Preocupação
A preocupação é uma das maiores armadilhas da vida moderna. Jesus ensinou que a ansiedade nada acrescenta à nossa vida e nos convida a confiar na provisão do Pai celestial.
Não se preocupe
Jesus disse: não andeis ansiosos pela vossa vida. O Pai celestial sabe do que precisamos e cuida de nós com ternura e fidelidade.
Bɛdɛɛni, ntiitɔɔ li be-eŋ le kiiŋ nɛ ni nɛ buki yi kii ntsɛ wunɛ laa, nɛ gii nɛ ji la, mɔɔ laa nɛ gii nɛ woŋ la, mɔɔ nuuŋ kii yi yinɛ laa, nɛ gii nɛ lii la le kɛ. Ntsɛ wu wi yɛki nɛɛ biee bijɛ, yi yi wi yɛki nɛɛ ndú ni?
Fi se fiɛɛ le, kiiŋ nɛ ni nɛ bakini kii fwaa kɛ. Mbakinɛ kii fiee fi fwaa, nuuŋ fwaa. Ŋgɛ wu li jobɛ kɔchɛ nɛɛ nuuŋ li jobɛ chilu-u chɛɛ."
Biee bi bɛ tɛ̀ tumi bi we yɛ li bifafu-u biɛɛ, se nuuŋ wi wu wuki jɛ yi Nyɔ, bɛmfumisɛ bɛ biee bi li nshɛ yini-i, mɔɔ bɛmbeechɛ kii bulofu tuu bi baanyɛ jɛ yilu yi laayɛ li yee li.
Si Jiso tɛ̀ yeti lɛ, bintutu bi bɛniiŋ lɛ tɛ̀ banchi bi bɛɛ li bɛnchuki-i li bɛnchuki-i bi fakini. Bamu denchi bikaa bi bamu. Jiso se dza bɛchi tiiti li bɔɔŋ bee bɛ kintutu le, "Dzɔɔ yɛɛŋ mfi kii kishee ki Bɛfarasii lɛ ki ti nuuŋ fiee fi biee bi bee bi be ti tiiti chichi, be feti chichi. Nɛ kɛɛ le fiee fimu nuuŋ yɛ lu fi bɛ baanyɛ fi nuuŋ fi tɛ yenɛ kɛ. Fiee nuuŋ yɛ lu tɛ fi bɛ nyikɛ fi bɛ nuuŋ tɛ kɛɛ kɛ. Nɛ kɛɛ le fiee fichu fi nɛ tiiti butuu fiɛɛ fi bɛ gii bɛ woo fɛnshaaŋ. Fiee fichu fi nɛ shiiŋ nɛ bɛŋi kigoo nɛ tsuundi lɛ munyiikɔɔ li, bɛ gii bɛ dzaaŋ fɛ kigɔ ki yi-ih.
Nsáŋ yɛŋ, ntiitɔɔ li be-eŋ le, kiiŋ nɛ ni nɛ chɛndi bɛniiŋ bɛ wuu nyaŋ yi li bwiiŋ kwaa, be se tɛ tuu le be fɛ fiee fimu kɛ. Ŋgii ntee beŋ wi wu nɛ nuuŋ nɛ chɛŋ. Chɛŋ yɛɛŋ nuuŋ Nyɔ kifɛ ɛ yi yi kɛmi buŋga bu yi nuuŋ yi wo wi yi tuu yi lɔŋ mwɛ fɛ wi wu duti nyimu siŋ. Ntiitɔɔ beŋ chɛɛŋ le ɛ yi kwaa yi nɛ nuuŋ nɛ chɛŋ.
Ɛ nɛɛ munchaandi muntiinu mu bɛ ti kabini li munini mumfɛɛntu ni? Se nuuŋ le, finchaandi fimumkpaŋ nuuŋ yɛ mɔɔ lu fi Nyɔ ti daayi lɛ fi-i kɛ. Li be-eŋ, Nyɔ fa yɛ yi chichi yi nuuŋ beŋ li fa. Kiiŋ nɛ ni nɛ chɛndi kɛ. Nɛ yaa baa munchaandi kiŋga ŋge.
Ntuu ntee li be-eŋ le, wi kwikwi wu beŋ lɛ bɛniiŋ lii le kii mi, kɛ Ŋwanɛwi gii beŋ tɛ li bɛnchindaa bɛ Nyɔ-ɔ limfwe le kii wu. Se nuuŋ le, ɛ wi faaŋ mi li bɛniiŋ li limfwe, kɛ ŋgii faaŋ tɛ mwɛ lɛ bɛnchindaa bɛ Nyɔ-ɔ lɛnti.
Fi se tuu fi nuuŋ le, Nyɔ nuuŋ yi feeki jɛ́ yi bifi chichi yi wi tiiti kii Ŋwanɛwi, se nuuŋ le, Nyɔ nuuŋ tɛ naa feeki jɛ yi bifi yi wi tiiti kii Fiana yi Waaŋ kɛ.
Mfi wu bɛ kɔɔ beŋ bɛ gɛɛŋ bɛ beŋ li yíh yi lɛkɛ li Nyɔ-ɔ, mɔɔ nuuŋ li bɛniiŋ bɛ sɛki kwɛɛŋ lɛ limfwe, mɔɔ nuuŋ li bɛniiŋ bɛ kɛmi buŋga bu nsawuu limfwe, le be gɛɛŋ be saa beŋ, kiiŋ nɛ ni nɛ buki kii fiee fi nɛ gii nɛ gɛɛŋ nɛ ku kɛ, mɔɔ nuuŋ ntefu kɛ, kifɛ Fiana yi Waaŋ gii yi tifi beŋ fiee fi nɛ gii nɛ tee li mfi wulu."
Si Jiso tɛ̀ tiifi bɔɔŋ bee bɛ kintutu lɛ, wi wumu li kimbanchɛ kilu se dza tee li wuu le, "Wi wu ntiifɛ, tee li ŋwaanɛŋ le gatɛ bishɛyɛ bi tɛɛ wu nyɛ bieŋ."
Jiso se bii li wuu laa, "Nyuŋ, ɛ noo wu gɛɛ mi le ni le ni nuuŋ kinsondinɛ bɛnsa kinɛ, ntuu ŋgatini mɔɔ bishɛyɛ binɛ?" Si tɛ̀ bii lɛ, biee tee li wi kwikwi le, "Bɔsɛ yɛɛŋ yi nɛ dzɔɔ mfi le, kiiŋ lii ni yi yɛchi beŋ li biee li kɛ, kifɛ ntsɛ wu wi ti nuuŋ yɛ kii biee bi mwɛ kɛmi kɛ, mɔɔ mwɛ loo niŋ le."
Le tee lɛ, biee wa ŋgaŋgaa chini le, "Wi wu biee wumu tɛ̀ kɛmi wɛ wee wu biee tɛ̀ dzɔɔŋ lu ŋge. Se bɛchi beechi lɛ wuu shéŋ laa gii geeŋ le? Laa gii se gɛɛ bijinɛ biee fɛŋ le? Se dzɔ ntaŋ lɛ wuu shéŋ le, ‘Fiiŋ fiee fi ŋgii mfɛ: Ŋgii nsaa bigɔɔnu bieŋ, ŋkaari mgbɛŋɛ bi, nse ŋgɛɛ bijinɛ bɛ biee bieŋ lu bichu. Ke mi mfɛ lɛ, nse ntuu ntee li yi yɛ-ɛŋ le mi ŋ'wɛ wi wu kishi. Ŋkɛmɔɔ biee bi ŋgii ni njii li biya-a ŋgee li. Mɛɛŋ yɛ ntuu ni mbuki kɛ. Ŋgii ni njii ŋ'wundi ŋ'wuki bujɔŋ.’ Si tɛ nachi lɛ, Nyɔ se teeŋ wu le, ‘Kibere kini! Butuu bu bɛŋ buni ŋgii ŋkaari mfi ntsɛ wa. Biee bichu bi ɔ nachɛ ɔ gɛɛ bini gii bi to bi noo lɛ?’"
Le Jiso tee lɛ, biee kweeŋ le, "Ɛ nɛɛ lɛ si fi gii fi nuuŋ li wi kwikwi wu banchɛ bulofu li yi yee li se tɛ kɛmɛ bulofu lɛ kimbɛ ki Nyɔ-ɔ kɛ."
Jiso tuu dza kweeŋ li bɔɔŋ bee bɛ kintutu-u le, "Kiiŋ nɛ ni nɛ buki yi kii ntsɛ wunɛ laa nɛ gii nɛ ji la, mɔɔ laa nɛ gii nɛ lii la le kɛ. Nɛ kɛɛ le ntsɛ wu wi yɛki biee bijɛ, yi yi wi yɛki ndú. Bichɛ yɛɛŋ nɛ ŋɛŋ bigɔ, bi ti fiee tɔyi yɛ kɛ se bo ŋ'wechɛ. Bi ti kɛmi yɛ bɛ sambwa bɛ kichɛ biee lu, kɛ dɛɛ kɛ. Nyɔ se nyɛki nɛɛ bi bichu. Nɛ kii yɛ le nɛ yɛki baa muniiŋ kɛ ni? Ɛ noo lɛ be-eŋ lɛnti wu buki yi, wu nuuŋ tondɛ mfi mumkpaŋ li ntsɛ we-e? Ɛ nuuŋ nɛ tɛ fɛ mɔɔ nuuŋ fi niiŋ fini kɛ, ɛ la fi fɛ nɛ buki yi yinɛ kii biee bimu? Bichɛ yɛɛŋ nɛ ŋɛŋ si bɛflaaba ti kuu be nuuŋ. Bɛflaaba ti nindi yɛ, kɛ le be taa ndú kii yi yi be kɛ. Nɛɛ lɛ, ntee beŋ le mɔɔ nuuŋ Mfɔŋ Salimu, li bunɔŋa bwee buchu bu tɛ kɛmi, ti mɛɛŋɔ saa ki chuumɛ kɛ yi yee bɛ ndú le kɔchɛ bujɔɔŋ bu flaaba wumu-u kɛ. Ɛ Nyɔ ti chuumini kitɔɔ ki kuu libuka, kitɔɔ ki kuu bɛŋ, ɛ bo fwaa bɛ kukɛ ki fɛtaaŋ, yi gii se lee ki chuumɛ kɛ beŋ bɛ ndú yi yaa ki ni? Hooo beŋ bɛniiŋ bɛ kɛmi kimbeenchɛ kintɛŋ bani!
Fi se fiɛɛ le kiiŋ nɛ ni nɛ buki yi kii fiee fi nɛ gii nɛ ji bɛ fi nɛ gii nɛ woŋ kɛ, kifɛ bini biee beechi nɛɛ nuuŋ bɛniiŋ bɛ li nshɛ-ɛ bɛ kii yɛ Nyɔ kɛ. Nɛ kɛɛ le Baa wunɛ kiiɔ le nɛ wɛki baa biee bini bichu. Gɛɛ yɛɛŋ bufii bunɛ li bumfɔŋ bu Nyɔ-ɔ kwɛ, yi se tuu yi ni yi nyɛɛ biee bini bichu li be-eŋ.
Kintutu keŋ si nɛ sendɛ ni, nɛ chɛŋ kɛ yɛɛŋ fiee kɛ, kifɛ Nyɔ yi nuuŋ Baa wunɛ tsaa yɛ le yi nyɛ bumfɔŋ bwee li be-eŋ. Kabɛ yɛɛŋ biee bi nɛ kɛmi, nɛ nyɛ kwa wulu li bɛniiŋ bɛ kifoo lɛ. Nɛ bichɛ bɛbabi bɛ kwa-a bɛnɛ bɛ nuuŋ tɛ gaamɛ kɛ, nɛ kichi yɛɛŋ bulofu bunɛ nuuŋ liboo, fɛ bu nuuŋ tɛ naa ma kɛ, fɛ wih nuuŋ tɛ bo fe kɛ, mɔɔ le mun'yoo yoo kɛ. Nɛ ni nɛ kii le fɛ wi kiri bulofu bwee fe, ɛ nɛɛ fe fɛ shéŋ yee gii yi ni yi nuuŋ.
Kanɛ yɛɛŋ bitsaa binɛ, nɛ tɔŋ bɛlambo nɛ ni nɛ lemi nɛ tɛŋgi nimɛ, si bɔɔŋ bɛ nimɛ-ɛ bɛ tɛŋgi te kikoo wube wu karisi lɛ tsɔnɔ chi bugoo lɛ. Ke wu kaari wu bɛ wu koŋ kigoo, be gwiyɛ le lɛ. Kinɛɛtinɛ ki kinɔŋa gii ki nuuŋ ki bɔɔŋ bɛ nimɛ bɛ te kikoo wube gii ke wu fɛsi ŋɛŋ si be nuuŋ we be tɛŋgi wu. Ntee li be-eŋ chɛɛŋ le, gii kɛnchi ndú kaŋ li tiŋ, be se shee yɛ fɛkwiiŋ, bɛ se bɛ bɛ bijɛ gachɛ be. Kinɛɛtinɛ ki kinɔŋa gii ki nuuŋ ki bɔɔŋ bɛ nimɛ-ɛ fɛ wu fɛsi wu chiiŋ be, be tɛŋgi wu butuu ntaaŋ mɔɔ nuuŋ lɛ ŋwori. Nɛ kɛɛ le ɛ te yih kii mfi wu wih gii bɛ, kɛ gii ni kiichi. Nuuŋ tɛ chinɛ le bɛ bondɛ yih ye kɛ. Mɔɔ beŋ tɛ, nɛ kɛmi le nɛ ni nɛ tɛŋgi, kifɛ Ŋwanɛwi gii naa kaari bɛ nuuŋ li mfi wu nɛ kii yɛ kɛ-ɛ."
Pita se dza bii li wuu laa, "Taa, ɔ wa ŋgaŋgaa chini nuuŋ li bee li, mɔɔ li bɛniiŋ bɛchu-u le?" Taa se tuu le, "Ŋwaŋ wu nimɛ wu nuuŋ tsaaŋ wu kɛmi bufii se nuuŋ wu la? Ɛ nɛɛ wɛɛ wu te kikoo we gɛɛ le ni kiichi yih ye, le ke mfi kɔchɛ se nyɛ biee bijɛ li bɔɔŋ bɛ nimɛ-ɛ lɛ mfi lɛ wa ni? Kinɛɛtinɛ kinɔŋa gii ki nuuŋ ki ŋwanɛ nimɛ wu te kikoo we gii ke wu bɛ ŋɛŋ ɛ wu fɛ nimɛ tsaaŋ si bee gɛɛ. Ntee beŋ chɛɛŋ le te kikoo we gii bɛ yɛɛki wu ni bichi lɛ biee biee bichu-u. Se nuuŋ le, ɛ ŋwaŋ wu nimɛ wulu dza wu tuu wu tee li yi yee li le, ‘Te Kikoo wɛŋ nuuŋ tɛ bɛ tsɛkɛ kɛ,’ wu bɛchi tuu tuki bɔɔŋ bɛ nimɛ-ɛ bɛ buniŋ mɔɔ bɛ bukɛɛŋ, jii biee tuu wundi biee bi keeti wu, te kikoo wu ŋwanɛ nimɛ wɛ gii taa bɛ nuuŋ jobɛ chi tɛ beechi yɛ kɛ, mɔɔ mfi wu tɛ gii kii yɛ kɛ. Gii ke wu fɛsi lɛ, gii wachɛ ŋwaŋ wu nimɛ wulu-u, tuumi wu gɛɛŋ chiiŋ nuuŋ bɛniiŋ bɛ mɛɛŋ ki gɛɛ kɛ shéŋ kɛ.
Ŋwaŋ wu nimɛ wu kii fiee fi te kikoo we wɛki le fɛ, mɛɛŋ nachɛ kɛ le ni feti kɛ, kɛ bɛ gii bɛ fiaaŋ wu bɛ muŋwaaŋ ŋge Ŋwaŋ wu nimɛ wu kii yɛ fiee fi te kikoo we wɛki le fɛ kɛ, ɛ wu fɛ fiee fi bɛ nuuŋ bɛ fiaaŋ wu bɛ muŋwaaŋ ŋge, kɛ bɛ gii bɛ fiaaŋ wu bɛ muŋwaaŋ niiŋ kwaa. Wi wu bɛ nyɛ biee li wuu ŋge, kɛ bɛ gii bɛ fi ŋge li wuu. Wi wu bɛ gɛɛ biee li tsaŋ yee li ŋge, bɛ gii bɛ bii ŋge li wuu."
Jiso se tuu tee li bɔɔŋ bee bɛ kintutu le, "Mi mbɛɛɔ le ŋkukɛ nuuŋ wi li nshɛ yini. Bɛ dzɔɔ le wu duti wɛ kituŋ. Ŋkɛmɔɔ ŋwaani ŋgɛ wu mkpaaŋ wumu le nlɛ li wuu, shéŋ yɛŋ gii yi fufɛ nuuŋ nɛɛ mfi wu mi nlɛ li wuu. Nɛ beechi le mi mbɛ nuuŋ bɛ mbɛɛŋgii li nshɛ yini-i ni? Wohoo, nɛ kɛɛ le mi mbɛɛɔ nuuŋ bɛ buga. Mbɛɛchɛ li mfi wuni ŋgɛnu limfwe, yih yi kɛmi bɛniiŋ bɛtiinu gii yi gatɛ. Bɛniiŋ bɛ bɛtɛɛtu gii be gatɛ bɛ bɛfɛ, bɛ bɛfɛ se gatɛ bɛ bɛtɛɛtu. Te ŋwaŋ gii gatɛ bee ŋwani wu nyuŋ, ŋwaŋ wu nyuŋ se gatɛ bee tee. Ni ŋwaŋ gatɛ bee ŋwani wu kwɛɛŋ ŋwaakwɛɛŋ se gatɛ bee ni. Ni nyuŋ gii gatɛ bee kwɛɛ ŋwani, kwɛɛ ŋwaŋ se gatɛ bee ni nyumi."
Jiso kɔɔ tee li kimbanchɛ ki bɛniiŋ lɛ le, "Mfi wu nɛ ŋɛŋ si kikuŋ yɛki kimbɛ ki jobɛ sechi, nɛ tuu nɛ tee le, ‘Dzaŋ gii yi we.’ Yi se biee yi we. Ɛ nɛ ŋɛŋ tɛ si mfiee fɛɛti nuuŋ kimbɛ litɛ, nɛ tuu nɛ kweeŋ le, ‘Kiyubɛ ki kinɔŋa gii ki nuuŋ lu.’ Ki se nuuŋ lu. Beŋ bɛniiŋ bɛ nimi-i bani, si nɛ bichi kiboo bɛ nshɛ nɛ tuu nɛ kii si kikuuŋ gii ki nuuŋ lɛ, nɛ se tɛ kɛɛ tɛ biee bi Nyɔ doonchi li mfi wuni kɛ ni?
Nuuŋ nɛ tɛ beechɛ fiee fi tsaaŋ fi nuuŋ nɛ ni nɛ sɛki ni? Ɛ wi dzɔ wɛ giiŋgi bɛ wɛ li yih yi nsa-a, ɔ gwenɛ le nɛɛ wu nɛ nachɛ nɛ mɛɛŋ lɛ dze, kii ni chee wɛ gɛɛŋ nyɛ wɛ li tsaŋ yi wi wu sɛki bɛnsa-a, tuu nyɛ wɛ li tsaŋ yi bɛniiŋ bɛ nchi-i, be se fa wɛ li yih yi ncha-a. Ntee wɛ le ɔ nuuŋ tɛ bo lu fuki fɛɔ mɛɛshi ɔ sooŋ finini fichu fi bɛ wɛki nsiŋ kɛ."
Entregar a ansiedade a Deus
Lançar sobre o Senhor toda ansiedade é um ato de fé. A paz de Deus, que excede todo entendimento, guarda nosso coração e mente.
Kiiŋ nɛ ni nɛ buki yi kii fiee fimu kɛ. Nɛ lɛki yɛɛŋ li Nyɔ-ɔ bulɛkɛ li fiee fichu-u nɛ giki li Nyɔ-ɔ limfwe. Nɛ tuu nɛ lɛki li Nyɔ-ɔ nɛ biiti biee bi nɛ wɛki-i li yi-i, nɛ nyɛɛ kiyɔɔni li bi Yi feti-i. Ɛ nɛ feti lɛ, mbɛɛŋgii wu Nyɔ gii ni kiichi shéŋ bɛ bufii bunɛ si nɛ baa bɛniiŋ bɛ Krai Jiso. Mbɛɛŋgii wu Nyɔ wuni yɛki bufii bu wiwoŋ buchu li ŋkɛɛ li.
Nɛ gɛɛ biee bichu bi fieŋgisi beŋ li tsaŋ yee li, kifɛ kɛmɔɔ ŋgeeŋ yinɛ.
A paz de Cristo
Jesus prometeu sua paz — não como o mundo dá, mas uma paz que transcende as circunstâncias e silencia o medo.
Mi nshɛɔ mbɛɛŋgii le ni nuuŋ bɛ beŋ. Mi nnyɛɔ mbɛɛŋgii wu nuuŋ wɛŋ li be-eŋ. Se nuuŋ le nnyɛɛ yɛ mbɛɛŋgii wuni li be-eŋ si bɛniiŋ bɛ nuuŋ li nshɛ yini-i ti nyɛɛ kɛ. Kiiŋ nɛ ni gɛɛ le shéŋ yinɛ ni yi wɛsini, kɛ le nɛ ni nɛ kɛmi jaaŋ kɛ.
Jiso tuu kweeŋ li bɔɔŋ bee bɛ kintutu-u le, "Kiiŋ nɛ ni gɛɛ le shéŋ yinɛ ni yi wɛsini kɛ. Gɛɛ yɛɛŋ shéŋ li Nyɔ-ɔ, nɛ gɛɛ tɛ shéŋ li mi-i.
Mfi wu bɛ kɔɔ beŋ bɛ giiŋgi bɛ beŋ li yih yi nsa-a, kiiŋ nɛ ni nɛ buki yi laa nɛ giiŋgi baa nɛ tee le la le kɛ. Mfi wu nɛ gɛɛŋ, nɛ tiiti nɛɛ nuuŋ fiee fi buti li bimfimu binɛ-ɛ li mfi wulu-u, kifɛ mɛɛŋ yɛ n'yɔru wunɛ kɛ. Ɛ Fiana yi Waaŋ yi gii yi ni yi nyɛɛ n'yɔru li bimfimu binɛ-ɛ.
Confiança na provisão divina
Deus é poderoso para suprir abundantemente. O choro pode durar uma noite, mas a alegria vem pela manhã. Sua graça basta.
Nyɔ nuuŋ yi nyɛ beŋ biee bichu fɛ bi nuuŋ ŋgɔɔkwe-e bi, le nɛ se kɛmɛ fiee fichu mfi kwi fi kɔchɛ li beŋ bɛchu-u, nɛ se tuu nɛ ni nɛ feti nimɛ chi dzeeŋ chichu bujɔŋ.
Nse ŋ'woo jɛ yeti li kabara-a liwe ŋge le, "Bichɛ yɛɛŋ nɛ ŋɛŋ, kinstii ki Nyɔ gii yi ni yi tsiiŋ kɛɛ bɛ bɛniiŋ bee fe. Yi gii naa yi ni yi tsiiŋ bee be. Be gii be ni be nuuŋ bɛniiŋ bee, yih yi Nyɔ kibɛɛ ni yi nuuŋ bee be, se yi ni yi nuuŋ Nyɔ yibe. Gii naa wɔɔyɛ musu mɛnchu mɛ shiiti be lɛ lii. Bɛniiŋ mɛɛŋ yɛ naa tuu be kwi kɛ, fiee mɛɛŋ yɛ lu fi bɛniiŋ gii naa be ni be dii be seti bikoo, kɛ le be ni be kɛmi ntɔnyɛ wumu kɛ, kifɛ biee bi tɛ̀ shiiŋ bi nuuŋ lu kɔɔ biɛɛ bi ka."