Sabedoria
A sabedoria é um dos temas mais ricos da Bíblia. O temor do Senhor é seu princípio, e buscá-la vale mais que ouro ou prata. Deus promete dar sabedoria generosamente a quem pedir com fé.
O princípio da sabedoria
O temor do Senhor é o início de toda sabedoria verdadeira. Quem reverencia a Deus aprende a viver com discernimento e prudência.
Sabedoria como dom de Deus
A verdadeira sabedoria vem do alto. Deus a concede generosamente a quem pede com fé, sem lançar em rosto a fraqueza humana.
Ainda moca nena rɨkna ramoot ianna, ma iro laŋa manmo matpi te, ma Raraŋ Aetaniacmo mbendeica mamo iro laŋ neaŋna digi te, Raraŋ Aetaniaca manmo neaŋnandet. Na Raraŋ Aetaniaca ma meikramtaɨrmo muruŋcamiŋa reikca ndona toŋtoŋ mbuŋa neaŋrenan, na ramootta manmo digirenanna, ma mba ŋaterenanna.
Ainda moca nena rɨkna ramoot ianna, ma iro laŋa manmo matpi te, ma Raraŋ Aetaniacmo mbendeica mamo iro laŋ neaŋna digi te, Raraŋ Aetaniaca manmo neaŋnandet. Na Raraŋ Aetaniaca ma meikramtaɨrmo muruŋcamiŋa reikca ndona toŋtoŋ mbuŋa neaŋrenan, na ramootta manmo digirenanna, ma mba ŋaterenanna.
Ainda moca nena rɨkna ramoot ianna, ma iro laŋa manmo matpi te, ma Raraŋ Aetaniacmo mbendeica mamo iro laŋ neaŋna digi te, Raraŋ Aetaniaca manmo neaŋnandet. Na Raraŋ Aetaniaca ma meikramtaɨrmo muruŋcamiŋa reikca ndona toŋtoŋ mbuŋa neaŋrenan, na ramootta manmo digirenanna, ma mba ŋaterenanna.
A sabedoria do alto
A sabedoria que vem de Deus é pura, pacífica, amável, cheia de misericórdia e de bons frutos. Ela se opõe à sabedoria terrena e mundana.
Na meikramtaɨra ainta iroar laiŋapa landamŋiara Raraŋ Aetaniac ndambuŋnan aŋgɨrenan, mina ainta tɨpemb kirarira morena. Out ŋgoinna mina iroar landamŋiar ratara raŋgairena. Na an ndambuŋnanna, mina kabena meikramtaɨrap nikinik iroar wewetarap eacrenan, na minmo tɨpemb kirarir wewetara moraŋ, na mina, mina kambmo waracrena. Na mina kabena meikramtaɨrmo kakadmaina opotaca morenan, na mina minmo tɨpemb kirarir laiŋga morenan. Na an tɨpembta iro kabea mina meikramtaɨrmo muruŋcamiŋa morena. Na mina tɨpemb kirarir laiŋga raŋgairenan, na mina mba parurenanna, wanaiŋ. Mina tɨpemb kirarir laiŋ gidkara raŋgairena.
Na meikramtaɨra ainta iroar laiŋapa landamŋiara Raraŋ Aetaniac ndambuŋnan aŋgɨrenan, mina ainta tɨpemb kirarira morena. Out ŋgoinna mina iroar landamŋiar ratara raŋgairena. Na an ndambuŋnanna, mina kabena meikramtaɨrap nikinik iroar wewetarap eacrenan, na minmo tɨpemb kirarir wewetara moraŋ, na mina, mina kambmo waracrena. Na mina kabena meikramtaɨrmo kakadmaina opotaca morenan, na mina minmo tɨpemb kirarir laiŋga morenan. Na an tɨpembta iro kabea mina meikramtaɨrmo muruŋcamiŋa morena. Na mina tɨpemb kirarir laiŋga raŋgairenan, na mina mba parurenanna, wanaiŋ. Mina tɨpemb kirarir laiŋ gidkara raŋgairena.
Na meikramtaɨra ainta iroar laiŋapa landamŋiara Raraŋ Aetaniac ndambuŋnan aŋgɨrenan, mina ainta tɨpemb kirarira morena. Out ŋgoinna mina iroar landamŋiar ratara raŋgairena. Na an ndambuŋnanna, mina kabena meikramtaɨrap nikinik iroar wewetarap eacrenan, na minmo tɨpemb kirarir wewetara moraŋ, na mina, mina kambmo waracrena. Na mina kabena meikramtaɨrmo kakadmaina opotaca morenan, na mina minmo tɨpemb kirarir laiŋga morenan. Na an tɨpembta iro kabea mina meikramtaɨrmo muruŋcamiŋa morena. Na mina tɨpemb kirarir laiŋga raŋgairenan, na mina mba parurenanna, wanaiŋ. Mina tɨpemb kirarir laiŋ gidkara raŋgairena.
Na nena rɨkna meac, co, ramoot ianna ma iro laŋapa landamŋiap eacrena ki? Na ainta ramootta eac te, mana tataŋapa eteaca laŋ ndeacraŋnandet. Na ma kai garuru teac, ma laŋan wetwet ndeac, na ma ndona imo kai aŋgɨ ŋgep teac. Na ma iro laŋapa landamŋi laŋna tɨp kirarmo matau raŋgairaŋ te, meikramtaɨra mana morena tɨpemb kirarir laiŋmo wat rapacnandet.
Na anna gidik, aia meikramtaɨra mandaibinna Raraŋ Aetaniacna iro laŋapa landamŋina tɨpna kirar mbuŋa gargarmo aŋgɨrinanmo, aia an kam mbuŋa wiwitireke, mina aŋgɨrena. Na an landamŋia mina mba gan tiacarpaikna landamŋiarta ramtaɨr tambuŋa mba tɨkca mba aŋgɨri. Na gan tiacarpaikna ramtaɨr paŋaind tambuŋa mba tɨkca an landamŋia mba aŋgɨri, ainta wiwitta anna mina top niŋgikna ndeacrena. Wanaiŋ. An iro laŋapa landamŋi laŋa aku mboprenanna, anna Raraŋ Aetaniacna iŋgorocrina iro laŋapa landamŋi laŋ. Na anna ma iŋgoroca eacrenan. Na atua gan tiacarpaikca laru ŋgocor ndeacri, Raraŋ Aetaniaca aina i aniacmo aŋgɨca ŋgeprinan, na ma aimo larapacrina.
Na aia Karaisna ik nakeraca menacatna kamma Iudanaŋgepta iroar inkar minanmo, aoclatacna wautna kam kirara wiwitirinan. Na Iudana meikramtaɨr wanaiŋa anmo ŋaŋaoca mboprena kamna kirar ndamŋirena. Na aia meikramtaɨr, Raraŋ Aetaniaca aina ŋgacrena kamma aia waracrina, na Iudananapa Giriknan toco waracrina, na aia lamŋirena, Karaisa ma Raraŋ Aetaniacna gargar, na ma mana iro landamŋi laŋ. Na gan tiacarpaikna meikramtaɨra, anmo gaind ndamŋirena, Raraŋ Aetaniacna iroar ndeida laiŋga wanaiŋ, anna ŋaŋao ŋgoin. Ri, an iroara meikramtaɨrta landamŋimo kocnaia tamuŋ ŋgoin ndeacrena. Na mina gaind ndamŋirena, Raraŋ Aetaniacna tɨpemb kirarir ndeida, Raraŋ Aetaniacmo wandacrena, ma gargara mɨnna wanaiŋ. Na mana an kirarirta gargara bagaraniac ŋgoin, meikramtaɨrta gargarmo kunda tamuŋ ŋgoin.
Moca ne ndorimo ndorica paru nari. Na ŋarikca nena rɨkna ramoot ian, ma gan tiacarpaikna reikta landamŋi ndamŋica ma gaind tocna iro aŋgɨ te, "Aku landamŋi bagaraniac laŋna ramoot." Na reac lacau ma ŋaŋaona ramoot pac laru te, iŋmbaia ma landamŋina ramoot ŋgoin ndarunande.
Moca ne ndorimo ndorica paru nari. Na ŋarikca nena rɨkna ramoot ian, ma gan tiacarpaikna reikta landamŋi ndamŋica ma gaind tocna iro aŋgɨ te, "Aku landamŋi bagaraniac laŋna ramoot." Na reac lacau ma ŋaŋaona ramoot pac laru te, iŋmbaia ma landamŋina ramoot ŋgoin ndarunande.
Na aku an aiŋa moca nena muruŋna nikinik iroara mo gagraca, ne Raraŋ Aetaniacna kabena meikramtaɨrta iroar inkara moi ŋgepca minmo matŋina, na minap nikinik iro kabea eacna. Na aku toŋgorenanna, ne iroar laiŋ aŋgɨ, te, anna ndo nena rɨtɨpaikca moi gagrana. Na aku toŋgorenanna, ne Raraŋ Aetaniacna iŋgoroca eacrena kamna mɨnɨŋmo matau lamŋina. Na Karaisa ma ndo an iŋgoroca eacrena kamna mɨnɨŋ. Na iŋgoroca eacrena iroar laiŋapa, landamŋiar muruŋa Karaismo moa mɨnna tɨkca eacrena, na anna kitukndukca mina kituknduk wembaca tɨkca eacrena taupna kirar toc.
Direção e discernimento
Deus guia os humildes na justiça e ensina seu caminho aos mansos. Ele promete dirigir nossos passos quando confiamos nele de todo o coração.
A Palavra como fonte de sabedoria
A Palavra de Deus é lâmpada para os pés e luz para o caminho. Meditar nas Escrituras nos dá entendimento superior ao dos mestres.
Na ne Karaisna kambmo, wattacarica ma nena nikinik iroarmo, mo gagraca eacraŋ. Na ne kabe kabea, Iesusa rɨpacrena kabena meikramtaɨrmo ripti, na minmo iro landamŋi laŋapa iro neaŋ, te, mina tɨpemb kirarir laiŋ tiŋgikca moraŋna. Na ne Raraŋ Aetaniacmo, nena nikinik iro mbuŋap, kam laŋ neaŋ. Na ne Raraŋ Aetaniacna Timbigta Kapna inik ndeacrena ŋapar kumbrena timbigta ŋaparapa, kabena tutupniŋ rɨmbɨtca mbendeirena ŋaparapa, Ŋeroŋ Ratta nena nikinik iroa tɨkrena ŋaparmo umb.
Sabedoria prática para o dia a dia
A sabedoria se aplica em cada decisão: nas finanças, nos relacionamentos, no trabalho e no uso do tempo. Vivamos como sábios, não como insensatos.
Ainda moca ne ndorita tɨpemb kirarirta moca matau wat. Na ne ramootta landamŋi kocorta kirara kai taŋ teac, wanaiŋ. Ne an ramootta landamŋiap taŋrena ramootna kirar toca taŋraŋ. Na mandeaca ne Raraŋ Aetaniacna tɨpna kirara mona ŋgaŋganŋgɨap. Na mandeacna mɨnna aia eacrenanna, anna kɨdrɨk ŋgoreac, aintik ne ndoritake, matau wat, na ne reik laiŋga moraŋ, moca an kɨdrɨkca wanaiŋa taŋ nari.
Ainda moca ne ndorita tɨpemb kirarirta moca matau wat. Na ne ramootta landamŋi kocorta kirara kai taŋ teac, wanaiŋ. Ne an ramootta landamŋiap taŋrena ramootna kirar toca taŋraŋ. Na mandeaca ne Raraŋ Aetaniacna tɨpna kirara mona ŋgaŋganŋgɨap. Na mandeacna mɨnna aia eacrenanna, anna kɨdrɨk ŋgoreac, aintik ne ndoritake, matau wat, na ne reik laiŋga moraŋ, moca an kɨdrɨkca wanaiŋa taŋ nari.
Na an kɨdrɨkca ne raekmbaina meikramtaɨra Iesusna rɨtɨpaikta meikramtaɨrta tumbunap eac te, ne iroar laiŋga raŋgairaŋ, na tɨpemb kirarir laiŋga moraŋ. Na memetmbaca ne kocroca eaca, minmo Karaisna tɨpemb kirarira wandacna. Na memetmbaca ne kamb laiŋ tiŋgik ndopraŋ, ainta kamb tiŋgikca meikramtaɨra toŋgoca waracrenan. Na ne kabena meikramtaɨrta kambmo nda ruti mbopna mo te, ne matau lamŋica ruti mbop.
Na an kɨdrɨkca ne raekmbaina meikramtaɨra Iesusna rɨtɨpaikta meikramtaɨrta tumbunap eac te, ne iroar laiŋga raŋgairaŋ, na tɨpemb kirarir laiŋga moraŋ. Na memetmbaca ne kocroca eaca, minmo Karaisna tɨpemb kirarira wandacna. Na memetmbaca ne kamb laiŋ tiŋgik ndopraŋ, ainta kamb tiŋgikca meikramtaɨra toŋgoca waracrenan. Na ne kabena meikramtaɨrta kambmo nda ruti mbopna mo te, ne matau lamŋica ruti mbop.
Na reikca ne muruŋa morenan, ne gagraca moraŋ. Na anna ne ramootna aiŋa morena kirar toco, wanaiŋ. Anna ne Kacootna aiŋa morenan. Na ne lamŋirena, iŋmbaia Kacootta nenmo opoik laiŋga ma larapacrinanna, ma ndona meikramtaɨrmo neaŋnandet. Na ne lamŋi. Ne Karaisna tuombta aiŋir kamnderta aiŋa morena meikramtaɨr, ma ndo nena Ramoot Paŋan gidik.
O valor da sabedoria
A sabedoria é mais preciosa que rubis. Quem a encontra, encontra a vida e alcança o favor do Senhor. Nada se compara a ela.
A sabedoria e a soberania de Deus
Os caminhos de Deus são mais altos que os nossos. Sua sabedoria é insondável, eterna e infinitamente superior ao entendimento humano.
Ae! Raraŋ Aetaniacna tɨpemb kirarir laiŋ mananapa, mana iro landamŋi mananna ma mɨn ŋgoin, macaitna orerna kirar! Aia ramootta mana iroarta mɨnɨŋa aia orea lamŋina mɨnna, wanaiŋ ŋgoin! Na aia mana taupembca raŋgaina mɨnna, wanaiŋ ŋgoin.
Na an Raraŋ Aetaniac, ma ndo kabe niŋgikca ma landamŋia mɨn, na aia gaind ŋgoinna matau lamŋi, an reikca ma Iesus Karaisna par mbuŋa tɨkca laruatna, ainda moca aia mana i aniacmo iarwara tamuŋ naaŋgɨri ŋgepraŋ. Anna gidik.
Na aia lamŋirina, Raraŋ Aetaniac, ma reac reacmo, moca mina muruŋa ndorimo tumbunna tɨkca mina aiŋir laiŋga morenan, te, an reikca Raraŋ Aetaniacmo matŋirena meikramtaɨrmo otacrena. Na an meikramtaɨr, Raraŋ Aetaniaca mbopatna, ma minmo mac nda aŋgɨnande, ainda moca ma mina ŋgacrena.
Na Raraŋ Aetaniacna gargara aina nikinik iroarmo aiŋira morenan, ainda moca an gargara aina iroarmo tamuŋmbai ŋgoin. Na an reikca aia manmo mona digirenanna, an reikca mina mana ŋgaŋganŋgɨna mɨnna wanaiŋ ŋgoin. Ainda moca memetmbaca iarwara Iesusna rɨtɨpaikta meikramtaɨrta tumbuna, Raraŋ Aetaniacna i aniacmo Karais Iesusna i mbuŋa aŋgɨ ŋgepca taŋi iŋmbaina mɨnna tɨknandet. Na anna gidik.
Na mandeaca aku nen ndambuŋmo kɨdrɨk mbonkac nakɨpna mamoek. Na Raraŋ Aetaniacna timbigta kapca gaindopatna, "Ŋarikca ramootta tɨp ŋgoreacna makukca mo te, ramoot mbuniŋ, co, mbonkaca watek, anna aia an kam wandoŋaina mɨn."
Na an nena iroar inkara mo gagrana kamma Raraŋ Aetaniaca nenmo mana nuik toprinanna, ne ndarekrekeri ki? Na ma gaindopatna, "Aukna nuoc, Kacootta unmo mo wandoŋaina, na ma reac ianna mo te, u anmo reac wanaiŋa kai mbop teac, na u nikinik iro kai makuku teac. Na anna Kacootta ma matŋirena meikramtaɨrmo, ma minmo wandoŋairena. Ainda moca ma aterta ianmo aŋgɨca ma manmo ndona nuoc ndop te, ma manmo makukara neaŋ te, anna ma manmo wandoŋairena."
Ainda moca Iesusa rɨpacrena laiplacar, aku kabena kam mac mbopna mamoek. Na memetmbaca ne kamb gidkarapa tɨpemb kirarir gidkarta tamŋiraŋ, na meikramtaɨra mona tɨpemb kirarir rattar laiŋta tamŋiraŋ, na tɨpemb kirarir wandoikta tamŋiraŋ, na tɨpemb kirarir tamŋiraŋ, na reik taror laiŋta tamŋiraŋ, na reik laiŋ koindta tamŋiraŋ, na an tɨpemb kirarira out ŋgoinnanmo tamŋiraŋ, na aia meikramtaɨra muruŋa morena tɨpembta kirarirmo toŋgoca watrenanmo tamŋiraŋ.
Aintik ne ŋorapna moca kai tamtamma lamŋiraŋ teac, na ŋorapna ra, ma ndona reikta moca ma ndo lamŋinande. Na ra kabena makukca ma an ra niŋgiknan."
Na Raraŋ Aetaniacna meikramtaɨrta makukara ritri waparacna ra laru te, mon tawan ŋgoinna raŋmbaina pitrikna auŋna gagrirta meac paŋan ianna ndo kɨpca gan mɨnna meikramtaɨr morena tɨpemb ŋgorikta tɨpembta ritri waparaca monande. Aintik an gagrirta meac paŋanna, ma ŋgaua mon tiacarpaikna mamaina auŋ ndeacrinanna, ma ndomo kɨpca Solomonna, ndona landamŋiar laiŋta kamb top te, ma ndomo anna waracna moca anna nakɨpatna. Na ramoot ianna gan ndeacrenanna, ma Solomonmo kunda tamuŋ ŋgoin."
Karica Iesusa gaind mac mbopatna, "Mandaia aukna gan kamma waraca raŋgairenan, ma an ramootta iro laŋapna kirar, ma ndona kaca waturapna taupca tɨkca morina.
Na aku ndo, nena upembmo kamb aŋgɨ tɨk te, nenmo landamŋiar laiŋ neaŋnande, te, nenmo ritri waparaca mona moca moekna ramtaɨr, mina mba aku nena neaŋgekna kambca mba nda tapi mbopitndai, na nemo mba nda ipuŋitndai, toawanaiŋ.
Na ne lamnɨac mbuŋa reikmo kai watca ritri teac, ne reikmo muruŋa tɨp kirar wandoŋ mbuŋa ritri moraŋ."
Na ne an kam kirarmo ne mboprenan, na ŋorapa ndataruna reaca ne mba lamŋireke. Na nena eteacna watta, ma wauna kirar, ma laruca teker emtem ndeaca, ma mainandet.