili kabə kiəki jɔbi wə ji kaŋaki i dzə nchɔkɔ fɔkɔ, wi ma ni chu bee a wi dzə bwiŋ juŋ yi. Mbɛiŋ tə kaŋaki i nûmki bəh ŋkɛiŋsi wi gwu, kɔm mi wə yɛli wi kɔ Waiŋmi bi fiəni dzə lə i jɔbi wə mbɛiŋ kiə kə."
Bita ka dza bikə i wi a, "Bah, wɔ ti ndi wələ num i buku, ma i bəni bəchi a?" Bah chukuli a, "Waiŋ wi nɔm wə wi kɔ wi ŋkɔŋ, chu kaŋa mfi, kɔ winaiŋ? Ntə akɔ wə tikwili wi nì jiə a wi tɔkniki bəh juŋ yi, a jɔbi wə, jɔbi ka kpɛiŋ ma wi ni nyaki biɛiŋ bidzini i bwa bu bə nɔm a? Kinsaŋli kimbum bi numki i waiŋ wi nɔm wə tikwili wi bi dzə yɛiŋki num wi fə nɔm wi a liŋ asi wi si nəŋki. Mih fukuki ŋkɔŋ i mbɛiŋ a, tikwili wi bi yaksi wi a wi tɔkniki bəh biɛiŋ bi bichi. Ayakalə, waiŋ wi nɔm wiwɔ ka dza dzaka i gwu yi a, ‘Tikwili wuŋ ni kɔmsi fiəni dzə kə,’ ka yisi i twɛiŋki bwa bə nɔm bənyuku bəh bəkaŋa, dzi a dzini chu mu mbih mɔ kwa wi, yaka yi kɔ a tikwili wi waiŋ wi nɔm wiwɔ bi təkəli tumbuku i chɔkɔ biə wi si kwakaki kə bəh i jɔbi wə wi si kwakaki kə bəh i jɔbi wə wi si kiəki kə. Ayaka wi bi gbayi waiŋ wi nɔm wiwɔ, wi chiŋsi wi i tsə numki bəh bəni bə̀ bɔ kɔkə bə ŋkɔŋ.
Waiŋ wi nɔm wə wi kiəki gia yə tikwili wi nəŋki a wi fəki, wi nəki kɛiŋsi kə gwu yi i fəki yi, ma yi numki a bə bi twɛiŋ lə wi bəh ŋgaŋa yiduli. Waiŋ wi nɔm wə wi kiəki kə gia yə tikwili wi nəŋki a wi fəki, wi fə gia yə bə kɔ i twɛiŋ wi bəh ŋgaŋa yiduli ma yi numki a bə bi twɛiŋki a wi twɛsi. Mi wə bə nya biɛiŋ biduli i wi, bə bi bikəki biduli i wi."
Jisɔs chu dzaka i bwa bu bə mbaŋ a, "Mih dzə i kpa num gbuku i fa kuku. Bə dzɔ a wi si bɛli lɔ. Mih kaŋaki i liə i ŋgəkə wimbum widɔkɔ wə, shɔm yiŋ ni də a jɔbi wə mih ni liə i wi wə. Mbɛiŋ kwakaki a, mih dzə num bəh kimbɔiŋni i fa kuku a? Ŋgaŋ, mbɛiŋ kîəki a, mih dzə num bəh kiŋgaali. I yisi i liə i tsə ninshiŋ, juŋ yə yi kɔ bəh bəni bəte ni gaali lə. Bəni bətali ni gaali bəh bəfa, bəfa ni gaali bəh bətali. Tii waiŋ ni gaali lə bəh waiŋ wi, winyukuni, waiŋ wi winyukuni gaali bəh ba wi. Nih waiŋ ni gaali bəh waiŋ wi wikpaŋni, waiŋ wi wikpaŋni gaali bəh nih wi. Nih nyuku ni gaali bəh kpə waiŋ wi, kpə waiŋ gaali bəh ni nyuwi."
Jisɔs dzaka i mbaŋ wi bəni wə a, "Mbɛiŋ ka yɛiŋ jɔbi wə bimba yakaki dzəki i kimbu kə wɔŋ liəki, mbɛiŋ yisi i dzakaki a, ‘Dzaŋ nəŋki lə i dzə.’ Ayaka yi dzə. Mbɛiŋ ka yɛiŋ tə fiəkə fəkə i kimbu ki shiŋ wə, mbɛiŋ ka dzakaki a, ‘Di ni shili lə nalə.’ Ayaka bi num. Mbɛiŋ bəni bə̀ mbɛiŋ dzakaki chi, fə chi, si mbɛiŋ tsɛiŋki bɔɔli bəh kuku mbɛiŋ ka kiəki si biŋ ni numki, akɔ tə kɔm nə wə mbɛiŋ kɔkə i kiə gia yə Nyɔ chusiki i liə a?
Mbɛiŋ mɔŋ tə i bɔŋ kwakaki gia yi chəŋ yə yi kɔ a mbɛiŋ fəki a? Mi ka dzɔ wɔ, i tsə bəh wɔ i juŋ yi nsaka wə, wɔ mɔmsi mbɛiŋ wi kɛiŋsi a kɛiŋ i dzəh, ka wi ma guku tsə nya wɔ i kaŋ yi mi wə wi sakaki bənsaka, ma wi nya daŋsi wɔ i kaŋ yi bəni bə jum wə, ma bɔ ni fa wɔ i juŋ yi nsəŋ mə. Mih fukuki i wɔ a, wɔ ni buku kə fɛiŋ maka wɔ gɔm kaasi finini fichi fiə bɔ bikəki."
Mih ka mi wə Nyɔ kɔ wi chusi shɔm yi yindzɔŋni i wi ka duksi wi, mih nəŋki i dzaka i mbɛiŋ bəchi a, kiə mi ma kwâkaki a wi kɔ fiɛŋ fidɔkɔ tsə̂ fiɛŋ fiə wi kɔ. Mi kwâkaki kɔm gwu yi i dzəh yi chəŋ wə. Mi kwâkaki wi bîəli kimfəkə ki kimbum kə Nyɔ kɔ wi nya i wi.
Bwa bə nih bəŋ, mih tsaki mbɛiŋ i yɛli wi Bah wibukumbɛiŋ Jisɔs Klistus, a mbɛiŋ bəchi chîŋni nûm dzaka kimu. Kiə kiŋgaali ma nûmki i mbɛiŋ kintəəŋ. Mbɛiŋ nûmki i mi wimu wə, kâŋa kiŋkwaka kimu, nɔ̂m i fiɛŋ fimu wə.
kɔm mi widɔkɔ mɔŋ wə wi kiəki gia yə mi widɔkɔ kwakaki i wi shɔm a kɔbi a kiŋ’waka ki wəmaka mi, kə ki kɔ i wi mə. Yi kɔ a liŋ si mi kiəki kə gia yə Nyɔ kwakaki a kɔbi a Kiŋ’waka ki Nyɔ.
Kiə mi ki fwɔ̂kyi kə gwu yi. Mi widɔkɔ i mbɛiŋ wə kabə kwakaki a ŋgaiŋ kaŋaki lə mfi i jɔbi wi liə wələ wə, wi fiəni chu kiyuŋ ka wi kwati mfi bi mfi.