Raiva
A raiva é uma emoção humana que a Bíblia trata com seriedade. Irar-se não é pecado em si, mas a ira descontrolada destrói relacionamentos e abre porta para o mal.
Controlar a ira
A Bíblia nos exorta a ser tardios para irar-se. A resposta branda desvia o furor, e o que se controla é mais forte que um guerreiro.
Kuwa mpe kusadila Mambu ya Nzambi
Bampangi ya munu ya luzolo, beno bambuka moyo na mambu yayi: Konso muntu fwana kuvwanda ya kukubama na kuwa, kasi yandi fwana kuzonza mpe kudasuka na nswalu ve,
Mvutu ya mbote ke manisaka nkele, kasi mambu ya yimbi ke nataka nkele.
Muntu yina ke dasukaka ve na mbangu, yandi kele kuluntu na mayela ya yandi, kasi muntu yina ke dasukaka na mbangu ke lakisaka buzoba ya yandi.
Kizoba ke bumbaka ve nkele ya yandi nyonso, yandi ke lakisaka yawu na bantu nyonso, kasi muntu ya ndwenga ke kangaka ntima, yandi ke mangaka na kulakisa yawu.
Kizoba ke lakisaka nkele ya yandi na nswalu, kasi muntu ya mayela ke kangaka ntima kana ba me finga yandi.
Irar-se sem pecar
Paulo ensina: irai-vos, mas não pequeis. Não deixe o sol se pôr sobre a vossa ira, para não dar lugar ao diabo.
Kana beno me dasuka, beno sala masumu ve. Nkele ya beno fwana kumanisa ntete bwisi yila. Beno pesa ve nzila na Satana.
Kukima kuswana kele nkembo samu na muntu, kasi kizoba zola kuswana.
Lunangu ke nataka kuswana, kasi ndwenga kele na bayina ke kuwaka malongi.
Amor e perdão acima da raiva
O amor cobre multidão de pecados. A Bíblia nos chama a não alimentar rancor, mas a perdoar e amar, vencendo a raiva com compaixão.
Kuyina ke salaka ti bantu kuswana, kasi luzolo ke fukaka mambu nyonso ya yimbi.
Muntu yina ke zolaka bampangi ke vwandaka na mvibudulu mpe ke salaka mambu ya mbote. Yandi ke vwandaka ve na musoki, ke sosaka ve na kutalana, mpe kele ve na mayama. Yandi ke salaka ve mambu ya nsoni, mpe yandi kele ve na munimi. Yandi ke dasukaka ve, mpe ke zimbanaka yimbi yina ba ke salaka yandi.
«Kuyina ve mpangi ya nge na yisi ya ntima. Kasi kukima ve na kusemba yandi, samu ti nge kuzwa ve disumu samu na yandi. Kuvutula ve yimbi na muntu yina me sala nge yimbi. Kukangila ve mpangi ya nge nkele. Zola mpangi ya nge mutindu nge mosi. Mu kele Yave.»
Yesu tubaka dyaka: «Ni nyonso yina ke basikaka na nzutu ya muntu ke salaka ti muntu vwanda ve ya kuvedila. Ya tsyelika, ni na ntima ya muntu ke katukaka mabanza ya yimbi yina ke nataka muntu na kuzinga na kindumba, na kulaba, na kufwa bampangi, na kusala kinsuza, na kuvwanda na bansatu ya kubaka bima ya bampangi, na kuvwanda na myangu, na kuvuna bampangi, na kuzinga kidi-kidi, na kuvwanda na musoki, na kuzonza yimbi ya bampangi, na kuvwanda na lunangu, mpe na kuvwanda na ntima ngolo. Mambu nyonso yayi ya yimbi ke katukaka na ntima ya muntu, mpe ke salaka ti muntu kuvwanda ya kuvedila ve.»
Bampangi, beno vwanda na nkebolo, samu ti ata muntu na kati ya beno vwanda na ntima ya yimbi, yina ke kwikilaka ve, mpe yina ke nataka yandi na kumanga Nzambi ya moyo.
Kento ya kindumba ya yintu ngolo
Kana muntu katula kento ya yandi na makwela
mpe kana kento yango kukatuka na makwela
samu na kwenda kwela bakala ya nkaka,
muntu yina lenda baka dyaka kento yango mutindu kento ya yandi?
Ve! Samu ti yinsi lenda sumuka.
Kasi nge Isayeli, nge me sala kindumba na babakala mingi.
Wapi mutindu nge zola kuvutuka dyaka na munu?
Ni Yave me tuba yawu.
Zungisa meso na myongo mpe tala:
na wapi mongo nge salaka ve kindumba?
Nge vwandaka vwanda pene-pene ya banzila na kuvingilaka babakala
mutindu mu-Alabe ke vingilaka bantu yina ke zyeta na yinsi ya kuyuma.
Nge me sumuna yinsi na kindumba ya nge
mpe na mambu ya nge ya yimbi.
Ni yawu yina, mu yiminaka nge
bamvula.
Bamvula ya ndolo nokaka ve.
Kasi nge tatamanaka kaka na kindumba ya nge.
Nge mangaka na kutala nsoni.
Kasi ntangu yayi wapi kisika beto me kuma?
Ni nge ke na kulooka na munu na kutuba: «Tata ya munu,
ndiku ya munu ya buntwenya!
Yandi ke kangila munu ntima ya mankululu?
Nkele ya yandi na munu ke manisa ve?»
Ni mutindu yina nge ke na kuzonza,
kasi nge ke na kubika ve na kusala yimbi
mpe nge ke na kulenda na kusala yawu!
Mbokolo samu na kuviluka
Na ntangu yina Yosiya vwandaka ntinu, Yave tubaka na munu: «Nge me tala mambu yina salaka Isayeli, kento ya kondwa kukwikama? Yandi vwandaka kwenda na zulu ya konso mongo ya kuzangama, na yisi ya konso yinti ya makasa ya maza samu na kusala kindumba. Ntangu Isayeli salaka mambu nyonso yina, mu yindulaka mutindu yayi: "Isayeli ke vutuka na sika ya munu". Kasi yandi vutukaka ve. Yuda, kibusi ya yandi, yina me kondwa kukwikama talaka yawu. Mu katulaka Isayeli, kiyala, na makwela, samu na mavanga ya yandi nyonso ya kindumba. Mu pesaka yandi mukanda ya kufwa makwela. Kasi mu me tala ti Yuda, kibusi ya yandi, yina me kondwa kukwikama talaka ata boma. Yandi mpe kwendaka sala kindumba mutindu mosi. Isayeli salaka kinsuza na banzambi ya matadi mpe ya bayinti. Na kindumba ya yandi ya ngolo-ngolo yina, Isayeli sumunaka yinsi. Kasi ata nyonso yina, Yuda, kibusi ya yandi yina me kondwa kukwikama, vutukaka ve na munu na ntima ya yandi nyonso. Kuvutuka ya yandi yina yandi vutukaka na sika ya munu vwandaka kaka ya luvunu. Ni Yave me tuba yawu.»
Yave tubaka dyaka na munu: «Isayeli, kiyala yina me lutila ya kudedama na Yuda yina me kondwa kukwikama», kwenda samuna mambu yayi na node:
«Nge Isayeli kiyala, vutuka!
Ni Yave ke na kutuba yawu.
Mu ke dasukila dyaka beno ve,
samu ti mu ke ya kukwikama.
Ni Yave me tuba yawu.
Mu ke bumbaka ve nkele ya munu bantangu nyonso.
Ndima kaka yimbi ya nge.
Ndima ti ni na Yave Nzambi ya nge, nge mangaka na kutumama.
Nge kukipesaka na banzambi ya nzenza,
na yisi ya konso yinti ya makasa ya maza.
Beno mangaka na kuwa munu.
Ni Yave me tuba yawu.»
Lukutakanu ya bantu kuna na Yelusalemi
«Beno vutuka, beno bana ya yintu-ngolo. Ni Yave ke na kutuba yawu. Samu ti ni munu kele Mfumu ya beno! Mu ke baka beno, mosi na mbanza yayi, zole na dikanda yayi, mu ke vutula beno na Siyone. Mu ke pesa beno mivungi yina mu zola munu mosi. Bawu ke twadisa beno na mayela nyonso mpe na mutindu ya kufwanakana.»
Yave ke na kutuba: «Na ntangu yina, beno ke butana mpe beno ke kuma mingi na yinsi. Ni Yave ke na kutuba yawu. Ba ke zonzila dyaka ve mambu ya Sanduku ya Ngwisani ya Yave. Ata muntu ke banza na yawu, ata muntu ke bambukila yawu moyo. Ba ke sosa dyaka yawu ve. Ba ke yidika dyaka ya nkaka ve. Na ntangu yina, ba ke bokila Yelusalemi "Kiti ya kintinu ya Yave". Makanda nyonso ya bantu ke kwenda yonzama, na Nkumbu ya Yave, kuna na Yelusalemi. Bawu ke landa dyaka ve banzila ya buzengi yina bantima ya bawu ya yimbi vwandaka nata bawu. Na ntangu yango, bantu ya Yuda ke vukana na bantu ya Isayeli. Bawu ke katuka kintwadi kuna na yinsi ya node samu na kukwiza na yinsi yina mu pesaka mutindu mvwilu na bankooko ya beno.»
Kuvutuka ya Isayeli na sika ya Yave
Yave
«Munu mu vwandaka yindula mutindu yayi:
"Aa! Mu vwandaka kwandi na nsatu ya kubakila nge mutindu mwana ya munu!"
Mu vwandaka kwandi na nsatu ya kupesa nge yinsi ya kyese ya kulutila,
mvwilu yina me lutila kitoko na yinza nyonso!
Mu vwandaka banza ti nge ke bokila munu "Tata ya munu",
mpe nge zolaka manga dyaka munu ve.
Kasi beno me vwanda ve ya kukwikama na munu, beno bantu ya Isayeli,
mutindu kento yina kele ve ya kukwikama na bakala ya yandi.
Ni Yave me tuba yawu.»
«Makelele ke na kuwakana na myongo
Ya kele ni bantu ya Isayeli
ke na kudila mpe ke na kuyawula
samu ti bawu me landa nzila ya yimbi.
Bawu me zimbana Yave, Nzambi ya bawu.
Beno vutuka na sika munu,
beno bana ya yintu-ngolo,
mu ke belusa kondwa kukwikama ya beno!»
Bantu ya Isayeli
«Beto bawu yayi,
beto me kwiza ya beto na sika ya nge,
samu ti ni nge Yave Nzambi ya beto.
Ee! Nyonso yina ke katukaka na myongo,
yawu ke kaka ya luvunu.
Kaka makelele ya mpamba ba ke salaka kuna na myongo.
Ya tsyelika, ni na sika ya nge Yave, Nzambi ya beto,
kele mpulusu ya Isayeli.
Katuka bumwana ya beto,
balusambulu ya nsoni ya Baale
bebisaka yina bankooko ya beto tekilaka na kuzwa,
ya vwanda mameme, bankombo, bangombe ya bawu,
ya vwanda bana ya bawu ya babakala
to bana ya bawu ya bakento.
Nsoni me kuma kwandi mutindu mfulu ya beto.
Beto ke na kufukila kaka ni nsoni ya beto.
Samu ti beto me sala yimbi
na ntadisi ya Yave Nzambi ya beto,
beto na bankooko ya beto,
katuka bumwana ya beto tii bubu yayi.
Beto me tumama ve na ndinga ya Yave, Nzambi ya beto.»
