Romanos 8 explicado: O Espírito e a Nossa Vida

O que Romanos 8 ensina sobre o Espírito e a salvação

Romanos 8 responde como o cristão vive livre da culpa e do domínio do pecado: pela presença do Espírito Santo que habita nele. O capítulo parte da afirmação de que já não há condenação para quem está em Cristo e termina provando que nenhuma dor ou poder terreno pode nos separar do amor de Deus.

Depois de relatar a frustração da luta humana contra o pecado no capítulo 7, o apóstolo Paulo mostra a virada: a vida conduzida pelo Espírito realiza aquilo que o esforço pessoal jamais alcançaria.

Livres do pecado e da morte: versículos 1 a 11

1 Nɔ, wo ndə ɔ bɛ ghɔŋ Klai Jiso mɔʼɔ, bieleʼ gwù fɛʼɛ fɛ. 2 Bʉʼka tíŋ hə bɔ̌ŋ Klai Jiso, nuʼ-kəLyʉʉhəNyii nɔʼ chʉ̀ʼ tʉkə-ɔŋ hə kəghɔ nuʼ bʉ̂ʼʉ ghɔŋbə kwú. 3 Nukə ndə nuʼ-Nyii kə mə chìi fɛ, bʉʼka ntɔ-bʉ̂ʼʉ-mə kə chìi təmə i kie ghʉəʼkə fɛ, Nyii nɔ kə fɔ̀ʼ. Ɔ nɔ kə chìi yɔ̄ŋ-yə ndə mətə́ŋ Vaa-ɛ ndə ɔ kə gwè kie mbʉə i bɛ haʼ ndə mbʉə-woməsʉʉ ndə ɔ bɛ wo-bʉ̂ʼʉ tʉ Nyii. Nyii nɔ kə kɔ́ Vaa-ɛ nə fɔ-fɛ̀ʼndɛŋ-kə ndə məgwè kùutə ghʉəʼkə ndə bʉ̂ʼʉ kə kie ndə məgìe hə kətʉ-bʉʼʉ. 4 Nyii nɔ kə chìi yɔ̄ŋ-yə mbɔ nukə ndə mbʉ nuʼ-Nyii tʉʼ bíʼtə ndə i bɛ ndyʉndyʉ, chʉʼ fyú shʉəŋ mu məchimbi-bʉʼʉ ndə bʉʼʉ gòʼ təmə kə́ chí mbi bə ndə ntɛ ndə bʉəməsʉʉ kʉ̀ʉ fɛ, bɔŋ kə́ chí mbi bə ndə LyʉʉhəNyiikə tʉʼ ghɔ̀ŋ. 5 Bʉʼka b̃ʉə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ chí mbi ndə ntɛ ndə bʉəməsʉʉ kʉ̀ʉ, nɔ tʉ́ʼ ndaahə-ʉə ndəŋ nubə ndə bʉəməsʉʉ kʉ̀ʉ, bɔŋ b̃ʉə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ chí mbi kə́ yʉ́ ŋwɔŋ-yʉə hə kəghɔ-LyʉʉhəNyiikə, nɔ tʉʼ chí mbi tʉ́ʼ ndaahə-ʉə bə ndəŋ nubə ndə LyʉʉhəNyiikə tʉʼ bíʼtə. 6 Ndə m̃əmɛ̀ʼtə ŋwɔŋ-aŋ ndə mə-kə́-yʉ́ hə kəghɔ-nubə ndə bʉəməsʉʉ kʉ̀ʉ, nɔ lìʼ nə kwu, bɔŋ m̃əmɛ̀ʼtə ŋwɔŋ-aŋ ndə mə-kə́-yʉ́ hə kəghɔ-LyʉʉhəNyiikə, nɔ gwè nə məchímbi ghɔŋbə fyiighʉ́ənə. 7 Bʉʼka bʉə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ chí mbi ndə ntɛ ndə bʉəməsʉʉ kʉ̀ʉ nɔ bɛ bʉə-bàa-Nyii bʉʼka bɔ̂ŋ tʉʼ tʉ́ʼ nuʼ-Nyii fɛ, ndə ŋgie-shʉəŋ-kə, bɔ̂ŋ mə nə tʉ́ʼ fɛ. 8 Bʉə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ yʉ́ ŋwɔŋ-yʉə kəghɔ-nubə ndə bʉəməsʉʉ kʉ̀ʉ mə chìi nubə ndə i bu kɔ́ tʉʉjyu tʉ Nyii fɛ.

9 Bɔŋ mbəŋ-yii tʉʼ yʉ́ hə kəghɔ-nubə ndə bʉəməsʉʉ kʉ̀ʉ fɛ. Bii nɔ tʉʼ yʉ́ hə kəghɔ-LyʉʉhəNyiikə, kaʼ leʼ bɛ shʉəŋ mbɔ LyʉʉhəNyiikə bɛ mu fyii-bii. Wotəmiyɔŋ ndə ɔ gòʼ təmə kie Lyʉʉhə-Klai-kə mu fyii-ɔ fɛ, bɛ tʉ ɔŋ fɛ. 10 Bɔŋ kaʼ Klai bɛ mu fyii-bii, təmə kaʼ mbʉə-yii kwú bʉʼka bʉ̂ʼʉ, LyʉʉhəNyiikə bu kɔ́ məchímbi tʉ bii bʉʼka bii nɔ bɛ ndyʉndyʉ tʉ Nyii. 11 Kaʼ LyʉʉhəNyiikə ndə ɔ kə bʉ̀nə kóʼhə Jiso ndə ɔ kə kwú bɛ mu fyiihə-ii, mbəŋ-ɛŋ, ndə ɔ kə bʉ̀nə kóʼhə Klai Jiso hə ndəŋ kwú, bu kɔ́ məchímbi tʉ mbʉəhə-ii ndə i bu kwú tíŋ hə bɔ̌ŋ LyʉʉhəNyiikə ndə ɔ bɛ mu fyiihə-ii.(Luŋ 8:1-11)

A libertação começa na cruz. O que a lei de Moisés não podia resolver por causa da fraqueza humana, Deus resolveu ao enviar Seu próprio Filho em semelhança de carne pecaminosa para pagar a sentença do pecado.

Paulo contrasta dois modos de viver:

A mente inclinada à carne: segue os impulsos egoístas, vive em inimizade contra Deus e produz morte.
A mente guiada pelo Espírito: busca o que agrada a Deus e experimenta vida e paz.

Quem tem o Espírito de Deus habitando em si já não vive sob o controle do pecado. Mais do que isso: o mesmo poder divino que ressuscitou a Jesus dentre os mortos também trará ressurreição ao corpo mortal dos crentes.

Filhos de Deus e herdeiros com Cristo: versículos 12 a 17

12 Nɔ, bəliŋ-bɔŋ, bʉʼʉ nɔ kie nukə ndə bʉʼʉ kie ndə mə-yaʼ-fɔ̀ʼ, təmə bɔŋ bɛ ndə ntɛ ndə mbʉə bʉəməsʉʉ kʉ̀ʉ ndə mə-kə́-chí mbi fɛ. 13 Bʉʼka kaʼ bii kə́ chí mbi ndə ntɛ ndə bʉəməsʉʉ tʉʼ kʉ́ʉ, bii kwú, bɔŋ kaʼ bɛ nə ghʉəʼ-kəLyʉʉhəNyii-kə, bii yí nubə ndə bʉəməsʉʉ tʉʼ kʉ́ʉ, bii chí mbi. 14 Bʉə bənchəŋ ndə bɔ̂ŋ tʉʼ yʉ́ kəghɔ-LyʉʉhəNyiikə nɔ bɛ vâa-Nyii.

15 Bʉʼka Lyʉʉhəkə ndə Nyii kə kɔ́ tʉ bii, kə bɛ lyʉʉhə-fʉəhə-kə ndə ĩ gwè nə faa-kwu-kə tʉ bii fɛ, bɔŋ mbʉ kəLyʉʉhə nɔʼ chìi bii bɛ bə vâa-Nyii, kə́ tíi mbɔ, "Baba, Tie-yaʼ!" 16 Mbʉ kəLyʉʉhə nə mbəŋ-ɛŋ nɔ fúu ghɔkə ghɔŋbə lyʉʉhəkə-ʉʼʉ ndə mənú gwù mbɔ bʉʼʉ nɔ bɛ vâa-Nyii. 17 Bʉʼka bʉʼʉ bɛ vâa-bi, bʉʼʉ bu lʉ̀ yʉʉ ndə biʼbə ndə ɔ kə tʉ́ʼ tʉ bʉə-bi. Bʉʼʉbə Klai bɔŋ-bu-leʼ lʉ̀ yʉʉ ndəŋ biʼbə inchəŋ ndə Nyii kə shʉ̀tə tʉ́ʼ tʉ ɔŋ. Bɔŋ kaʼ bʉʼʉ bɛ ndə məkie məgʉə-e təmə bʉʼʉ nɔ kie ndə mənyíɛ ŋgʉəʼ bʉʼʉ bɔŋ mɔʼɔ.(Luŋ 8:12-17)

O cristão não deve nada à natureza humana caída. A nova lealdade é ao Espírito, que capacita o indivíduo a mortificar as práticas do corpo pecaminoso.

Essa transformação define uma nova identidade:

Sem espírito de medo ou escravidão: o crente não se relaciona com Deus pelo pavor de punição, mas por adoção legítima, com liberdade para chamá-Lo de Pai.
A convicção íntima: o próprio Espírito Santo confirma ao nosso espírito que pertencemos à família de Deus.
Herdeiros da glória: como filhos, tornamo-nos coerdeiros com Cristo. Isso inclui enfrentar aflições ao lado d’Ele agora para partilhar de Sua glória no futuro.

O gemido da criação e o socorro na oração: versículos 18 a 27

18 Bʉʼka mɔ nɔ nyíɛ mbɔ ŋgʉəʼ ndə bʉʼʉ tʉʼ nyíɛ nduɔ, bə mə fʉ̀ʼ ndəŋ məgʉ́ə ndə bʉʼʉ bu yi nyíɛ fɛ. 19 Fɔbə ndə Nyii chìi nɔ tʉʼ mʉ̀ʉ shʉ́əshʉ́ə ndə mənyíɛ chî-ghɔ̄-kə ndə Nyii bu kɛ̀ʼ vâa-bi. 20 Bʉʼka Nyii nɔ kə chìi fɔbə ndə ɔ kə bɔ́ŋ fyú njʉnjʉ təmə bɔ̂ŋ mə fɔ̀ʼ nukə ndə bə kə bɔ́ŋ bɔŋ bʉʼka yɔŋ fɛ. Yɔ̄ŋ-yə kə́ bɛ ŋkʉʉnə tʉʉ-yʉə fɛ, nɔ kə chìi Nyii mbɔ i bɛ nɔ. Bɔŋ ndə nɔ, bɔ̂ŋ nɔ kie ndə mə-kə́-chyìi kə́ kínə 21 mbɔ yɔŋbɛʼ nɔ Nyii yɔ̀ʼ ghyʉʉtə hə ndəŋ fɔbə ndə ɔ kə chìi, mbɔ bɔ̂ŋ mə yi fɛ̀ fɛ bɔŋ-bu-leʼ chìi tʉkə-ʉə lʉ́ʉ bɔŋ ndʉʉ ndə vâa-bi bu yi kie məgʉ́ə hə kəghɔ-ɔ. 22 Bʉʼʉ nɔ kínə lʉ̀ hə ŋgʉʼŋgʉʼhə tə gwè dàa laa mbɔ fɔbə nchəŋnchəŋ ndə Nyii kə chìi, nɔ tʉʼ dùŋtə nə mbʉə liŋnə, nə woke ndə mbʉə-e tʉʼ líŋ ɔŋ ndʉʉ ndə yɔʼ-Nyii-kə nɔʼ byúu ɔ. 23 Kaa bə haʼ fɔbə ndə Nyii kə chìi ndə i tʉʼ dùŋtə fɛ, bɔŋ bʉʼʉ nə mbəŋ-yʉʼʉ, ndə bʉʼʉ kə fəŋ kie LyʉʉhəNyiikə ndə fəŋ kəkɔ Nyii, nɔ tʉʼ dùŋtə ghɔ mu fyii-bʉʼʉ, ndə bʉʼʉ tʉʼ chyìi Nyii ndə məlʉ̀ bʉʼʉ nə vâa-bi bɔŋleʼ chʉ̀ʼ mbʉəhə-ʉʼʉ inchəŋ. 24 Nɔ kə bɛ bʉʼka mə-kə́-kʉ́ʉ ndə mənyíɛ ɔŋ ndə bʉʼʉ kə kie ŋkwaaNyii. Bɔŋ mə-kə́-kʉ́ʉ fɔkə ndə a nɔʼ nyíɛ, leʼbie mə-kə́-kʉ́ʉ fɛ, bʉʼka wo mə-kə́-kʉ́ʉ fɔkə ndə ɔ tʉʼ nyíɛ fɛ. 25 Bɔŋ ndʉʉ ndə bʉʼʉ tʉʼ yʉ́əʼnə ndəŋ fɔkə ndə bʉʼʉ gòʼ təmə kə́ nyíɛ fɛ, bʉʼʉ nɔ kie ndə məlyʉ̀ʉtə́nə yá fyii kə́ chyìi.

26 Nɔ bɛ haʼ nɔ, LyʉʉhəNyiikə nɔ gwè ndə məkwáa bʉʼʉ, bʉʼka bʉʼʉ nɔ lʉ́ʉtə. Bʉʼka bʉʼʉ kínə mə gháaNyii ndə ntɛ ndə bʉʼʉ kie ndə məgháa ɔ fɛ, bɔŋ mbʉ kəLyʉʉhəNyii nə mbəŋ-ɛŋ nɔ tʉʼ fʉ̀ʉtə Nyii yie-bʉʼʉ nə ntɛ mədùŋtə ndə ŋgie-chu-bə mə fʉ̀ʼtə fɛ. 27 Bɔŋ Nyii ndə ɔ tyúutə mu fyiihə-ʉʼʉ nɔ kínə nukə ndə mbʉ kəLyʉʉhəNyii tʉʼ kwɔ̀ʼtə, bʉʼka mbʉ kəLyʉʉhəNyii, nɔ tʉʼ fʉ̀ʉtə Nyii yie-bʉə-bi ndə ntɛ ndə Nyii kʉ̀ʉ.(Luŋ 8:18-27)

Paulo não promete uma vida sem dor. Pelo contrário: ensina que as aflições do tempo presente são reais, mas incomparavelmente menores do que a glória por vir. A própria natureza, sujeita à degradação desde a queda, aguarda ansiosa o dia da redenção final.

Enquanto esperamos a redenção plena do nosso corpo, duas certezas nos sustentam:

A esperança: ela nos mantém firmes e pacientes mesmo diante de realidades que ainda não vemos completas.
A intercessão do Espírito: na hora da fraqueza extrema, quando o sofrimento nos deixa sem palavras ou direção para orar, o Espírito intercede diante do Pai com gemidos inexprimíveis, em perfeita sintonia com a vontade de Deus.

A segurança da vitória e o amor inseparável: versículos 28 a 39

28 Bʉʼʉ bɔŋleʼ kínə mbɔ tʉ bʉə ndə bɔ̂ŋ kʉ̀ʉ Nyii, ɔ nɔ tʉʼ chìi nubə nchəŋnchəŋ ndə i tʉʼ fyú tʉ bɔŋ i kə́ fɔ̀ʼ ndə bʉʉ-yʉə. Nɔ bɛ bʉə ndə Nyii nɔʼ tíi bɔŋ mbɔ b̈ɔŋ fɔ̀ʼ nubə haʼ ndə ɔ nɔʼ kə shʉ̀tə. 29 Bʉʼka bʉə ndə Nyii nɔʼ nə kínə bɔŋ hə bəshʉ, ɔ nɔʼ kə séʼ bɔŋ ndə məbɛ nə Vaa-ɛ, mbɔ mbʉ Vaa chʉʼ bɛ fəŋ mu bʉə buŋmbi ndə bɔ̂ŋ bu yi bɛ vâa-Nyii. 30 Nɔ, bʉə ndə Nyii nɔʼ kə séʼ bɔŋ, ɔ nɔ kə tíi bɔŋ ghɔ, bʉə ndə ɔ kə tíi bɔŋ, ɔ nɔ kə chìi bɔŋ bɛ ndyʉndyʉ tʉ ɔŋ ghɔ, bʉə ndə ɔ kə chìi bɔŋ bɛ ndyʉndyʉ tʉ ɔŋ, ɔ nɔ kə gyʉ̀ə məgʉə-e tʉ bɔŋ.

31 Bʉʼʉ bu gìe mbuka ndə nubə-ɔ̄ŋ? Kaʼ Nyii bɛ kəvia-bʉʼʉ, bɛ nda ndə bəkɔ ɔ ghɔ́ʼ bʉʼʉ? 32 Mbəŋ-ɛŋ ndə ɔ kə gòʼ təmə mɛ̀ʼtə yi-yə Vaa fɛ, bɔŋ kə kɔ́ ɔ mbɔ b̈ə yí ɔ ndə fɔ-fɛ̀ʼndɛŋ-kə bʉʼka bʉʼʉ bənchəŋ, ɔ kʉʉ kɔ́ fɔbə inchəŋ ghɔ bìa ndəŋ ɔŋ tʉ bʉʼʉ nə tʉʉjyu fe?

33 Bɛ nda ndə bəkɔ ɔ mɔ̀ʼ nukə kətʉ bʉə-Nyii ndə ɔ nɔʼ séʼ bɔŋ? Nɔ bɛ mbəŋ-ɛŋ Nyii ndə ɔ chìi b̈ɔ̂ŋ yú fɛʼɛ. 34 Bɛ nda ndə bəkɔ ɔ chìi bɔ̂ŋ gwù fɛʼɛ? Kaa Klai Jiso ndə ɔ kə kwú, ndə məbìʼ bìʼ chɔ, bə bʉ̀nə kóʼhə ɔŋ, ɔ kə́ dùʼ nduɔ kwiiləŋ Nyii, kə́ fʉ̀ʉtə Nyii yie-bʉʼʉ fe?

35 Bɛ ka ndə bəkɔ i wɔ̀ʼtə bʉʼʉ ndə ŋkʉ̂ʉ-Klai? Bɛ ŋgʉəʼ mɛ, bɛ məlíŋ mɛ, bɛ məchɔ́ŋhə ndə bə tʉʼ chɔ́ŋhə bʉʼʉ mɛ, bɛ chyʉʉ mɛ, bɛ mətòʼ kənchiʼtʉʉ mɛ, bɛ mə bɛ chu-kwú mɛ, byuunɔ məfɛ̀ŋhə nə kwu? 36 Buŋ bə nɔ nyɔ̀ʼ mu ŋwɔʼnə-Nyii mbɔ, "Bʉʼka yie-a, baʼa nɔ bɛ chu-kwú bəchibəchi, bə kə́ lɛ́nə baʼa nə binjyʉʉhə ndə bə tʉʼ gɛ̀ síi miitə-ʉə." 37 Bʉʼʉ bɔŋ nɔʼ ghɔ́ʼ nubə-ɔ̄ŋ nchəŋnchəŋ tə kùu, tíŋ hə bɔ̌ŋ mbəŋ-ɛŋ ndə ɔ kʉ̀ʉ bʉʼʉ. 38 Bʉʼka mɔ nɔ kínə mbɔ nubɛʼkə kaa ghɔ ndə bəkɔ i wɔ̀ʼtə bʉʼʉ ndə ŋkʉ̂ʉ-i fɛ, təkɔmə kwú byuunɔ məchímbi, təkɔmə bʉəntəŋNyii byuunɔ bʉə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ sɔ́ʼ njəŋ-yuo-hə byuunɔ nubə ndə i bɛ nduɔ byuunɔ yi-yə ndə i bíe bəshʉ gwè byuunɔ ghʉəʼbə 39 təkɔmə wʉʉnəmbikə ndə i bɛ kweghɔʼ byuunɔ wʉʉnəmbikə ndə i bɛ mu sê, fɔbɛʼkə bɛ ghɔ ndə Nyii chìi ndə bəkɔ i wɔ̀ʼtə bʉʼʉ ndə ŋkʉ̂ʉ-Nyii ndə bʉʼʉ kie tíŋ hə bɔ̌ŋ Klai Jiso Tiekətʉ-yʉʼʉ fɛ.(Luŋ 8:28-39)

Nenhuma circunstância da vida escapa ao controle de Deus. Ele coordena todas as coisas — inclusive perdas, lutos e provações — para o bem final daqueles que O amam e foram chamados segundo o Seu plano.

Paulo encadeia a certeza da salvação em cinco etapas inabaláveis: Deus conheceu antes, predestinou, chamou, justificou e glorificou. Diante desse plano, o apóstolo lança perguntas diretas:

Se Deus é por nós, quem será contra nós?
Quem trará acusação contra os escolhidos de Deus?
O que nos separará do amor de Cristo?

A resposta encerra o capítulo em triunfo: tribulação, angústia, fome, perigo ou violência não conseguem quebrar o vínculo com Deus. Em meio a todas essas lutas, somos mais que vencedores por meio dAquele que nos amou.

Como viver os ensinos de Romanos 8 no dia a dia

Pare de carregar condenação: se você está em Cristo, a culpa foi retirada diante de Deus. Não viva sob o peso de acusações que a cruz já anulou.
Descanse quando faltarem palavras: nos dias em que a dor ou o cansaço impedirem uma oração estruturada, confie que o Espírito Santo expressa as necessidades do seu coração a Deus.
Encare as crises com perspectiva: as lutas do presente não anulam o plano divino nem indicam abandono; Deus trabalha até mesmo pelas dores para o seu amadurecimento.
Lembre-se da sua filiação: a confiança cristã não repousa na ausência de problemas, mas na garantia de que nada no céu ou na terra separa você do amor de Cristo.

Perguntas frequentes

O que significa não haver nenhuma condenação para os que estão em Cristo?

Significa que a sentença judicial devida ao pecado foi assumida e quitada por Jesus. Quem crê foi perdoado e justificado perante Deus, livre da condenação eterna e do pavor do julgamento.

De que maneira o Espírito Santo ajuda nas nossas orações segundo Romanos 8?

Quando a dor, a dúvida ou a fraqueza impedem a pessoa de formular pedidos claros, o Espírito Santo atua como intercessor, apresentando a Deus as necessidades da alma em perfeita harmonia com a vontade do Pai.

O que significa a expressão "todas as coisas cooperam para o bem"?

Não significa que tudo o que acontece seja agradável ou bom em si mesmo, mas que Deus tem poder para direcionar até mesmo o sofrimento e as adversidades para o crescimento espiritual e a redenção final daqueles que O amam.