Sabedoria

7 Ang tawo nga gustong magmaalamon angayng magtahod sa Ginoo.

Ang tawong buang-buang* gipakawalay-bili ang kaalam

ug dili gustong matul-id ang iyang pamatasan.

10 Kon gusto ka magmaalamon, tahora ang Ginoo.

Kon ilhon mo ang Balaan nga Dios,

makaangkon kag maayong panabot.

33 Ang pagtahod sa Ginoo magtudlo sa tawo nga magmaalamon,

ug ang pagpaubos makahatag kaniyag dungog.

10 Ang pagtahod sa Ginoo mao ang sinugdanan sa pag-angkon ug kaalam.

Ang tanang nagtuman sa iyang mga sugo adunay hustong panabot.

Dalaygon siya sa walay kataposan!

12 "Apan asa man makaplagi ang kaalam ug panabot?

13 Wala mahibalo ang tawo kon asa kini makaplagi.*

Dili kini makaplagan dinhi sa kalibotan.

14 Dili usab kini makaplagan bisan sa kinahiladman sa dagat.

15 Dili kini mapalit ug bulawan o pilak.

16 Dili matupngan ang bili niini sa purong bulawan sa Ofir

o sa mahalong mga bato nga onix ug sapiro.

17 Labaw pa kini sa bulawan o kristal.

Dili kini ikabaylo ug alahas nga bulawan.

18 Labaw pa kinig bili sa koral, sa haspe,* o sa rubi.

19 Dili kini matupngan sa topas nga gikan sa Etiopia*

ug dili kini mapalit ug purong bulawan.

20 "Nan, asa man makaplagi ang kaalam o ang panabot?

21 Walay buhing binuhat nga makakita niini

bisan pa ang mga langgam.

22 Bisan ang dapit sa kalaglagan,

nga mao ang dapit sa mga patay,

pulos hungihong lang ang nadungog bahin niini.

5 Kon aduna kaninyoy kulang sa kaalam, mangayo siya sa Dios, ug ang Dios mohatag niini kaniya nga walay pagpugong-pugong ug pagpamuyboy.

5 Kon aduna kaninyoy kulang sa kaalam, mangayo siya sa Dios, ug ang Dios mohatag niini kaniya nga walay pagpugong-pugong ug pagpamuyboy.

5 Kon aduna kaninyoy kulang sa kaalam, mangayo siya sa Dios, ug ang Dios mohatag niini kaniya nga walay pagpugong-pugong ug pagpamuyboy.

6 Kay ang Ginoo maoy naghatag ug kaalam.

Kaniya usab naggikan ang kahibalo ug pagsabot.

6 Kay ang Ginoo maoy naghatag ug kaalam.

Kaniya usab naggikan ang kahibalo ug pagsabot.

3 Ug paningkamoti gayod nga makaangkon ka niini,

5 Kon himuon mo kini, masayran mo kon unsa ang pagtahod sa Ginoo,

ug masabtan mo ang mahitungod sa Dios.

23 Busa dayegon ka nako ug pasalamatan,

O Dios sa akong mga katigulangan.

Ikaw ang naghatag kanako sa kaalam ug kusog.

Imong gihatag ang among gipangayo kanimo

pinaagi sa pagpadayag kanamo sa buot masayran sa hari."

20 Miingon siya,

"Dalaygon ang ngalan sa Dios hangtod sa kahangtoran;

anaa kaniya ang kaalam ug gahom.

17 Gihatagan sa Dios kining upat ka mga batan-on ug kaalam ug pagsabot labi na gayod sa nagkalain-lain nga mga balasahon ug mga pagtulon-an. Ug dugang niini, gihatagan pa gayod niya si Daniel ug kaalam sa paghubad sa mga panan-awon ug mga damgo.

17 Apan kon aduna kitay kaalam nga gikan sa Dios, una sa tanan, putli ang atong kinabuhi, ug unya maabi-abihon kita, maaghop, maminaw sa katarungan, maluloy-on kaayo, maayo ang atong binuhatan, wala kitay pinalabi ug dili tigpakaaron-ingnon.

17 Apan kon aduna kitay kaalam nga gikan sa Dios, una sa tanan, putli ang atong kinabuhi, ug unya maabi-abihon kita, maaghop, maminaw sa katarungan, maluloy-on kaayo, maayo ang atong binuhatan, wala kitay pinalabi ug dili tigpakaaron-ingnon.

17 Apan kon aduna kitay kaalam nga gikan sa Dios, una sa tanan, putli ang atong kinabuhi, ug unya maabi-abihon kita, maaghop, maminaw sa katarungan, maluloy-on kaayo, maayo ang atong binuhatan, wala kitay pinalabi ug dili tigpakaaron-ingnon.

Ang Duha ka Matang sa Kaalam

13 Aduna ba kaninyoy maalamon ug masinabuton? Ipakita niya kini pinaagi sa iyang maayo nga pagkinabuhi nga adunay pagpaubos. Ang tawo dili maalam kon dili siya mapainubsanon.

Gipadayag sa Dios ang iyang Kaalam pinaagi sa Espiritu

6 Hinuon, nagtudlo kami ug kaalam ngadto sa mga lig-on ug pagtuo sa Dios, apan kini nga kaalam dili iya sa tawo ni sa mga nagdumala niining kalibotana nga gitakdang mahanaw. 7 Kining kaalam nga akong giingon mao ang tinago nga kaalam sa Dios nga wala ipadayag ngadto sa mga tawo kaniadto. Sa dihang wala pa mamugna sa Dios ang kalibotan giplano na niya kini aron mapasidunggan niya kita.

23 Apan kami, ang among giwali mao ang Cristo nga gilansang sa krus. Kapandolan kini sa mga Judio ug binuang lang alang sa mga dili Judio. 24 Apan sa mga tawo nga gitawag sa Dios, Judio man o dili, si Cristo mao ang gahom ug ang kaalam sa Dios. 25 Kay ang gihuna-huna sa mga tawo nga kabuangan sa Dios mas labaw pa kaysa kaalam sa tawo, ug ang gihuna-huna nila nga kaluyahon sa Dios mas kusog pa kaysa kusog sa tawo.

18 Ayaw limbongi ang inyong kaugalingon. Kon aduna kaninyoy naghuna-huna nga maalamon siya basi sa tawhanong kaalam, angay niyang isalikway kana nga kaalam aron mahimo siyang maalamon sa mata sa Dios.

18 Ayaw limbongi ang inyong kaugalingon. Kon aduna kaninyoy naghuna-huna nga maalamon siya basi sa tawhanong kaalam, angay niyang isalikway kana nga kaalam aron mahimo siyang maalamon sa mata sa Dios.

2 Gihimo ko kini aron madasig kamo ug lakip usab sila. Gitudloan ko kamo nga adunay paghigugma, ug gipaabot ko nga masabtan gayod ninyo ug masayran ang tinago nga plano sa Dios bahin kang Cristo, 3 nga mao ang tinubdan sa tanan nga kaalam ug pagsabot.

5 Salig sa Ginoo sa tibuok mong kasing-kasing,

ug ayaw pagsalig sa imong kaugalingong kaalam.

6 Hinumdomi ang Ginoo sa tanan mong ginabuhat,

ug tultolan ka niya sa hustong dalan.

7 Ayaw paghuna-huna nga maalamon ka na gayod.

Tahora hinuon ang Ginoo ug ayaw paghimog daotan.

8 Miingon ka kanako,

"Tudloan ka nako sa dalan nga angay mong agian.

Tambagan ka nako samtang nagbantay ako kanimo.

9 Gigiyahan mo ang mga mapainubsanon sa pagbuhat sa matarong.

Gitudloan mo sila sa imong pamaagi.

4 Tudloi ako, Ginoo, sa imong mga pamaagi.

5 Tudloi ako sa pagkinabuhi subay sa imong kamatuoran,

kay ikaw ang Dios nga akong manluluwas.

Nagsalig ako kanimo sa kanunay.

23 Giniyahan sa Ginoo ang matag lakang sa tawo

nga nagkinabuhi nga matinumanon kaniya.

8 Kada buntag, ipahinumdom kanako ang imong gugma,

kay nagsalig ako kanimo.

Ipakita kanako ang dalan nga angay kong agian,

kay nag-ampo ako diha kanimo.

10 Tudloi ako sa pagsunod sa imong kabubut-on,

kay ikaw ang akong Dios.

Hinaut pa nga ang imong maayong Espiritu

moagak kanako sa kahimtang nga layo sa katalagman.

11 Luwasa ako, Ginoo, aron mapasidunggan ka.

Tungod kay ikaw matarong, luwasa ako sa kalisod.

11 Tudloi ako sa imong pamaagi.

Tultoli ako sa hustong dalan,

tungod kay giatangan ako sa akong mga kaaway.

105 Ang imong pulong sama sa suga nga naghatag

ug kahayag sa akong agianan.

105 Ang imong pulong sama sa suga nga naghatag

ug kahayag sa akong agianan.

18 Ablihi ang akong huna-huna

aron masabtan ko ang matahom nga mga kamatuoran diha sa imong kasugoan.

130 Ang pagpadayag sa imong mga pulong naghatag ug kahayag sa huna-huna sa mga tawo

ug kaalam sa mga walay alamag.

1 Bulahan ang tawo nga wala nagkinabuhi

sumala sa tambag sa mga daotang tawo,

wala nagsunod sa ginabuhat sa mga makasasala,

ug wala nakig-uban sa mga bugal-bugalon.

2 Kondili, nalipay siya sa pagsunod

sa mga katudloanan nga gikan sa Ginoo,

ug nagpamalandong siya niini adlaw ug gabii.

16 Hinaut nga isil-sil gayod ninyo sa inyong alimpatakan ang mga pulong ni Cristo. Tudloi ug pahimangnoi ang usag usa sumala sa kaalam nga gikan sa Dios. Pag-awit kamo ug mga salmo, himno ug uban pang mga alawiton nga spirituhanon, nga adunay pagpasalamat sa Dios sa inyong mga kasing-kasing.

22 Maggiya kini, magtipig, ug magpahinumdom kanimo

sa bisan unsay imong buhaton.*

15 Busa pagmatngon kamo sa inyong pagkinabuhi. Ayaw kamo pagkinabuhi sama sa mga wala makasabot, kondili pagkinabuhi kamo isip mga tawo nga nakasabot sa kabubut-on sa Dios. 16 Ayaw ninyo usiki ang inyong panahon, kondili gamita ninyo kini sa pagbuhat ug maayo, tungod kay daotan kining mga adlawa.

15 Busa pagmatngon kamo sa inyong pagkinabuhi. Ayaw kamo pagkinabuhi sama sa mga wala makasabot, kondili pagkinabuhi kamo isip mga tawo nga nakasabot sa kabubut-on sa Dios. 16 Ayaw ninyo usiki ang inyong panahon, kondili gamita ninyo kini sa pagbuhat ug maayo, tungod kay daotan kining mga adlawa.

20 Pamatia ang mga tambag ug pagtul-id sa imong pamatasan

aron magmaalamon ka sa umaabot.

20 Pamatia ang mga tambag ug pagtul-id sa imong pamatasan

aron magmaalamon ka sa umaabot.

8 Ang tawo nga nagtinguha nga magmaalamon nahigugma sa iyang kaugalingon,

ug siya magmauswagon.

18 Pangayog tambag kabahin sa imong mga plano

o sa dili ka pa moadto sa gira.

6 kay kinahanglan ang ilang

mga tambag sa pagpakig-gira.

Ug mas dako ang tsansa nga modaog

kon daghan ang magtatambag.

29 Ang tawong mapailubon maalamon gayod,

apan ang tawo nga daling masuko nagpakita

sa iyang pagkabuang-buang.

10 Sa sobrang garbo,

adunay mga tawo nga dili maminaw ug tambag,

ug mao kini ang hinungdan sa kagubot.

Kon gusto sila magmaalamon kinahanglan

maminaw sila ug tambag.

3 Ang magbantay sa iyang sinultihan nagpanalipod

sa iyang kinabuhi,

apan ang magpataka ug sulti malaglag.

15 Ang tawong buang-buang

naghuna-huna nga husto siya kanunay,

apan ang tawong maalamon mamati ug tambag.

2 Ang manghambog maulawan,

apan ang mapainubsanon mahimong maalamon.

8 Ang tawong maalamon nagtuman sa mga sugo.

Ang tawong nagsultig kabuang malaglag.

15 Ang tawong maalamon ug adunay panabot

naninguha pa nga madugangan ang iyang kaalam.

2 Ang tawong buang-buang wala gayoy tinguha nga makakat-on;

ang gusto lang niya nga masulti ang iyang gusto.

28 Bisan ang buang-buang maalaan

nga maalamon ug adunay panabot

kon maghilom-hilom lang.

5 Pinaagi sa pagpamati niini madugangan pa gayod ang kaalam

sa mga maalamon ug magiyahan ang mga adunay kahibalo,

5 Pagmatngon kamo sa inyong mga paggawi taliwala sa mga dili tumutuo. Ug pahimusli ninyo ang tanang kahigayonan nga kamo makasugilon mahitungod sa inyong pagtuo. 6 Kon mosulti kamo kanila, gamita ninyo ang mga makadani nga pulong aron maminaw sila kaninyo, ug angay nga mahibalo kamo kon unsaon pagtubag sa pangutana ni bisan kinsa.

5 Pagmatngon kamo sa inyong mga paggawi taliwala sa mga dili tumutuo. Ug pahimusli ninyo ang tanang kahigayonan nga kamo makasugilon mahitungod sa inyong pagtuo. 6 Kon mosulti kamo kanila, gamita ninyo ang mga makadani nga pulong aron maminaw sila kaninyo, ug angay nga mahibalo kamo kon unsaon pagtubag sa pangutana ni bisan kinsa.

23 Bisan unsay inyong himuon, himoa ninyo sa kinasing-kasing, ingon nga kamo nag-alagad sa Ginoo ug dili sa tawo. 24 Nasayran usab ninyo nga adunay panulondon nga ihatag ang Ginoo kaninyo isip inyong ganti. Kay si Cristo nga atong Ginoo mao ang inyong gialagaran.

13 Bulahan ang tawo nga nakaangkon

sa kaalam ug pagsabot.

35 Kay ang tawo nga nangita kanako makaangkon

sa maayo ug taas nga kinabuhi,

ug pakamaayohon siya sa Ginoo.

16 Mas labi pang maayo nga makaangkon ug kaalam ug pagsabot

kaysa bulawan ug pilak.

9 Nagplano ang tawo sa angay niyang buhaton,

apan ang Ginoo ang nagpatigayon niana.

1 Ang tawo nagplano,

apan ang Ginoo ang nagbuot

kon matuman ba kini o dili.* ang nagbuot kon unsa gayoy iyang isulti.

12 ug makahatag kini kanilag kasigurohan sama sa kuwarta.

Busa makatabang gayod ang kaalam;

makatipig kini sa kinabuhi sa tawo nga nakaangkon niini.

10 Ayawg pangutana,

"Nganong mas maayo man ang kaniadto kaysa karon?"

Kay dili kana maalamon nga pangutana.

26 Sa pagkatinuod, hatagan sa Dios ug kaalam, kahibalo, ug kalipay ang tawo nga naghatag ug kalipay kaniya. Apan ang mga makasasala patrabahoon niya aron sa pagtigom ug bahandi nga ihatag ra usab niya sa mga tawo nga naghatag ug kalipay kaniya. Ang paghago sa mga makasasala walay kapuslanan; sama lang nga naggukod sila sa hangin.

10 Pagkugi sa tanan mong buluhaton, kay didto sa dapit sa mga patay nga imong padulngan wala nay trabaho, panghuna-huna, kaalam o kahibalo.

9 Maingon nga mas habog ang langit kaysa yuta,

layo ra usab kaayo ang inyong kinaiya

ug panghuna-huna kay kanako.

8 Miingon ang Ginoo, "Ang akong panghuna-huna dili

sama sa inyong panghuna-huna.

Ang akong kinaiya dili sama sa inyong kinaiya.

28 Wala ba kamo masayod o makadungog

nga ang Ginoo mao ang walay kataposan nga Dios

nga nagbuhat sa tibuok kalibotan?*

Dili siya bation ug kakapoy o maluya,

ug walay makatugkad sa iyang huna-huna.

28 Wala ba kamo masayod o makadungog

nga ang Ginoo mao ang walay kataposan nga Dios

nga nagbuhat sa tibuok kalibotan?*

Dili siya bation ug kakapoy o maluya,

ug walay makatugkad sa iyang huna-huna.

Ang Matinumanon nga Alagad sa Dios

4 Gitudloan ako sa Ginoong Dios kon unsa ang akong isulti

aron madasig ko ang gipangkapoy.

Pukawon niya ako matag buntag

sa pagpamati sa iyang itudlo kanako.

Alaot ang mga Nagsalig sa Ehipto

1 Alaot kamong nangayo ug panabang sa Ehipto.

Nagsalig kamo sa tulin nilang mga kabayo,

sa daghan nilang mga karwahi,

ug sa kusgan nilang mga tigkabayo.

Apan wala kamo mosalig sa Ginoo,

ang Balaan nga Dios sa Israel,

ug wala kamo mangayo sa iyang panabang.

2 Maalam ang Ginoo,

ug magpadala siyag kalaglagan.

Dili gayod niya bakwion ang iyang gisulti.

Silotan niya ang panimalay sa mga daotan

ug ang mga nagtabang kanila.

29 Kini nga kaalam

gikan sa Ginoo nga Makagagahom.

Maayo kaayo ang iyang tambag

ug katingalahan gayod ang iyang kaalam.

2 Ang Espiritu sa Ginoo magagahom kaniya nga

maghatag kaniyag kaalam, pagsabot, abilidad sa pagplano,

gahom, kahibalo, ug pagtahod sa Ginoo.

3 Ug kalipay niya ang pagtahod sa Ginoo.

Dili siya mohukom pinasikad lang

sa iyang makita o madungog.

11 Giyahan ko kamo kanunay.

Hatagan ko kamog katagbawan

bisag lisod ang inyong kahimtang.*

Himuon ko kamong himsog.

Mahisama kamo sa usa ka hardin nga abunda sa tubig,

o sama sa tuboran nga walay pagkahubas.

Ang Pagdayeg sa Dios

33 Katingalahan gayod ang kaayo sa Dios!

Dili nato matugkad ang iyang kaalam ug ang iyang kahibalo!

Kinsa ba ang makatugkad sa iyang huna-huna ug sa iyang mga pamaagi?

27 Pinaagi kang Jesu-Cristo, dayegon ta sa walay kataposan ang Dios nga mao lang ang nakahibalo sa tanan! Amen.

28 Nasayod kita nga ang tanang panghitabo gibuhat sa Dios alang sa kaayohan sa mga naghigugma kaniya nga iyang mga pinili sumala sa iyang katuyoan.

24 Ginoo, pagkadaghan sa imong mga gipanghimo!

Gihimo mo silang tanan sumala sa imong kaalam.

Ang kalibotan napuno sa imong mga binuhat.

5 Gamhanan kaayo ang atong Ginoo;

ang iyang kaalam dili matugkad.

24 Gigiyahan mo ako pinaagi sa imong mga tambag,

ug sa kaulahian pasidunggan mo ako.

12 Pasabta kami nga mubo lang ang among kinabuhi,

aron mahimo kaming maalamon sa among pagkinabuhi.

30 Ang mga pulong sa tawong matarong maalamon

ug makatarunganon.

4 Pangitaa ang imong kalipay diha sa Ginoo

ug ihatag niya kanimo ang imong gipangandoy.

8 Ginoo, giyahi ako diha sa imong pagkamatarong

kay daghan ang akong mga kaaway,

ug himoang sayon ang akong pagsunod

sa imong kabubut-on.

11 Ginatudloan mo ako kon unsaon pag-angkon ang maayong kinabuhi.*

Uban kanimo hingpit ang akong kalipay hangtod sa kahangtoran.

9 Dad-on ko sila pagbalik nga gahilak* ug nag-ampo.

Dad-on ko sila sa kasapaan

ug moagi sila sa maayong dalan diin dili sila mapandol.

Kay ako ang amahan sa Israel,

ug si Efraim* ang akong kamagulangang anak.

Ang Pag-ampo ni Jeremias

23 Ginoo, nasayod ako nga ang kinabuhi sa tawo dili iya.

Dili siya makabuot sa iyang kapalaran.

12 Apan ang Dios maoy naghimo sa langit

ug sa kalibotan pinaagi sa iyang gahom ug kaalam.

1 Ayaw pagpanghambog kon unsay imong buhaton ugma,

kay wala ka makahibalo kon unsay mahitabo ugma.

5 Ang mga tawong daotan wala makasabot kon unsay hustisya,

apan ang mga nagdangop sa Ginoo nakasabot pag-ayo niini.

20 Kaniya nga makahimo labaw pa kaysa atong mapangayo o mahuna-huna pinaagi sa iyang gahom nga naglihok kanato. 21 Dayegon ta siya sa kahangtoran tungod sa mga kaayohan nga iyang gihimo kanato nga iglesia nga anaa kang Cristo Jesus. Amen.

Ang Kataposang mga Tambag

1 Mao kini ang akong ikatulo nga pag-anha diha kaninyo. Sumala sa Kasulatan, "Kon adunay sumbong ang usa ka tawo batok sa usa, kinahanglan pamatud-an sa duha o tulo ka mga testigo."*

5 Tingali nalimtan na ninyo ang tambag sa Dios kaninyo isip iyang mga anak. Dili ba ang Kasulatan nag-ingon,

"Anak ko, paminaw kon disiplinahon ka sa Ginoo,

ug kon badlongon ka ayawg kaluya.

6 Kay disiplinahon sa Ginoo ang iyang gihigugma,

ug kastigohon niya ang tanan nga giisip niya nga iyang mga anak."*

8 Gawas niana, mga igsoon, huna-hunaa ninyo kanunay ang mga butang nga maayo ug dinayeg: ang matuod, halangdon, matarong, putli, matahom, ug dalaygon.

34 Busa ayaw kamo kabalaka kon unsa ang mahitabo bahin sa ugma, kay ang ugma adunay kaugalingon nga suliran. Dili na kinahanglan nga dugangan pa ninyo ang suliran nga naabot sa matag adlaw.

42 Sa adlaw sa paghukom mabanhaw ang Rayna sa Habagatan uban kaninyo nga mga tawo niining panahona ug basulon niya kamo. Kay layo kaayo ang iyang gigikanan aron lang maminaw sa kaalam ni Haring Solomon. Karon, ania na dinhi ang labaw pa kang Solomon, apan wala kamo modawat sa iyang gitudlo.

Sambingay sa Duha ka Tawo nga Nagpatukod ug Balay

24 "Busa si bisan kinsa nga nagpaminaw ug nagtuman sa akong mga pagtulon-an, sama siya sa tawong maalamon nga nagpatukod sa iyang balay diha sa pundasyon nga bato.

15 kay hatagan ko kamo ug kaalam sa pagtubag aron dili makasupak kaninyo ang inyong mga kaaway.

24 Ayaw una kamo paghukom nga daotan ang gibuhat sa tawo kon wala pa ninyo kini masusi. Susiha una aron masayran ninyo ang tinuod."

19,20 Pinaagi sa kaalam ug kahibalo, gimugna sa Ginoo ang kalibotan

ug ang kalangitan, ug mibugwak ang mga tuboran

ug naghatag ang mga panganod ug ulan.

12 Ang mga tigulang adunay kaalam ug panabot,

kay samtang gataas ang ilang kinabuhi,

nagkadaghan pa gayod ang ilang kahibalo.

13 "Apan anaa sa Dios ang kaalam,

gahom, panabot, ug pagtambag.

Mitubag si Job

1 Unya mitubag si Job,

2 "Oo, tinuod kanang giingon mo.

Apan unsaon sa tawo pagpamatuod

nga inosente siya atubangan sa Dios?

3 Bisan lalison pa niya sa hukmanan ang Dios,

wala siyay mahimo,

kay dili niya matubag ang bisan usa lang sa libo ka mga pangutana.

4 Maalam ug gamhanan gayod ang Dios.

Kinsa bay mibatok kaniya nga nagmadaogon?

8 Gitudloan na kita sa Ginoo kon unsa ang maayo.

Ug mao kini ang iyang gusto nga ipatuman kanato:

Himuon nato kon unsa ang matarong,

palabihon nato ang pagkamaluloy-on ngadto sa uban,

ug mapainubsanon kitang mosunod sa Dios.Ginoo

6 Giingnan niya ang maong mga maghuhukom, "huna-hunaa gayod ninyo pag-ayo sa dili pa kamo mohukom kay wala kamo maghukom alang sa tawo kondili alang sa Ginoo. Nag-uban siya kaninyo sa inyong paghukom.

14 Ang tinuod, wala gani kamo masayod kon unsa ang mahitabo kaninyo ugma. Kay ang atong kinabuhi sama lang sa gabon nga makita karon, ug sa dili madugay mawala.