Pensamentos

8 Ndugu zangu, nomambukiza kulonga, nzewele zenu zigese mbuli zinogile na zija zilondigwa kutogoligwa. Mbuli azo ziwe za ukweli na ganogile na kutenda golondigwa na kung’ala na kuinogela na kutegelezigwa.

2 Sikumukweleleze vowotenda wanhu wa mwiisi ino, lakini mulekeni Imulungu yaigaluse mizoyo yenu kwa kugalusa vija vimugesa. Baho modaha kugajuwa goyolonda Imulungu, gaja ganogile na gomnogela heyo na kija kitimilike.

Mbuli ya kukala kwa kung’ala

13 Avo mugese goya na muitande kusang’hana, muilongoze goya wenyego. Ikeni tamanilo jenu mna ing’hekewa yonda mugweleligwe vonda yabwele Yesu Kilisito.

20 Kumwake Imulungu kubitila nguvu yake isang’hana mgati mmwetu, kodaha kusang’hana mbuli ng’hulu ng’hani kubanza gaja gotupula hebu kugesa. 21 Imulungu yatogoligwe kwa ukulu wake ukoneka kwa wanhu wose wamtogole Yesu, na kwa Yesu Kilisito, kipindi chose, kilibule uhelelo! Ona.

12 Mbuli ya Imulungu ina ugima na nguvu, ng’hali kubanza panga dikanha kuno na kuno. Yokwingila mbaka mgati kuna umoyo na loho kamba panga kali vidikanha mbaka mgati ya maungo na uhongoli. Mbuli ayo yogubula magesa ga wanhu na vija viwolonda mmizoyo yao.

23 Ulole goya moyo wako kubanza vose viuvilola goya,

kwavija mumo muulawa ugima.

26 Uigelegeze ng’hani nzila yonda ubite,

na kila honda ukanyage hokuwa hanoga.

12 Hana nzila yokoneka kamba inoga kwa munhu,

lakini kuuhelelo yolongoza mwiiifa.

2 Munhu kokona nzila zake zose zinoga mgameso gake,

lakini Mndewa Imulungu ayo yopima gaja geli mmoyo wa munhu.

3 Mtamanile Mndewa Imulungu mzisang’hano zako,

na heyo koivikiza mipango yako yose.

23 Go Imulungu, unilolese, ujuwe moyo wangu,

unigeze, ugajuwe magesa gangu.

24 Ulole kamba mgati yangu kuna nzila ikugevuza,

unilongoze mwiinzila ikalaga milele.

ZABULI YA 139

1 Go Mndewa Imulungu,

gweye kunilola goya vinili,

kunjuwa mbaka mgati.

2 Gweye kojuwa kukala kwangu na kwinuka kwangu,

gweye kogajuwa magesa gangu kulawa kutali.

20 Kagendelela kulonga, "Kinhu kilawa muumoyo wa munhu acho kimfitiza munhu. 21 Kwavija muumoyo wa munhu golawa magesa gehile na kuiwasa chaka chaka na ubavi na ukomaji, 22 na ugoni na umelo na gehile na uvizi na kusulukila na migongo na maligo na kuitapa na ubozi. 23 Ago gose gehile golawa mgati mwa munhu na kumfitiza munhu."

25 "Lekaavo nowalongeleni, sikumuugaiye ugima, kamba moja choni hebu mong’wa choni, hebu ng’huli zenu zovala choni. Vino ugima haunogile bule kubanza ndiya? Hebu lukuli halunogile bule kubanza viwalo?

7 "Mwahampula Imulungu, sikumulonge mbuli nyingi za chaka chaka kamba viwotenda wamhazi, kwavija ogesa ohulikigwa kwa mbuli zao nyingi.

Yesu kowazuma wanhu mbuli ya utapitapi

1 Wanhu wengi waiting’hana hamoja mbaka wanhu wakala oikanyaga. Tanhu Yesu kawalongela wanahina zake, "Iteganyeni na hamila ya Mafalisayo, nao ndo utapitapi. 2 Kinhu chochose kigubikigwe chogubuligwa, na kija kifisigwe chojuwika. 3 Avo chochose kimulongile mdiziza chohulikigwa mmulenge, na chochose kimunyong’onye mwiiyeka mdigati dihindigwe chopetigwa mkiswili.

Ija wa kumdumba

4 "Nowalongela mweye mbwiga zangu, sikumuwadumbe wanhu waja oukoma lukuli, abaho hawadaha kutenda kinhu kiyagwe chochose kihile. 5 Lakini nowalagusila wa kumdumba, mdumbeni Imulungu, heyo yahakoma, kana udahi wa kumwasa munhu muumoto wa jehanamu. Nowalongeleni, mdumbeni ayo!

6 "Vino nhongwa watano hawachuuzigwa kwa sente ndodo mbili? Lakini kuduhu hata imoja yosemwigwa na Imulungu. 7 Hata mvili zili mmapala genu zipetigwa zose. Avo sikumudumbe. Mweye munoga ng’hani kubanza nhongwa wengi!

Kumtogola na kumulema Kilisito

8 "Nowalongeleni ukweli, munhu yoyose yonitogola niye mgameso ga wanhu, Mwana wa Munhu nayo komtogola mgameso ga wasenga wa Imulungu. 9 Lakini munhu yoyose yonibela niye mgameso ga wanhu, Mwana wa Munhu nayo kombela mgameso ga wasenga wa Imulungu.

10 "Munhu yoyose yomulonga vihile Mwana wa Munhu, nzambi zake zogeligwa kumgongo, lakini munhu yoyose yomuliga Loho Yang’alile, nzambi zake honda zigeligwe kumgongo bule.

11 "Wahawagala haulongozi wa ng’anda za kumpula Imulungu, na mgameso ga wakulu wa isi na wandewa, sikumunyawenyawe vija vonda mwidike hebu kija chonda mulonge. 12 Kwavija Loho Yang’alile kowafundiza saa iija gaja gomulondigwa kulonga."

Lusimo lwa tajili mbozi

13 Munhu imoja muulunhu kamulongela Yesu, "Mfundiza, mulongele ndugu yangu tuigolele uhazi wa tataetu."

14 Yesu kamwidika, "Mbwigangu, nani yanigwelele udahi wa kuwalamula hebu kuwagolela uhazi wenu?" 15 Abaho kagendelela kuwalongela wose, "Muiteganye na ugila! Kwavija ugima wa munhu hautamanila wingi wa vinhu viyelinavo."

16 Abaho Yesu kawalongela lusimo luno, "Kukala na munhu imoja yakalile na mgunda uli na ndiya nyingi. 17 Kasonga kugelegeza mwenyego, ‘Nabule hanhu ha kwika ndiya yangu yose. Nhendeze?’ 18 Abaho kailongela, ‘Notenda vino, nogatula makanho gangu na kuzenga makulu ng’hani. Mumo nokwika ndiya yangu na vinhu vangu viyagwe. 19 Abaho noilongela, gweye moyo wangu! Kuna vinhu vose vinogile kwa miyaka heleketwaa. Bwihila, diya, ing’wa, na kudeng’helela!’ 20 Lakini Imulungu kamulongela, ‘Gweye kwa mbozi! Kilo cha lelo noulonda ugima wako, abaho vinhu vose vino viuikile vokuwa va nani?’ "

21 Abaho Yesu kamambukiza kulonga, "Vino vivo ili kwa waja oikila vinhu vao wenyego, lakini haweka vinhu vao kwa Imulungu."

Kumtamanila Imulungu

22 Abaho Yesu kawalongela wanahina zake, "Nowalongela, sikumuigaiye ndiya imulonda ili muwe wagima, hebu viwalo vimulonda kwa ng’huli zenu. 23 Kwavija ugima unoga kubanza ndiya, na lukuli lunoga kubanza viwalo. 24 Waloleni bondwa, hawahanda, hawasenga, wabule makanho, lakini Imulungu kowadima! Vino Imulungu hawanogela ng’hani mweye kubanza iwabondwa? 25 Nani kumwenu kwa kuigaza ng’hani kodaha kwengeza hata saa dimoja da ugima wake? 26 Kamba hamudaha kutenda mbuli ndodo kamba ino, habali moigaza kwa mbuli ziyagwe? 27 Galoleni maluwa vigokula. Hagasang’hana hebu hagaisonela viwalo. Lakini nowalongela kweli, hata mndewa Sulemani, hamoja na utajili wake wose kakala kabule viwalo vinogile viigalile na maluwa gano. 28 Kamba Imulungu heyo yodivaza jani da kumuhulo, lelo dabahano na mayo dokwasigwa muumoto, vino hondayawavaze ng’hani mweye? Mweye wanhu mutamanila kidogo!

29 "Avo sikumuigaze moja choni, hebu mong’wa choni. 30 Kwavija vinhu avo, vivo voogaiya wanhu haweli Wayahudi. Tataenu yeli kuulanga kojuwa molonda vinhu vose avo. 31 Lakini uzahileni tanhu Undewa wa Imulungu, nayo kowagwaa vinhu avo.

Utajili wa kuulanga

32 "Sikumudumbe mweye kibumbila kidodo cha wanahina zangu, kwavija Tataenu kanogelwa kuwagwaa mweye Undewa. 33 Chuuzeni vose vimulinavo na muwagwelele wakiwa zisente. Muitendele mikoba hailala, na muikile ngama yenu kuulanga. Ako hondaihunguke, kwavija kuduhu wabavi odaha kuhavika na kuduhu ng’hobo odaha kuibananga. 34 Kwavija kuko kuili ngama yako, vivija kuko kondauwe moyo wako.

Wasang’hanaji welimeso

35 "Muitande na kuifunga mikwiji mvigudi, na taa zenu ziwe zokwaka, 36 kamba wasang’hanaji viwombetela mkulu wao yabwele kulawa kuna idizengele. Yahabwela na kugong’onda ulwivi, himahima omvugulila. 37 Wamweda wasang’hanaji waja mkulu wao yahabwela kowavika meso! Nowalongeleni ukweli, mkulu ayo kosaula koti jake, kowalongela wakale hasi hana indiya na heyo kowasang’hanila. 38 Wamweda wasang’hanaji waja mkulu wao kowavika wang’hali meso, hata kamba yahabwela kilo kikulu hebu nzogolo zikwika! 39 Lakini mujuwe vino, kamba mwene ng’anda yahajuwile saa ya kwiza mbavi, yahakalile meso, na sambi yaileke ng’anda yake ituligwe na mbavi. 40 Na mweye vivija molondigwa mwiitande, kwavija Mwana wa Munhu kokwiza mna isaa hamuigesile."

Msang’hanaji yotamaniligwa na hatamaniligwa

41 Petulo kamulongela, "Mndewa, vino lusimo luno kutulongela siye twiiyeka, hebu kuwalongela wanhu wose?"

42 Mndewa kamwidika, "Vino msang’hanaji gani yotamaniligwa na yeli na nzewele? Ayo ija mkulu wake komwika yalolese wasang’hanaji wayagwe, na yawagwee ndiya mna isaa inogile. 43 Kamweda msang’hanaji ija mkulu wake yahabwela komvika kosang’hana vivo! 44 Nowalongela ukweli, mkulu wake komwika msang’hanaji ayo yawe mulolesaji wa vinhu vake vose. 45 Lakini msang’hanaji ija yahailongela mwenyego, ‘Mkulu wangu kokawa ng’hani kubwela.’ Baho kosonga kuwatowa wasang’hanaji wayagwe, wa kitwanzi na wa kimbigalo, kuno koja na kung’wa mbaka kokoligwa. 46 Abaho mkulu wake kobwela mna isiku msang’hanaji ija haigesile na mna isaa haijuwile bule. Mkulu ayo komtowa ng’hani na kumwika hamoja na wanhu hawatogola.

47 "Msang’hanaji ija yajuwile kija kiyolonda mkulu wake yakisang’hane, lakini hakisang’hana bule msang’hanaji ayo kotowigwa ng’hani. 48 Lakini msang’hanaji ija hakijuwile kiyolonda mkulu wake, abaho kotenda kinhu kihile, msang’hanaji ayo kotowigwa kidogo. Munhu yagweleligwe vingi kodaigwa vingi, na munhu yagweleligwe vingi ng’hani kodaigwa vingi ng’hani.

Yesu kowatenda wanhu waigole

49 "Niza kubwinha moto mwiisi, vinondile niye wahakile mwaka! 50 Nina ubatizo nolondigwa niubokele, na niye nougaiya ng’hani mbaka umale! 51 Vino mweye mogesa niza kugala tindiwalo mwiisi? Bule! Sizile kugala tindiwalo, lakini kuwagola wanhu. 52 Kulawa sambi, wanhu watano wa ng’anda imoja oigola, wadatu kwa wabili, na wabili kwa wadatu. 53 Tata koigola na mwanage, na mwana koigola na tatake. Mama koigola na mndele wake, na mndele koigola na mamake. Mama mkwe koigola na mkwe wake wa kitwanzi, na mkwe wa kitwanzi koigola na mama mkwe wake."

Kujuwa vipindi

54 Yesu kawalongela wanhu kabili, "Mwahajona wingu dolawilila mwambu wa kudihongela zuwa, baho molonga, ‘Mvula kotowa,’ na kweli kotowa. 55 Na mwahajona beho da kusini nyukwanyukwa molonga, ‘Hokuwa na vuke,’ na yokuwa vivo. 56 Mweye mwa watapitapi! Modaha kulola isi na ulanga na kulagula kamba mvula kotowa hebu hatowa, habali hamujuwile fambulo da kipindi kino?

Ilumbe na munhu yakwihile

57 "Habali hamudaha kujuwa wenyego mbuli zinogile za kusang’hana? 58 Kamba munhu kokugala mkitala, vinoga uilumbe nayo mung’hali mnzila. Wahalemelwa, kokugala kwa msemi, nayo msemi kokugala mmakono ga wakalizi, nao okugodeka mkifungo. 59 Nokulongela, mumo humulawa ng’o, mbaka ulihe sente yose!"

3 Kwavija Imulungu kanigwaa ng’hekewa, avo nowalongela mweye mose, sikumuitende munoga ng’hani kubanza vija vimulondigwa kuwa, lakini nzewele zenu ziigale na tamanilo diyawagwelele Imulungu.

Wanhu wamtogole Kilisito oigola

10 Ndugu zangu, nowapula kwa twaga da Mndewa wetu Yesu Kilisito, muitogolele mbuli yoyose yumulonga, ili sikumuigole mweye kwa mweye. Muilumbe goya na mugese dimoja na mulonde kinhu kimoja.

11 Kuduhu munhu yojuwa viyogesa munhu iyagwe, ila loho yake munhu ayo. Vivo ili kuduhu yajuwile mbuli za Imulungu ila Loho wa Imulungu yaiyeka.

18 Sikumwiivizile! Munhu yoyose kumwenu yogesa kana nzewele za mwiisi ino, muleke yawe mbozi, ili yawe na nzewele.