Sabedoria
A sabedoria é um dos temas mais ricos da Bíblia. O temor do Senhor é seu princípio, e buscá-la vale mais que ouro ou prata. Deus promete dar sabedoria generosamente a quem pedir com fé.
O princípio da sabedoria
O temor do Senhor é o início de toda sabedoria verdadeira. Quem reverencia a Deus aprende a viver com discernimento e prudência.
Sabedoria como dom de Deus
A verdadeira sabedoria vem do alto. Deus a concede generosamente a quem pede com fé, sem lançar em rosto a fraqueza humana.
Nɛ muh mu fuge bvufee bvu Nyo, wu lɛ̂gɛ gɛh nyu a Nyo le, wu nya wu yu. Nyo le wu wù nyaa muh wuchii bɛ fitele fichii, wu waade gɛ muh gɛ.
Nɛ muh mu fuge bvufee bvu Nyo, wu lɛ̂gɛ gɛh nyu a Nyo le, wu nya wu yu. Nyo le wu wù nyaa muh wuchii bɛ fitele fichii, wu waade gɛ muh gɛ.
Nɛ muh mu fuge bvufee bvu Nyo, wu lɛ̂gɛ gɛh nyu a Nyo le, wu nya wu yu. Nyo le wu wù nyaa muh wuchii bɛ fitele fichii, wu waade gɛ muh gɛ.
A sabedoria do alto
A sabedoria que vem de Deus é pura, pacífica, amável, cheia de misericórdia e de bons frutos. Ela se opõe à sabedoria terrena e mundana.
Geenɛ, muh wù kɛme bvufee bvù jade fɛwe, to wu yuude lo, wu koŋe nyiɛgee wu ka nyume wɛɛ, wu nyaa tɛ bintuŋ muh mu le, wu yisɛ bɛ yii mo gee chì joŋe, wu duunyi gɛ yeye yeye gɛ, wu kɛme gɛ jɛ́ yifiɛɛ gɛ.
Geenɛ, muh wù kɛme bvufee bvù jade fɛwe, to wu yuude lo, wu koŋe nyiɛgee wu ka nyume wɛɛ, wu nyaa tɛ bintuŋ muh mu le, wu yisɛ bɛ yii mo gee chì joŋe, wu duunyi gɛ yeye yeye gɛ, wu kɛme gɛ jɛ́ yifiɛɛ gɛ.
Geenɛ, muh wù kɛme bvufee bvù jade fɛwe, to wu yuude lo, wu koŋe nyiɛgee wu ka nyume wɛɛ, wu nyaa tɛ bintuŋ muh mu le, wu yisɛ bɛ yii mo gee chì joŋe, wu duunyi gɛ yeye yeye gɛ, wu kɛme gɛ jɛ́ yifiɛɛ gɛ.
Le yɛɛŋ a bɛŋ ntɛnɛɛ wù duu lɛ wu feefe wu ka kee fiɛɛ? Mwɛdɛ dûunyi kikwɛɛ ke yi kinche ke kì joŋe le bɛ gee che chi chuule chi wù gee, wu ya chiaase gɛ ye gɛ, no muh wù feefe to wu nyume.
Bamii ba lɛme wa bɛ Nyo bo tɛɛme, bee to be nyaa bvufee bo le. Gɛ bvufee bvunɛ nyume bvu fɛkuu fɛnɛ kɛnɛ mo bvu yɛɛŋ wù sage fɛkuu fɛnɛ mɛɛse. Bobaa le bamii ba bvuŋga bvuboo lé bvu gê bvu lɛ̂sɛ achiji. Bvufee bvu Nyo bvu baaŋ bvù bee feeji bvunɛ le fiɛɛ fì gɛ̀ shee fi nyume nyilɛ le bamii kee gɛ. Bvufee bvuyu gɛ̀ seese Nyo baaŋ lo fɛ woŋ kɛ, ki fi yû fi tô bɛ bvukugɛ fɛ besabɛŋ le.
Geenɛ, bee feeji fiesa kune no ba gɛ̀ ta Kletu yi kintaaŋ le, fi ka fi nyu lo kinjeesɛ fɛ Bajuu le. Bamii ba le gɛ Bajuu gɛ yɛde lɛ le kiyuŋ. Geenɛ, fɛ bamii ba Nyo le wu cha le, kɛnɛ le Bajuu, kɛnɛ le Baglek, le saaka wù kune Kletu wunɛ le bvuŋga bvu Nyo bɛ bvufee bvu Nyo bvù baaŋ. Fi le noo, nje fiɛɛ fì yɛne lɛ le kiyuŋ ki Nyo, le bvufee bvù fede lo bvu muh wu wuŋ lɛ bvuchii. Fiɛɛ fi yɛne lɛ le kiwɛɛyɛ ki Nyo, le bvuŋga bvù fede lo bvu muh wu wuŋ bvuchii.
Keefɛ muh lɛ̂ɛde bɛ kikwɛɛ ke gɛ. Nɛ muh mu bɛŋ le kwaji lɛ wu kɛme bvufee yi woŋ kfunɛ le, wu tu kiyuŋ wu lɛ wu kɛ̂me bvufee bvù bvufee.
Keefɛ muh lɛ̂ɛde bɛ kikwɛɛ ke gɛ. Nɛ muh mu bɛŋ le kwaji lɛ wu kɛme bvufee yi woŋ kfunɛ le, wu tu kiyuŋ wu lɛ wu kɛ̂me bvufee bvù bvufee.
Ŋgee noo lɛ muntele mwɛna bena bo yûfe, bɛŋ tâashɛ nyu yi kiŋkoŋɛ le, ki bɛŋ kɛ̂ɛ chuule mwɛɛ munchii no muh kɛ̂me ki wu kêe, wu lɛ bɛŋ mo bɛŋ kɛ̂ɛ kinyilɛ ki Nyo, kì le Kletu. Nyo le wu nyilɛ nchvu yi bvufee bvuchii bɛ mwɛɛ mù bamii kɛme ki bo kêe kune wu nyu yi Kletu le.
Direção e discernimento
Deus guia os humildes na justiça e ensina seu caminho aos mansos. Ele promete dirigir nossos passos quando confiamos nele de todo o coração.
A Palavra como fonte de sabedoria
A Palavra de Deus é lâmpada para os pés e luz para o caminho. Meditar nas Escrituras nos dá entendimento superior ao dos mestres.
Bɛŋ gɛ̂ɛ jɛ yi Kletu yi nyûme a muntele mwɛna le nɛ chuule, bɛŋ yɛ̂yi bɛŋ ka teefe bikwɛɛ biɛna bɛ bvufee bvuchii. Bɛŋ yɛ̂ɛne bɛŋ nyâa kiyone Nyo le a muntele mwɛna le, bɛ baŋkee ba bude a Ŋwa wu N’yuusɛ le mo baŋkee bamu ba n’yuusɛ, mo ba Kiyo ke nyaa bamii le.
Sabedoria prática para o dia a dia
A sabedoria se aplica em cada decisão: nas finanças, nos relacionamentos, no trabalho e no uso do tempo. Vivamos como sábios, não como insensatos.
Noo, bɛŋ mo bɛŋ jîɛnyi bɛŋ toome kikaa yi kimi le. Keefɛ bɛŋ chêe njɛ biyuŋ gɛ. Bɛŋ chêe nyume njɛ bamii ba kɛme bvufee. Bɛŋ mône ki bɛŋ gêe mwɛɛ chuule yi kife kì bɛŋ kɛme le, nje aju a mɛɛse le a befe.
Noo, bɛŋ mo bɛŋ jîɛnyi bɛŋ toome kikaa yi kimi le. Keefɛ bɛŋ chêe njɛ biyuŋ gɛ. Bɛŋ chêe nyume njɛ bamii ba kɛme bvufee. Bɛŋ mône ki bɛŋ gêe mwɛɛ chuule yi kife kì bɛŋ kɛme le, nje aju a mɛɛse le a befe.
Bɛŋ doo bɛŋ gee mwɛɛ bɛ bamii ba le gɛ ba mbɛmɛ gɛ, bɛŋ gee bɛ bvufee. Bɛŋ mône ki bɛŋ gêe mwɛɛ chuule mo nyu yi kife kì la kì bɛŋ kɛme le. Njɛmɛ wene segechii nyûme wù bonɛ, wù njɛŋe njɛ ŋka, bɛŋ mo bɛŋ kêe ki bɛŋ chvûse fiɛɛ muh le wuchii a je yì kooji le.
Bɛŋ doo bɛŋ gee mwɛɛ bɛ bamii ba le gɛ ba mbɛmɛ gɛ, bɛŋ gee bɛ bvufee. Bɛŋ mône ki bɛŋ gêe mwɛɛ chuule mo nyu yi kife kì la kì bɛŋ kɛme le. Njɛmɛ wene segechii nyûme wù bonɛ, wù njɛŋe njɛ ŋka, bɛŋ mo bɛŋ kêe ki bɛŋ chvûse fiɛɛ muh le wuchii a je yì kooji le.
Muh doo wu lɛne fiɛɛ fichii fì wu lɛne, wu mo wu lɛne bɛ fitele fie fichii lɛ wu lɛne nyu Tada le nyume gɛ fɛ muh le gɛ. Bɛŋ kêe lɛ muh lé wu tô wu kɛ̂mɛ fiɛɛ fì ba le ba seesɛ ba gɛɛ fi le maajɛ we nyu Tada. Le Tada Kletu wù bɛŋ lɛne wu le.
O valor da sabedoria
A sabedoria é mais preciosa que rubis. Quem a encontra, encontra a vida e alcança o favor do Senhor. Nada se compara a ela.
A sabedoria e a soberania de Deus
Os caminhos de Deus são mais altos que os nossos. Sua sabedoria é insondável, eterna e infinitamente superior ao entendimento humano.
Oo, bɛŋ jiŋɛ bɛŋ yɛŋ, bvukugɛ bvù le bvu Nyo, le lo bvù baaŋ, bvufee bwe le tɛ bvù baaŋ, mwɛɛ mù wu kee le wu kee tɛ baaŋ! Gɛ taŋlo muh kɛ̂ɛ je yì wu seese mwɛɛ yu gɛ. Gɛ taŋlo muh kɛɛ je yì wu gee mwɛɛ mwe yu gɛ.
Mbɛɛŋsɛ nyûme segechii fede yi Jiso Kletu le, fɛ Nyo wunɛ wù mɛ gɛh wu wù feefe. Fi nyûme noo.
Besabɛŋ kee lɛ Nyo lɛne yi mwɛɛ le munchii wu gee mu gɛɛne a je yì joŋe le fɛ bamii ba koŋe wu le, ba wu le wu tɛɛŋ bo, bii fiɛɛ fì wu goone fɛ bo le.
Besabɛŋ mo be bɛ̂ɛŋse Nyo. Le wu wù taŋlo wu ge fiɛɛ fichii bɛ bvuŋga bvu bwe bvù lɛne yi ye yese besabɛŋ le. Wu taŋlo wu gê wu fê lo no besabɛŋ biide kɛnɛ no taŋlo besabɛŋ kwaji. Mbɛɛŋsɛ nyûme fɛ wu le nje kintaashɛ ki bamii ba mbɛmɛ mo nje Kletu Jiso yi kife le kichii mo segechii ki kage gɛ. Fi nyûme noo.
Finɛ le wa kiŋgane kintɛde kaŋ ki nlé ntô fɛ bɛŋ le. Ŋwa wu Nyo duu lɛ,
"Nɛ muh some wo tu ba lé ba gôoŋ bamii bafɛɛ kɛnɛ batɛde,
bo bɛ̂ɛ jiŋ yi nsa wuyu."
Ŋkwaji lɛ bɛŋ baaŋ daayɛ gɛ ntefɛ yì Nyo nyaa bɛŋ le njɛ booŋ be gɛ? Wu jɛme lɛ,
"Mwa yaŋ, sege Tada naji wo, keefɛ wo jôde fɛkuu gɛ.
Nɛ wu doo wu sage wo yi fiɛɛ le, keefɛ shɛ́ŋ kwêe wo gɛ.
Wo kêe lɛ Tada to wu naji nyu muh wu wù koŋe,
wu taane nyu mwa wuchii wù wu jode lɛ le we."
Booŋ ba bwɛɛŋ ki mɛ mɛsɛ, mwɛɛ mù bɛŋ kɛme ki bɛŋ kwâji le mwɛɛ mù le mù nchiɛɛŋ bɛ mwɛɛ mù kɛme ŋgvunɛ, mo mwɛɛ mù kooji. Bɛŋ kwâji mwɛɛ nyu mù yuude bɛ mwɛɛ mù taŋlo bamii koŋe, mo mwɛɛ mù shɛ́ŋ taŋlo yi tâ muh yu. Nɛ mwɛɛ le yu mù njoŋe mu gɛɛne mu mɛɛse, nɛ mwɛɛ le yu mù taŋlo bamii bɛɛŋse, bɛŋ tu bɛŋ kwâji nyu kune mumwɛɛ.
Fi mo fi nyu lɛ, keefɛ bɛŋ wɛ̂se kune fɛwɛge gɛ. Ba lé ba bû ba wɛse yi fiɛɛ fì fɛwɛge le, nyu fɛwɛge. Ŋgɛ wu yi juu le kooji gɛh yi juu chiyu chiɛɛ le."
Lé tô nyu juu chì fɛkimɛsɛ Yaa wù gɛ̀ sage kituŋ kì Shɛba wu lɛɛŋ bɛ kiŋgogɛ ki mɛɛse kinɛ wu leesɛ ki ŋgɛ le, nje wu gɛ̀ ja a kituŋ ke le a woŋ juuse yo ki wu tô wu yu bvufee bvu Nfoŋ Salamoŋ. Geenɛ bɛŋ yêgɛ bɛŋ yû, muh mu le fɛnɛ bɛ fiɛɛ fì kuge fi fede fi Salamoŋ.
Noo, muh wuchii wù too wu yuge n’yɛyɛ waŋ, wu mo wu gee gɛh no wu duu, wu le gɛh njɛ muh wu bvufee wù gɛ̀ jonɛ yeh ye yi kimbaaŋ le.
nje nlé ŋgê nnyâ njɛme jwe wene le, mo bvufee bɛŋ le. Gɛ bamii bena ba kimbanɛ nyu bo lɛɛŋ ki bo tɛɛnyi bɛ bɛŋ gɛ.
Keefɛ bɛŋ sâge nsa bɛŋ suune bɛŋ baaŋ ya taa gɛ bɛŋ yɛŋ gɛ. Bɛŋ sâge a je yì kooji le."
Bɛŋ doo bɛŋ jɛme noo, bɛŋ kee fiɛɛ fì lé fi bû fi kôoshɛ fɛwɛge? Bɛŋ kee fiɛɛ fì le kinche kena? Kinche kena le njɛ kimbɛ kì ba yɛne ki le, ki lɛɛŋ shige ki mo ki lɛ̂sɛ.