Reino dos céus

Faalaalii é ʋilɛ naavoloi nii dɔɔɠuai

44 «Geeɠɔlɔgi ma masadai ɠulaʋɛ ga naavoloi, nii dɔɔɠua ɠɛni de kpalagi ta zu. Zunui nii é kaani, naa dɔɔɠuni ʋolu. Koozunɛ ʋele ma, é liini, é kɔligiti pɛ pɔdi, é naama ɓalagi ɠeya.»

Faalaalii é ʋilɛ kɔtu zɔngɔ ɓaaɓaagi ʋa

45 «Geeɠɔlɔgi ma masadai ɠulaʋɛ mɔnɔ ga yaaɠoi, nii é kɔtu zɔngɔ ɓaaɓa pagɔiti gaiziɛzu. 46 Tɛi é gila kaani, nii sɔngɔi wola ɓaɠoai, é liini, é kɔligiti pɛ pɔdi, é naa ɠeya.»

Faalaalii é ʋilɛ mutaalede kaei ta lɛʋɛi ʋa

31 Yesu faalaalii taɠili boni ti ma, é ɠɛ ti ma: «Geeɠɔlɔgi ma masadai ɠulaʋɛ ga mutaalede kae ɠilagi, nii zunui ta seɠeni, é sin ná-kpalagi zu. 32 Ma ɠaei ɠa gola lɔiɗai ani zuwuiti pɛ su. Kɛlɛ siɛgi zu é ʋɔnɔni la, é ɓaɠoni, gaaɠooza kpelei zu ziinziin ganigiti pɛ ba, é ɠɛ ga gulu, wɔniiti ti ɗa ʋa, ti ɗa laɠagi lo ma ɓekegiti su.»

33 É faalaalii taɠili boni ti ma, é ɠɛ ti ma: «Geeɠɔlɔgi ma masadai ɠulaʋɛ ga lɛʋɛi, nii anzanui ta seɠeni, é ti ɠaayɔ ta ɓulu vukɔ mɔinmɔingi. Gaaɓelagi, ɓulu vukɔ ɠaayɔgai naa pɛ ge ɓokoloni.»

Gui ɲɔi ma vaalaalii

24 Yesu faalaalii taɠili boni ti ma, é ɠɛ ti ma: «Geeɠɔlɔgi ma masadai ɠulaʋɛ ga zunui nii é molo zuwu ʋagɔi vazani ná-kpalagi zu. 25 Kɛlɛ yeeta kpidii, siɛgi zu ɛsɛ pɛ ge ɠɛni ɲiizu la, sili nui liini, é gui ɠae ɲɔi vaza ná-moloi zaama, é zeɠe ná. 26 Siɛgi zu moloi ʋɔnɔni da, é ɠula su, gui ɲɔi ɓalaa ɠulani kɛlɛma. 27 Pɛlɛ kɛɛɠɛi naa ná-botiɠɛ nuiti ti ʋaani, ti ɠɛ ma: ‹Màliɠii, è la molo zuwu ʋagɔ vazani ɗa-ɓalagi zu mu ɓaa? Mini ɠa mu gui ɲɔi nuu zeɠeai ná?› 28 É ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: ‹Sìli nui ta ɠa é naama vai ɠɛai.› Ná-botiɠɛ nuiti ti ɠɛni ma: ‹Ɗa pɔ ga gi li, gi gui ɲɔi ɠula mu ɓaa?› 29 É ɠɛni ti ma: ‹Ɓa-o, wo mina ʋa yɛsu gui ɲɔi ɠulazu, wo ʋa moloi ɓalaa lɔɔɠula. 30 À ti felegɔ pɛ zɛ ná, ti ɗa ɓɛtɛ eyɛsu molo leʋei zeeli, naama ziɛgi zu nà ɠɛ molo leʋe nuiti ma: À gui ɲɔi mɔunpa kula, wo gili ba, é ɠala ga abui, kɛlɛ à moloi ɠaalɛ ba nà-molo ɠotai zu.› »

Faalaalii zuɠulazuʋɛ pilɛgai gui ɲɔi ʋa

36 É bɛbɛi yɛni ná, é ɠale ma pɛlɛi wu. Ná-kaladopoiti ti maaɓuɠani ba, ti ɠɛ ma: «Faalaalii nii è bogai, é ʋilɛ gui ɲɔi ʋa kpalagi zu, poluʋɛ lɛ ga giye.» 37 É ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Zɔi é molo zuwu ʋagɔi vazasu, naa ɠa é ga Nu ná-Doun Zunui. 38 Kpalagi ɠa é ga eteai, molo zuwu ʋagɔi ɠa é ga niiti kpein ti ga masadai zu nuiti, gui ɲɔi ɠa é ga zɔiti kpein ti ga Inɛgi ná-nuɓusɛiti. 39 Sili nui nii é gui ɠae ɲɔi vazagai, naa ɠa é ga Inɛgi. Molo leʋei ɠa é ga etea ɠaaɓela voloi. Molo leʋe nuiti ta ga geezuɠeelaiti. 40 Tama ʋelei ta ɗa gui ɲɔi lɔɔɠula la, é ʋili abui zu, ʋele nɔ ɠana é ʋaazu ɠɛɛzu la etea ɠaaɓela voloi. 41 Nu ná-Doun Zunui ɠa ná-geezuɠeelaiti teʋe, ti kaka faiti ta faa ɲɔu ɠɛ nuiti kula ná-masadai zu. 42 Ta ti ʋili abuzulugi zu, ʋɛ gɔlɔi ta ɲiiga ziɛgai ná. 43 Naama ziɛgi zu, telebo nuiti ta volo ga foloi ɠɛʋele, ti-Ɠɛɛ ná-masadai zu. Zɔi faa mɛni goiyeɠe ba, naama nui nii mɛni!»

Faalaalii é ʋilɛ tumɔi ʋa

47 «Geeɠɔlɔgi ma masadai ɠulaʋɛ mɔnɔ ga tumɔi, nii kale ɓɛɛ nuiti ti pilini kpoloɗɛi wu, é kalei ma zii pɛ gaalɛ ba. 48 Siɛgi zu daavesu da, ta ɗa mɛɛn kakei ma, naa ʋoluma ta ɗa zei, ti suwɛɛn ga kale ʋagɔiti, zɔiti ti la ʋani, ti naati pili ya. 49 Ʋele ɠana é ʋaazu ɠɛɛzu la etea ɠaaɓela voloi. Geezuɠeelaiti ta ʋa, ti nu ɲɔiti zeeɠaaɠwɛ ta telebo nuiti. 50 Ta nu ɲɔiti pili abuzulugi zu, ʋɛ gɔlɔi ta ɲiiga ziɛgai ná.»

Undaanɛ ɠitei

3 «Undaanɛ nu ɠa ga niiti ti ga bala nuiti zɛnvui zu,

tɔɔzei geeɠɔlɔgi ma masadai ɠa ga tɔnɔ.

4 Undaanɛ nu ɠa ga niiti ti ɠɔlɔzu,

tɔɔzei GALA ka ti ɠaanɛɛnɛ.

5 Undaanɛ nu ɠa ga ɓɔɠɔmaayei nuiti,

tɔɔzei GALA ka zooi ve ti ya ga tɔnɔ.

6 Undaanɛ nu ɠa ga niiti telebodai ma ʋului ta ma ɓɔle wɔin ti ma,

tɔɔzei ta yiɠo.

7 Undaanɛ nu ɠa ga niiti ti maawɔinɠai ɠɛɛzu,

tɔɔzei GALA ka ti maawɔinɠa.

8 Undaanɛ nu ɠa ga niiti ti-yiimaʋɛ ɲadegai,

tɔɔzei ta GALA ka.

9 Undaanɛ nu ɠa ga niiti ti ʋaazu ga ziilɛigi ti-maaɠoolii zu,

tɔɔzei ta loli ga GALA dointi.

10 Undaanɛ nu ɠa ga niiti wɔinzeɠemai zeelizu ti ma telebodai maaʋele ma,

tɔɔzei geeɠɔlɔgi ma masadai ɠa ga tɔnɔ.

11 «Undaanɛ nu ɠa ga woye, siɛgi zu nuiti ti wo ʋoomusu da, ti wo wɔinzeɠe, ti zɛɛiti pɛ wo ma nɔ̀un maaʋele ma. 12 À ɠoozunɛ naazu ga gola, mazɔlɔɔ kulanuma wola ɠa wo ya geeɠɔlɔgi zu. Tɔɔzei ʋele nɔ ɠana ti GALA goo wo nuiti wɔinzeɠeni la, niiti ti leʋegai wo luɠɔ.

Ɓɛ ɠa bɔɔlɔai ɛsɛ pɛ ba?

1 Naama ziɛgi zu kaladopoiti ti maaɓuɠani Yesu ʋa, ti gaazaɠa, ti ɠɛ ma: «Ɓɛ ɠa mu bɔɔlɔai geeɠɔlɔgi ma masadai zu?»

2 Yesu zɛba é doungoi ta loli, é pilɛ ti zaama. 3 É ɠɛni ti ma: «Gè bo wo ma ga gaamai, ni wo la wo-ziɛ ʋelei maavaliboni, wo ʋa ɠɛ ga doungoiti kɛʋele, wo la lɔa geeɠɔlɔgi ma masadai zu. 4 Naa ɠa é ba, zɔi nɔpɛ a ɓɔɠɔmaayeina eɠɛ doungoi nii, naama nui ɠa wɔɔlɔ geeɠɔlɔgi ma masadai zu.

14 Kɛlɛ Yesu ɠɛni ti ma: «À ɓe doungoiti ba, ti ʋa pɔ̀. À mina pele leʋe ti luɠɔ, tɔɔzei geeɠɔlɔgi ma masadai ɠa ga naati tɔnɔ, niiti ti ga ti ɠɛʋele.»

23 Yesu zɛba é ɠɛ ná-kaladopoiti ma: «Gè bo wo ma ga gaamai, kpɛtɛ nui lɔɔ vai wola ɓaaʋɛ geeɠɔlɔgi ma masadai zu. 24 Nà bosu wo ma ɓalaa ga ɲɔmɛi leʋe fai la ɓaani sɛɠilɛ zeɠei zu, é ʋa zeeli kpɛtɛ nui lɔɔ vai zu geeɠɔlɔgi ma masadai zu.»

25 Kaladopoiti ti naa mɛnigai ma, ti wola laavɔɔni, ti gaazaɠa, ti ɠɛ ma: «Ɓɛ ɠa mu a zoo ɠizosu?» 26 Yesu wɛlɛni ti ʋa, é ɠɛ ti ma: «Naa la zooga é ʋa ɠɛ nuɓusɛiti zea, kɛlɛ fai pɛ ka zoo ɠɛɛzu GALA zea.»

5 À woilo, kɛ̀ɛleaiti, wɔi wo ga nɛ̀ɛɲɔɠɔiti, GALA ge la yeeloni naati ba ɓaa, niiti ti ga bala nuiti eteai zu, ga ti ɓɛtɛ kidaaleʋei zu, ti ɠɛ ga masadai ma ʋogani zeɠe nuiti, nii é ma minazeɠe bogai naati bɛ, niiti ti nɛai ʋɛ?

18 Ti ʋoluma, GALA é Anii-Pɛ-Unda, naa ná-nu ɲadegaiti ta masadai zɔlɔɔ. Toɠa yɛ ti ya eyɛsu ɠɔ.›

Kaladopo ɠiteiti

21 «Nii pɛgi é ɠɛɛzu mà: ‹Màliɠii, Màliɠii,› naati pɛ tɛi ti ʋa ɠɛ lɔɔzu geeɠɔlɔgi ma masadai zu, kɛlɛ, Kɛ̀ɛ nii é geeɠɔlɔgi zu, zɔiti nɔpɛ ti naa yiima vai ɠɛɛzu, naati ka ta lɔ su.

19 Naa ɠa é ba, zɔi nɔpɛ é niima leve goi gila kpalaa koloɠolosu, é zɛba é zɔiti ɓalaa kala ga ti kɛ ga tɔun kɛʋelei, naama nui ɠa a lɔi geeɠɔlɔgi ma masadai zu. Kɛlɛ zɔi é ɠolozu ti ʋɛ, é zɔiti ɓalaa kala ga ti ʋokɔɠɔ ma, naama nui ɠa wɔɔlɔ geeɠɔlɔgi ma masadai zu. 20 Tɔɔzei gè bo wo ma, ni wo la ɠoloni GALA ziimai ʋɛ, wo ʋa ɓudɛ tɔ kalamɔinti ta Faliziɛinti maazu, wo la lɔa pɛ geeɠɔlɔgi ma masadai zu.

9 «Wɛlɛ ʋele ɠa wo maanɛai wo GALA fali la:

Gi-Ɠɛɛ, ɗɛi è geeɠɔlɔgi zu,

è-laaseigi ɲade.

10 Ɗa-masadai ʋaana,

è-yiimai ɠɛ zooi ma,

eɠɛʋelei é ɠɛɛzu la geeɠɔlɔgi zu.

GALA keelai Zan Ɓatisete

1 Naama ziɛgi zu Zan Ɓatisete ɠulani kɛlɛma, é ɠɛni GALA daawooi laazeelizu teʋebai zu Zudé yooi zu. 2 É ɠɛni ɠɛɛzu ma: «À wo-ziɛ ʋelei maavalibo, tɔɔzei geeɠɔlɔgi ma masadai maaɓuɠaa.»

17 Naama ziɛgi zu ɠa Yesu tɔɔzeini la niina ga GALA daawooi laazeelia, é ɗa ɠɛ ma: «À wo-ziɛ ʋelei maavalibo, tɔɔzei geeɠɔlɔgi ma masadai maaɓuɠaa.»

7 Ʋɛ nɔpɛ wa leʋe ná, à Woo Niinɛ Ʋagɔi nii laazeeli, ga geeɠɔlɔgi ma masadai maaɓuɠaa.

11 Gè bo wo ma, nu mɔinmɔin ka zeɠe folo ɠulazu ʋelei ta folo liizu ʋelei, ti ʋa, ti zei fɛti laamii wo taɓalii ɠakala ta Abalaame, ta Izaake, naa ʋɛɛ Zakɔɓe ʋa, geeɠɔlɔgi ma masadai zu.

11 Gè bo wo ma ga gaamai, nui kpein nii anzanu sɔlɔɔgai, tanɔpɛ ge la dɛ ɠulani, nii bɔɔlɔai é leʋe Zan Ɓatisete ʋa. Tama zɔi dɔiɗai geeɠɔlɔgi ma masadai zu, naa wɔɔlɔʋɛ ba. 12 É zo Zan Ɓatisete ná-yeeɠɛɠalaiti ma, é zeeli za ma, geeɠɔlɔgi ma masadai ɠa zeeɠaaɓaai laawu,* zeeɠaaɓaa nuiti ka ti pɔ ti seɠe ga tɔnɔ.*

28 Deɠɛmu ade ɠɛ ga faanɛɛ wuuɠwɛɛ nuiti, tɔɔzei ada masadai zɔlɔɔsu nii é la ɲiikpiga. Ade GALA dɛbi ga kɛʋelei nii soloogai de ɗa fe bɛ, ga unfema ʋele ta duabai. 29 Mazɔlɔɔ da-ƓALAGI ɠa ga abui nii é anii pɛ galazu.

11 Ta ɗa-masadai ma lɛbiyai ma vai wo,

ti zeze ga ɗa-zobodai ma vai.

12 Ɗa-vaa wolaiti è ti ɠɛai, ta nuɓusɛiti kala ga naati,

naa ʋɛɛ ɗa-masadai ma lɛbiyai ʋa, é volozu.

13 Ɗa-masadai ɠa ga ɠɔoɠɔ masadai,

ɗa-ɠundiɠilai ɠa yɛsu ná, yeeɠɛɠalaiti pɛ su.

Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ga wooɠɛɠila nu ná-minazeɠegiti su,

daavegɛ ga nuɓɔɠɔlai fai kpein su é kɛɛzu.

10 Naa ɠa é ba, kɛ̀ɛleaiti, à ɠaaɓa gola, wo ɠili kpaan wo loli fai ʋa, ta ziimazeɠegi ʋa bogai ga woye, mazɔlɔɔ wa naa ɠɛɛna, wo la loa eyɛsu pɛ. 11 Pele ɠana, daa ɠa lao la wo luɠɔ ga gola, wo lɛ ade-Maliɠii ta de Ɠizo Nui Yesu Kilista ná-ɠɔoɠɔ masadai zu.

18 Maliɠii ɠa kùla kɛɛwoti ɲɔiti pɛ su. Toɠa kìzo, é dɔ̀ ná-masadai zu geeɠɔlɔgi zu. Lɛbiyai ɠɛ tɔun bɛ, eyɛsu ɠɔ! Amina!

Naavoloi makɛ vai geeɠɔlɔgi zu

32 «À mina lua, ma ɓulukoni, tɔɔzei nɛɛʋɛ wo-Ɠɛɛ ʋɛ ga é masadai ve wo ya.

5 Mazɔlɔɔ à kwɛɛ ga nui é ga koloɠolo nui, ɓaa kɔzɔba nui, ɓaa koozu yii nui é ga kɔɔɠɔ gani kɔɔ nui, naati ti la tɔnɔ zɔlɔɔga Kilista ta GALA ta-masadai zu.