Sabedoria
A sabedoria é um dos temas mais ricos da Bíblia. O temor do Senhor é seu princípio, e buscá-la vale mais que ouro ou prata. Deus promete dar sabedoria generosamente a quem pedir com fé.
O princípio da sabedoria
O temor do Senhor é o início de toda sabedoria verdadeira. Quem reverencia a Deus aprende a viver com discernimento e prudência.
Sabedoria como dom de Deus
A verdadeira sabedoria vem do alto. Deus a concede generosamente a quem pede com fé, sem lançar em rosto a fraqueza humana.
Mi widɔkɔ i mbɛiŋ kintəəŋ kabə dza mfi biə bi kɔ bi Nyɔ, wi nywâ num i Nyɔ ma Nyɔ ni nya. Nyɔ kɔ wə wi nyaki mi wichi bəh shɔm yi yichi yɔli kə mi.
Mi widɔkɔ i mbɛiŋ kintəəŋ kabə dza mfi biə bi kɔ bi Nyɔ, wi nywâ num i Nyɔ ma Nyɔ ni nya. Nyɔ kɔ wə wi nyaki mi wichi bəh shɔm yi yichi yɔli kə mi.
Mi widɔkɔ i mbɛiŋ kintəəŋ kabə dza mfi biə bi kɔ bi Nyɔ, wi nywâ num i Nyɔ ma Nyɔ ni nya. Nyɔ kɔ wə wi nyaki mi wichi bəh shɔm yi yichi yɔli kə mi.
A sabedoria do alto
A sabedoria que vem de Deus é pura, pacífica, amável, cheia de misericórdia e de bons frutos. Ela se opõe à sabedoria terrena e mundana.
Ayakalə, mi wə wi kaŋaki mfi biə bi dzəki i bɛiŋ si kaŋaki lə i yisi baiŋki kaŋa kimbɔiŋni, chu bɔni, nya tə kituni i mi widɔkɔ, num wi jikə bəh nshɛiŋ bəh kimfə kindzɔŋni, chu chusi kə chi chi, chu kaŋa kə já yifa.
Ayakalə, mi wə wi kaŋaki mfi biə bi dzəki i bɛiŋ si kaŋaki lə i yisi baiŋki kaŋa kimbɔiŋni, chu bɔni, nya tə kituni i mi widɔkɔ, num wi jikə bəh nshɛiŋ bəh kimfə kindzɔŋni, chu chusi kə chi chi, chu kaŋa kə já yifa.
Ayakalə, mi wə wi kaŋaki mfi biə bi dzəki i bɛiŋ si kaŋaki lə i yisi baiŋki kaŋa kimbɔiŋni, chu bɔni, nya tə kituni i mi widɔkɔ, num wi jikə bəh nshɛiŋ bəh kimfə kindzɔŋni, chu chusi kə chi chi, chu kaŋa kə já yifa.
Mfi biə bi buku i bɛiŋ
Akɔ ndə i mbɛiŋ kintəəŋ wə wi dzakaki a ŋgaiŋ fifiki lə chu num ŋkiə gia? Wəmaka mi chusi la gwu yi i nɔni ki kindzɔŋni wə bəh kimfə ki ki chəŋ kə wi fəki ghaŋsi kə gwu, ka mi wə wi fifiki si num.
Mfi bi Nyɔ
Bəni bə̀ bɔ kɔ bɔ num ndzɔŋ bəh Nyɔ, buku si nya lə mfi i bɔ. Ayaka mfi biələ num kə bi fa kuku kɔŋ a numki na bi ndə wə wi sakaki i fa kuku i liə. Ŋga bibɔ ni kaa lə bi laka a kilɔlɔ. Mfi biə akɔ bi Nyɔ biə buku fukuki lə kɔ num gia yə yi nì yisi kɔ i nyumi wə na ka mbi yisi, i bi dzə fə ka bukumbɛiŋ numki i mbum bi kintəəŋ.
Ayakalə, buku fukuki yibuku kɔm si bə nì baŋŋ Klistus i kintasi wə. Yi lɔ Bəju num lɔni. Ayaka bəni bə̀ bɔ kɔkə Bəju yɛiŋ a, akɔ gia yi yuŋsini. Ayakalə, i bəni bə̀ Nyɔ kɔ wi bɔɔŋ, kɔŋ a numki Bəju, nabə Bəglik kɔ ntum wələ kɔm Klistus kɔ num ŋga bi Nyɔ bəh mfi biə akɔ bi Nyɔ. Yi num yakadəiŋ, kɔm gia yə yi chusiki a, akɔ kiyuŋ ki Nyɔ kɔ num mfi bi tsə na bi mi wiwɔm wichi. Ayaka gia yə yi chusiki a, akɔ mbwɔ wi Nyɔ kɔ num ŋga bi tsə na bi mi wiwɔm wichi.
Kiə mi ki fwɔ̂kyi kə gwu yi. Mi widɔkɔ i mbɛiŋ wə kabə kwakaki a ŋgaiŋ kaŋaki lə mfi i jɔbi wi liə wələ wə, wi fiəni chu kiyuŋ ka wi kwati mfi bi mfi.
Kiə mi ki fwɔ̂kyi kə gwu yi. Mi widɔkɔ i mbɛiŋ wə kabə kwakaki a ŋgaiŋ kaŋaki lə mfi i jɔbi wi liə wələ wə, wi fiəni chu kiyuŋ ka wi kwati mfi bi mfi.
Mih fəki yakadəiŋ a shɔ́m yi mbɛiŋ bɔ shiliki, a mbɛiŋ juŋniki nûmki i kiŋkɔŋ wə, i kɛiŋsi kîə ndzɔŋ gia yichi asi mi kaŋaki i kiəki, ka mbɛiŋ ni kiəki gia yi nyumini yi Nyɔ yə akɔ Klistus. Nyɔ nyumi biba bi mfi bichi bəh gia yə bəni si kaŋaki i kiəki kɔm wi a num i Klistus wə.
Direção e discernimento
Deus guia os humildes na justiça e ensina seu caminho aos mansos. Ele promete dirigir nossos passos quando confiamos nele de todo o coração.
A Palavra como fonte de sabedoria
A Palavra de Deus é lâmpada para os pés e luz para o caminho. Meditar nas Escrituras nos dá entendimento superior ao dos mestres.
Mbɛiŋ jîəki ja yi Klistus ma yi nûmki i shɔ́m yimbɛiŋ mə na bindzɔŋ, mbɛiŋ lâni chu tə̂fi gwu yimbɛiŋ bəh mfi bichi. Mbɛiŋ yə̂əŋki nyâ kiyɔŋni i Nyɔ i shɔ́m yimbɛiŋ wə bəh bənjaŋ bə̀ bɔ bukuki i Kiŋwakti ki Ŋkɔksi wə bəh bənjaŋ bə ŋkɔksini, bəh bə̀ Kiŋ’waka ki Baiŋni nyaki i bəni.
Sabedoria prática para o dia a dia
A sabedoria se aplica em cada decisão: nas finanças, nos relacionamentos, no trabalho e no uso do tempo. Vivamos como sábios, não como insensatos.
Ayakadəiŋ, mbɛiŋ tɔ̂kniki si mbɛiŋ nyaniki. Kiə mbɛiŋ ma nɔ̂ki ka biyuŋ. Mbɛiŋ nɔki ka bəni bə mfi. Mbɛiŋ mɔ̂msiki i fə̂ki gia yindzɔŋni i jɔbi wə mbɛiŋ kwati dzəh. Kɔm kaŋ yi liə yələ kɔ yichu.
Ayakadəiŋ, mbɛiŋ tɔ̂kniki si mbɛiŋ nyaniki. Kiə mbɛiŋ ma nɔ̂ki ka biyuŋ. Mbɛiŋ nɔki ka bəni bə mfi. Mbɛiŋ mɔ̂msiki i fə̂ki gia yindzɔŋni i jɔbi wə mbɛiŋ kwati dzəh. Kɔm kaŋ yi liə yələ kɔ yichu.
Jɔbi wə mbɛiŋ fəki gia mbɛiŋ bəh bəni bə̀ bɔ kɔkə bəni bə bumni, mbɛiŋ ka fə̂ki bəh mfi. Na winaiŋ jɔbi wə mbɛiŋ kwati dzəh i fə gia mbɛiŋ mɔ̂msi a jɔbi wiwɔ ma tsə kilɔlɔ. Ndzaka wimbɛiŋ jɔbi wichi nûmki wi bɔnini njwɔŋ ka ŋkaka, ka mbɛiŋ ni kîəki gia yə mbɛiŋ kɔ i chûkuli mi wichi yɛiŋ i dzəh yi chəŋ wə.
Jɔbi wə mbɛiŋ fəki gia mbɛiŋ bəh bəni bə̀ bɔ kɔkə bəni bə bumni, mbɛiŋ ka fə̂ki bəh mfi. Na winaiŋ jɔbi wə mbɛiŋ kwati dzəh i fə gia mbɛiŋ mɔ̂msi a jɔbi wiwɔ ma tsə kilɔlɔ. Ndzaka wimbɛiŋ jɔbi wichi nûmki wi bɔnini njwɔŋ ka ŋkaka, ka mbɛiŋ ni kîəki gia yə mbɛiŋ kɔ i chûkuli mi wichi yɛiŋ i dzəh yi chəŋ wə.
Mi ka nɔmki na finə fiə wi nɔmki, wi ka nɔ̂mki bəh shɔm yi yichi a ŋgaiŋ nɔmki num i Bah a kɔbi i mi. Mbɛiŋ kîəki a mi bi kwatiki lə fiɛŋ fiə bə kɔ bə kɛiŋsi jiə fi a num mbee wi i Bah. A num i Bah Klistus wə si mbɛiŋ nɔmki.
O valor da sabedoria
A sabedoria é mais preciosa que rubis. Quem a encontra, encontra a vida e alcança o favor do Senhor. Nada se compara a ela.
A sabedoria e a soberania de Deus
Os caminhos de Deus são mais altos que os nossos. Sua sabedoria é insondável, eterna e infinitamente superior ao entendimento humano.
Ma kiŋkɔksi nûm i Nyɔ
Ɔ ɔɔ, mbɛiŋ tsɛ̂iŋ, kiŋkɔksi kə ki kɔ ki Nyɔ kɔ na kimbum, ayaka mfi bi num tə na bimbum, gia yə wi kiəki wi kiəki tə na bindzɔŋ! Mi kɔkə i kiə dzəh yə wi təiŋki gia yi yɛiŋ. Yi kɔ a mi widɔkɔ kɔkə i kiə dzəh yə wi fəki gia yi yɛiŋ.
Kiŋkɔksi nûm jɔbi wichi i Nyɔ wələ wə wi kɔ Nyɔ wi mfi bimbum, ki tsə dzəh i Jisɔs Klistus wə. Yi nûm ayaka.
Bukumbɛiŋ kiəki lə a Nyɔ nɔmki i gia yichi wə wi fə yi tsə i dzəh yindzɔŋni wə i bəni bə̀ bɔ kɔŋki wi, bə̀ wi bɔɔŋ biəli gia yə wi nəŋki i bɔ.
Bukumbɛiŋ nyâki kiŋkɔkni i Nyɔ. A num wi wə wi kɔ i fə gia yichi bəh ŋga bi biə bi nɔmki i bukumbɛiŋ mə. Ayaka wi kɔlə i fə na i tsə tsəni si bukumbɛiŋ bikəki nabə si bukumbɛiŋ kɔ i kwakaki. Kiŋkɔkni nûm i wi wə kɔm kijuŋni ki bəni bə bumni bəh kɔm Klistus Jisɔs i jɔbi wichi wə kiŋgɔksi kɔbi. Yi nûm ayaka.
Bɔɔl dzaka i bəni bə̀ bɔ nì fəki chu a bɔ tɔ̂kniki
Fa kɔ kiŋkani kiŋ kitali si mih dzəki i mbɛiŋ. Kiŋwakti ki Nyɔ dzaka a,
Bɔ ka sɔmi na winaiŋ nsaka wi mi, bə nə̂ŋ bəni bəfa yuwidɔkɔ bətali bə̀ bɔ bêeŋki nsaka wiwɔ.
Mbɛiŋ dali lə ntəfi wə Nyɔ nyaki i mbɛiŋ ka bwa bu a? Wi dzakaki a,
"Waiŋ wuŋ, jɔbi wə Bah lumsiki wɔ, kiə wɔ ki dzɔ̂ kə yi ka gia yikilɔlɔ.
Jɔbi wə wi yɔliki wɔ i gia wə, kiə shɔm ki kpîni kə wɔ.
Kîə a Bah si lûmsi num mi wə wi kɔŋki,
wi twɛiŋ num na winaiŋ waiŋ wə wi dzɔki a akɔ ŋ’wi."
Bwa bə nih bəŋ i kaasi, gia yə mbɛiŋ kaŋaki i kwâkaki kɔ yə yi kɔ yi ŋkɔŋ bəh yə yi kaŋaki kiŋkɔksi, bəh yə yi kɔ chəŋ. Mbɛiŋ kwâkaki gia yə yi baiŋki bəh yə bəni kɔ i kɔŋki bəh yə shɔm kɔ i kpiki mi i yɛiŋ bɛiŋ. Gia kabə num yə yi tɔksiki ndzɔŋki tsə bwili fwu, na bəh yə bəni kɔksiki, mbɛiŋ ka kwâkaki a yəmaka.
Ayakalə, si yi kɔ lə, kiə mbɛiŋ ma fûmsiki gwu kɔm kijiəli. Bə ni buku fumsiki gwu kɔm biɛiŋ bi kijiəli, a num kijiəli. Bəŋgəkə bə chɔkɔ kpɛiŋki a bəh chɔkɔ biwɔ biə."
A bi numki chɔkɔ bi nsaka wi kaasini wə, Yaa wə wi nì sakaki tumi ki Shɛba bi numki lə tə bəh ŋgɔkɔ wi liə wələ, fə wi liə i ŋgəkə wə, kɔm wi nì dza dzə i kiŋgɔksi ki mbi wə, i wɔkɔ mfi bi ŋkuŋ Sɔlɔmɔn. Ayakalə, mbɛiŋ wɔkɔli, mi widɔkɔ kɔlə fa bəh gia yimbum yi tsə yi Sɔlɔmɔn.
Mi wi maani wi mfii bəh wi kiyuŋ
Ayakadəiŋ, mi wichi wə wi wɔkɔki ndzaka wuŋ wələ fə asi ndzaka wiwɔ nəŋki, wi kɔ aka mi wi mfi wə wi nì maa juŋ yi i biaŋa bɛiŋ.
kɔm a ni nya mih gia i dzaka kimbɛiŋ wə, bəh mfi i mbɛiŋ, ka bəni bə̀ bɔ baiŋŋki mbɛiŋ ma bi chu num i gukuliki bəh mbɛiŋ na twɛsi.
Mbɛiŋ ma chiŋki sakaki təiŋki nsaka maka mbɛiŋ tsɛiŋ ndzɔŋ. Mbɛiŋ sakaki num i dzəh yi chəŋ wə."
Mbɛiŋ si dzaka yaka kiə gia yə yi kɔ i buku num kijiəli a? Mbɛiŋ kiəki alə fiɛŋ fiə nɔni kimbɛiŋ kɔ fi a? Nɔni kimbɛiŋ kɔ ka bikwu biə bə yɛiŋki, bi mɔti a twɛsi fiəni samni.