Raiva
A raiva é uma emoção humana que a Bíblia trata com seriedade. Irar-se não é pecado em si, mas a ira descontrolada destrói relacionamentos e abre porta para o mal.
Controlar a ira
A Bíblia nos exorta a ser tardios para irar-se. A resposta branda desvia o furor, e o que se controla é mais forte que um guerreiro.
Ariũ na aarĩ a Ithe witũ inyuĩ nyenda mũno, menyai ũũ: O mũndũ nĩahiũhage gũthikĩrĩria, no ndakahiũhage kwaria o na kana kũrakara,
Icookio rĩa ũhooreri nĩrĩeheragia mangʼũrĩ,
no kiugo kĩa ũũru kĩarahũraga marakara.
Mũndũ mũkirĩrĩria arĩ ũmenyo mũingĩ,
no mũndũ ũhiũhaga kũrakara onanagia ũrimũ.
Mũndũ mũkĩĩgu aitũrũraga marakara make mothe,
no mũndũ mũũgĩ aikaraga amarigĩrĩirie, akahoorera.
Mũndũ mũkĩĩgu onanagia marakara make o rĩmwe,
no mũndũ mũbaarĩrĩri aarumwo ndatindanagĩrĩra.
Irar-se sem pecar
Paulo ensina: irai-vos, mas não pequeis. Não deixe o sol se pôr sobre a vossa ira, para não dar lugar ao diabo.
"Mwarakara mũtikehie": Mũtikareke riũa rĩthũe mũrĩ o na marakara, o na mũtikanahe mũcukani kamweke.
Gwĩtheema ngũĩ kũrehagĩra mũndũ gĩtĩĩo,
no mũndũ o wothe mũkĩĩgu ahiũhaga kũũgitana.
Mwĩtĩĩo ũciaraga njũgitano,
no ũũgĩ wonekaga harĩ arĩa metĩkagĩra gũtaarwo.
Amor e perdão acima da raiva
O amor cobre multidão de pecados. A Bíblia nos chama a não alimentar rancor, mas a perdoar e amar, vencendo a raiva com compaixão.
Rũmena rũrehaga nyamũkano,
no wendani ũhumbagĩra ũũru wothe.
Wendani nĩũkiranagĩrĩria, na wendani nĩũtuganaga. Ndũiguanagĩra ũiru, na ndwĩgaathaga, o na ndũrĩ mwĩtĩĩo. Wendani ndũrĩ rũtũrĩko, na ndũcaragia ũrĩa ũngĩĩguna, o na ndũhiũhaga kũrakara, na ndũtaraga maita marĩa ũhĩtĩirio.
" ‘Ndũkanathũũre mũrũ wa thoguo ngoro-inĩ yaku. Kaanagia mũndũ ũrĩa ũngĩ maũndũ ũtekũhithĩrĩra nĩgeetha ndũkanagwatanĩre nake mahĩtia-inĩ make.
" ‘Ndũkanerĩhĩrie kana ũtume mũndũ wanyu ũthũ, no endaga mũndũ ũrĩa ũngĩ o ta ũrĩa wĩyendete wee mwene. Niĩ nĩ niĩ Jehova.
Agĩthiĩ na mbere na kwaria, akiuga atĩrĩ, "Kĩrĩa kiumaga thĩinĩ wa mũndũ nĩkĩo kĩmũgwatagia thaahu. Nĩgũkorwo ngoro-inĩ cia andũ nĩkuo kuumaga meciiria mooru, ũhũũri maraya, na ũici, na ũragani, na ũtharia, na ũkoroku, na rũmena, na maheeni, na ũũra-thoni, na ũiru, na njambanio, na mwĩtĩĩo, o na ũrimũ. Maũru maya mothe moimaga thĩinĩ wa mũndũ na makamũgwatia thaahu."
Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, mwĩmenyererei hatikagĩe o na ũmwe wanyu ũrĩ na ngoro ĩĩhagia na ĩtetĩkagia, ĩrĩa ĩgarũrũkaga, ĩgatigana na Ngai ũrĩa ũrĩ muoyo.
"Mũndũ angĩtigana na mũtumia wake,
nake mũtumia ũcio athiĩ ahikĩre mũndũ ũngĩ-rĩ,
mũthuuri ũcio no amũcookerere?
Githĩ bũrũri ũcio to ũthaahe biũ?
No wee-rĩ, ũtũũrĩte ũhũũraga ũmaraya na endwa aku aingĩ mũno!
Rĩu-rĩ, wee no ũnjookerere?"
ũguo nĩguo Jehova ekuuga.
"Ta tiira maitho ũcũthĩrĩrie tũcũmbĩrĩ twa irĩma kũrĩa gũtigĩtwo ũtheri.
Nĩ kũrĩ handũ ũtarĩ wakomwo nawe?
Mĩkĩra-inĩ ya njĩra-rĩ, nĩkuo wetagĩrĩra endwa aku,
kũu nĩkuo waikaraga thĩ ũkameterera, o ta Mũarabu arĩ werũ-inĩ.
Wee nĩũthaahĩtie bũrũri ũyũ
na ũmaraya waku na waganu waku.
Tondũ wa ũguo-rĩ, mbura ya maguna-ngʼombe nĩĩgirĩtio yure,
o na ĩrĩa ya gũkũria irio nayo ĩkaaga kuura.
No rĩrĩ, wee nĩũmĩtie gĩthiithi ta kĩa mũmaraya,
ũkaaga thoni o na hanini.
Githĩ to rĩu wanjĩta ũkiugaga:
‘Baba, wee mũrata wakwa kuuma ndĩ o mũnini,
kaĩ ũgũgĩtũũra ũrakarĩte?
Mangʼũrĩ macio maku-rĩ, megũgĩthiĩ na mbere nginya tene?’
Ũguo nĩguo waragia,
no ũgacooka ũgeeka ũũru wothe ũrĩa ũngĩhota."
Matukũ-inĩ ma wathani wa Mũthamaki Josia, Jehova nĩanjũririe atĩrĩ: "Ĩĩ nĩwonete ũrĩa Isiraeli aahutatĩire? Nĩahaicĩte gĩthũngũri-inĩ gĩothe kĩrĩa kĩraihu na igũrũ, na agathiĩ rungu rwa mũtĩ o wothe ũrĩa mũruru na akahũũrĩra ũmaraya kuo. Ndeciirĩtie atĩ nĩakanjookerera aarĩkia gwĩka maũndũ macio mothe, nowe ndaigana kũnjookerera, nake mwarĩ wa nyina, Juda, ũrĩa ũtaarĩ mwĩhokeku, agĩkĩĩonera maũndũ macio. Nĩndaheire Isiraeli ũcio wahutatĩire marũa ma gũtigana nake, ngĩmũingata nĩ ũndũ wa ũtharia ũcio wake wothe. No rĩrĩ, nĩndonire atĩ o na Juda, mwarĩ wa nyina ũcio ũtaarĩ mwĩhokeku, ndaarĩ na guoya; o nake nĩoimagarire, agĩthiĩ gũtharia. Tondũ wa ũrĩa Isiraeli oonaga ũmaraya wake ũtarĩ ũndũ mũnene harĩ we, nĩathaahirie bũrũri ũcio, agĩkĩrĩrĩria kũhũũra ũmaraya na ũndũ wa kũhooya mahiga na mĩtĩ. O na kũrĩ ũguo-rĩ, Juda, mwarĩ wa nyina ũcio ũtaarĩ mwĩhokeku, ndaanjookereire na ngoro yake yothe, no aanjookereire na ũhinga," ũguo nĩguo Jehova ekuuga.
Jehova akĩnjĩĩra atĩrĩ: "Isiraeli, ũrĩa waahuutatĩire-rĩ, nĩ mũthingu gũkĩra Juda, ũcio ũtaarĩ mwĩhokeku. Thiĩ ũkahunjanĩrie ndũmĩrĩri ĩno werekeire mwena wa gathigathini, uuge ũũ:
" ‘Njookerera, wee Isiraeli, o wee ũũhutatĩire,’ ũguo nĩguo Jehova ekuuga,
‘na niĩ ndigacooka gũkũhetera gĩthiithi na marakara,
nĩ ũndũ njiyũrĩtwo nĩ tha,’ ũguo nĩguo Jehova ekuuga.
‘Ndigũtũũra ndakarĩte nginya tene.
Wee ũndũ ũrĩa ũgwĩka-rĩ, no kuumbũra mahĩtia maku,
nĩ ũndũ wa ũrĩa ũremeire Jehova Ngai waku,
nĩ ũndũ wa ũrĩa waneitanga, ũkĩĩheanaga kũrĩ ngai cia kũngĩ,
rungu rwa mũtĩ o wothe mũruru,
na ũkaaga kũnjathĩkĩra,’ "
ũguo nĩguo Jehova ekuuga.
Jehova ekuuga atĩrĩ: "Njookererai, inyuĩ andũ aya mũũhutatĩire, nĩgũkorwo nĩ niĩ mũthuuri wanyu; nĩngamũcookanĩrĩria, ndute mũndũ ũmwe itũũra-inĩ rĩmwe, na angĩ eerĩ ndĩmarute mũhĩrĩga ũmwe, ndĩmũtware Zayuni. Nĩngacooka ndĩmũhe arĩithi arĩa ndĩthuurĩire na ngoro yakwa, arĩa makaamũtongoragia marĩ na ũũgĩ o na ũmenyo." Jehova ekuuga atĩrĩ: "Matukũ-inĩ macio, rĩrĩa mũgaakorwo mũingĩhĩte mũno gũkũ bũrũri ũyũ-rĩ, andũ matigacooka kuuga, ‘Ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Jehova.’ Ũhoro ũcio ndũgatoonya meciiria-inĩ mao kana ũririkanwo; rĩtigeciirio ũhoro warĩo o na kana rĩthondekwo rĩngĩ. Hĩndĩ ĩyo mageetaga itũũra rĩa Jerusalemu Gĩtĩ kĩa Ũthamaki kĩa Jehova, nacio ndũrĩrĩ ciothe nĩikongana kũu itũũra rĩa Jerusalemu nĩ ũndũ wa gũtĩĩa rĩĩtwa rĩa Jehova. Matigacooka kũrũmĩrĩra ũremi wa ũũru wa ngoro ciao. Matukũ-inĩ macio nyũmba ya Juda nĩĩkanyiitana na nyũmba ya Isiraeli, na o eerĩ nĩmagooka moimĩte bũrũri wa mwena wa gathigathini, makinye bũrũri ũrĩa ndaaheire maithe manyu ũtuĩke igai rĩao.
"Niĩ mwene ngiuga atĩrĩ,
" ‘Ingĩakenire atĩa ngĩmũtua ta ariũ akwa,
na ndĩmũhe bũrũri mwega,
igai rĩrĩa rĩega rĩkĩrĩte magai ma ndũrĩrĩ ciothe.’
Ndeciiragia mũrĩnjĩtaga ‘Baba’
na mwage kũũhutatĩra nĩguo mũtige kũnũmĩrĩra.
No rĩrĩ, o ta mũtumia ũtarĩ mwĩhokeku harĩ mũthuuriwe,
ũguo noguo mũkoretwo mũtarĩ ehokeku harĩ niĩ, inyuĩ nyũmba ya Isiraeli,"
ũguo nĩguo Jehova ekuuga.
Kĩrĩro nĩkĩiguĩtwo kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru gũtarĩ kĩndũ,
kũgirĩka na gũthaithana kwa andũ a Isiraeli,
nĩ ũndũ nĩmogometie njĩra ciao,
na makariganĩrwo nĩ Jehova Ngai wao.
"Njookererai, inyuĩ andũ aya mũũhutatĩire;
nĩngũmũhonia nĩguo mũtigacooke gũcooka na thuutha."
Magĩcookia atĩrĩ, "Ĩĩ nĩguo, nĩtũgũũka harĩwe,
nĩgũkorwo wee nĩwe Jehova Ngai witũ.
Ti-itherũ inegene rĩa ũhooi mĩhianano kũu tũrĩma-inĩ
o na kũu irĩma-inĩ nĩ rĩa maheeni;
ti-itherũ, ũhonokio wa Isiraeli ũrĩ na Jehova Ngai witũ.
Kuuma o ũnini-inĩ witũ, ngai icio cia mĩhianano cia thoni
nĩcio ciananiina maciaro ma mawĩra ma maithe maitũ:
ndũũru ciao cia mbũri na cia ngʼombe,
aanake ao na airĩtu ao.
Nĩtwĩgũithiei thĩ tũconokete,
nacio njono ciitũ itũhumbĩre.
Nĩ twĩhĩirie Jehova Ngai witũ,
ithuĩ o hamwe na maithe maitũ;
kuuma rĩrĩa twarĩ anini nginya ũmũthĩ ũyũ-rĩ,
tũtũũrĩte tũtarĩ twathĩkĩra Jehova Ngai witũ."
