Pensamentos

8 Na ntululilo, mmakukulupila avangu, lavikange muntima mambo lammalele la uhiu na la kweshimika na la haki na lahahwîke na la kukatapala na àlalá lalembelêwa kulombolewa na la unu wambone na àlalá lalembelêwa kutumbyangwa.

2 Munailondoje kavila mihambo ya chilambo cha maduvano, henga nneke Nnungu ampindikulanye mwenu kwa kudipindikulanya ding’ano dyenu. Anepo njo pamumbehulula kumala lalalembela Nnungu na kukameka lambone na lankatapalila na lààva makamilifu.

Maisha lanaswe

13 Bahi ing’anya ya anelyo, lipanganihange mwalehu na mùùve tayali kulikamulanga. Tendanga uchocho kwa kuvika lilolelo lyenu muinema imumbepwechela muuhiku aula wambehumila Yesu Kilisto.

20 Bahi Nnungu atumbyangwe! Kupapatana na dimongo dikôla madengo nkati mwetu, nang’e ànahulula kutenda vitukutuku vikulu namene kupunda avila vituyuwa au kuvikumbukila. 21 Yesu Kilisto na vanu vankulupîla Yesu vààve ing’anya ya kutumbyangwa kwa Nnungu, vanu va vivelêkwa vyammalele, vyaka na vyaka. Amina.

12 Kwa kuva, Lilove lya Nnungu lìvele na umi na dimongo, na lìnakola kupunda upanga ukola akuno na akuno. Na lìnapulung’anya mpaka kuhapulanya isungu na ntima wa munu, na kuhapulanya mawangwa na unjinji, na kuhunukula makudungilo na mawaso la munu.

20 Yesu nkuhweneha kutangola kuchidoni, "Chinu chinnyûma munu anecho njo chintênda munu kuva najisi. 21 Kwa kuva, muntima mwanga munu mùhaloka mawaso lahakalenge na usalati na kwiva na kuwalala, 22 na kulala ugoni na kwima na ditama dibaya na kulambila na kulavalava na wiu na kuntongolela munu malove lahakalenge na kulyona na uvelu. 23 Anelo lahakalenge lammalele làhuma nkati mwanga munu, na anelo njo lantênda munu ààve najisi."

25 Bahi nangu nìnnyaulilanga kuva, munààve na lipamba ing’anya ya maisha lenu, kuva mùmbekulya chani au mùmbekumbila chani, au kuyamba miili yenu, kuva mùmbewala chani. Kwa kuva, maisha lenu nni la mana namene, akee chihi kwajili ya chakulya weka. Na miili yenu nni ya mana namene, akee chihi kwajili ya dinguwo weka.

7 Pamuyuwa, munatangole malove lohe lákuuila-uila muchi vanu vakámmaite Nnungu chivatenda. Vanang’o vàtenda kuva Nnungu achiavapilikane ing’anya ya malove lavo lohe.

Alembelêwa kuyopwa

1 Muuhiku uwowo mmuluku wa maelufu la vanu vákojene pamo mpaka kutandilika kukadambana. Yesu nkutandilika kutangola na vakuhundwa vake nahoti wachidoni, "Lyongolelange na hamila ya Mafalisayo, yani ulamba wavo. 2 Kila chinu chihinikwîje chìmbehunukuliwa, na kila chinu chipihîjwe chìmbepihuliwa. 3 Bahi malove lamutangwele nnupi, vanu vàmbelapilikana chihi panng’anje, na achila chimunyinyite nng’ande, chìmbeyanjajwa chihi palangele.

4 Nangu nìnnyaulilanga mwenu mmayanjavangu kuva, munavayope avala vahulûla chihi kuuwalala mmili na lukoto nanga chinji chívahulùlà kuchitenda. 5 Henga nguchininnanguje ayula alembelêwa kuyopwa, nnyopange Nnungu avêle na dimongo dya kummwalala munu, na akàmalila kummwalala ànahulula kunnyaha munu mmoto wa Jihannamu. Nangu nìnnyaulilanga kuva, nnyopange nang’e.

6 Dachi, vyuni vijoko nnyano vikásumiswa chihi kwa dihela kadiki? Henga wala nanga chuni kananga chimo chilivalîwa na Nnungu. 7 Henga mwenu ata isabu ya ulindo wa myuti yenu Nnungu àniimala. Bahi munayope, kwa kuva, mwenu nni mma maana namene kupunda vyuni vyohe!

8 Nangu nìnnyaulilanga mwenu kuva, munu woheyo anguyambukîla nangu muyo mwa vanu kuva nang’e nni wang’une, Mwana wa Munu achiannyambukile munu aneyo muyo mwa malaika vanga Nnungu. 9 Henga munu angukâna nangu muyo mwa vanu, Mwana wa Munu achiankane munu aneyo muyo mwa malaika vanga Nnungu.

10 Na munu woheyo antangolêla malove lahakalenge Mwana wa Munu, aneyo achiasamehewe. Henga munu ambenkufûlu Umumu Wanaswe, aneyo akambesamehewa.

11 Pavambenkamulanga na kumpelekejanga unansitaki n’ding’umbi dya ing’ande ya kunnyuwila Nnungu na muyo mwa vajumbe na akútawala, munave na lipamba namuna chimumbehwena unayang’ula au chimumbetangola. 12 Kwa kuva, uhiku uwowo Umumu Wanaswe achiannyunde chimulembelewa kutangola."

Nfano wa nkúpata livelu

13 Munu yumo nnikuwa alila lya vanu, nkunnyaulila Yesu kuchidoni, "Nkúhunda, nnyaulile nkulwangu tuyavane mapala latulekedile atata wetu."

14 Yesu nkunnyang’ula kuchidoni, "Nnyanjawangu, nnani anguvikîle nangu kuva nkúhukumu au kuva munu wa kunnyavanyija vitukutuku vyenu?" 15 Yesu nkuhweneha kuvahaulila vanu vammalele kuchidoni, "Lyongolelange na mulinyemye na tama ya dimali, kwa kuva, umi wanga munu ukáhalokana na dimali dyohe dyavenadyo."

16 Anepo Yesu nkuvahaulila nfano auno wachidoni, "Pávele na munu yumo nkúpata ánavele na welu uvêle vilyo vyohe. 17 Aneyo nkúpata nkuva waliuja chimundamunda kuchidoni, ‘Vino ngutende dachi na nangu nikávele na pachinu pakuvika vilyo vyangu vyammalele?’ 18 Anepo aneyo munu nkulihaulila kuchidoni, ‘Nìmbetenda uvila, nìmbehadulanga makangala langu, koka ngudenge lanji makulungwa namene, koka anemwo ngutaye vilyo vyangu na vitukutuku vyangu vyammalele. 19 Koka anepo niuhaulile ntima wangu kuva, hambi ùvele na vitukutuku vyohe vyulivikidile akiba kwa vyaka vyohe, vino yewelela, ilya, kumbila na uhangalale.’ 20 Henga Nnungu nkuchidoni, ‘Livelu wako, chilo chanelo umi wako ùmbetwaliwa. Dachi, vitukutuku anevyo vyulivikidile akiba vìmbekuva vyanga nnani?’ "

21 Yesu nkumalilila kwa kutangola kuchidoni, "Uvila njo chava munu alivikîla akiba ya vitukutuku vyohe, henga pameho panga Nnungu akávalangiwa kuva nkúpata."

Tandilika kuukambi-kambila Ufalume wa Nnungu nahoti

22 Anepo Yesu nkuvahaulila vakuhundwa vake kuchidoni, "Bahi ing’anya ya anelyo, nangu nìnnyaulilanga kuva, munààve na lipamba ing’anya ya maisha lenu, kuva mùmbekulya chani au mùmbewala chani. 23 Kwa kuva, maisha lenu nni la mana namene, akee chihi kwajili ya chakulya weka. Na miili yenu nni ya mana namene akee chihi kwajili ya dinguwo weka. 24 Valolange anamikonda, nanga pavapanda wala nanga pavafuna na wala nanga pavavele na lichehe wala likangala. Henga Nnungu ànavalisa. Mwenu ni mma mana namene kupunda vyuni! 25 Alida mmwenu kwa kulikambya-kambya namene ànahulula kuyenjeja kananga lisaa limo mmaisha lake? 26 Na ikàva mukáhulula kutenda chinu chijoko malinga anecho, mwadachi mùnalikambyakambya ing’anya ya vitukutuku vinji? 27 Lalolange namuna mauwa chilakulumuka. Wala nanga palakola madengo na wala nanga palalitotela lene dinguwo. Henga nangu nìnnyaulilanga kuva, ata Nfalume Selemani pamo na ukulu wake wanavele nawo, henga nanga panawahite kuwajwa saana muchi liuwa limo mmauwa anelo. 28 Mwenu mmanu muvêle na ing’ulupa inyoko, ikàva Nnungu àlawaja uchocho mauwa la kumawelu lapwâwa chihi nelo, nundu nkuyahwa mmoto, dachi, Nnungu akambepunda kummwajanga mwenu saana?

29 Bahi munalikambyekambye namene kutaha chakulya au chikumbilo. 30 Kwa kuva, anevyo vyammalele njo vivátàhà namene vanu va pachilambo. Henga Atata wenu Nnungu ànimala kuva mùnisikikila anevyo. 31 Bahi tandilika kuukambi-kambila Ufalume wa Nnungu nahoti, na anelo lammalele Nnungu achiamwing’ange.

32 Mwenu likuwa lijoko, munayope! Kwa kuva, Atata wenu ànikatapaliwa kumwing’a mwenu Ufalume wake. 33 Sumisanga vimuvenavyo koka dihela muveng’e amahuvani. Likatapajije mipatila ya dihela ikákandika, na kulikondidya dimali kulihunde, kudikambemalilika. Aneko nkwiva akáingila na wala nanga vakoko vaondongânga. 34 Kwa kuva, apala padivele dimali dyako njo padimbeloleha ding’ano dyako."

Vatumishi vannolêla nang’olo wavo

35 "Lihungange nkanda mmikundu vyenu uchinga mùùve tayali kutumika, na vibatali vyenu vììve uviyaka. 36 Mùùve muchi vanu vannolêla nang’olo wavo auye kuhaloka kuing’ole ya ulombi koka palambehodika, upopo vanchimulile. 37 Wasa vatumishi avala Nang’olo wavo pambekamola nkuvakoja vavèlè meho! Nangu nìnnyaulilanga uhiu kuva, nang’olo aneyo àmbelihunga nkanda nchikundu na kuvahaulila vaikalange uchinga valye, koka aide avatumikile. 38 Wasa vatumishi anevo, nang’olo wavo akàvakoja vapanganìkè ata kwauya ching’ati chilo au kulyamba! 39 Henga mwenu mùnimala kuva, kuikave mwene ing’ande waumala uhiku wambekwida nkwiva unaiva, akánanneke nkwiva watutumula ing’ande yake. 40 Na mwenu uchocho, lipanganihange kwa kuva, Mwana wanga Munu àmbekwida uhiku umukalolela mwenu."

Ntumishi akulupîka na akákulupika

41 Petulo nkummuja Yesu kuchidoni, "Nang’olo, nfano anewo ùtwamba chihi hwetu au ùvamba na vanu vanji vammalele?"

42 Yesu nkuyang’ula kuchidoni, "Dachi, ntumishi alida akulupîka na avêle na ding’ano? Nni ayula wammikile nang’olo wake kuvaimilila vatumishi vanji na kunnaija aveng’e chakulya kwa uhiku ulembelêwa. 43 Wasa ntumishi aneyo ikàva pambeida nang’olo wake àmbenkoja watenda chalaijijwe. 44 Nangu nìnnyaulilanga uhiu kuva, nang’olo aneyo àmbemmika ntumishi aneyo kuva nkwímilila wa dimali dyake dyammalele. 45 Dachi, ìmbekuva dachi kwa ntumishi aneyo akàlihaulila kuva, ‘Nang’olo wangu ànatima kuuya,’ nkutandilika kuvapanya vatumishi avake akuno walya na kukumbila na kukalewa? 46 Nang’olo wa aneyo ntumishi àmbeuya nniduva lyakalolela na uhiku wakaumaite. Àmbencheketanya vibeduli vivili ntumishi aneyo na kummika pachinu pavikwîje kwajili ya vanu vakákulupila.

47 Bahi ntumishi amaîte chalembela nang’olo wake, henga analipanganihe, na anatende chalembela nang’olo wake, aneyo ntumishi àmbeasibiwa namene. 48 Henga ntumishi ayula akámaite saana chalembela nang’olo wake, henga nkutenda mambo lalembelêwa kuasibiwa, aneyo ntumishi àmbeasibiwa chihi kadiki. Kwa kuva, munu apewîje vitukutuku vyohe àmbelongwa vyohe, na munu akamujîjwe vitukutuku vyohe, àmbelongwa vyohe."

Yesu àvatenda vanu vahapukane

49 "Nangu ngùidile unakumbanya moto pachilambo, na nangu nikanitamwa namene niwone uyakile tayali! 50 Henga ngùvele na ubatiso wa ibanihwi ungulembelewa ngubatiswe, na nangu nauhimukila namene mpaka panimbeutimisa. 51 Dachi, mwenu mùtenda kuva nangu ǹniida uchinga nguide na amani pachilambo? Nangu nìnnyaulilanga mwenu kuva, akee amani, henga ǹniida uchinga nivatende vanu vayavanyike. 52 Kwa kuva, kutandikila vino, vanu nnyano va ing’ande imo vàmbehapukana, vatatu vàmbehapukana na vavili na vavili vàmbehapukana na vatatu. 53 Atata àmbehapukana na mwanawe wa chilume, na mwana wa chilume àmbehapukana na atatake na mama àmbehapukana na mwanawe wa chimahe na mwana wa chimahe àmbehapukana na anyokwe, na mukwe àmbehapukana na nkawake na mmahe àmbehapukana na mukwe."

Kulamala mahiku

54 Yesu nkuvahaulila vanu kuchidoni, "Pamulona mahunde ulahaloka m’bali wa mangalibi, mùhaula kuva, ‘Imbula ìmbetonya,’ na ìnatonya. 55 Na pamulyona lipungo lya kusini ulipunga, mùhaula kuva, ‘Kùmbekuva na chitukuta,’ na njo chiiva. 56 Mwenu mmakulilambilila! Mwenu mùnahulula kulauja hali ya hewa kwa kuchiloleha chilambo na kumahunde, vino mwadachi mukáhulula kulamala mahiku alano la vino?"

Patana na mmongo mwalo

57 "Mwadachi mwenu mùnalemwa kuchimala chitukutuku chambone cha kuchitenda? 58 Kwa kuva, ikàva mmongo mwalo àkupelekeja kulukumbi unakusitaki, tumbama kupatana nawe kabla mukànambihwika, ukanatende uchocho nkúhukumu àmbekupelekeja kwa litiyala, na litiyala nkunakuchimila nnilungu. 59 Nangu nìkuhaulila kuva, anemwo ukambehuma mpaka paumbemalilila ulipa senti ya ntululilo."

3 Kupapatana na inema yaning’ile Nnungu, nìnnyaulila mwenu mmammalele kuva, munu analyone kuva nkulu kupunda chiilembelewa ààve. Henga lapime saana mawaso lenu kupapatana na chipimo cha ing’ulupa yampele Nnungu.

Kuyavanyika kwa vanu vankulupîla Yesu

10 Mmakukulupila avangu, chonde mbènkunnyuwanga kwa lina lya Nang’olo wetu Yesu Kilisto, mupilikanane uchinga lanapwawe mahapukano kwenu mwenu. Mùùve chinu chimo na kukudungila ulamo.

11 Nnani ahulûla kumala mawaso la munu yunji ikànave chihi isungu ivêle nkati mwake? Uchocho, nanga munu amâla mawaso la Nnungu ikànave chihi Umumu wa Nnungu.

18 Munalilambilange mmene, ikàva munu woheyo mmwenu àlyona kuva àvele na lúnda lwa chilambo achino, àlembelewa alitende kuva muchi livelu uchinga apate kuva na lúnda luhiu.