Pensamentos
A Bíblia ensina que somos fruto dos nossos pensamentos. Por isso, Deus nos chama a renovar a mente, pensar em coisas nobres e guardar o coração com toda diligência.
Pensar no que é bom
Paulo nos exorta a pensar no que é verdadeiro, honesto, justo, puro, amável e de boa fama. A mente renovada é o caminho da transformação.
Chingomeku, valongu vangu, mukoli milandu ya usangi na yila yidayiliwa kujumiwa na milandu ya nakaka na ya nyanyi na milandu ya ugoleki na kunowesha na ya kutundamila.
Mukotoo kukombikesha ngalilu ya mlima awu. Chapanga agoli avaghalambuli mugati yenu kwa kusighalambula hoshu shenu. Apa ndi damuvamanyi matami va Chapanga na kumanya chilongu chinofu, chimunowesha na chikwilili.
Kwanongwa ayi, mwikali ndemindemi na mwivavali mufigoli, mushuvilili sangi sila damupati muushukushu wa Yesu Kilistu.
Tumjumi Chapanga kwa liwovi lyaki ligola chichuku mugati yetu akuwesha kugola findu fikomi munu fila fituwesha kuluva awu kuyighofya, Chapanga yaveli na ukomi mu mipinga ya vandu yivamjumilili Yesu Kilistu, fileli fyosi, jola na jola! Yina.
Guardar a mente
A Palavra de Deus discerne os pensamentos e intenções do coração. Guardar a mente é proteger a alma das armadilhas do pecado.
Filongu fya Chapanga finofu fina liwovi na fiva vekuveku pitu limayi livelili vekuveku kunu na kunu, fikwingila nakamu mbaka mfuki na ndima. Kucha wula lipanga livelili vekuveku likudumula mbaka mugati ya fisingu na ulotu wuvelili mumingendewu. Chilongu achi chikugubutula hoshu na dayililu ya ndima sha vandu.
Os caminhos de Deus são mais altos
Os pensamentos de Deus são infinitamente superiores aos nossos. Devemos entregar nossos pensamentos a Ele e confiar em sua sabedoria.
Pensamento e conduta
Do coração procedem os males. A Bíblia nos adverte a não se preocupar excessivamente e a ter pensamentos sóbrios e disciplinados.
Kayendelela kudeta, "Chindu chimfuma mundu ndi chimgola ghavi mwafu. Kwa nongwa mundima ya mundu kukufuma hoshu wafu na uwoni na wifi na kuwulagha na fimonga upeji na uwoni ubafu na wafu na ufyangu na lumatamata pamu na weyi na majowolu na lukilu na upufi. Fyosi afi fikufuma mugati ya mundu, ndi fikumugola mundu ghavi mwafu."
"Ndi nongwa nguvawombela, mukotoo kuva na chipwembwi kucha damulyi liki na damlandi liki ili mwikali awu kucha damufwali yingwa liki, unofu ndi utalama pitu filivi. Na mvili utalama pitu filivi na yingwa?
"Pamudadava, mukotoo kudeta fitangalili fingajila nongwa kucha vandu vangajila kumumanya Chapanga. Veni vakwihola kucha vamulungu vawu daavapikanishi kwanongwa ya filongu fyawu fitangalili.
Yesu akung’ong’oleka kwa Mafwalisayu na vawula va Malawu, chipindi vandu vamanyikili pavaveghi vayikungula hata vakayivatangeyi, Yesu avawombilili kukandila vandundami vaki, muyiloleyi na mawuli va Mafwalisayu, nongwa va uyengeleji. Chila chigubikiliwi dachigubutuliwi, chila chiyifisili dachiwoneki pawelu. Nahau chila mdetili mulwisa, vandu davapikinishi kulwengi na chila chimpwepweyi pa chifisu milyangu yitatiwa, dafilanduli kulipaghali lya nyumba.
"Nguvawombela yumwi vaghanja vangu, mukotoo kuvatila vala yivawulagha mvili, vakotoo kugola chindu chingi kandi. Dandivalangushi yula wa kumtila, mumtili Chapanga, yula pakuwulagha kana liwovi lya kukuyasila mumotu wa lifumbika. Yina nguvawombela, mumtili ayu.
"Yikumanyika kucha sheveli muhanu vakuhemesha kwa migwala mivili? Lakini kwa Chapanga akwivasuwa ha hata sheveli yumu. Hata fwili sha mumitwi yetu sivalangiwa shosi. Mukotoo kutila, yumwi mtalama kupita sheveli vatangalili!
"Nguvawombela nakaka, mundu yajumila pavandu ayu wa nenga, mwana wa mundu mweni damujumili kwa makungu wa Chapanga kucha mundu ayu waki. Lakini, mundu yanema nenga pavandu, mwana wa mundu na mweni damulemi kwa makungu va Chapanga.
"Yula yadeta filongu fya kumlema Mwana wa Mundu, dapomiliwi, lakini yamjowola Mfuki Mng’alili dapomeliwi ha.
"Pavayegha yumwi munyumba ya kudadavila na kwa vanauwesu na vatavala, mukotoo kuva na lyova wuliwuli damuyiseyi awu ndambu liki damdeti. Nongwa chipindi achi Mfuki Mng’alili davawuli chila cha kudeta."
Mundu yumoyu mulipinga lila lya vandu kavawombela, "muwula, muwombeli mlongu wangu tuvaghani findu fya mbala fyatulekilili tati."
Yesu kamuyangula, "Ghanja, ghani Kamika nenga nduvi vakuvalamulila awu mnjalamila wenu?" Topi kavawombela vosi, "Muyiloleyi na ndambu shosi sha luhujulu, nongwa unofu wa mundu akwidumbila findu fitangalili avelili nafyu ha."
Pambeli kavawombela chilangushilu achi, "Kwavelili mlundamali yumu ayu chitava chaki amotili. Mlundamali ayu kayihola kumoyu vaki, ‘Dagoli wuliwuli nimweni nahela pakuvika fibeniwili? Dagoli naha, dabomoli sanja shangu na dajengi ngomi nesu. Nimweni damiki amu fibeniwili fyosi na mali shangu. Ponopa nguwesa kuuwombela moyu wangu, ponopa ndiva nawu lusanja lwa kuvanja kwa myaka yitangalili. Dauyinomi kulya, kulanda na daukenuki.’ Lakini Chapanga amuwombilili, ‘Kwa mpufi yuwi, lelu pamii moyu waku dautoliwi. Na findu fila fyosi fiwulundikili dafiwi fya ghani?’ "
Yesu amalilili pakawombeyi, "Yina dayivi kwa mundu yayilundikila mali nweni, lakini mweni kwa Chapanga, mlundamali ha."
Kandi Yesu avawombilili vandundami vaki. Nongwa ayi nguvawombela, mukotoo kuyipwelesha ngalilu yenu kucha damulyi liki na mukotoo kuyipwelesha mivili yenu kucha dayifwali liki. Ngiba unofu pitu filivi na mvili utalama pitu yingwa. Mloli kukandila dahili vangungulu, vakukweta ng’odu, vakubena ng’odu na vahela lusanja. Na Chapanga akuvagola vayikuti. Yumwi mtalama munu pitu vambongu! Yumwi ghani kwanongwa ya kukimbanika kwaki, akuwesha kuyiyongishela padokwa saa shaki kuyikala kumlima? Topi mukulemwa kugola findu fidokwa kucha achi, kwa liki wuvi ukuyipwelesha milandu yingi? Mloli toni mawua pavamelili. Yakugola ha chichuku wala kugola yingwa shawu. Lakini nguvawombela, hata Solumoni mweni na ukomi waki wosi avalilili nyanyi ha kupita lina limu. Topi payiva Chapanga nalelu akulifwalisha nahau lidasi lya kufitawa payiva chilawu likuyasiwa mumotu, wuli davavagoleli wuwu yumwi? Yumwi mwavandu mvelili na ujumilwa mdokwa!
"Topi mukotoo kupuva luhala, mkusaka kulya na liki damunyuwi. Nongwa afi fyosi vakukimbanikila vala vandu vosi vangalimesu kumumanya Chapanga. Tati wenu wa kumbindi kamanya mukudayila findu afi. Mkukimbanikila kukandila wutwa wa kumbindi kwa Chapanga na fimonga davagayili kwa kuvayongishela.
"Mkotoo kutila, yumwi vandumindumi vangu! Nongwa Tati wenu wa kumbindi akudayila kuvapa wutwa. Mchulusi mali shenu mukavagayili vagaju mbiya asi. Muyigoleli mihaku yingali kusakala na kwivikila lusanja kumbindi kwa Chapanga kula dayiyangili ng’odu. Kula vefi davaseleli ng’odu na davalyi umehi ha. Pala pawuvelili ulundamali mali waku, ndi moyu waku dawuvi bahala.
"Muvi kala kuhidika lufunga muchiwunu na taa shenu sivi sikuyaka. Muvi kucha vagolafichuku vakulembelela bambu vawu awuyi kufuma kulihungu lya kuheta, ili vamfuulili mlyangu pakabisha. Ngiba vala vagolachichuku veni bambu vawu pakawuya davawoni vayikala mesu! Yina nguvawombela ayu bambu dayiwopi lufunga muchiwunu. Davakalishi pamesa kuvakimbanikila. Leki pawuya pamii pamandandu awu njowolu pavika na kuvawona vayikala mesu, ngiba ava vagolafichuku! Mumanyi, leki muna nyumba angamanyili kucha mwifi dayisi chipindi liki, angagungili mesu, wala angayilekili ng’odu nyumba yaki vayibomoli. Yumwi damuyikali kala, nongwa mwana va mundu dayisi saa yingajila kuyimanya."
Petili kamuwombela, "Bambu, chilangushilu achi ndi kwa yufwi hela awu kwa vandu vosi?"
Bambu ayangulili, "Ghani yaveli mgolafichuku munofu na yaveli na luhala, daghavi Bambu vaki damviki mkomi wa vagolafichuku vaki ili avapi filivi chipindi cha nyanyi? Ngiba ndumindumi ayu, payiva Bambu vaki pakawuya damuwoni kagola nahau. Nakaka, nguvawombela dandimupi ukomi na mali shaki shonda. Lakini mani ndumindumi ayu payiwombela mundima, ‘Bambu vangu kahava munu kuwuya.’ Kandi akandili kuvatovanga vagolafichuku vayaki, valulumi awu vadadala na kulya, kulanda na kulovela, Bambu vaki dawuyi lijuva lingajila kumanyika na saa angali kuyimanya, damdamuli mgolafichuku ayu muwafu na kumvika mulipinga limu na vangajila kumjumila.
"Ndumindumi yaveli kamanya fyadayila bambu mundu. Lakini akwivika kala ha na kugola ng’odu fyadayilili bambu yula, datovangiwi nesu. Lakini yula yamanya ng’odu bambu waki fyadayila, ayu dateshiwi ngajila kumanya kwaki, datovangwi padokwa. Yamuvikilili fitangalili dapati fitangalili nesu.
"Nyisa kukosha motu kumlima, ingavelili nyanyi ungayakili kala! Ndina ubatishu ngudayiliwa kuupapa na dagobuleki mbaka mwishu! Mkucha nyisa kuyegha kusika kumlima? Ng’odu kwahela kusika ila kuvalekanisha. Na kufumila ponopa, kaya ya vandu muhanu davalekani, vatatu davalevi na vavili na vavili kwa vatatu, tati dalevi na vana vaki valumi na mawu dalevi na vana vaki vadala, mkohanu dalevi na mdala wa mwana waki na ayu dalevi na mukamwana."
Yesu kavawombela kandi lipinga lya vandu, "Pamuwona mafundi pavafuma mwambu wa kuchanya, tepu mkucha ndonya dayitonyi na nakaka yikutonya. Pamuwona likumba lya kalihingila likupula, mkudeta dakuvi na lijuva na yikuva wuwu. Yumwi muvafyangu! Mkumanya kutunga ndambu panji kuveli kwa kulola ndambu ya mlima na kululanga, nongwa liki, mukulemwa kumanya mana ya fipindi afi?"
"Nongwa liki mukulemwa kukanda mwaveni milandu minofu ya kugola? Nongwa kucha muhigha waku akukuyegha kuhighiwa, yingavelili ngiba kwa yuwi mujovi pamuva mkali mudeha, ili akotoo kukuyegha kwa muhigha, mweni muhighi dakuyeghi kwa machonda, mweni davakutayi muchijaka. Yina ngukuwombela dawufumi ng’odu amu, mbaka umalili kuhomba ligwala lyaku lya mwishu."
Kwa fupu ya usangi yanyimbili Chapanga, nguvawombela mwavosi yumwi, mukotoo kuyiwona kucha chindu chikomi munu pitu yimuvelili. Hoshu shenu sikotoo kuva ngomi kujumba chigelu cha ujumilwa ngimu Chapanga wakupili yuwi.
Valongu vangu vadala na valumi Nguvayilapila kwa litawa lya Bambu wetu Yesu Kilistu, kucha vosi tuvi na detelu yimu, mukotoo kulekanila mugati yenu muvi na natilu yimu na hoshu yimu.
Mfuki wa mundu weka akumanya milandu ya ndima ya mundu, wuwula Mfuki wa Chapanga kamanya fyosi fya Chapanga.
Mukotoo kwipughanya mwaveni. Mundu gati ya yumwi, akwihola mweni kana luhala mumlima awu, ghavi mpufi ili aweshi kuva na luhala.