Sabedoria
A sabedoria é um dos temas mais ricos da Bíblia. O temor do Senhor é seu princípio, e buscá-la vale mais que ouro ou prata. Deus promete dar sabedoria generosamente a quem pedir com fé.
O princípio da sabedoria
O temor do Senhor é o início de toda sabedoria verdadeira. Quem reverencia a Deus aprende a viver com discernimento e prudência.
Okurhînya Nyamuzinda, gwo murhondêro gw’oburhimanya, basirhe bwo barhakwirirwa burhimanya, barhakwirirwa n’ihano.
Omurhondêro gw’obushinganyanya kubà kurhînya Nyakasane: Obumanye bw’abatagatîfu bwône bwenge.
Okurhînya Nyakasane, kunayigîrize oburhimanya, obwîrhôhye bubà bushokolîre irenge.
Okurhînya Nyakasane gwo murhondêro gw’obushinganyanya, ngasi bamukenga boshi, bo barhondekezi b’okunali; irenge lyâge liyôrhe lihabà ensiku n’amango.
Ci oburhondekezi bôhe ngahi bwankakûlwa? Ngahi wankabona obukengêre? Barhayishi ecitwîro câbo emw’abantu, ntaho wankabushimâna kuno igulu ly’abantu. Ekuzimu yanaderha, erhi: «Burhaba muli nie» nayo enyânja yanaderha, erhi: «Burhaba eno mwâni» Burhakahinganulwa n’amasholo, burhankagulwa nfaranga, burhankanajirirwa lugero. Burhankagererwa oku masholo ga Ofiri, ciru n’oku johari y’engulo ndârhi nîsi erhi yakuti. Burhankagererwa oku masholo n’oku bilolero by’ebirahuli, burhankagulwa n’akalugu k’amasholo kinjinja. Omanye wankaderha amagerha, enjuma z’enjwijwi n’olubula aha buli, aha omuntu ankaduba erya-nkorôngo, ankaduba oburhondekezi. Enshangabuye y’e Etiyopiya, erhankabugererwako ciru ekalazà, oli amasholo gacîre bwinjinjà garhankahika aha ngulo yâbo! Ci oburhondekezi ngahi burhenga, ngahi obukengêre buyûbaka? Burhaboneka omu masù g’abantu, burhabonwa n’enyunyi z’emalunga. Okuzimu n’olufù binaderhe, erhi: «amarhwîri gîrhu ganayumve babukûnga.»
Sabedoria como dom de Deus
A verdadeira sabedoria vem do alto. Deus a concede generosamente a quem pede com fé, sem lançar em rosto a fraqueza humana.
Obuzire obushinganyanya muli mwe, abushenge Nnâmahanga, oshobôza boshi burhagera na buzira karhinda; abuhâbwa.
Obuzire obushinganyanya muli mwe, abushenge Nnâmahanga, oshobôza boshi burhagera na buzira karhinda; abuhâbwa.
Obuzire obushinganyanya muli mwe, abushenge Nnâmahanga, oshobôza boshi burhagera na buzira karhinda; abuhâbwa.
Nyamuzinda ye hâna oburhimanya, Omu kanwa kâge mwo murhenga obumanye n’obumva.
Nyamuzinda ye hâna oburhimanya, Omu kanwa kâge mwo murhenga obumanye n’obumva.
Nêci, erhi wankadôsa emirhima, erhi wankalakira obukengêre,
Ago mango wanayumva okurhînya Nyakasane kwo kuderha kurhi, wanabandâna okurhînya Nyakasane.
We nakuza, yâgirwa Nyamuzinda wâbà larha ebwa kubà wampîre oburhimanya n’emisî, ebwa kubà wamârhumanyîsa buno ebi rhwakazâgikusengera, omu kurhumanyîsa ecilôrho ca mwâmi».
Daniyeli anaciderha, erhi:
«Liyagirwe izîno lya Nyamuzinda, omu myâka n’emyâka bulya yêne ye Nn’oburhimanya n’emisî
Abôla bânarhabana oku banali bâni, Nnâmahanga abashobôza enshôkano y’obukengêre n’ey’obumanye omu ngasi lwandiko kuguma n’oburhimanya, na Daniyeli akazâg’ihugûla ngasi bya kuzânwa na ngasi bilôrho.
A sabedoria do alto
A sabedoria que vem de Deus é pura, pacífica, amável, cheia de misericórdia e de bons frutos. Ela se opõe à sabedoria terrena e mundana.
Obushinyanya bw’enyanya bwôhe, burhanzi bubà bucêse kandi bubà bwa murhûla, bubà bwa lukogo, butûla, buyunjwîre bwonjo n’emburho nyinjà, burhajira kabôlo, burhanalyâliha.
Obushinyanya bw’enyanya bwôhe, burhanzi bubà bucêse kandi bubà bwa murhûla, bubà bwa lukogo, butûla, buyunjwîre bwonjo n’emburho nyinjà, burhajira kabôlo, burhanalyâliha.
Obushinyanya bw’enyanya bwôhe, burhanzi bubà bucêse kandi bubà bwa murhûla, bubà bwa lukogo, butûla, buyunjwîre bwonjo n’emburho nyinjà, burhajira kabôlo, burhanalyâliha.
Ndi muli mwe oli mushinganyanya na mwenge? Ayêrekane n’olugendo lwâge lwinjà oku ebijiro byâge biri bya butûdu n’obushinganyanya.
N’obwo abakola bimâna bya bugula mbabwîriza, cikwône arhali bulà bugula bwa mw’eri igulu, arhanali bulà bw’abaluzi b’en’igulu bayish’ihirigirha. Ci obushinganyanya rhuderha, bunali bushinganya bwa Nyamuzinda, bumanye bw’ihwe bwayôrhaga bubà bufulike, bulya Nyamuzinda ali arhubîkirebwo kurhenga embere ly’amagana g’emyâka, mpu buyish’ibà irenge lîrhu.
Rhwêhe rhuyigîriza Kristu, olya bamanikaga oku musalaba. Oku Buyahudi ziri nshonyi, n’oku bapagani liri isirhe, ci oku bahamagale, Abayahudi n’Abagereki, Kristu ali buhashe bwa Nyamuzinda na bushinganyanya bwa Nyamuzinda, Bulya ehiri isirhe emwa Nyamuzinda, hilushire abantu obushinganyanya, n’ehiri ngonyi emwa Nyamuzinda hilushire abantu emisî.
Ntâye ocîrhebage yêne! Muli mwe erhi hankajira owacîkebwa mpu ali mushinganyanya omu masù g’eri igulu, acîjire musirhe ly’abà mushinganyanya;
Ntâye ocîrhebage yêne! Muli mwe erhi hankajira owacîkebwa mpu ali mushinganyanya omu masù g’eri igulu, acîjire musirhe ly’abà mushinganyanya;
Nnonzize emirhima yâbo erhûlûle, balungane bwenêne omu buzigire, banayunjule obuhirhi bw’obumanye, na ntyo bamanye ihwe lya Nyamuzinda, ye Kristu, ye bamwo obuhirhi bwoshi bw’obushinganyanya n’obumanye.
Direção e discernimento
Deus guia os humildes na justiça e ensina seu caminho aos mansos. Ele promete dirigir nossos passos quando confiamos nele de todo o coração.
Oyêgemere Nyamuzinda n’omurhima gwâwe gwoshi, orhanahîraga okayêgemera obwenge bwâwe wênene.
Omu mirimo yâwe yoshi orhahîraga okamuhaba, Wâbona oku ayumanyanya enjira zâwe.
Orhacîkebagwa mpu okola oli murhimanya: okazirhînya Nyakasane onayâke amabî;
Nkolaga nakuyigîriza nkulangûle enjira wakaz’igeramwo, nkolaga nakubwîriza nankuje ebulâbi.
Abantu bîrhôhye omu njira y’obushinganyanya abageza, abacirhohya bo amanyîsa enjira yâge.
Yâgirwa onanangule aha emirimbwa yâwe egera, onanyigîrize oku enjira zâwe zigenda.
Ongeze omu njira y’okuli kwâwe onanyigîrize, bulya wêne we Nyamuzinda we na mufungizi wâni.
Nyakasane ye zibuhya ilabarha ly’omuntu, ye rhonya n’igenda lyâge.
Ndisa duba oku burhonyi bwâwe, bulyâla wêne ncîkubagira. Nyêreka njira ehi nashimba, bulyâla emund’oli yo ndengerize omûka gwâni.
Nyigîriza nkazijira oku olonzize, bulya we Nyamubâho wâni. Mûka wâwe arhahimwa kuyinjiha ampise omu cibandâna.
Izîno lyâwe, Yâgirwa, lirhume wannanga mugumagumà, olukogo lwâwe lurhume warhenza omûka gwâni omu burhè.
Ondangûle enjira zâwe, Yâgirwa, onampire omu njira edêkerîre, bulyâla abanshombire ho bali.
A Palavra como fonte de sabedoria
A Palavra de Deus é lâmpada para os pés e luz para o caminho. Meditar nas Escrituras nos dá entendimento superior ao dos mestres.
Akanwa kâwe, ko kamole ngendamwo ko kamole k’enjira ngeramwo.
Akanwa kâwe, ko kamole ngendamwo ko kamole k’enjira ngeramwo.
Ozibûle amasù gâni, mbonemwo obwinjà bw’irhegeko lyâwe.
Ebinwa byâwe kumoleka bimoleka, kuyigîriza biyigîriza abahwinja.
Iragi lyâge omuntu orhacîfundikira haguma n’encuku
orhagenda n’emihera, orhanaboneka omu ndêko y’abashombanyi.
Arhasîmisibwa n’agarhali marhegeko ga Nyamuzinda,
anagerêreza ago marhegeko bwacà-bwayira.
Oluderho Lwa Kristu lusêre bwenêne omu mirhima yinyu. Mukaz’ilubwirizanya, munakaz’ihanûlana n’obushinganyanya. N’omurhima gwinyu gwoshi mukâyimbira Nnâmahanga ennanga, ebîtakîro n’enyimbo z’obunya-mûka, munakamuvuga omunkwa.
Gakazikuhabûla omu njira zâwe, gakuyimangire amango oli irô, gakuganîze amango watulûka.
Sabedoria prática para o dia a dia
A sabedoria se aplica em cada decisão: nas finanças, nos relacionamentos, no trabalho e no uso do tempo. Vivamos como sábios, não como insensatos.
Ntyo mumanye bwinjà olugendo lwinyu; murhahimbaga nka bingolongolo, ci mubè barhimanya; Mukolêse bwinjà amango muhîrwe, bulya zino nsiku ziri mbî.
Ntyo mumanye bwinjà olugendo lwinyu; murhahimbaga nka bingolongolo, ci mubè barhimanya; Mukolêse bwinjà amango muhîrwe, bulya zino nsiku ziri mbî.
Oyumve ihano onaleke bakuhakanye, lyo ozinda oli murhimanya.
Oyumve ihano onaleke bakuhakanye, lyo ozinda oli murhimanya.
Owabwîne ahika oku mûka, anacîtakîre, n’omuntu okola n’oburhimanya ye bandâna obucire.
Omuhigo mahano ga bandi gaguzibuhya, n’amatumu bwîrhonzi bugalwa.
Bulyâla kuyêsha kwinjà emirhima: kuhima ntambala, n’okubâ na bahanûzi banji kwo kuhimira omuntu.
Omuntu orhûza, bwîrhonzi acirhegekamwo, ci omukali erhi musirhe.
Akagayo, nnôngwe katula; aha bakengana ho oburhimanya bushundwa.
Olanga akanwa erhi mûka gwâge alanzire, oderha bwenêne kuhera anahera.
Omusirhe mpu enjira yâge eshingânîne. omurhimanya yêhe anarhangidôsa ihano.
Aha akagayo kajire erhi cihemu cinahajire, aha obwîrhôhye bwajire erhi burhimanya bunahajire.
Mwenge oyêmêra bamurhegeke, omuhwinja w’akalimi kuhera anahera.
Omurhima gw’omurhimanya gukûnda ihano, okurhwiri kw’abarhimanya kusîma kuyumve bwinjà.
Omuhwinja arhadôsa mirhima, ci asîma bamanye ngasi kumuli emurhima.
Ciru n’omusirhe akahulika naye anabonekane nka mugula, orhabumbwîre akanwa anabonekane nka mwenge.
Omurhimanya ayumve, anayûshûlemwo obulenga bwâge, n’omuntu mukengwa akûlemwo obulenga bw’okurhegeka;
Mubè bashinganyanya omu lugendo lwinyu haguma n’ab’embuga; mukolêse bwinjà amango muhîrwe. Iderha linyu libè lya kusîmîsa ensiku zoshi, linunîrire nka munyu, munamany’ishuza ngasi yêshi okukwânîne.
Mubè bashinganyanya omu lugendo lwinyu haguma n’ab’embuga; mukolêse bwinjà amango muhîrwe. Iderha linyu libè lya kusîmîsa ensiku zoshi, linunîrire nka munyu, munamany’ishuza ngasi yêshi okukwânîne.
Ngasi mukolo mwankajira, mugukole n’omurhima gwinyu gwoshi; Nyakasane abè ye mukolera, ci arhali bantu. Mumanye oku Nyakasane ayish’immuhemba, ammujire mîmo yâge. Kaz’imurhumikire Nyakasane Kristu!
O valor da sabedoria
A sabedoria é mais preciosa que rubis. Quem a encontra, encontra a vida e alcança o favor do Senhor. Nada se compara a ela.
Ali muntu muny’iragi obona âhika oku burhimanya, omuntu obona ahika oku makengu.
Bulyâla ombwîne erhi abwîne akalamo, kurhona àrhona omu masù ga Nyamubâho;
Aha omuntu ankarhôla amasholo ankarhôla oburhimanya, n’aha omuntu ankabona amarhale ankabona obwîrhonzi.
Omurhima gw’omuntu gwo gucîshoga enjira, ci kwône Nyakasane ye sêza amagulu g’omuntu omu njira?
Emihigo y’omurhima yo y’omuntu, n’okushuza kwo kwa Nyakasane.
Bulyâla olwâkiro lw’oburhimanya lwo na lwâkiro lw’ensaranga, n’obunguke bw’obumanye kunali kulya oburhimanya buciza nnabo.
Orhaderhaga erhi: cici cirhumire ensiku zàli burhanzi zilusha eziri buno? Kulya kubà eryôla idôso lirhali lya burhimanya.
oyu alonzize anamuhè okurhimanya, okumanya n’okusîma, anarhume n’omunya-byâha mpu alongeze analundikire oyu Nyamuzinda arhonyize, nanga, okwo kuli kurhebwa ganali mango gafire busha.
Ngasi bushanja onabwîne wankarhangira, onabukole amango onacizîne, bulyâla ekuzimu wayishijà, erhabà kukola, nîsi erhi kuganja, erhi kumanya erhi kurhimanya.
A sabedoria e a soberania de Deus
Os caminhos de Deus são mais altos que os nossos. Sua sabedoria é insondável, eterna e infinitamente superior ao entendimento humano.
Nka kula amalunga gali kulî enyanya ly’igulu,
kwo enjira zâni ziri kulî n’enjira zinyu,
kwo n’enkengêro zâni ziri kulî enyanya ly’enkengêro zinyu.
Bulya enkengêro zâni zirhali zo nkengêro zinyu,
n’enjira zâni zirhali zo njira zinyu, kwo adesire Nyakasane
Ka kuhaba okuhabire? K’orhasâg’ikuyumva? Nyakasane ye Nyamuzinda w’ensiku n’amango, ye walemaga igulu kuhika aha lihekera, ye ntaluha ye na ntagoyôla n’oburhimanya bwâge burhajira lugero.
Ka kuhaba okuhabire? K’orhasâg’ikuyumva? Nyakasane ye Nyamuzinda w’ensiku n’amango, ye walemaga igulu kuhika aha lihekera, ye ntaluha ye na ntagoyôla n’oburhimanya bwâge burhajira lugero.
Nyakasane Nyamuzinda ampîre olulimi lw’omushimbûlizi, lyo mpasha okuyegemeza ngasi obengîre. Ngasi sêzi anamparhûle amarhwîri, lyo mpash’iyumvîrhiza nka mushimbûlizi.
Buhanya bwâbo abayandagalir’e Mîsiri mpu bagend’ilongezayo oburhabâle. Bacîkubagira ebiterusi byâbo, balangâlira engâlè zâbo mpu kwenge ziri nyinyi, n’abashona oku biterusi mpu kwenge bali bazibu, ci barhagalamira emunda Omutagatîfu w’Israheli ali, barhanadôsa Nyakasane. Nobwo naye abà murhimanya: anahash’ilêrha obuhanya, arhanashuba omu kanwa kâge! Azûka, âhagalike ogwo murhwe gw’abantu babî n’oburhabâle bwa banyankola-maligo.
Okwo nakwo eri nshôkano ya Nyakasane Nyamuzinda w’Emirhwe, ye muhanûzi w’okurhangâza, ye na mulenga orhajira lugero.
Omûka gwa Nyakasane gwamudekererakwo: mûka gw’oburhimanya n’obukengêre, mûka gw’ihano n’emisî, mûka gw’obumanye n’okurhînya Nyakasane; gwamulangûla okukarhînya Nyakasane. Arhakatwa olubanja omu kukulikira ebi amasù gadwîrhe gabona, arhanakacîranula omu kushimba ebi amarhwîri gadwîrhe gayumva.
Nyakasane ânakaz’ikushokolera ngasi mango ânakuyiguse omu irungu; anakomeza amavuha gâwe, obè nk’ishwa lidômerîrwe na nk’iriba lirhahubamwo mîshi.
O! (yâga) we, nnakagali w’obugale n’obushinganyanya n’obumanye bwa Nyamuzinda! Oku emihigo yâge erhamanyîkana kwo n’enjira zâge zirhayumvikana!
Kuli oyo Nyamuzinda, ôbà yêne Mushinganyanya, irenge emyâka n’emyâka, Yezu Kristu orhumire! Amen!]
Kandi rhumanyire oku Nyamuzinda akolêsa byoshi oku minjà g’abamukunda, balya yêne ahamagîre oku bulonza bwâge.
Mushâna Nyamwagirwa emikolo yâwe guli mwandu! Burhimanya wayijiragamwo yoshi: igulu lyoshi liyunjwîre biremwa byâwe.
Nyamuzinda wîrhu ali mukulu, obuhashe bwâge burhagerwa, obukengêre bwâge burhahimwa.
Wêne walonzize okumpabûla, wêne wâyishir’inyakirira omw’irenge.
Orhuyigîrize rhukaziyôrha rhuganjire ensiku zîrhu, lyo rhukazirhimanya.
Akanwa k’omushinganyanya kurhimanya karhimanya, n’olulimi lwâge lurhaderha ebirhashinganini.
Obè wacîzigiriza muli Nyakasane, wabona oku akushobôza engalo omurhima gwâwe gusengîre.
Ci niehe, bwonjo bw’obuzigire bwâwe bunene burhumire,
najà omu mwâwe; nacîkweba oku idaho,
nkuharâmye omu bwâmi bwâwe butagatîfu.
Wanyêreka enjira y’akalamo,
obwimâna bw’amasîma omu kubona obusù bwâwe,
ekulyo kwâwe, mwîshingo gw’ensiku n’amango.
Bayishire balaka, nâni mbadwîrhe nayisha nabarhûliriza. N’abaheka ah’iriba. Omu njira nungêdu elya barhankasârhalamwo. Bulya ndi îshe wa Israheli, na Efrayimu. yo nfula yâni.
Omanyire yâgirwa Nyamubâho, oku enjira y’omuntu erhabà yâge kurhanali kwâge okulambagira n’okusêra omu njira yâge burhanali buhashe bwâge bumuheba omu njira n’okumubêzamwo.
Ye wajiraga igulu n’obuhashe bwâge, ayimanza amahanga n’oburhimanya bwâge n’obukengêre bwâge bwalambûla amalunga.
Orhacîkubagiraga omulegerege gw’irhôndo, bulya orhamanyiri bici byarhenga mw’ogu gw’ene.
Enkola-maligo zirhumva hishingânîne, abalonza Nyakasane bôhe byoshi bayumva.
Kuli Oyo ogwêrhe obuhashe bw’okurhujirira ngasi kantu rhwankashenga erhi kugerêreza, ciru analushîse, Oyo obushashe bwâge bukola omu mirhima yîrhu, kuli Ye irenge omu Ekleziya na muli Kristu Yezu, kuhika amango goshi n’emyâka n’emyâka! Amen!
Bukola bwa kasharhu obûla njà emwinyu. Ngasi lubanja lukatubwa oku cinwa ca bahamîrizi babiri erhi basharhu..
Ka mwayibagîre amahano àmmuhanûlaga nka bâna bâge, erhi: Mugala wâni, irhondo omanye wankagaya obuhane Nyakasane abâna, na nka akukalihîre, omanye wankarhà omurhima. Bulya oyo Nyakasane asîma, ye ahana, n’oyu ayankirira nka mugala, ye ashûrha.
Ceci, bene wîrhu, ngasi biri by’okuli, ngasi biri nkana, ngasi bishingânîne, ngasi bicîre, ngasi bikwânîne okuzigirwa n’okukengwa, ngasi nkômedu nyinjà na ngasi kantu kakwânîne okukuzibwa, ebyôla byo mushîbirirage.
Kuziga murhakâg’icîyîrha oku b’irhondo; olusiku lw’irhondo lwacilongeza lwône. Ngasi lusiku n’amabî gâlò.
"Omwâmikazi w’e Saba ayish’ijà lubanja n’ogu mulala, agubonêse nshonyi, bulya arhenzire emwâge kulî, emunda igulu lihekera, mpu agend’iyumva obushinganyanya bwa Salomoni, n’olushire Salomoni, y’ono oli hano!"»
"Oyumvîrhe ezi nderho zâni akanazishimba, bayish’imushushanya omuntu ocîrhonda, owayûbakaga enyumpa yâge okw’ibuye".
"bulya niene nâmmuhe akanwa n’obumanye abashombanyi binyu barhankahash’ilahira erhi okuhima".
Olubanja murhakâg’iluhà ocîshizire, ci mukagemera omuntu oku anakwânîne».
Nyakasane bushinganyanya àlemagamwo igulu, àyimânika amalunga n’obukengêre.
Abashosi bali ba kurhimanya, n’abakulu bali b’ihano. Yêhe, oburhimanya n’obuhashe, byoshi ye Nnabyo, ihano n’okumanyirira byoshi byâge,
Ayubu erhi akola ashuza aderha, erhi: Nêci mmanyire oku kwo binali ntyo: K’omuntu ankayâza Nyamuzinda? Omuntu oderha mpu amujîsa kadali, arhamushuza ciru n’eliguma oku kali cihumbi. Ayishi byoshi, àli na muzibu kulusha byoshi, ndi wankaderha mpu acishingikanye ye abule n’oku abîre?
We muntu, wabwîzirwe ebikwânîne, ebi Nyakasane akuhunyire by’ebi: okujira obushinganyanya, okusîma okubà muntu wa lukogo, n’okugenda n’obwîrhôhye haguma na Nyamuzinda wâwe.
Anacibwîra abacîranuzi erhi: «Mukazicîlanga omu ngasi ebi mwankanajira byoshi, bulya arhali bantu mwakazihà obushinganyanya ci Nyamubâho; akazibà ali haguma ninyu amango mwatwa emmanja.
K’erhi mumanyirage obwo kurhi irhondo mwâbà? Obuzîne bwinyu buli cici? Muli mugî gubonekana hisanzi hitya, okuhandi guhirigirhe.