Pensamentos

8 A mii ngwaladghǝn shayina, kala ˈya na tǝ ƙǝkafek fa, komani yi fǝr mamnggirha, komani na mǝmǝl, komani na chahal, komani yi nggǝmnda, komani yi suna, a na ˈya sǝ na ngga kaan, nduwa yi faala, numama aten ǝngginiya.

2 A nggǝm ɗun fa ɗun mbeeɗǝ tǝ ǝna ǝn ƙǝshidɗiya wa, amma malaman Faara kyakhranggǝn huten nun hai tsawun weerinda nafiya. Hu kiya ndǝn nun a sǝn ˈya na mid Faara a fad nun, ndǝna ˈya na ngga, na lǝlǝgɗa mbǝnangga Faara.

Tsawama chahal

13 Nanǝn kee, numama ƙǝsanggun alten nun ngga, nagha shiiten nun aten nggayidɗi na nanda a ɓang kun ɓa a sayidɗi na Yeeso Ƙǝrǝsti a ɓarhaɓa.

20 Mamnggirha heu yi Faara ni, na sǝsǝmndǝghǝn a ǝna taara ahur nǝm, heu tǝ ǝngya mbangwa nǝm hwanda, nduwa numawa nǝm. 21 A tsauka mamnggirha tǝ Faara ahu Ƙǝn hwan Faara tǝ ƙǝmɗa Yeeso Ƙǝrǝsti pakwanɗǝ! Atsaukake.

12 Ƙǝkafek, na laɓar Faara nǝghǝn tǝ yibrha fa, tǝ shembed taara ƙǝm. Chimndghǝn kalɗǝ yi thlaukh ƙǝlara na tǝ mee sǝri. Nǝn kyathla ta ahur niifa ɗǝ, ndǝghanggǝn sǝsǝna hai tǝ yibrha, tǝ ƙǝm ta hu shileerha ɗǝ. Nǝn sǝnang numad ˈya hai na mid niifa tǝ numadghǝn.

20 Ɗǝgha mbeeɗǝ tǝ ndaarha, "ˈYa na a kyarha ɓa ahur niifa ndǝna tsawang nda tǝ ‘paarha fa’. 21 Ƙǝsǝr ahur niifa sǝ, ndǝna numad ǝn mbǝlfeeya kyarha ɓa, susuwayirha, ngaara, ɓǝl farha, kulafayirha, 22 kwit hura, mbǝlfeerha, nggaɓarha, suna, sǝrǝkkirha, sǝb thlǝma, nggǝm alteena, tǝ yamid huteena. 23 Ən mbǝlfeeyini na heu ya na nda kyarha sǝ ahur niifa; nǝn tsawang niifa ‘ɗimirha.’ "

A ɓillaɗun wa

25 Tsaunǝn kee, niya ndang nda kun, a ɓillaɗun tǝ yiɓǝd nun wa, tǝ ˈya nun ǝnnarhami tǝ sarha wa, nduwa fannun ˈya nun kala fa wa. Kalwa yiɓǝd nun ǝnnarhami wa, nduwa kalwa fannun ˈya nun a kala fa wa?

7 "Anaɗun a hwan Faara, a nggurɓang ɗun ˈya nun a thlǝkrha ƙǝla nafiya sǝngwa Faara na a ǝnaarha wa. Tamngganda ndaarha na nda sǝk fandan a nanda a nggurɓang pathla mu.

Yiyi thlǝmarha aten thlǝrɓuyid Farisaya

1 Wumna fiya ɓa hangga har kanda ishang ndan hai, katǝrangga Yeeso tsǝ laɓara ˈwan tǝ fatsahayighǝn, ndǝghǝn, "Kwarama tǝ mehen Farisaya ndǝna thlǝrɓuyirha. 2 Mbǝ ˈyasǝ na nggǝnggǝla mbuwa inɗaɗǝ wa, tǝ ƙǝm mbǝ ˈyasǝ na ɓǝɓee mbuwa kyarha pǝpal ɓa wa. 3 Kala ˈya thlǝknun ɓǝɓee na fiya sǝƙǝn a pǝpal, ˈya thlǝknun ƙǝƙǝɗak nanda a kalmiighǝn ɗǝ sǝkƙǝna fiya.

Faara ndǝn kamngga a tǝrǝmnggǝnǝm

4 "Niya ndang kun shayina, a tǝrǝmɗun nafiya na a ɓǝl farha wa, a kwasamadɗi ɓǝlang na nda, mbu ˈyasǝ nanda naarha ɓal wa. 5 Niya pǝrang niifa kun nun tǝrǝmnda, tǝrmama Faara na tǝ sǝsǝmnda ɓǝlang nda farha, a kwasamadghǝn muwanggǝn ahu hwanga ɗǝ. Kǝkafek niya pǝranggǝn kun tǝrmama Faara! 6 Mbǝna nda heng wuɗikkya ɗǝ tuf pene sǝri wa? Ko tǝtali ahur ndan mbǝɗangwa Faara wa. 7 Ko was tengginun ni ma nǝghǝn thlǝthlǝɗa. A tǝrǝmɗun wa, ƙǝsǝr kalɗun wuɗikkya kaan!"

Kyad sǝnda Ƙǝrǝsti a mbed fiya

8 "Niya ndang nda kun, kala niifa ndagha sǝnɗǝ nggi a mbed fiya, Wan Niifa ƙǝm nǝn a ndaarha sǝnɗa ndǝn a mbed fathlǝngya Faara. 9 Niifa ƙǝm ndaarha sǝngwa nggi wa a mbed fiya, nggi ƙǝm ni ndaarha sǝngwi ndǝn wa a mbed fa thlǝngya Faara wa. 10 Kala niifa na thlǝk pathla mbuwa ngga aten Wan Niifa na nda chahanggǝnɗǝ. Amma niifa sargha Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda mba nda chahanggǝn ɗǝ wa. 11 A ɗǝn nda tǝ kun a mbed mamngya Ƙǝn Faara ɗǝ, tǝ fa ngwa kumaya, tǝ kutǝrya, a ɓillaɗun tǝ kwamana nun a kyang altennun sǝ wa, ko tǝ pathla nun a nggǝrang kanda sǝwa. 12 Ƙǝsǝr Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda nǝn a tsahang ˈya kun ha kamngga a thlǝwun."

Karapu aten nur tǝƙǝna

13 Tǝrgha niifasǝ ahur fiya ndanggǝn Yeeso, "Mala, ndang wan mana fǝre yina langaarha nǝn malang na mǝra chinan kan hai." 14 Tǝrgha Yeeso ndanggǝn, "Kaiya wayee, wun ɗǝfegha tǝ ngwa kumarha, ni ɗǝk langaarha?" 15 Tǝrgha ndanggǝn kanda, "Kwarama fa, nama inggun tǝ ˈya na ɓarha ɓa tǝ kwit hura, ƙǝsǝr yiɓǝd niifa kalɗǝ ǝn ƙǝshiirha." 16 Fǝrang karapu nǝn kanda ndǝghǝn, "ˈWad tǝ ƙǝna naarha sǝ walgha ǝnnarhami ahu hedghǝn kaan. 17 Ndagha, ‘Mbǝ mbǝd ɗǝf ǝnnadɗami sǝ kyana wa. Mani naarha?’"

18 "Ndǝghǝn, ‘Yoo! Sǝnɗi ˈya niya naarha. Niya fǝlang ɓiriukina ɗǝ ya, tǝn fingya ni na mǝmanggǝn, iranggi ǝnnannami sa hai tǝ karinna heu.’" 19 Ndanggi altenna, "Kai! Na ǝngyasǝ na nggǝngga tǝ ǝnnarhami ɗǝfangna ɗǝ yi huraya hangga. Yiɓu, hǝɓu, saana tǝk mbǝnda na fa." 20 "Amma Faara ndanggǝn, ‘Sa nura! A fǝɗigɗi ya na nda a kaɗa yiɓǝdwa. Kariɗi ɗǝfangna ɗǝ ya nǝn a tsaurha yi wun?’"

21 Ngwalangga Yeeso pathɗiya tǝ ndaarha, "Nǝn tsaurha kee tǝ niifa wumangga ƙǝna hai a altenggǝn, amma a mbed Faara tǝ yaminni."

Ndangga Yeeso fatsahayighǝn ma ɓillaɗun wa

22 Ndangga Yeeso fatsahayighǝn, "Niya ndang nda kun, a ɓillaɗun tǝ yiɓǝd nun, tǝ ˈya nun ǝnnarhami, tǝ ƙǝm ˈya nun kala fa wa. 23 Ƙǝsǝr yibrha kalɗǝ ǝnnarhami, farha ƙǝm kalɗǝ lukkya. 24 Kǝla man wuɗikkya lee! Mba nda hǝfrha wa, mba nda hathla wa, mba nda tǝ ƙǝn ǝnnarhami ko ɓiriukya wa, ko nanǝn kee na Faara fǝrang ǝnnarhami kanda. Sǝngunsǝ mamnggit nun kalɗǝ yi wuɗikkya wa? 25 Wunni ahur nun aten ɓilladghǝn na mbang chik ɓenggǝn, ko yi ɓeena tal ahu ƙǝshiirha? 26 A mbun a mbang ǝna ˈya ngguchit ƙǝla yanɗiya wa, ƙǝn nun ɓillarha aten fingya ǝngya na mid nun?

27 "Kǝla man fid ɗǝfya na nda tsǝrha. Mba nda na taara, ko pu kaɓarha wa. Nanǝn kee, niya ndang nda kun, ko kutǝra Sulemanu tǝ mamnggitghǝn ˈwa wa ngwarha fa ƙǝla tal ahur ndan wa. 28 Ana Faara a ngwang nda hwalirha fa na a hee kiya, hwalirha nasǝ aweeriya, a ɓinda ƙǝm njigha ɗǝ, sakkwa kun nǝn ngwang kun fa? Kun fa yamid fǝrƙǝkafek! 29 A naɗun a numarha aten ǝnnarhami ko ǝn sarha wa, ma ɓillaɗun aten ǝnggini ya wa. 30 Nafiya sǝngwa Faara na nda kaɗa tur ǝnggini ya, amma Chinun sǝnɗǝ ˈya na minnun. 31 Kun nggi kaɗama kutǝryid Faara, ǝnggini na heu ƙǝmya nǝn fǝranggǝn kun.

Tsaharhaha aten ɗǝfrha ƙǝna ɗǝ a talara

32 "Kun chiɓrha na ngguchit, a tǝrǝmɗun wa, ƙǝsǝr Chinǝm nǝn a tǝk mbǝndafa a fǝrang kutǝryidghǝn nǝn kun. 33 Heeman ˈǝngginun ɗǝ na heu, fǝrang wuɗǝɓǝlghǝn nun fa yamiya. Ɗǝfaman ƙǝna altennun ɗǝ mbuwa ngwalarha, ƙǝna mbuwa sǝbrha ɗǝ a talara, mbǝrha mbuwana ngaara kyarha ɗǝ ɗǝgha tǝrang, tǝ mbǝrha mbuwana mǝmemngya sǝɓang ɗǝ. 34 Ƙǝsǝr mberha na ƙǝnawa sǝ, ndǝna mbǝd numad wa."

Ngwama fa ka wutta Yeeso ɓa

35 "Ngwama fa ka taara, patillan nun njinji. 36 Tsawama ƙǝla mafaya na ƙǝla turi ndan fa na wutta ɓa ahu wutsǝfayid kakhrha. A Wudɗa ɓa ɗǝk kwatminda nǝn, nanda inanggǝn hai wet. 37 Nǝn naarha ngga a fad mafayini a wud turi ndan ɓa, a ɓaɗǝ wal kanda a ƙǝlarha ka taara. Niya ndang nda kun, nǝn a kalang kaɓadghǝn hai kal yi taara nǝn, ndanggǝn kanda tsawama hai, fǝrang ǝnnarhami nǝn kanda. 38 Nǝn naarha ngga a fad mafayini a wud turi ndan ɓa a manad fǝɗigrha, ko ahar tsar aɓaɗǝ wal kanda nggungwa fa." 39 Nggǝrgha Yeeso thlǝghang karapu kanda, ndǝghǝn, "A sǝn ture sayidɗi na ngaara a kyarha wuri keeghǝn hai, mbǝ malang nda kyagha sa hai wa. 40 Kun ƙǝm tsawama nggungwa fa, ƙǝsǝr Wan Niifa nǝn a wutta ɓa a sayidɗi sǝngwa nun sǝ."

Wunni mafarha na tǝ ƙǝkafek?

41 Ndagha Mbiturus, "Paɓa, karapu ɗiya aten nan ǝnana nan wa, nduwa aten fiya na heu wa?" 42 Nggǝmangga Chinǝm ndǝghǝn, "Tsawama ƙǝla mafadɗi na tǝ ƙǝkafek na ndǝndǝl ƙǝm, ɗǝfangna turighǝn aten mafayighǝn, na fǝrang ǝnnarhami kanda a sayidɗi kamngga. 43 Nǝn naarha ngga a fad mafadɗi ɓana turighǝn walghǝn a ǝna targhǝn mǝmǝl. 44 Kǝkafek niya pǝranggǝn kun, nǝn ɗǝfang mafadɗi aten karidghǝn na heu. 45 Amma a ndang mafadɗi altenggǝn, ‘Turina ɓawaɓa wet wa,’ tǝrgha katǝranggǝn ɗǝk mafaya nishya tǝ hǝshya, kyagha hu hǝbrha hai tǝ sarha nagha a tǝrang teena. 46 Turi mafadiya nǝn a wutta ɓa a fara sǝnngwanǝn sǝ. Turiɗi wu nǝn ɗǝkƙǝn kaan wumanggǝn tǝ nafiya na ɗimi."

47 "Mafadɗi sǝngga ˈya na mid turighǝn a ǝnagha, amma ngwawafa wa, tǝ ƙǝm ǝnawa ǝnɗi ndang nanda a ǝnagha wa, na nda a tsaɗaghǝn kaan. 48 Amma niifa sǝngwawa sǝ, a naɗǝ ˈya kamngga a tsǝtsǝlghǝn nda, na nda ɗǝkƙǝn ngguchit. Kala niifa fǝrang nda ˈya hangga, na nda kaɗa ˈya hangga a harghǝn. Niifa fǝrang nda ˈya hangga kaan, nanda kaɗa ˈya hangga a harghǝn kaan."

Laɓar Yeeso nǝn tsahang fiya hai

49 Tǝrgha ndagha Yeeso, "Ɓani hu ƙǝshiirha ɓa tǝ ngwa kumarha na ƙǝla waarha. Ana nggǝmndǝna ni kam njang nda ɗǝ! 50 Na mbaptisǝma sǝsaarha sǝ na nda a ǝneerha, ɓillaɗi kaan na a ǝneeƙǝn nda! 51 Tamnggun ndaarha ɓang ni tsawud ɗǝɗemnggirha ƙǝshiirha ɓa wa? Awo! Niya ndang nda kun, ɓaniɓa tǝ tsakhrha hai. 52 Nanǝn ya, ahu wure tal nafiya tuf nanda tsakhrha hai pǝmnggǝn sǝri, nafiya mahan a tsan nafiya sǝri, nafiya sǝri ƙǝm a tsan nafiya mahan. 53 China nǝn tsan wanggǝn. Wanɗi ƙǝm nǝn tsan chin. Man nǝn tsan wutaradghǝn, wutaradɗi ƙǝm a tsan man. Thlaɓǝrra nǝn tsan nu wanggǝn, nu wanɗi ƙǝm nǝn tsan thlaɓǝrghǝn."

Sǝnda ˈya na mid Faara ǝnana ahu ɓengginiya

54 Tǝrgha ndanggǝn fiya, "A naɗun hashmbe a man hǝmnda faara ɓa, nun ndaarha ‘Na ˈyaara ɓayi,’ ɓagha hai. 55 A na ɓereurha ɓayi manki pǝlasarya ndon ‘Na ƙǝrta a naarha sǝ’, tǝrgha naghasǝ. 56 Fa thlǝrɓuya! Mbangɗun sǝnang kyaharra mbǝrha hai na a hweeɗe tǝ fǝrakh-amshi, amma sǝnda ǝn ɓengginiya sǝnggundun wa.

Taksaman Pathlang nun

57 "Mani mbuwa nun numarha ǝna ˈya nun na ngga kun tǝ alten nun?" 58 Ndagha Yeeso, "Kǝla ndam, a huhwad niifa sa, kaɗu kwamana na a tangsanggun pathlang nun a kwamana. A karna fa, ɗǝnǝn tǝsa a mbed tǝ ngwa kumarha ɗǝ. Tǝ ngwa kumarha ƙǝm nǝn fǝrang sa wan sǝsalya. Wan sǝsalya ƙǝm na nda muworha ƙǝnɗǝ. 59 Niya ndorha, mba kyarhaɓa wa ƙǝl tiina ǝnɗi kyo nanda heu."

3 Ƙǝsǝr ka nggayidɗi fǝree na Faara niya ndang nda kowunni ahur nun, a numaɗun tǝ alten nun kal yanɗa nǝn mu kamngga a non wa, amma kowunni numagha ngga, mǝmǝl tǝ ƙǝƙǝrra fǝrƙǝkafek fǝrang na Faara kun.

Tsakhrha hai ahu ƙǝn hwan Faara

10 Hwanni kun, hu thlǝm Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti, a tsawun ɗǝɗem tǝ ndan. Ana tsakhrha sǝ a pathlang nun wa. A meyedghǝn a nagha mii nun tal. Wuma ma teena ngga, nagha numad nun tal tǝ ˈya na mid nun ǝnaarha tal.

11 Mbǝ niifa sǝ na sǝn numad niifa wa, ƙǝl sǝsǝn niifɗi tafadghǝn, nǝghǝn kee ƙǝm mbǝ niifa sǝ na sǝn numad Faara wa ƙǝl Sǝsǝn Faara.

18 A nggaɓa niifa fadghǝn hai wa. A nanna a numad ndaarha na ndǝndǝl ƙǝla nana ƙǝshiirha, tsang fadwa nurghǝn tǝna ɓa tsaurha ndǝndǝl,