Pensamentos
A Bíblia ensina que somos fruto dos nossos pensamentos. Por isso, Deus nos chama a renovar a mente, pensar em coisas nobres e guardar o coração com toda diligência.
Pensar no que é bom
Paulo nos exorta a pensar no que é verdadeiro, honesto, justo, puro, amável e de boa fama. A mente renovada é o caminho da transformação.
Pi walageg ni girdi’en Kristus, n’en ni nggog ngomed u tungun e re gi babyor ney e ngam suguyed lanin’med ko fapi n’en ni bfel’, ni yira yog e fel’ ngay: ni n’en nriyul’, nge n’en nib yal’uw, ma bmat’aw, ma bmachalbog, ma bmanigil, nge tin ndariy thibngin.
Dab mu folgad ko ngongol ni yibe rin’ u roy u fayleng, machane mpi’ed gimed ngak Got nge piliyegmed, ni aram e kari piliyeg lanin’med ni polo’. Ma aram e rayag ni ngam nanged e tin nib m’agan’ Got ngay — ni tin ni bfel’, ni bfel’ u wan’ Got ma rib yal’uw.
Mu fal’eged rogon lanin’med ni ngam ngongolgad. Mi gimed tiyan’med ngari l’agan’med ko tow’ath ni yira pi’ ngomed ko ngiyal’ nra yib i m’ug Jesus Kristus.
Ya ir e rayag rok ni nge maruwel nge pag rogon ko tin kad wenig niged ngak, ara ke taw e leam rodad ngay, ni ra muruwliy u daken fare n’en ni gelngin ni ku ir e be maruwel u fithik’dad. Ngan pining e sorok ngak Got u daken girdi’en e galesiya nge Kristus Jesus ndariy n’umngin nap’an! Amen!
Guardar a mente
A Palavra de Deus discerne os pensamentos e intenções do coração. Guardar a mente é proteger a alma das armadilhas do pecado.
Ya thin rok Got e ba fos ma bay gelngin nma maruwel. Ya kab m’uth ngabangi saydon ni ruw raba’ ma bm’uth. Ya ma yan nge yan i taw nga fithik’ i lanin’dad ko n’en ni gadad be leamnag, nge fithik’ e ul ul nge yil, ma ma pufthinnag e n’en ni yima yim’ ni bochan nge tin ni yima leamnag.
Mmokol ayuw u rogon ni ga be leam; ya lanin’um e be duwgiliy rogon e yofos rom.
Mu fal’eg i gonpiy e n’en ni ga be rin’, ma demturug e n’en ga ra rin’ mra yib i aw nib mat’aw.
Re kanawo’ ni ga be leamnag nib manigil e rayag ni nge sor ko yam’.
Rayag ni ngam leamnag ni gubin e ngongol rom ma go’ bfel’, ma dab mu pagtalin ni SOMOL e be thabthabelnag e tin bay u gumircha’em.
Os caminhos de Deus são mais altos
Os pensamentos de Deus são infinitamente superiores aos nossos. Devemos entregar nossos pensamentos a Ele e confiar em sua sabedoria.
Be ga’ar SOMOL, "Leam rog e de bod e leam romed,
ma tirog e kanawo’ e ba thil ko tiromed.
Pi’in kireb e ngongol rorad e ngar paged,
miyad thiliyeg rogon e leam ni yad be tay.
Miyad sul ngak SOMOL, ni Got rodad;
ya ri ma runguy e girdi’, ma ba gur ni ma n’ag fan ban’en u wan’.
Ngam tay nga pa’ SOMOL nge fal’eg wa’athan urngin e tin ka mu finey ni ngam rin, mra yal’uw rogon ni ngam muruwliy.
Got, mu guy lanin’ug ngam nang;
mu sikeng nigeg ngam nang e leam rog.
Ma gguy ko bay e sabanban riy fa dariy,
ma ga pow’iyeg u daken fa bin dabi m’ay e kanawo’.
SOMOL, ga be guy lanin’ug, ma ga manangeg.
Ga manang urngin e tin ni gu ma rin’;
ra mpar u urel ma ba tamilangan’um u urngin e tin ni gu be leamnag.
Pensamento e conduta
Do coração procedem os males. A Bíblia nos adverte a não se preocupar excessivamente e a ter pensamentos sóbrios e disciplinados.
Miki ul ul Jesus ngay nge ga’ar, "N’en nma yib u laniyan’ be’ e ir e ma alitnag facha’. Yu fithik’ i laniyan’ be’ e ir e ma yib e leam nib kireb riy ni ir e ma pingeg fa’anem nge darngal, me moro’ro’ u fithik’ e yargel, me thang e fan ko girdi’, miyow par be’ ni gathi mabgol rok, me chogow, me rin’ urngin mit e kireb; me sabanban, me puwlag, me awan’, me t’ar e thin nga daken be’, me tolngan’, me balbalyang — urngin e pi kireb ney e ma yib u laniyan’ be’ nge alitnag fa’anem."
"Ireray fan ni be lungug ngomed: dabi magafan’med ko ggan nge garbod ni nge yag ngomed ni fan e ngam pired ni gimed ba fos, fa mad ni fan nga dowmed. Gathi ka ba ga’ fan e pogofan ko ggan? Ma gathi ka ba ga’ fan e dowef ko mad ni yibe yin’?
"Fa’anra mmeybilgad ma dab um sulod u daken ta’ab bugithin ni pire’ yay ni bod nma rin’ e pi’in yad ma meybil ngak yugu boch e kan, ni yad be finey ni yira rung’ag e tin ni yad be yog ni bochan e ba n’uw e meybil ni yad be pi’.
Nap’an ni mu’ulung yu biyu’ e girdi’ nga ta’bang ni be yit’ boch i yad boch i yad, ma som’on e ga’ar Jesus ngak e pi gachalpen, "Mu ayuweged gimed ko is rok e pi Farise — n’en ni gu be yip’ fan e dake moding ni yad be tay. Ya demturug e n’en ni kan upunguy, ma yira chuweg e upong u daken, ma urngin e tin ni kan mithag ni nge dab nnang e bay nnang. Ere demturug e tin ni kamogned u fithik’ e lumor ma bay nrung’ag ni rran, ma demturug e n’en ni kam kathkathniged ngalan tel e girdi’ u lan ba senggil ni kan ning, ma bay ni tolulnag u daken e naun."
"Nggog ngomed e pi tafager rog ndab mu tamdaggad ngak e pi’in yad ra li’ e dowef ngem’, ma nga tomuren e dabkiyag ni ngar ngongliyed ban’en ngay ni kab gel e gafgow riy. Nggu dag ngomed e cha’ ni ir e ngam tamdaggad ngak: mu tamdaggad ngak Got nra li’ e dowef nge yim’, ma bay gelngin nge mat’wun nra yin’ fa’anem nga fithik’ e nifiy. Ere gu be yog ngomed, ni ngam tamdaggad ngak!
"Gathi yira pi’ nchuway’ lal fa nochi arche’ ni sparrow fithingan ma kemus ni l’agruw e salpiy nrow puluwon? Machane dariy ta’a bagayad nike pag Got talin. Mus nga piyan lolugmed ni kem’ay i the’eg. Ere dab mu rusgad, ya ka ba ga’ famed ngak bo’or fa nochi arche’ ni sparrow fithingan!
"Nggog ngomed ni en nra weliy u fithik’ e girdi’ ni ir reb i girdi’eg e aram rogon e n’en nra rin’ e en ni Fak e girdi’ ngak u p’eowchen e pi engel rok Got; machane en nra weliy u fithik’ e girdi’ ni gathi ir reb i girdi’eg, e aram rogon e en ni Fak e Girdi’ nra weliy u p’eowchen e pi engel rok Got ni fa’anem e gathi reb i girdi’en.
"En nra yog bbugithin nib togopluw ngak e en ni Fak e girdi’ e yira n’ag fan rok; machane en nra yog e thin nib kireb nib togopluw ngak fare Kan Nthothup e dabiyag ni yira n’ag fan rok.
"Fa’an yad ra fekmed i yib ni ngan pufthinnagmed u lan tafen e mu’ulung, ara nga p’eowchen e am, ara pi’in yad be tay murung’agen e girdi’, ma dabi magafan’med ngarogon ni ngam ayuweged gimed ko thin ara n’en ni ir e nga mogned. Ya fare Kan Nthothup e bayi fil ngomed e re ngiyal’nem e n’en ni ir e nga mogned."
Me non be’ nib mo’on ngak u fithik’ fapi girdi’ ni yo’or ni ga’ar, "Tamchib, mog ngak walageg ni pumo’on nge f’oth romow e n’en nike pag e chitamangimow romow."
Me fulweg Jesus ngak ni ga’ar, "I mini’ e ke pi’ mat’wug ni nggu turguy e tinir, ara nggu f’oth romew e n’en nike pag e chitamangimew romew?" Ma aram me ul ul ngay nge ga’ar ngorad ni yad gubin, "Mu ayuwgad mi gimed guy rogomed rok urngin mit e chogow: ya bin riyul’ e yafos ku be’ e gathi ni ngongliy ko pin’en ni ir e mmil suwon ngak fa’anem, ndemturug rogon feni yo’or ban’en rok."
Ma aram me weliy Jesus ngorad e re fanathin ni ba’aray: "Be’ nib mo’on ni bo’or ban’en rok e immoy e binaw rok ni bo’or e ggan ni be yib ko woldug ni bay riy. Me ga’ar u wan’, Dakuriy bang ni gu ra cha’riy urngin e ggan rog ngay. Ere mang e nggu rin’? Me ga’ar u wan’, Ba’aray e n’en ni ir e nggu rin’; nggu buthug e pi naun rog ni ba’aray ni tafen e ggan nggu toy boch ni ka ba ga’ ko tiney, ni ir e nggu cha’riy urngin e ggan rog ngay nge urngin e tin ni kabay e chugum rog. Ma aram mu gog ngog u lanin’ug ni lungug, Bfel’ wa’atham! Ke yag ngom urngin e tin ni bfel’ ni bay fan ngom nra par ni bo’or e duw. Mpagan’um, ngu’um abich ma ga be garbod, ma ga be rin’ e tin ni gab adag! Machane me ga’ar Got ngak, Ri gab balyang! Neap’ ney e ra aw e fan rom; me mini’ e bayi fek urngin e pin’ey ni kam tay ni fan ngom?"
Me ga’ar Jesus ngorad, "Ireray rogon e pi’in bo’or ban’en ni kar kunuyed ke yo’or ban’en rorad, machane de yo’or ban’en rorad u p’eowchen Got."
Me ga’ar Jesus ngak pi gachalpen, "Ireray fan ni be lungug ngomed: Dabi magafan’med ko ggan ni nge yag ngomed ni fan e nge dab mm’ad, ara magafan’med ko mad ni nge yag ngomed ni fan nga dowmed. Ya yafos e ka ba ga’ fan ko ggan, ma dowef e ka ba ga’ fan ko mad ni ngan chuw ngay. A mu guyed e gap’luw: darir yunged awochngin ban’en ara ra kunuyed e ggan; ma dariy e senggil rorad ara naun ni yad ma ulunguy e ggan ngay; ya Got e ma duruw’iyrad! Ma gimed e ka ba ga’ famed ngak e arche’! Mini’ e aromed ni ku ra mun in e rran ngak ko biney e tamilang ni fa’anra i magfan’ ngay? Fa’anra dabiyag romed ban’en nib achig ni bod e biney, me ere mang ni nge magafan’med nga boch ban’en? A mu guyed ngarogon ni be tugul e floras u fithik’ e pan: darir maruwelgad ara ur ngongliyed e mad ni fan ngorad. Machane nggog ngomed, ni mus ngak Solomon, ni aram feni yo’or ban’en rok ma da immoy e mad rok ni bod feni fel’ ya’an reb e pi floras ney. I Got e ir e be pi’ e mad ko pan ni pan ni bay u roy e daba’, me gabul ma dakuriy, ya kan urfiy u lan e stof. Ere gathi bmuduwgil nra pi’ Got e mad romed? Rib achig e pagan’ romed ngak Got!
"Ere dabi magafan’med ngam pired ni gubin ngiyal’ ma n’en ni ngam ked nge n’en ni ngam garbodgad ngay e ir e gimed be gayiy. (Ya girdi’ nu roy u fayleng ni pi’in yugu boch e kan e yad be meybil ngorad e gubin ngiyal’ ni yad be gayiy urngin e pin’ey.) Ya Chitamangimed e manang ndabisiy ni nge yag e pin’ey ngomed. Ere gagiyeg rok Got e ir e ngam m’oneged u wun’med, ma aram me pi’ e pin’ey ngomed."
"Gimed e chi ulung ney e dab mu tamdaggad! Ya Chitamangimed e ba’adag ni nge pi’ e gin nsuwon ngomed. Ere mpi’ed ni chuway’ urngin e tin ni bay ban’en romed mi gimed pi’ e salpiy riy ngak e pi’in gafgow. Mu yagniged ngomed tafen e salpiy ndar ma kireb, mi gimed ayuweg e fla’ab romed nga tharmiy, ko gin ni dabi lich riy, ma dariy ba moro’ro’ nrayag ni nge ded pa’ ngay, ma dabi kirebnag e ngal. Ya lanin’med e gubin ngiyal’ ni bay ko gin ni bay e fla’ab romed riy."
"Mu fal’eged rogomed ngam pired ni fan ko mit i n’en ni bay yib, ni kam chichiiyed e luod romed nga lukngumed ma kam gal’ed e magal romed, ni bod rogon e pi tapigpig ni yad be sonnag e masta rorad ni nge sul u ba madnom ko mabgol. Ra yib ni tugtuguy e mab, ma ka chingiyal’ nem e yad ra bing e mab ngak. Ri ra felfelan’ e pi tapigpig nem ni sul e masta rorad me pir’egrad ni yad be od ni kar fal’eged rogorad! Nggog ngomed ni ra chichi’iy e luod rok ni aram e ke fal’eg rogon ni nge pigpig ngorad, me yog ngorad ngar pired nga tebel, me mang ir e i yibnag e ggan ngorad. Ri yad ra felfelan’ ni fa’anra pir’egrad ni kar fal’eged rogorad kar pired, ni mus ni fa’anra yib ko lukngun e neap’ ara ke thiliyeg ko lukngun e neap’! Mu ted fanmediyan ko re bugithin ney! Fa’anra manang e cha’ nib mil suwon e naun ngak e ngiyal’ nra yib e moro’ro’ riy nga naun rok, ma dabi pag e moro’ro’ nge yib nga naun rok. Ere ku er rogomed ni ngam fal’eged rogomed ngam pired, ya en ni Fak e Girdi’ e ra yib u reb e awa ndamur fineyed nra yib riy."
Me ga’ar Peter, "Somol, gamad e ga be yog e re fanathin ney ngomad fa ga be yog ngak urngin e girdi’?"
Me fulweg Somol ni ga’ar, "Ere mini’ e en ni ir fare tapigpig nib yul’yul’ ma ba gonop? I ir e en ni masta rok e tay ni nge milfan urngin ban’en ngak, ma be ayuweg e tabinaw, ma be pi’ ngak e tin ni kabay e tapigpig e tirorad e ggan ko ngiyal’ ni yima pi’ riy. Ri ba ga’ ba felfelan’ nra tay e re tapigpig nem ni fa’anra sul e masta rok nga tabinaw me pir’eg ni ireray e n’en ni be rin’! Nggog ngomed nrib muduwgil nra tay fare masta fare tapigpig ni ir e nge milfan urngin ban’en rok ngak. Ma fa’anra ga’ar e re tapigpig nem u wan’, kab n’uw nap’an mfini sul e masta rog, ma aram me tabab i pirdi’iy fa tinem e tapigpig, ni pumo’on nge ppin, mi i abich ma be garbod ma be unum e rrum ngi i balyang ngay, ma aram e bayi reb e rran me sul fare masta nder finey fare tapigpig nra sul riy ngu ba ngiyal’ nde nang; ma aram e bayi cheal fare masta nge th’eth’ab fa’anem nnochiyang, min rin’ ngak e tin ni ngan rin’ ngak e pi’in nda ur folgad.
"Re tapigpig ni manang e tin ni ba’adag e masta rok ni ir e nge rin’, machane der fal’eg rogon nge rin’ e tin ni ba’adag e masta rok e bay ni gechignag nib el merin e dimow ni yira tay ngak; machane re tapigpig nde nang e tin ni ba’adag e masta rok, me rin’ ban’en ni bay tapgin ni nge yan e dimow ngak, e yira gechignag nib waer e dimow ni yira tay ngak. Ya cha’ ni bo’or e tin ni kan pi’ ngak e yibe finey ni ba ga’ labgen ni nge fulweg; ma cha’ ni ka bo’or boch e tin ni kan pi’ ngak e yibe finey ni ka bo’or boch e tin ni nge fulweg ni labgen."
"Ku gub ni nggu tay e nifiy ko fayleng, ma kari gum’ ni bochan ni fa’an manga aray rogon ma ke af e nifiy ngay e chiney! Bay ba tawfe ni ngan tawfe nigeg ngay nri bay i amith lanin’ug riy nge yan i mada’ ko ngiyal’ nike mu’! Gimed be finey ma ku gub ni nggu fek e gapas i yib nga fayleng? Nggog ngomed ni gathi gapas, machane ku gub ni nggu ruwraba’nag e girdi’. Chiney i yan ngaram e bayi reb e tabinaw ni lal e girdi’ riy ma bay ra ruw raba’gad, ni dalip i yad e be togopluw ngak ruw i yad, ma ruw i yad e be togopluw ngak dalip i yad. Pi matam e bay ra togopluwgad ngak pifakrad ni pumo’on, ma pifakay ni pumo’on e bay ra togopluwgad ngak e pi matam rorad; ma pi matin e bay ra togopluwgad ngak pifakrad ni ppin, ma pifakay ni ppin e bay ra togopluwgad ngak e pi matin rorad; ma pi matin e bay ra togopluwgad ngak leengin pifakrad, ma pi leengin pifakrad e bay ra togopluwgad ngak e pi matin rok pi figirngirad."
Miki ga’ar Jesus ngak fapi girdi’, "Fa’an gimed ra guy bangi lang ni be yib ngalang u lan e ngael, ma ka chingiyal’ nem me lungumed, Bayi aw e n’uw, me yodorom. Ma fa’an gimed ra thamiy e nifeng nike thow u lan e yimuch me lungumed, Bayi gel e gowel, me yodorom. Gimed e pi tadake moding nir! Rayag ni ngam changargad ko but’ nge lang mi gimed yog rogon; ere mang ndamur nanged fan e re ngiyal’ i n’ey ni chiney?"
"Ma mangfan ndamur turguyed romed e tin ni ir e bmat’aw ni ngam rin’ed? Fa’anra togopluw be’ ngom nge ga’ar e nge fekem nga tafen e puf oloboch, ma ngar mu guy rogon nge fel’ thilmew ko ngiyal’ ni gimew bay u kanawo’ ni gimew be sor i yan nga tafen e puf oloboch, nge siy i fekem i yan nga p’eowchen e tapuf oloboch, me fekem e tapuf oloboch nge pi’em ngak e polis, me tiyem e polis nga kalbus. Ya nggog ngom ni dabiyag ni ngam chuw u rom nge yan i mada’ ko ngiyal’ ni kam thang e bin th’abi tomur e row u urngin e salpiy ni kanog ni ngam pi’."
Ku gu t’ar u wun’ug
ndariy bingyal’ ni nggu changar i darngal ngak be’ ni bpin.
Ke runguyeg Got ke pi’ e salap ngog, ma aram fan ni nggog ngomed ni gimed gubin ndab um tolang niged gimed u lanin’med nge pag rogon e leam nsusun e ngu’um ted, machane ngu’um leamgad u fithik’ e leam nib sobut’, me bigimed me gonopiy u wan’ e tin nrayag rok nib m’ag nga gelngin e michan’ rok ngak Got nike pi’ Got ngak.
Gu be wenig ngomed, pi walageg, ni Jesus Kristus ni ir e Somol rodad e ke pi’ mat’wug ni be lungug: nge ta’reban’med ni gimed gubin ko tin gimed be weliy, ma aram e dabiyag ni ngam yo’or raba’gad; mi gimed par ni gimed ba ta’reb ma ta’ab pa’ lanin’med ma ta’a ban’en e gimed be nameg.
Ya ra be’ ma kemus ni laniyan’ ni bay u fithik’ fa’anem e manang murung’agen fa’anem ni gubin; ere ku aram rogon ni kemus ni Kan ni thothup rok Got e manang urngin ban’en ni murung’agen Got.
Dariy be’ ni nge bannag ir. Fa’anra bay be’ u fithik’med ni be finey ni ir be’ nib gonop nrogon e leam nma tay e girdi’ nib mil farad ko re fayleng ney, ma nge tay ndariy ban’en ni manang, ni bochan e ngari yag ni mang be’ nib gonop.