Reino dos céus
O Reino dos Céus é comparado por Jesus a tesouros, sementes e redes. Através de parábolas, Ele revelou os mistérios de um Reino que já está entre nós, mas que se consumará na eternidade.
O valor incomparável do Reino
O Reino dos Céus é como um tesouro escondido ou uma pérola de grande valor. Quem o encontra, vende tudo para possuí-lo.
Ndi kɔm kiba bəh ŋkaiŋni kitəh ki ndzɔŋki kidɔkɔ
Ŋkuŋ bi bɛiŋ kɔ aka bəkə ki kpɔ kə mi nì tsə yɛiŋ num bə nyumi i khə. Wi ka fiəni baŋ ki, ka kwɛki wɔkɔ ndzɔŋni, ka tsə taŋni biɛiŋ bichi biə wi nì kaŋaki, ka tsə taŋ khə wiwɔ.
Ayaka ŋkuŋ bi bɛiŋ chu kɔ aka mi wi shi widɔkɔ wə wi nì nyaniki nəŋki ŋkaiŋni kitəh kidɔkɔ ki ndzɔŋki nalə. Jɔbi wə wi nì nəŋ yɛiŋ widɔkɔ wə wi kɔ na wi ləkəli. Wi ka tsə taŋni biɛiŋ bichi biə wi nì kaŋaki wi tsə taŋ tə wiwɔ.
Ndi kɔm ŋkaiŋni wi ŋgɔkɔ wi fintam fidɔkɔ
Jisɔs chu ti ndi widɔkɔ i bɔ a, "Ŋkuŋ bi bɛiŋ kɔ aka dzəkəh wi ŋgɔkɔ wi fintam fidɔkɔ, wə mi nì dzɔ mu i wi khə. Ŋgɔkɔ wələ kɔ dzəkəh yiwɔ sɛiŋni na bəh ŋga tsə bəŋgɔkɔ bədɔkɔ bəchi. Ayakalə, jɔbi wə wi buku yaka wi ni kɔɔ, wi kpali tsə nteŋ wi biɛiŋ bichi, wi fiəni chu kpɛiŋ ka minyəni mə mɔ fuliki bɛiŋ dzə maa júŋ yibɔ i cha yiwɔ wə."
Ndi kɔm dzɔɔŋ
Jisɔs chu ti bɔ bəh ndi widɔkɔ a, "Ŋkuŋ bi bɛiŋ kɔ aka dzɔɔŋ yə miŋkpaŋa nì fəkə muku i biŋkuŋɔ bimbum wə bitali, ka fwɛŋni ka chwali dzɔɔŋ yiwɔ fə muku miwɔ yaka."
Parábolas do Reino
Jesus ensinou sobre o Reino mediante parábolas que revelam seu crescimento, seu juízo e a separação final entre justos e injustos.
Ndi kɔm ŋgɔkɔ wi gəŋ bəh wi mfwaŋ
Jisɔs chu ti ndi widɔkɔ i bɔ a, "Bə kɔ i fəkəli ŋkuŋ bi bɛiŋ bəh mi wə wi nì tsə i mu ŋgɔkɔ wi gəŋ wi ndzɔŋni i wi khə. Jɔbi wə bəni nì nɔki, mbaiŋŋni wi dzə ka mu ŋgɔkɔ wi mfwaŋ wə wi bwɔsiki gəŋ i ŋgɔkɔ wi gəŋ kintəəŋ ka nyə. Jɔbi wə gəŋ yiwɔ nì kɔ yaka lɔ ka yisi i nyaki nchaiŋki, ŋgɔkɔ wi mfwaŋ wə ka chusi tə. Bəni bə nɔm bə mi wiwɔ dzə bikə i wi a, ‘Tikwili, wɔ nì tsə mu num ŋgɔkɔ wi gəŋ i khə, ŋgɔkɔ wi mfwaŋ wələ ka nyani na dəiŋ ka wi numki i yɛiŋ kintəəŋ a?’ Wi chukuli i bɔ a, ‘A fə mbaiŋŋni wuŋ gia yiwɔ yakadəiŋ.’ Bəni bə nɔm bəwɔ bikə i wi a, ‘Wɔ nəŋki a buku tsə̂ bâayi a?’ Tikwili wibɔ nəiŋ dzaka i bɔ a, ‘Aka bə́ num yaka jɔbi wə mbɛiŋ ni saŋaki ma mbɛiŋ ni saŋa tasiki bəh gəŋ yɛiŋ kintəəŋ. Mbɛiŋ bêe ma bɔ bəchi kɔɔki i tsə buku jɔbi wi kɔhni wə. Ka a ni numki i jɔbi wi kɔhni wə, mih ni dzaka i bəni bə kɔhni bəwɔ a bɔ yisi bâayi mfwaŋ biwɔ bɔ jûŋni kâŋa jîə i kaka kaka wə, ka bə ni kpa, ma bə ni ka juŋni jiə gəŋ i mih gba.’"
Gia yə ndi wələ chusiki kɔm ŋgɔkɔ wi gəŋ bəh wi mfwaŋ
Jisɔs nyə bee mbaŋ wi bəni ka liə tsə dzu. Bwa bu bə mbaŋ biəli wi bikə i wi a, "Fûku baiŋsi i buku kɔm gia yə ndi wi mfwaŋ wə i khə chusiki." Wi ka dzaka a, "Mi wə wi nì muki ŋgɔkɔ wi ndzɔŋni wə, akɔ mi wə yɛli wi kɔ Waiŋmi. Khə wiwɔ kɔ mbi wələ. Ŋgɔkɔ wi ndzɔŋni wiwɔ num bwa bə̀ bɔ kɔ bə ŋkuŋ bi Nyɔ. Mfwaŋ biwɔ num bwa bə mi wichu wə. Ayaka mbaiŋŋni wə wi nì mu ŋgɔkɔ wi mfwaŋ wiwɔ akɔ ŋkpɛli. Jɔbi wi kɔhni wiwɔ bi numki jɔbi wə mbi wələ bi kigɔksiki. Bəni bə kɔhni bəwɔ kɔ bəchinda bə Nyɔ. Asi bə si baayi mfwaŋ juŋni ka bə kpa i gbuku wə, kɔ yakadəiŋ si yi bi numki i jɔbi wə mbi wələ bi gɔksiki. Mi wə yɛli wi kɔ Waiŋmi bi chiŋsiki lə bəchinda bu, i nyani juŋni nnya biɛiŋ bichi biə bi dzəki bəh chu i bəni wə bəh bəni bəchu bəchi bə̀ bɔ fəki chu bə bi bwili bɔ i ŋkuŋ bi wə, ayaka bə lɔɔ bəchu i gbuku wi ghəkəni wə. A num di biə bəni bi dəki dzi jəŋ. Ayakadəiŋ, bəni bə̀ bɔ kɔ chəŋ bi baiŋki aka wɔŋ i ŋkuŋ bi Ba wibɔ wə. Mi wə wi kaŋaki bintuni, wi wɔ̂kɔ.
Ndi kɔm gbi wi bwɔ́kɔ
Ŋkuŋ bi bɛiŋ chu kɔ aka gbi wə bə si tum i bɔkɔ, ayaka ŋgɔkɔ yi bwɔ́kɔ yichi juŋni yɛiŋ mə, yi jikə. Bəni guku bwili wi i kpa. Shinum kuku, sabibwili bwɔ́kɔ yindzɔŋni jiə i káh wə, shukutɔkɔ yichu yə. Lə yibi numki ayaka i jɔbi wə mbi wələ bi gɔksiki. Bəchinda bə Nyɔ bi buku dzə i gaali bəni bəchu i bəni bə chəŋ wə, ayaka bə lɔɔ bəchu i gbuku wi ghəkəni wə, a num di biə bəni bi dəki dzi jəŋ."
Quem herda o Reino
Os humildes, os pobres de espírito e as crianças são herdeiros do Reino. Mas é difícil para os ricos entrarem nele.
"Ndzɔŋni bimbum kɔ i bəni bə̀ bɔ kiəki a bɔ kɔ bə kifuu i kimbu ki Nyɔ wə,
kɔm ŋkuŋ bi bɛiŋ kɔ bibɔ.
Ndzɔŋni bimbum kɔ i bəni bə̀ bɔ dəki,
kɔm Nyɔ bi chumsi lə bɔ.
Ndzɔŋni bimbum kɔ i bəni bə̀ bɔ dzɔki gwu yibɔ i kuku,
kɔm bɔ bi dzi lə mbi.
Ndzɔŋni bimbum kɔ i bəni bə̀ dzɔŋ wɔɔki bɔ, kindɔŋ wɔm bɔ kɔm nɔni ki chəŋ,
kɔm Nyɔ bi fə lə ma bɔ fwuli.
Ndzɔŋni bimbum kɔ i bəni bə̀ bɔ kwasiki nshɛiŋ i bədɔkɔ,
kɔm Nyɔ bi kwasiki lə nshɛiŋ i bɔ.
Ndzɔŋni bimbum kɔ i bəni bə̀ shɔ́m yibɔ baiŋki,
kɔm bɔ bi yɛiŋ lə Nyɔ.
Ndzɔŋni bimbum kɔ i bəni bə̀ bɔ dzəki bəh kimbɔiŋni,
kɔm bə bi bɔɔŋki bɔ a bwa bə Nyɔ.
Ndzɔŋni bimbum kɔ i bəni bə̀ bəni bwaŋki gvu i bɔ chɛiŋ kɔm a bɔ nɔki nɔni ki chəŋ,
kɔm ŋkuŋ bi bɛiŋ kɔ bibɔ.
Ndzɔŋni bimbum kɔ bimbɛiŋ, jɔbi wə bəni tɔyiki mbɛiŋ, bwaŋ gvu i mbɛiŋ chɛiŋ, dzaka gia yichu yichi kɔm mbɛiŋ a kilɔlɔ kɔm mbɛiŋ kɔ bəni bəŋ. Jɔbi wə yi bi numki yakadəiŋ, mbɛiŋ ka wɔ̂kɔki ndzɔŋni lâŋ gwu, kɔm bəmbee bəmbɛiŋ bəmbum kɔ num i tumi ki bɛiŋ wə. Mbɛiŋ kîəki a, akɔ ayaka si bəni nì bwaŋki gvu i bəni bə ntum bə Nyɔ chɛiŋ bə̀ bɔ nì yisi dzə i ninshiŋ i mbɛiŋ.
Mi wə wi kɔ mi wimbum i kintəəŋ ki ŋkuŋ bi bɛiŋ wə
A jɔbi wiwɔ wə, bwa bə Jisɔs bə mbaŋ dzə bikə i wi a, "Mi wə wi kɔ mi wimbum tsə bəni bəchi i ŋkuŋ bi bɛiŋ wə akɔ winaiŋ a?" Jisɔs ka bɔɔŋ waiŋ wi nchiŋ tɔm i bɔ kintəəŋ, ka dzaka a, "Mih fukuki ŋkɔŋ i mbɛiŋ a, mbɛiŋ ka baaŋ i kwuni i numki ka bwa bənchiŋ bənchiŋ, yaka kɔ a mbɛiŋ bi lansi liə kə i ŋkuŋ bi bɛiŋ wə. Na ndə wə wi shishi gwu yi i kuku i numki ka waiŋ winchiŋ wələ, wəmaka mi kɔ mi wimbum i kintəəŋ ki ŋkuŋ bi bɛiŋ wə.
Jisɔs dzaka mfih a, "Mbɛiŋ bêe ma bwa bənchiŋ dzə̂ki i mih wə. Kiə mbɛiŋ ki chî kə bɔ, kɔm ŋkuŋ bi bɛiŋ kɔ num i bəni ka bələ."
Jisɔs ka dzaka i bwa bu bə mbaŋ a, "Mih fukuki ŋkɔŋ i mbɛiŋ a yi bi ləkə lə i mi wimbum i liə i ŋkuŋ bi bɛiŋ wə. Mih chu fukuki i mbɛiŋ a, yi bɔniki alə i kikum i liə i dzəŋə yi nsala wə tsə si mi wimbum kɔ i liə i ŋkuŋ bi Nyɔ wə." Bwa bə Jisɔs bə mbaŋ wɔkɔ yi yakadəiŋ, ndzaka wiwɔ fumsi bɔ nalə. Bɔ bikə i wi a, "Yi kabə num yakadəiŋ, ma ndə bi lansi bɔiŋ a?" Jisɔs tsɛiŋ bɔ lə, ka dzaka i bɔ a, "I mi wiwɔm, yələ ləkəki alə. Ayakalə, i Nyɔ gia yidɔkɔ kɔkə yə yi ləkəki i wi."
Bwa bə nih bəŋ bə shɔm, mbɛiŋ wɔkɔli, ntə akɔ bəni bə kifuu fa kuku bə̀ Nyɔ kɔ wi sabibwili a bɔ kaŋaki kimbum kə ki kɔ num ki jikə a? Ntə a chu kɔ a bɔ bə̀ Nyɔ bi nya bɔ bəh di i ŋkuŋ bi bi bɛiŋ wə a num biə wi nì kaka i mi wichi wə wi kɔŋki wi a?
Buscar o Reino acima de tudo
Jesus ensinou que devemos buscar primeiro o Reino e sua justiça. Nem todo que diz 'Senhor, Senhor' entrará — só quem faz a vontade do Pai.
A kɔkə dəkə mi wichi wə wi bɔɔŋki mih a, ‘Bah, Bah’, wi bi liəki i ŋkuŋ bi bɛiŋ wə. A bi liəki a mi wə wi fəki gia yə Ba wuŋ wə wi kɔ i bɛiŋ nəŋki.
Yi kɔ a, na ndə wə wi bi bwiŋki nchi i bənchi bələ wə, kɔŋ nchi wiwɔ sɛiŋniki na dəiŋ, ka laniki bəni a bɔ bwîŋki yakadəiŋ tə, wəmaka mi bi numki mi wi nchiŋ i kintəəŋ ki ŋkuŋ bi bɛiŋ wə. Ayakalə, mi wə wi jiəki bənchi bələ, chu lani tə bəni a bɔ jîəki, wəmaka mi bi numki mi wimbum i kintəəŋ ki ŋkuŋ bi bɛiŋ wə. Ayakadəiŋ, mih fukuki i mbɛiŋ a, nɔni kimbɛiŋ ki chəŋ kabə tsəki kə ki bəni bə̀ bɔ laniki bənchi bə Nyɔ bəh ki Bəfalasi, mbɛiŋ bi ma lansi liə i ŋkuŋ bi bɛiŋ wə.
Akɔ lə si mbɛiŋ kɔ i tsaki:
‘Ba wibuku wə wi kɔ i bɛiŋ,
fə̂ bəni kɔksiki yɛli wa,
fə̂ ŋkuŋ bia dzə,
fə̂ a gia yə wɔ nəŋki yi numki i fa kuku asi yi kɔ i bɛiŋ.
Nlani wi Jɔn Njulibɔkɔ
A nì kɔ i jɔbi wiwɔ wə, Jɔn Njulibɔkɔ nì nyə tsə i chwa i kimbu ki Judea wə ka fukuki i bəni a, "Mbɛiŋ kwûni shɔ́m yimbɛiŋ, kɔm ŋkuŋ bi bɛiŋ si num kɔmsi dzə."
I yisi i jɔbi wiwɔ wə, Jisɔs ka yisi i fukuki i bəni dzaka a, "Mbɛiŋ kwûni shɔ́m yimbɛiŋ, kɔm ŋkuŋ bi bɛiŋ si num kɔmsi dzə."
Si mbɛiŋ tsə̂ki mbɛiŋ fukuki i bɔ a, ‘Ŋkuŋ bi bɛiŋ si num a dzəh.’
Mih fukuki i mbɛiŋ a, bəni bəduli bi dzə lə i bimbu bichi i yisi i di biə wɔŋ bubuki bəh i tsə buku i di biə wi tsəki liəki, bɔ bi dzə num i kuku i dziki bəh bətii bəmbɛiŋ Ablaham bəh Ayjik bəh Yakɔb i ŋkuŋ bi Nyɔ wə i bɛiŋ,
Mih fukuki ŋkɔŋ i mbɛiŋ a, i kintəəŋ ki bəni bə̀ a bwɔ miŋkpaŋa, mi widɔkɔ kɔkə yɛiŋ wə wi kɔkniki tsə Jɔn Njulibɔkɔ. Ayakalə, mi wə wi kɔ na wi nchiŋ i kintəəŋ ki ŋkuŋ bi bɛiŋ wə wi kɔ wi kɔkni tsə Jɔn. I yisi i chɔkɔ biə Jɔn Njulibɔkɔ nì yisi nɔm wi i dzə buku bidaiŋ a nì kɔ bəni jwɔ ŋkuŋ bi bɛiŋ, ayaka bəni bə ŋga ka lɔkɔki bəh ŋga.
A herança eterna
O Reino dos Céus é inabalável e eterno. Deus nos chama a fazer firme a nossa vocação e eleição para entrar nesse Reino.
Yi bə́ num a bukumbɛiŋ nyâki kiyɔŋni i Nyɔ a ŋkuŋ biə bukumbɛiŋ dzɔki akɔ biə bə kɔkə i chu nəŋni. Ayakadəiŋ, bukumbɛiŋ yaksiki Nyɔ i dzəh yə wə wi bum, nyâ kiŋkɔ̂ksi i wi, lwa wi. Bukumbɛiŋ nyâki yakadəiŋ kɔm,
"Nyɔ wibukumbɛiŋ kɔ ka gbuku wə wi kɔ i fiisiki biɛiŋ fisini."
Bwa bə nih bəŋ, yi kɔ a mbɛiŋ mɔ̂msiki na bəh ŋga i fəki gia yə yi chusiki a mbɔɔŋ wə Nyɔ bɔɔŋ mbɛiŋ, bəh nsaiŋ wə wi saiŋbwili mbɛiŋ akɔ gia fiɛŋ kɔbi i nəŋni. Mbɛiŋ ka fəki yakadəiŋ ma mbɛiŋ bi ma chu lansi gbɔ i bumni bimbɛiŋ wə. Ayakadəiŋ, bə bi dzə wɛli lə dzəh yimbum i mbɛiŋ lə gbuuu, ka mbɛiŋ liə i ŋkuŋ biə bi bi kaaki kə a num bi Bah wibukumbɛiŋ Jisɔs Klistus wə wi kɔ Mbwili.
Bah ni bwiliki lə mih na i yinaiŋ gia yichu wə, i tsə buku jɔbi wə wi bi bɔiŋsiki dzɔki mih i ŋkuŋ bi bi bɛiŋ wə i kimbɔiŋni wə. Bukumbɛiŋ tûmki bikum bi jɔbi wichi kiŋgɔksi kɔbi. Yi nûm ayaka.
Mbaŋ wuŋ, si mbɛiŋ kɔ twɛsi lə kiə mbɛiŋ ki lwâ kə kɔm Ba wimbɛiŋ kɔ bə kinsaŋli i nya ŋkuŋ bi i mbɛiŋ.
Mbɛiŋ kîəki ŋkɔŋ ŋkɔŋ a mi wə wi tɔkliki, nabə wə wi fəki kinyɛŋ, nabə wə wi bukuki bəh dzə́kəh, wi kaŋaki kə di i kintəəŋ ki ŋkuŋ bi Klistus bəh Nyɔ wə. Mi wə wi bukuki bəh dzə́kəh si dzɔ biɛiŋ aka nyɔ wi.