Reino dos céus: o que é e quem faz parte dele

O que significa o Reino dos céus

O Reino dos céus é o governo soberano de Deus inaugurado na história por meio de Jesus Cristo, já atuante na vida de quem se submete a Ele e consumado na eternidade. A expressão aparece quase exclusivamente no Evangelho de Mateus, que usou o termo "céus" por reverência judaica para evitar o uso direto do nome de Deus — trata-se da mesma realidade que Marcos e Lucas chamam de "Reino de Deus".

João Batista e o próprio Jesus iniciaram seus ministérios proclamando a chegada desse governo, convocando as pessoas ao arrependimento e ensinando os discípulos a orar por essa manifestação na terra.

1 Mu bitsughu bibye, Dzã Muboghoro ámoŋono ku syehe lili Yude, ákabuluta mukwughu wu: 2 «Ligyiŋi mayele, mu kuulu Emfumu ki Mayulu eebehene!»(Matye 3:1,2)

17 Obaana matala mamo, Yiisu ábaana oluo ya ákabululyele ti: «Ligyiŋi mayele mu kuulu Emfumu ki Mayulu eeyabehene!»(Matye 4:17)

7 Bu lili mu okabulugye, likabululuo ya okabululyele ti: "Emfumu ki Mayulu eeyabehene!"(Matye 10:7)

9 Mu obo, be lifaana okasamana bu:

"Taara a bihi wu li mu mayulu!

Nyaã nkwumu a we yikala yi a ngili.

10 Nyaã emfumu e we egya,

nyaã dzyi li we likala ŋa nsie ti bu oli ku yulu.(Matye 6:9,10)

O valor incomparável e o crescimento do Reino

O governo de Deus não avança por meio de coerção ou estruturas militares humanas. Nas parábolas do grão de mostarda e do fermento, Jesus mostrou que o Reino começa pequeno, quase imperceptível, mas tem poder para permear e transformar toda a realidade.

Por ser o bem supremo da existência humana, quem compreende a natureza desse Reino reconhece que vale a pena abrir mão de qualquer outra prioridade para fazer parte dele.

31 Yiisu áfirita bo nkumu nkimi ti: «Emfumu ki Mayulu efaana ti nsia a muti wu a nkwumu mutaade yi ogwolo mbwuru ya akunu mu nseghe a nde. 32 Yo yibvulu busala mu nsia yo yohono. Lo ŋa yiikapala yo, yo yiikabvulu miswoho myehene mimi mu ebwa mutele. Yo yiikakala muti wuulu baŋmini ba yulu baakayatwu manzo ma bo mu mampala ma nde.»(Matye 13:31,32)

33 Yiisu áfirita bo nkumu nkimi ti: «Emfumu ki Mayulu efaana a pfini li oogwolo mukaha ya atwulu mu mankpaã matere ma farine, tee ku oofuulu mankpaã ma farine mwohono.»(Matye 13:33)

44 «Emfumu ki Mayulu efaana ti busini bu básweghe kunsa nseghe, buulu mbwuru ámono bo, áfirisweghe bo. Mu emiini kyehene, nde sa ayityeghe bilogho bi nde byehene ya ayaswumu nseghe oyo.»

45 «Emfumu ki Mayulu efirifaana ti munta-nkaala wu li mu okabulusagha nsia a bolo yi mbwe. 46 Bu amono lisia limõ lili ntala yi alagha, nde yityeghe bye byehene bi ali a bye, ya yaswumu lisia lilo.»(Matye 13:44-46)

O joio, o trigo e a separação no fim dos tempos

No tempo presente, o Reino convive com a maldade no mundo. Nas parábolas do joio e da rede lançada ao mar, Jesus explicou que a separação final entre os que pertencem a Deus e os que praticam a injustiça não cabe aos seres humanos no presente, mas ao julgamento divino na consumação dos séculos.

24 Yiisu áfirita bo nkumu nkimi. Nde ti: «Emfumu ki Mayulu efaana ya mbwuru wu aakunu nsia yimbwe mu nseghe a nde. 25 Mu matala maala baara baagyoŋomo ensama, mutaara a nde gyi, kunu nsia a esagha ki ebi ŋa kara li bele ya gyene. 26 Bele limene ya liburu binsia, esagha ki ebi si epala. 27 Basala ba mfumu nga-a-nzo bagyi ya balyele kundaa nde ndiri: "Mfumu, bunu, we ka oli nsia yimbwe aakanu mu nseghe a we o? Bu esagha ki ebi ki kunu-ako eefi?" 28 Nde bvuhulu kundaa bo ti: "Me mutaara aasi obo." Basala balyele kundaa nde ti: "Bunu, we dzyi ti bihi liyitumunu esagha ekye?" 29 Nde lyele kundaa bo ti: "Pele! Mara bu litolo esagha ki ebi, be litumunu si bele nzili mõ ya kye. 30 Linyaã bye binsa byele bikulu tee ku baatolo bimburu. Ya mu matala ma baatolo, me sa ndyele kundaa ba baatolo ti: Limatswama otolo bisagha bi bibi, likuru bye mu biko ya litsughu bye mbaa. Ŋa nseele be likwu bele kunsa etaghala e me."»(Matye 13:24-30)

36 Yiisu bu abulusihi mampwumu ma baara, áyisomo mu nzo, ya binduono bi nde bíyasele kundaa nde, ya bílyele kundaa nde ti: «Gwa bihi mbaala a nkumu yi a esagha ki ebi mu nseghe.» 37 Nde ábvuhulu kundaa bo ti: «Munde wu aakanyahala nsia yi mbwe me Mwana a Mbwuru. 38 Nseghe me nsie, nsia yi mbwe me baana ba Emfumu ki Mayulu, esagha ki ebi me baana ba Nga-a-bubi. 39 Mutaara wu aakanyahala nsia a esagha ki ebi me dyabulu, otolo bimburu me masini ma nsie, ba baakatolo bimburu me bangye-yulu. 40 Mu obo, bwunu a bu baakatumunu esagha ki ebi ya otsughu kye kyehene ku mbaa, me obo si akala ookala ku etsughu kii masini ma nsie. 41 Mwana a mbwuru sa agweghe bangye-yulu ba nde. Bo sa bapaha mu Emfumu e nde, byehene bi biikabwihi baara mu masumu, ya ba baakagyighili bubi. 42 Ya sa batsili bo kunsa mungele a mbaa, oko ku ookala bilili ya odza myini. 43 Oŋo banga-a-bunsumu sa basehene ti anga tala mu Emfumu e Taara a bo. Nyaã nga-a-matswi, agyughu!»(Matye 13:36-43)

47 «Emfumu ki Mayulu efaana ti likoho li batubu mu mubu li likogho banswi baba mawa-mawa. 48 Bu lilwulu, bilebe-banswi bidzuru lo mu mukogho a madza, ya baara bu babwi nsini mu mukogho, babwi osuolo banswi ba babwe ba baalo mu mankuru ya batsili ba bagwene a mupfunu. 49 Bwunu obo si ookala mu etsughu ki masini ma nsie. Bangye-yulu sa bagya, sa bakabala ba babi ya ba banga-a-bunsumu, 50 ya sa batsili ba babi ku mungele a mbaa. Oko ku ookala bilili ya odza myini.»(Matye 13:47-50)

Quem participa do Reino

Jesus inverteu as expectativas sociais de quem teria direito às bênçãos de Deus. Em vez dos autossuficientes, dos poderosos ou dos mestres da lei que confiavam na própria religiosidade, os herdeiros do Reino são os humildes, os quebrantados e aqueles que dependem de Deus com a simplicidade de uma criança.

O apego às riquezas e o orgulho espiritual surgem como os maiores obstáculos para reconhecer essa soberania.

3 «Esee kundaa bawele mu Mufulu,

mu kuulu Emfumu ki Mayulu eli kii ndaa bo!

4 Esee kundaa ba bali mu okalili,

mu kuulu Nzaami sa abuono bo!

5 Esee kundaa babo ba bali badzuunu,

mu kuulu bo sa babagha pfa li nsie yi ósiini a bo Nzaami!

6 Esee kundaa babo ba bali a nzala ya nyoro a bunsumu,

mu kuulu bo sa bagyughuru!

7 Esee kundaa babo ba baakamono bana nyiĩ,

mu kuulu sa bamono bo si nyiĩ!

8 Esee kundaa babo ba bali a mikolo mimi tse-tsee,

mu kuulu bo sa bamono Nzaami!

9 Esee kundaa babo ba baakasa ti edzuunu ekala,

mu kuulu sa bata bo baana ba Nzaami!

10 Esee kundaa babo baala bali mu okamwehẽ bo kimini mu nkooro a bunsumu,

mu kuulu Emfumu ki Mayulu eli kii ndaa bo!

11 Esee kundaa be kala ti baara batughu be, bamwehẽ be kimini, ya babili mandagha mwohono ma mabi mama mpya mu be, mu nkooro a me. 12 Likala a emiini ya likala kunsa muyayaã! Mu kuulu mufuru a be mu mayulu li munene. Me obo si bákamwehẽ mibighili mi mítswama nsomo ya be kimini.»(Matye 5:3-12)

1 Mu matala mamo, binduono bi Yiisu bíyasehe kundaa nde ya bifwulu nde ti: «Nande bvulu bukwuru mu Emfumu ki mayulu?» 2 Nde bu ati mwana wu asala mbili, átwulu nde ŋa kara-a-kara li bo 3 ya ályele ti: «Mu engaŋma me ndyele kundaa be ti, kala ti be ka ligyiŋi mayele ya likala ti anga baana ba basala o, lo be ka lisomo mu Emfumu ki mayulu o. 4 Mu obo, nswe munde wu akughulu ti anga mana mwana wu, me munde wu bvulu bukwuru mu Emfumu ki mayulu.(Matye 18:1-4)

14 Mu obo, Yiisu ályele ti: «Linyaã bike-bike bigya, ka likahaba bye mu ogya kundaa me o, mu kuulu Emfumu ki mayulu eli kii ba bali ti anga bye.»(Matye 19:14)

23 Yiisu ályele kundaa binduono bi nde ti: «Mu engaŋma me ndyele yo kundaa be, oli mpara kundaa esini mu osomo mu Emfumu ki mayulu. 24 Me firindyele kundaa be ti, ka oli a mpara o kundaa nyama wu baakata Syamo mu oluru mu kuhu li nyoõ, lo obvulu a mpara kundaa esini mu osomo mu Emfumu e Nzaami.» 25 Binduono bi Yiisu bu bigyughu ndagha oyo, bíkiŋimi ku olagha ya bílyele ti: «Lo nande kughu obvwughu?» 26 Yiisu bu atala kundaa bo, ályele ti: «Kundaa baara, ka okughu okala o, lo kundaa Nzaami myehene mikughu okala.»(Matye 19:23-26)

5 Bandughu ba me mu kana baba mukolo, ligyughu! Ka oli Nzaami aasuolo babo ba bali bawele ŋa mihi mi baara ba nsie mu osa bo bisini mu kana ya ba bagwolo pfa li Emfumu ki ásiini a nde babo ba baakadzyi nde o?(Dzake 2:5)

11 Me ndyele be yo, balagha sa bamara ku ookapala ya ku ookadzyama tala mu oyadza kyiri ebini emõ ya Abarahame, Idzake ya Dzakobe mu Emfumu ki Mayulu.(Matye 8:11)

11 Mu engaŋma, me ndyele be yo: Ŋa kara li ba báburu mu mukaha, ka oli a mbwuru wu áli wu bvulu Dzã Muboghoro o. Lo wu bvulu bugye mu Emfumu ki Mayulu bvulu nde mu bukwuru. 12 Obaana mu matala ma Dzã Muboghoro tee mu matala ma, bali mu odzwana a Emfumu ki Mayulu mu mpini. Me banga-a-ngirini bali mu okagwohono kye.(Matye 11:11,12)

A prática da justiça e a vontade do Pai

Pertencer ao Reino exige mais do que discurso religioso ou profissão de fé meramente verbal. Jesus advertiu com clareza que o critério de entrada não é clamar "Senhor, Senhor", mas viver em obediência concreta à vontade de Deus, praticando uma justiça interior que supera o formalismo religioso.

21 «Ka oli nswe munde wu aakalyele kundaa me ti: "Mfumu, Mfumu!" Aasomo mu Emfumu ki Mayulu o, lo munde wu aakagyighili waa li Taara a me wu li mu mayulu.(Matye 7:21)

19 Mu obo, nswe munde wu aatsala mukyene si mumõ mu mi mibvulu busala mi, ya luo baara mu osa bumõ, sa bata nde wu bvulu busala mu Emfumu ki Mayulu. Lo munde wu aasalala mye ya aaluo mye, sa balyele ti nde mbwuru wu munene mu Emfumu ki Mayulu. 20 Me ndyele kundaa be ti, kala ti bunsumu bu be ka bubvulu bubu ndaa baluo-mikyene ya bubu ndaa ba-Faridzyẽ o, lo be akala ka lisomo mu Emfumu ki Mayulu o.»(Matye 5:19,20)

5 Mu kuulu, ligyighili osoolo ti: Mbwuru si mumõ mu banga-a-enkwunu, baba suŋumu, banga a ntono a nzi (ekye me efaana kii osamana ba nzaami baba mpya), ka babagha pfa mu Emfumu e Kriste ya kii Nzaami o.(Efedze 5:5)

Um Reino eterno e inabalável

Enquanto impérios e poderes humanos caem com o tempo, as Escrituras apontam para o Reino de Deus como uma realidade indestrutível, profetizada no Antigo Testamento e garantida a todos os que perseveram na fé em Cristo.

32 «Mukaã a bindoomo wu asala, ka kala a nzalamweẽ o, mu kuulu Taara a be aamono ti oli bubwe nde agwa be Emfumu e nde.(Luke 12:32)

28 Mu obo, buulu bihi-a-be lili mu ogyagha empu kiili ka bakughu onyihi o, litswe likabvurulu Nzaami matuono, likasamana nde mu osamana ku ookagwa nde esee, budziri ya enzaami. 29 Mu kuulu Nzaami a bihi li si mbaa yi aakatsughu.(Eebere 12:28,29)

10 Mu obo bandughu ba me mu kana, lifirigwama mu mbaa mpaala be lisuo ti Nzaami aati mbili ya aasuolo be. Kala be lisi obo, ngu okala ka bunu, be kalibwa munsa bubi o. 11 Me mu obo be liibagha kuu bwunu nzili yi osomo munsa Empu kii mibvu ya mibvu, empu e Mfumu ya Mubvwuhu a bihi Yiisu-Kriste.(2 Piere 1:10,11)

18 Mfumu sa akwulu me mu mandagha mwohono ma mabi ya nde sa abvwuhu me mu nkooro a Emfumu e nde kii mayulu. Nyaã nsia yikala kundaa nde mu mibvu ya mibvu! Aamene!(2 Timote 4:18)