Sabedoria
A sabedoria é um dos temas mais ricos da Bíblia. O temor do Senhor é seu princípio, e buscá-la vale mais que ouro ou prata. Deus promete dar sabedoria generosamente a quem pedir com fé.
O princípio da sabedoria
O temor do Senhor é o início de toda sabedoria verdadeira. Quem reverencia a Deus aprende a viver com discernimento e prudência.
Sabedoria como dom de Deus
A verdadeira sabedoria vem do alto. Deus a concede generosamente a quem pede com fé, sem lançar em rosto a fraqueza humana.
Ɛ wi wumu li be-eŋ fuki bufii bu nuuŋ bu Nyɔ-ɔ, lɛkɛ nuuŋ li Nyɔ-ɔ yi se nyɛ wu. Ɛ Nyɔ yi ti nyɛɛ li wi kwikwi bɛ shéŋ chichi ŋ’wamɛ wi nsiŋ.
Ɛ wi wumu li be-eŋ fuki bufii bu nuuŋ bu Nyɔ-ɔ, lɛkɛ nuuŋ li Nyɔ-ɔ yi se nyɛ wu. Ɛ Nyɔ yi ti nyɛɛ li wi kwikwi bɛ shéŋ chichi ŋ’wamɛ wi nsiŋ.
Ɛ wi wumu li be-eŋ fuki bufii bu nuuŋ bu Nyɔ-ɔ, lɛkɛ nuuŋ li Nyɔ-ɔ yi se nyɛ wu. Ɛ Nyɔ yi ti nyɛɛ li wi kwikwi bɛ shéŋ chichi ŋ’wamɛ wi nsiŋ.
A sabedoria do alto
A sabedoria que vem de Deus é pura, pacífica, amável, cheia de misericórdia e de bons frutos. Ela se opõe à sabedoria terrena e mundana.
Se nuuŋ le, wi wu kɛmi bufii bu dzɛti liboo kɛmi le saa ni wuuti, kɔŋgisi mbɛɛŋgii tuu nuuŋ nyɛɛkii, nyɛɛ tɛ bintooŋ li wi wumu, nuuŋ ɛ wu yisɛ bɛ nshiiŋ mɔɔ kiŋge ki dzeeŋ, tɛ̀ doonchɛ chichi chichi kɛ, tɛ̀ kɛmɛ jɛ́ fiɛɛtu kɛ.
Se nuuŋ le, wi wu kɛmi bufii bu dzɛti liboo kɛmi le saa ni wuuti, kɔŋgisi mbɛɛŋgii tuu nuuŋ nyɛɛkii, nyɛɛ tɛ bintooŋ li wi wumu, nuuŋ ɛ wu yisɛ bɛ nshiiŋ mɔɔ kiŋge ki dzeeŋ, tɛ̀ doonchɛ chichi chichi kɛ, tɛ̀ kɛmɛ jɛ́ fiɛɛtu kɛ.
Se nuuŋ le, wi wu kɛmi bufii bu dzɛti liboo kɛmi le saa ni wuuti, kɔŋgisi mbɛɛŋgii tuu nuuŋ nyɛɛkii, nyɛɛ tɛ bintooŋ li wi wumu, nuuŋ ɛ wu yisɛ bɛ nshiiŋ mɔɔ kiŋge ki dzeeŋ, tɛ̀ doonchɛ chichi chichi kɛ, tɛ̀ kɛmɛ jɛ́ fiɛɛtu kɛ.
Ɛ noo li beŋ linti wu kweŋgi le nuuŋ wi wu bufii tuu kii mɔɔ biee? Mwɛ doonchɛ yi yee li ntsɛ we wu dzeeŋ bɛ kiŋge kee ki shaaŋ ki feti tɛ̀ tsaaki yi kɛɛ, si wi wu bufii ti nuuŋ.
Bɛniiŋ bɛ ti lemi bɛ Nyɔ be tɛɛmi, tɛ ti nyɛɛ bufii li bee. Bufii buni se nuuŋ yɛ bu laaŋkwiiŋ kɛ mɔɔ nuuŋ bu noo lɛ wu sɛki laaŋkwiiŋ dɛɛni kɛ. Buŋga bu bee gii bu ma bu la li yee li. Bufii bu Nyɔ-ɔ bu nɔŋa bu ntɛ̀ tiiti buni nuuŋ fiee fi tɛ̀ shiiŋ fi nuuŋ lɛ munyiikɔɔ li bɛniiŋ tɛ̀ kɛɛ kɛ. Bufii bulu ɛ Nyɔ yi tɛ̀ nachɛ nshɛ mɛɛŋ yi se bɛchi, le ke naa bɛ fɛ tɛɛbeŋ ni tɛ̀ nuuŋ lɛ bunɔŋa bwee li lɛnti.
Se nuuŋ le, tɛ fenjisi fisɛŋ kii si bɛ tɛ̀ ta Krai li kintaaŋ li. Fi se tuu fi tɔnyi Bɛjuu butɔnyɛ. Bɛniiŋ bɛ nuuŋ yɛ Bɛjuu kɛ ŋiŋgi le ɛ kiyoomfɛ. Se nuuŋ le, li bɛniiŋ bɛ Nyɔ tsaa li, mɔɔ nuuŋ Bɛjuu, mɔɔ nuuŋ Bɛgrik ntoŋ wu kii Krai wuni nuuŋ buŋga bu Nyɔ-ɔ bɛ bufii bu Nyɔ-ɔ bu nɔŋa. Fi nuuŋ lɛ, kifɛ fiee fi yeŋgi le fi nuuŋ kiyoomfɛ li Nyɔ-ɔ nuuŋ bufii bu yɛki nɛɛ bu wiwoŋ buchu. Fiee fi yeŋgi le Nyɔ biɛŋgi bɔ li fi-i, fi nuuŋ buŋga bu yɛki nɛɛ bu wiwoŋ buchu.
Kiiŋ wi ni yɛŋgi bɛ yi yee kɛ. Ɛ wi wumu li be-eŋ beechi le kɛmi bufii si nshɛ yini wɛki, to kibere ke se kɛmɛ bufii bu bufii.
Kiiŋ wi ni yɛŋgi bɛ yi yee kɛ. Ɛ wi wumu li be-eŋ beechi le kɛmi bufii si nshɛ yini wɛki, to kibere ke se kɛmɛ bufii bu bufii.
Mfetɔɔ ni le shéŋ yinɛ bɛ yibe ni yi yuusi, nɛ taashɛ nɛ ni nɛ nuuŋ li kiŋkɔŋgisɛ-ɛ, le nɛ ni nɛ gbɛŋgi nɛ kii biee bichu bujɔŋ si wi kɛmi le kɛɛ, le se nɛ tuu nɛ kɛɛ tɛ munyiikɔɔ mu Nyɔ-ɔ mu nuuŋ krai. Nyɔ nyikɛ yɛ fikoo fi bufii buchu-u bɛ biee bi bɛniiŋ kɛmi le be ni be kii, kii yi nuuŋ li Krai.
Direção e discernimento
Deus guia os humildes na justiça e ensina seu caminho aos mansos. Ele promete dirigir nossos passos quando confiamos nele de todo o coração.
A Palavra como fonte de sabedoria
A Palavra de Deus é lâmpada para os pés e luz para o caminho. Meditar nas Escrituras nos dá entendimento superior ao dos mestres.
Gɛɛ yɛɛŋ jɛ yi Krai yi ni yi nuuŋ li shéŋ yinɛ-ɛ bujɔŋ, nɛ tuu nɛ tifi yi yinɛ bɛ bufii buchu. Nɛ yuuti nɛ nyɛɛ kiyɔɔni li Nyɔ-ɔ li shéŋ yinɛ-ɛ bɛ juuŋ yi buti lɛ Kiŋwaati ki N’yɔɔnchɛ-ɛ mɔɔ juuŋ yimi yi n’yɔɔnchɛ, mɔɔ yi Fiana yee nyɛɛ li bɛniiŋ li.
Sabedoria prática para o dia a dia
A sabedoria se aplica em cada decisão: nas finanças, nos relacionamentos, no trabalho e no uso do tempo. Vivamos como sábios, não como insensatos.
Bɛdɛɛni nɛ deŋgi nɛ kii si nɛ tɔɔmi bikaa binɛ. Kiiŋ nɛ ni nɛ tsiiŋ si bibere kɛ. Nɛ tsiiŋ yɛɛŋ nuuŋ si bɛniiŋ bɛ kɛmi bufii. Nɛ gwenini le ɛ nɛ kɛmi mfi wu fɛrɛ fiee kiiŋ nɛ ni lɛɛ wu li yee li kɛ, kifɛ jo yi dɛɛni yɛɛ yi bifi.
Bɛdɛɛni nɛ deŋgi nɛ kii si nɛ tɔɔmi bikaa binɛ. Kiiŋ nɛ ni nɛ tsiiŋ si bibere kɛ. Nɛ tsiiŋ yɛɛŋ nuuŋ si bɛniiŋ bɛ kɛmi bufii. Nɛ gwenini le ɛ nɛ kɛmi mfi wu fɛrɛ fiee kiiŋ nɛ ni lɛɛ wu li yee li kɛ, kifɛ jo yi dɛɛni yɛɛ yi bifi.
Ɛ nɛ feti biee bɛ bɛniiŋ bɛ nuuŋ yɛ bɛ kimbeenchɛ-ɛ kɛ, nɛ feti bɛ bufii. Mɔɔ nuuŋ mfi wu la wu nɛ kɛmɛ le nɛ fɛ fiee, nɛ gwenɛ le nɛ fɛ fiee fi shaaŋ li mfi wulu-u. Tefɛ chinɛ ni chi nuuŋ mfi kwi nuuŋ chi mbɛɛŋgii, chi yiki si ntɔŋ, nɛ se ni nɛ kii ntusu fiee li wi kwikwi lɛ dze yi tsaaŋ li.
Ɛ nɛ feti biee bɛ bɛniiŋ bɛ nuuŋ yɛ bɛ kimbeenchɛ-ɛ kɛ, nɛ feti bɛ bufii. Mɔɔ nuuŋ mfi wu la wu nɛ kɛmɛ le nɛ fɛ fiee, nɛ gwenɛ le nɛ fɛ fiee fi shaaŋ li mfi wulu-u. Tefɛ chinɛ ni chi nuuŋ mfi kwi nuuŋ chi mbɛɛŋgii, chi yiki si ntɔŋ, nɛ se ni nɛ kii ntusu fiee li wi kwikwi lɛ dze yi tsaaŋ li.
Ɛ wi nindi fiee fichu fi nindi, nindi bɛ shéŋ yee chi le nindɔɔ nuuŋ li Taa li nuuŋ yɛ li wi-i kɛ. Nɛ ni nɛ kii le wi gii kɛmɛ fiee fi bɛ nachɛ bɛ gɛɛ fi nuuŋ kinsomfu kee nuuŋ li Taa li. Ɛ Taa Krai wu nɛ nindi li wuu.
O valor da sabedoria
A sabedoria é mais preciosa que rubis. Quem a encontra, encontra a vida e alcança o favor do Senhor. Nada se compara a ela.
A sabedoria e a soberania de Deus
Os caminhos de Deus são mais altos que os nossos. Sua sabedoria é insondável, eterna e infinitamente superior ao entendimento humano.
Hooo, bichɛ yɛɛŋ nɛ ŋɛŋ, bulofu bu nuuŋ bu Nyɔ-ɔ nuuŋ bunɔŋa, bufii bwee gbɛŋgi bu nuuŋ nɛɛ tɛ bunɔŋa, biee bi yi gbɛŋgi yi kii nuuŋ nɛɛ tɛ bi nɔŋa! Nuuŋ wi tɛ kɛɛ dzé yi sondini biee biee le kɛ. Nuuŋ wi tɛ kɛɛ dzé yee kɛ.
N’yɔɔnchɛ nuuŋ li Nyɔ yini mfi kwi kɛti li Jiso Krai. Ɛ yi kwaa yi nuuŋ bɛ bufii. Gɛɛ fi nuuŋ lɛ.
Fiee fichu fi kɛti bɛ bɛniiŋ bɛ kɔŋgisi Nyɔ yi fikisi fi tuu fi shaaŋ. Bɛniiŋ bani nuuŋ bɛ wu teeŋ si tɛ̀ nachɛ.
Tɛ ni tɛ piɛti Nyɔ. Ɛ yi yi nuuŋ yi fɛ fiee fichu bɛ buŋga bwee bu nindi li yi yisɛ-ɛŋ. Se nuuŋ fɛ yaa tɛ si tɛ biiti mɔɔ si tɛ nuuŋ tɛ ni tɛ beechi. Mpiaru ni nuuŋ li yi-i kii kintaashɛ ki bɛniiŋ bɛ kimbeenchɛ-ɛ mɔɔ kii Krai Jiso li mfi kwikwi mɔɔ mfi wu la le ma siŋ. Fi nuuŋ lɛ.
Kini kɛɛ kiŋga keŋ kitɛɛtɛ ki ŋgii mbɛ lɛ be-eŋ. Kiŋwaati ki Nyɔ tiiti le,
"Ɛ bɛ sɔɔmi wi, kɛ bɛ gii bɛ waaŋ bɛniiŋ bɛfɛ kɛ bɛtɛɛtu,
be se leŋ lɛ nsa wulu-u lɛjiŋ."
Nɛ daayɛ baa ntifi yi Nyɔ ti nyɛɛ li be-eŋ si bɔɔŋ bee ni? Tiiti le,
"Ŋwanɛŋ, mfi wu Taa lekisi wɛ, kiiŋ ɔ ni dzɔɔ wɛɛ kɛ.
Ɛ wami wɛ li fiee li, kiiŋ shéŋ ni yi kwii wɛ kɛ.
Ɔ kii le Taa ti lekisi nuuŋ wi wu kɔŋgisi,
fiaamfi nuuŋ ŋwaŋ kwikwi wu wu dzɔ le ɛ we."
Le mɛɛshi, bɛŋwaanɛŋ, biee bi nɛ kɛmi le nɛ ni nɛ beechi kii bi bi nuuŋ bi chɛɛŋ bɛ biee bi kɛmi ŋguŋu, mɔɔ biee bi nuuŋ tsaaŋ. Nɛ beechi biee nuuŋ bi wuuti bɛ biee bi bɛniiŋ nuuŋ be ni be kɔŋgisi mɔɔ biee bi nshɔɔŋ nuuŋ nɛɛ yi ta wi lu. Ɛ biee nuuŋ lu bi gbɛŋgi bi dzeeŋ, ɛ biee nuuŋ tɛ lu bi nuuŋ bɛniiŋ ni be piɛti, nɛ beechɛ tɛ nuuŋ kii biɛɛ.
Fi se fiɛɛ le, kiiŋ nɛ ni nɛ bakini kii fwaa kɛ. Mbakinɛ kii fiee fi fwaa, nuuŋ fwaa. Ŋgɛ wu li jobɛ kɔchɛ nɛɛ nuuŋ li jobɛ chilu-u chɛɛ."
Yaa wu sɛki kitoŋ ki Shɛba gii naa leŋ tɛ bu jobɛ chi nsa wu kimakɛ bɛ kiŋgɔkɛ ki dɛɛni kini fɛ bɛ se lii ki li ŋgɛ-ɛ, kifɛ tɛ̀ dza li kitoŋ kee li lɛ kwɛɛŋ luushi le bɛ woo bufii bu Mfɔŋ Salimu. Ntee beŋ yikɛ yɛɛŋ nɛ woo, wi wumu wɛ fɛni bɛ fiee fi kuu fi yɛki fi Salimu-u.
"Bɛdɛɛni, wi kwikwi wu wuki jɛ yɛŋ yini, feti si yi tiiti wɛ si wi wu bufii wu tɛ̀ gwaŋ yih ye li kimba-aŋ.
kifɛ ŋgii nnyɛ n’yɔru li bimfimu binɛ-ɛ, mɔɔ bufii li be-eŋ, bu bɛniiŋ bɛnɛ bɛ mbani-i nuuŋ tɛ leŋ le be tɛchɛ bɛ beŋ kɛ dududu.
Kiiŋ nɛ ni nɛ sɛki nsa nɛ sondini ntawu le lɛnti le nɛ ŋɛŋ nsiŋ kɛ. Nɛ sɛki lɛ dze yi tsaaŋ li."
Nɛ ti tiiti lɛ nɛ kii fiee fi nuuŋ fi bo fi ka fwaa ni? Nɛ kii fiee fi nuuŋ ntsɛ wunɛ ni? Ntsɛ wunɛ wɛ si kibuumɛ ki bɛ bɛɛ ɛ bɛ ŋɛŋ ɛ ki ŋɔɔnɛ niiŋ, ki laayɛ.