Raiva
A raiva é uma emoção humana que a Bíblia trata com seriedade. Irar-se não é pecado em si, mas a ira descontrolada destrói relacionamentos e abre porta para o mal.
Controlar a ira
A Bíblia nos exorta a ser tardios para irar-se. A resposta branda desvia o furor, e o que se controla é mais forte que um guerreiro.
GALA daawooi mɛni, è ziɛ la
Kɛ̀ɛleaiti, wɔi wo ga nɛ̀ɛɲɔɠɔiti, à nii zuɠwɛɛ: Nui pɛ ge zuvilɛ ga faa mɛnigi, kɛlɛ é mina ɗa ɓɔɛ fala, é mina yiiɠaawana fala,
Gooɠaaʋote pagɔi ɠa ɗa ziiɠulagi ɠaayei,
kɛlɛ nu maawana ɓɔɛi ɠa ɗa kpɔɛi zuwɔɔlɔ.
Zɔi zii la ɠula fala, naa ɠa ná-ɠimala wolai lɛɛzu,
kɛlɛ ziiɠula nui ɠa ɗa ná-ɠimalalai zulɛ.
Ɠimalala nui ɠa ɗa ná-ziiɠaawana vaiti kpein kula kɛlɛma,
kɛlɛ ɠima nui ɠa ɗa ɓɔɠɔ zo, é la nɔnɔiti kula kɛlɛma.
Ɠimalala nui ɠa ɗa ná-ziiɠaawanai ɠula kɛlɛma gaamago nɔ,
kɛlɛ ɠima nui ɠa ɗa ná-daazuɠɔli vaiti buuɓɔle.
Irar-se sem pecar
Paulo ensina: irai-vos, mas não pequeis. Não deixe o sol se pôr sobre a vossa ira, para não dar lugar ao diabo.
Wa yiiɠaawanana, à mina koto ɠɛ. Ziiɠaawanai mina yɛ wo ɠɔbu, foloi a ʋa da. À mina pele tanɔpɛ fe Inɛgi ya.
Nu maaɠooza sakpegi ʋa, naa ɠa ga lɛbiya vaa.
Kɛni ɠimalala nui ɠa a ɗa woizuɓɔlɔ, é lɔ su.
Sakpegi kpein ka ɠulazu wasogi zu,
ɠimalai ɠa naati zea, niiti ti woilosu tɛnɛgiti ma.
Amor e perdão acima da raiva
O amor cobre multidão de pecados. A Bíblia nos chama a não alimentar rancor, mas a perdoar e amar, vencendo a raiva com compaixão.
Wɔinzeɠemai ɠa ɗa sakpegi ɠaazo,
kɛlɛ nɛɛbɛi ɠa ɗa faaɠaazagi pɛ suvaayɛ.
Nɛɛbɛi yiilɔɔʋɛ, nɛɛbɛi ʋagɛ. É la toloi ɠɛa, é la ɓɔɠɔ vaa lɛa su, é la wasoga. É la ɓaaɠulama vaa ɠɛa, é la tɔnɔ gaiziaa tɔ ɓɔɠɔ ɠila nɔ ʋɛ, zii la ɠulaa, é la faawanama makɛga.
«À mina wo-ɠɛɛloin wɔinzeɠe wo-yiimaʋɛ. À dama, wa ɠɛna zelii loga wo-ɠɛɛloin ma, wo mina koto la ɓɔɠɔ unma tɔun ná-faa zu. À mina nɔnɔ ʋotokula vaa ɠɛ, wo mina faa zei yiima wa-nuɓusɛiti ta laalɔɠɔma. Wa wo-zeiɲɔɠɔi nɛɛ ʋɛ, eɠɛ wa ɓɔɠɔi. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.
É zɛba é ɠɛ ti ma ʋolu: «Nii é ɠulazu nui zu, naa ɠa a ɗa kɔzɔ. Tɔɔzei nui ɠoozuʋɛ, ziimaʋɛ ɠa kisiɛ ɲɔiti ta ɗa zeɠe ná, niiti ti diizu koloɠologi ta unmai ma, naa ʋɛɛ nu ʋaa vai ta wɛɛnziɛgi ʋa, ta koozu yii, ta suɲɔulai, naa ʋɛɛ yaavai ta ɓaaɠulama vai ʋa, ta toloi, ta tɔɠɔ ɠoloɠologi, naa ʋɛɛ wasogi ta ɠimalala vai ʋa. Naama vaa ɲɔiti pɛ ta zeɠezu nui yiimaʋɛ, ti ɗa kɔzɔ.»
Kɛ̀ɛleaiti, à dama, nui ta mina ɠɛ wo zaama, ɠi ɲɔi ʋa lɔ ziimaʋɛ, ta kidaaleʋelalai, é ʋa ʋoluave zɛnvu su ƓALAGI ʋa.
Koloɠolo anzanui
Maliɠii ɠɛni ma:
«Ni zunui a ɠɛlɛna anzai ʋa,
naa zeɠe pɔ bɛ, é li, é zei taɠili bɛ,
sini pɔlɔmai ɠa ɠale ma pɔ bɛ mɔnɔ ɓaa?
Zooi la ɠɔzɔa nɛi naazu ɓaa?
Tama, ɗa ʋe, Izilayɛle, è koloɠologi ɠɛa wa ɗa-wɛɛn mɔinmɔingiti,
ɗa ɠalesu ma ʋolu pɔ̀ bɛ!»
Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.
«Ɠaazu wuzeɠe, è gizeiti pɛtɛ zooi zu niiti gulu la ti ma,
ada ɠila kpalaa kana nɛi ɓaa,
ʋɛ è la ɓɔɠɔ lɔɔni ná koloɠologi zu?
È ɠɛni ɗa-wɛɛinti maaɓɔunsu,
è zeini pelelaʋɛti eɠɛ teʋeteʋe nui nii é teʋebai zu
é ɗa naati kpɔun, niiti a loo ti ma.
È zooi ɠɔzɔa ga ɗa-ɠoloɠologi ta ɗa-ladalalai.
Naa ɠa é ba, sabalagiti maaleʋeni, tona ɠaaɓelagiti ti la ʋuuni.
Kɛlɛ wɛɛnzo anzanu ɠaazuʋɛ ɠa é ɠɛni è ʋa,
è la kɛɛni è zasu ʋa ɓali, è ʋa unfe.
Niizu ɠa è tòlisu da ga: ‹Kɛ̀ɛ, ɗa ga bɔ̀ɔlai,
kaite mà nu niinɛlai zu!›
Ɗa gaazaɠagi wosu, è ɗa ɠɛ ma:
‹Toɠa yɛsu ziiɠaawanai zu eyɛsu ɠɔ ɓaa?
Toɠa naama vaa wanai makɛsu dàalɔɠɔma yeenɔpɛ ɓaa?›
Wɛlɛ, naa ɠa è bosu,
kɛlɛ è la ɓesu faa ɲɔu ɠɛɛ vai ʋa,
è vɔɔnɛ ba nɔ kpaan!»
Izilayɛle é ga wooʋalada nui, ta Zuda é ga woovele nui
Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni mà, masagi Zoziase ná-siɛgi zu: «È naa ʋɛtɛga, nii wooʋalada nui Izilayɛle kɛai? Tɔungi é ɠɛni liizu gize wolaiti bu, ta gulu wolaiti, é ɗa koloɠologi ɠɛ ná. Gè ɠɛni ɓɔɠɔ ma: ‹Kpega ʋoluma ga niima vaiti pɛ kɛ, toɠa ɠalesu ma, é ʋa pɔ̀.› Kɛlɛ é la ʋaani ʋolu. Ná-seelai Zuda, woovele nui, naa kaani. Anɛɛ ni gè vului ɠoloɠologɛ gi yɔɠɔzu gá wooʋalada nui Izilayɛle, gè vulu zaa zɛʋɛi ve zea, tɔɔzei ná-wɛɛnziɛgiti faa ʋa, niiti é ti woni, ná-seelai Zuda, é ga wooʋalada nui, naa la luani ɲɛgɛlɛin, é liini, é ɗa koloɠologi ɠɛ ɓalaa. Izilayɛle zooi ɠɔzɔa ga siɛ ʋele ɲɔi, é wɛɛnziɛgi ɠɛa ta kɔɔɠɔ ganigiti ti ga kɔtuiti ta guluiti. Naa pɛ kɛɛʋɛ, Izilayɛle ná-seelai, woovele nui Zuda, la ɠaleni ma, é ʋa ʋa pɔ̀ ga yii pɛ, kɛni dakɔlɔgi nɔ,» Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.
Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni mà: «Wooʋalada nui Izilayɛle zɔlegɛ é leʋe woovele nui Zuda ʋa. Li, è zeze ga niima wooiti lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzu ʋelei, è ɠɛ ma:
‹Ʋa ʋolu, wooʋalada nui Izilayɛle! Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.
Gè la mɔ ɠaazu ɲɔu loga è ʋa,
mazɔlɔɔ nà ga wooɠɛɠila nu,›
Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.
‹Gè la yɛga nà-ziiɠaawanai zu yeenɔpɛ.
Ɗa-vaaɠaazagiti kwɛɛ dɛɛ nɔ,
mazɔlɔɔ nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-ƓALAGI,
nà ɠa è wuzeɠeai dàalɔɠɔma.
È ɓizɛni adaʋɛ pɛ, gala kiligiti pɔ bɛ,
gulu wolai ma zii pɛ pɔ bɛ,
è la ɠɛni woiloni gòo ma,›
Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.»
À ɠale ma, wo ʋa, kololala lointi
«À ɠale ma, wo ʋa, kololala lointi!»
Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.
«Mazɔlɔɔ nà ɠa gè ga wo-Maliɠii.
Nà wo zeɠezu, gila taa wolai ta zu,
felegɔ pɛlɛyeɠei ta wu,
ga gè li ga woye Siyɔn.
«Nà totuɠɔiti feezu wo ya, niiti dàai ti la. Ta wo makɛ ga keleɠelegi ta ɠimalai. Siɛgi zu wo ɠaawɔɔlɔzu la zooi ɠa, wo mɔin gola, naama voloiti su, nu la mɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui ná-faa woga, nu la mɔ ɠisiaa su, ma ɠisiɛi la mɔ loa nu ʋɛ. Po ge la mɔ ʋua nu ʋa, ta nu la mɔ taɠili kpɛtɛa,» Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana. «Naama ziɛgi zu, Zeluzalɛme laasei ka ʋɛɛ ga ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-masa kpɔkpɔgi›. Zii ɠiligiti kpein ta ɠaalɛ ba ná Ɠɔoɠɔ GALAGI laaseigi zu. Ti la mɔ ɠaaɓaa ti ʋa vɔɔnɛ faa ɲɔu ɠɛɛ vai ʋa. Naama ziɛgi zu, Zuda nuɓusɛiti ta ɓɔ Izilayɛle nuɓusɛiti ba, ti zeɠe lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ yooi zu, ti li ʋɔɔma naama yooi zu nii gè feeni ti-mɛmɛwolani zea ga tɔnɔ.
Nɛ̀i gè ɠɛni ɠɛɛzu ma:
‹Gè ɠɛni pɔ gè wo zo eɠɛ doun zunuiti!
Gè ɠɛni pɔ gè zou ʋagɔi ve wo ya,
gè zou ve wo ya ga wɔnɔ,
nii fizɔgai ti pɛ ba ziiti saama.›
Gè ɠɛni ɠɛɛzu ma ɓalaa: ‹Wa tòli ga Kɛ̀ɛ,›
wo la zeɠea pòlu eyɛsu ɠɔ.
Ungo, eɠɛʋelei anzanui a ɗa sinigi ɠaaʋɛɛ la,
ʋele ɠana wo gàaʋɛa la, Izilayɛle ʋɛlɛyeɠei,»
Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.
Kpee wooi ɠa mɛnisu gizeiti ma,
Izilayɛle lointi ta-wɔlɔ wooiti be, ta ta-maanɛɛnɛ wooiti.
Mazɔlɔɔ ti ti-ziɛ ʋeleiti ɲɔuɗa,
ti yeemani Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, ta-ƓALAGI.
«À ɠale ma deɠɛmu, kololala lointi,
nà wo ɠɛdɛ, gè wo ɠula wa-ɠaka faiti su.»
Gaaɠalemai GALA pɔ bɛ
«Giya ɠaa, giya ɠaa, gi ʋa ʋolu è ʋɔ,
mazɔlɔɔ ɗa ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, gá-ƓALAGI!
Ungo, gi ɓeni ɓɔɠɔ ʋa ti gi yaava,
zii ɠiligiti ta-ɠɔɔɠɔ ganigiti faa zu gizeiti ma,
gi ɗa zɔngɔi wo gizeiti ma.
Kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI, gá-ƓALAGI ɠa é ga Izilayɛle ná-kizogi.
Kaite gi ma loungoyai zu,
kɔɔɠɔ gani kɔɔ vai gi zɔlɔɔ nuiti sɔlɔɔ ganiiti koloɠoloni,
ta-logani goiti ta ta-logani wolaiti,
ti-loun zunuiti ta ti-loun anzanuiti.
Gá laazu gá-unfegi zu,
gá-unfetalai ɠɛa ga gá-ʋɛɛmazeɠei.
Mazɔlɔɔ gi kotoi ɠɛa Ɠɔoɠɔ GALAGI, gá-ƓALAGI laalɔɠɔma,
giya-o, gi-mɛmɛwolani-yo,
é lɔɔzei gi ma loungo ziɛgi zu ma, eyɛsu za.
Gi la woiloni Ɠɔoɠɔ GALAGI, gá-ƓALAGI wooi ma.»
